საქმე №ას-1104-1052-2013 3 თებერვალი, 2014 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
თეიმურაზ თოდრია, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – ც. კ-ა (მოსარჩელე)
მოწინააღმდეგე მხარე – ლ. ტ-ე, თ. ფ-ე (მოპასუხე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 24 სექტემბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი – სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებაში ცვლილების შეტანა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ც. კ-ამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ლ. ტ-სა და თ. ფ-ის მიმართ სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებაში ცვლილებების შეტანის მოთხოვნით შემდეგი საფუძვლებით:
ც. კ-ას სახელზე ირიცხებოდა ქ.თბილისში, ფ-ის ქუჩა №12-ში მდებარე №44 ბინა, რომელიც მოსარჩელემ, როგორც ხანდაზმულმა პირმა აჩუქა თავის შვილიშვილ ა.რ-ას იმ განზრახვით, რომ მოხუცებულების პერიოდში შვილიშვილი მას მოუვლიდა.
ც. კ-ამ თავის მიზანს ვერ მიაღწია, რის გამოც გადაწყვიტა, ა.რ-ის ნაჩუქარი ბინა გაეყიდა, შეეძინა მცირე ზომის ბინა, ხოლო დარჩენილი თანხა კვებისა და მკურნალობისათვის გამოეყენებინა.
ა. რ-ამ ბინის გაყიდვაზე თანხმობა განუცხადა, რის შემდგომაც 2011 წლის 26 ოქტომბერს უძრავი ქონება 49 000 აშშ დოლარად გასხვისდა, მოსარჩელე კი საცხოვრებლად თავის შვილთან – ლ. ტ-ან გადავიდა. ლ.ტ-ე ჰპირდებოდა, რომ მოუვლიდა და თავის ბინაში აცხოვრებდა მას, ხოლო ლ. ტ-ის ვაჟი ოჯახთან ერთად ც. კ-ას ბინის რეალიზაციის შედეგად მიღებული თანხით დაგირავებულ ბინაში გადავიდოდა.
ლ. ტ-სა და მოპასუხე თ. ფ-ეს შორის გაფორმდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც იპოთეკით დაიტვირთა ამ უკანასკნელის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება. ხელშეკრულება გაფორმდა ორი წლის ვადით, 2014 წლის 10 იანვრამდე და ლ. ტ-ემ სესხის სახით თ. ფ-ეს გადასცა 22 000 აშშ დოლარი.
ც. კ-ა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების დადების წინააღმდეგი იყო, თუმცა დათანხმდა, რადგან იმედოვნებდა, რომ შვილი მოუვლიდა და თავის სახლში აცხოვრებდა. ლ. ტ-ემ კი შეუქმნა მას გაუსაძლისი პირობები და იძულებით გადაიყვანა დაგირავებულ ბინაში, ხოლო მოპასუხემ საკუთარი შვილი ოჯახთან ერთად დააბრუნა სახლში.
ამდენად, ამჟამად მოსარჩელე ცხოვრობს საკუთარი თანხით დაგირავებულ ბინაში, თუმცა თანხის მესაკუთრედ და ხელშეკრულების მხარედ დაფიქსირებულია ლ. ტ-ე.
მოპასუხე ლ. ტ-ემ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ 2010 წლის 20 აპრილს ც. კ-ამ თავისი კუთვნილი უძრავი ქონება აჩუქა შვილიშვილ ა. რ-ას. აღნიშნული გარიგება უსასყიდლო ხასიათის იყო და ა. რ-ას მხრიდან რაიმე საპირისპიროს შესრულებას არ ითვალისწინებდა. დასაჩუქრებულმა, როგორც უძრავი ქონების მესაკუთრემ, 2011 წლის 26 ოქტომბერს გაასხვისა მისი კუთვნილი უძრავი ნივთი. ჩუქების შემდეგ ა. რ-ა კეთილსინდისიერად და გულისხმიერად ეპყრობოდა ბებიას, რაზეც მოსარჩელეს არ გამოუთქვამს შვილიშვილის მიმართ არანაირი პრეტენზია.
2012 წლის 10 იანვარს ლ.ტ-სა და თ. ფ-ეს შორის გაფორმდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრუკლება. იპოთეკის საგანს წარმოადგენდა თ. ფ-ის საცხოვრებელი ბინა. მან კუთვნილი სახსრებით უზრუნველყო ხელშეკრულების გაფორმება და მხოლოდ ის ფაქტი, რომ აღნიშნულ ბინაში ცხოვრობს მოსარჩელე, არ შეიძლება გახდეს ხელშეკრულებაში ცვლილების შეტანის და კრედიტორად ც. კ-ას ცნობის საფუძველი.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 20 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 24 სექტემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
ქ.თბილისში, ფ-ის ქუჩის მე-12 კორპუსში მდებარე №44 ბინა საკუთრების უფლებით ირიცხებოდა ც. კ-ას სახელზე.
2010 წლის 20 აპრილს ც. კ-ამ კუთვნილი საცხოვრებელი ბინა აჩუქა შვილიშვილს – ა. რ-ას.
ა. რ-ამ, ც. კ-ას მოთხოვნით, ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე მიღებული ბინა 2011 წლის 26 ოქტომბერს 49 000 აშშ დოლარად გაასხვისა მ. ვ-ე.
2012 წლის 10 იანვარს ლ. ტ-სა და თ. ფ-ეს შორის დაიდო სესხის და იპოთეკის ხელშეკრულება ბინაში ცხოვრების უფლებით.
ა. რ-ას კუთვნილი ბინის რეალიზაციით მიღებული თანხის ნაწილი – 22 000 აშშ დოლარი სესხის სახით გადაეცა თ. ფ-ეს.
სააპელაციო პალატამ მოცემული დავის გადაწყვეტისას მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 524-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ აღნიშნული ნორმის საფუძველზე ა. რ-ამ მოიპოვა საკუთრების უფლება ც. კ-ას კუთვნილ საცხოვრებელ ბინაზე.
სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა სამოქალაქო კოდექსის 529-ე მუხლით გათვალისწინებულ ჩუქების ხელშეკრულების გაუქმების საფუძვლებზე, ვადასა და შედეგებზე და აღნიშნა, რომ 2010 წლის 20 აპრილის ჩუქების ხელშეკრულება კანონით დადგენილ ვადაში და საფუძვლით ც. კ-ას მხრიდან არ შეცილებულა, ანუ ამ უკანასკნელს ჩუქების ხელშეკრულება სადავოდ არ გაუხდია.
სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სამოქალაქო კოდექსის 477-ე მუხლის შესაბამისად, ნასყიდობის შემთხვევაში გამყიდველი ხდება მყიდველის მიერ მისთვის გადაცემული ნივთის საფასურის (თანხის) მესაკუთრე. ისეთ პირობებში, როდესაც ც. კ-ას სადავოდ არ გაუხდია 2010 წლის 20 აპრილის ჩუქების ხელშეკრულება, იგი ვერ იქნებოდა მის მიერ ა. რ-ის ნაჩუქარი და უკვე ა. რ-ას საკუთრებაში არსებული ბინის რეალიზაციით მიღებული თანხის მესაკუთრე. აღნიშნული კი, პალატის მოსაზრებით, გამორიცხავდა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველს.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ც. კ-ამ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:
სააპელაციო პალატამ არასწორად შეაფასა საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები.
საქმის ფაქტობრივი გარემოებებით სრულიად დადასტურდა სასარჩელო მოთხოვნის სამართლიანობა, კერძოდ, ლ. ტ-ემ საქმის განხილვისას ვერ დაადასტურა 22 000 აშშ დოლარის კუთვნილების ფაქტი, რის შემდეგაც აღიარა, რომ აღნიშნული თანხა ნაჩუქარი ბინის გაყიდვით მიღებული თანხის ნაწილი იყო. მითითებული ფაქტი დაადასტურა ასევე საქმეში მესამე პირად ჩართულმა მისმა შვილიშვილმა – ა.რ-ამ, რომელმაც განაცხადა, რომ 22 000 აშშ დოლარის მიმართ არანაირი პრეტენზია არ გააჩნია. მისივე განმარტებით, მოსარჩელის მიერ ნაჩუქარი უძრავი ნივთის გასხვისების მოთხოვნისას ც.კ-ას არ შეწინააღმდეგებია, ნასყიდობის გაფორმებისთანავე გადასცა მას 27 000 აშშ დოლარი. რაც შეეხება 22 000 აშშ დოლარს, იმის გამო, რომ სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების გაფორმების დროს მოსარჩელე ავადმყოფობდა, თ. ფ-ან სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება გააფორმა მისმა შვილმა.
თ. ფ-ის ცნობილი იყო, რომ ბინაში უნდა ეცხოვრა კასატორს და თანხაც მის საკუთრებას წარმოადგენდა.
სააპელაციო პალატა უსაფუძვლოდ დაეყრდნო პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაში მითითებულ განმარტებას, რომ სადავო ბინის ანა რომანოვასათვის ჩუქების შემდეგ, ბინის გაყიდვის შედეგად მიღებული თანხაც მის საკუთრებად ითვლებოდა.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 9 დეკემბრის განჩინებით ც. კ-ას საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ც. კ-ას საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ც. კ-ას უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2013 წლის 27 ნოემბერს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 1855,45 ლარის 70% – 1298,815 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ც. კ-ას საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. კასატორ ც. კ-ას (პირადი №...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2013 წლის 27 ნოემბერს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 1855,45 ლარის 70% – 1298,815 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: თ. თოდრია
პ. ქათამაძე
