ბს-659-246(კ-05) 23 დეკემბერი, 2005 წ.,

ქ., თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნ. წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მ. ვაჩაძე,

ნ. სხირტლაძე,

დავის საგანი: ადმინისტრაციული აქტების ბათილად ცნობა.

საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

1998წ. 24 ნოემბერს ინდივიდუალური მენაშენეობის “.. ..-ის” წევრებმა დ. ქ-ემ, რ. ე-ემ, რ. კ-ემ, ლ. დ-მა და ო. ს-მა სარჩელი აღძრეს თბილისის საბურთალოს რაიონის სასამართლოში, მოპასუხე ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის მიმართ, რომლითაც მოითხოვეს ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1997წ. 19 მარტის და 17 სექტემრის დადგენილებების ბათილად ცნობა შემდეგი საფუძვლით:

ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1997წ. 17 სექტემბრის გადაწყვეტილებით გაუქმდა ინდივიდუალური მენაშენეობის ამხანაგობა “.. ..” და მოსარჩელეები გამოყვანილ იქნენ მისი შემადგენლობიდან. მოსარჩელეებმა აღნიშნეს, რომ მითითებული გადაწყვეტილება არღვევს მათ მოქალაქეობრივ უფლებას, რამდენადაც ამხანაგობა არის მოქალაქეების გაერთიანება, იურიდიული პირი და მის საქმიანობასთან დაკავშირებულ ყველა საკითხს, დებულების თანახმად, წყვეტს წევრთა საერთო კრება, სათანადო ოქმის შედგენით. თუ ამხანაგობის რომელიმე წევრი არ დაეთანხმება მიღებულ დადგენილებას, უნდა მიმართოს სასამართლოს, ხოლო მოცემულ შემთხვევაში ამხანაგობის არცერთ წევრს არ დაუყენებია კრების წინაშე საკითხი ამხანაგობის გაუქმების შესახებ. მოსარჩელეებმა მიუთითეს საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1990წ. 1 თებერვლის და 1991წ. 3 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და განმარტეს, რომ მითითებული დებულების მე-19 პუნქტში ხაზგასმით არის აღნიშნული, რომ ამხანაგობის წევრების ყველა სამოქალაქო დავა განიხილება სასამართლოს მიერ საერთო სასარჩელო წესით, ხოლო საბურთალოს რაიონის გამგეობამ თვითნებურად, კანონის დარღვევით ამხანაგობის 10 წევრიდან მხოლოდ ერთის _ დ. გ-ს სურვილით მიიღო გადაწყვეტილება ამხანაგობის გაუქმების შესახებ. ამხანაგობის წევრების მიერ შეტანილ იქნა გამგეობაში საჩივრები, რომლებიც უპასუხოდ იქნა დატოვებული. გამგეობამ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ ამხანაგობის წევრთა ნაწილმა თავის დროზე დათმო დასანგრევად ახალი მშენებლობისთვის თავისი საცხოვრებელი ფართი, შესახლებულ იქნენ სხვათა ბინებში და სარჩელის შეტანის მომენტისთვის უბინაოდ არიან, ხოლო მეორე ნაწილმა გასწია დიდი მატერიალური დანახარჯი. დაზარალებულთა რიცხვს არ მიეკუთვნება დ. გ-ა, რომელსაც არავითარი ზარალი არ განუცდია, პირიქით, მას მიიღო მოგება ამხანაგობის შექმნით და ამხანაგობის გაუქმების შემთხვევაში საბურთალოს რაიონის გამგეობა, ფაქტობრივად მას ჩუქნის ამხანაგობის სხვა წევრების მიერ გაწეულ მატერიალურ დანახარჯებს.

მოსარჩელეები მიიჩნევენ, რომ საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1997წ. 17 სექტემბრის მითითებულ გადაწყვეტილებაში დაშვებულია წინააღმდეგობები, რადგან გადაწყვეტილების I პუნქტით გაუქმებულია ამხანაგობა, ხოლო V პუნქტით კი ახანაგობის შემადგენლობიდან გამოიყვანეს მხოლოდ 5 წევრი, დანარჩენი 5 წევრი კი დარჩა ფაქტობრივად გაუქმებულ ამხანაგობაში.

თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის მიერ 19.03.1998 წელს მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება ამხანაგობის თავმჯდომარის შეცვლის შესახებ. გამგეობამ ანგარიში გაუწია არა ამხანაგობის წევრების უმრავლესობას, არამედ, სხვა კერძო პირების სურვილს, ყალბ საბუთებს და ამხანაგობის წევრად დაინიშნა პიროვნება, რომელიც არასოდეს არ ყოფილა ამხანაგობის წევრი.

თბილისის საბურთალოს რაიონის სასამართლოს 1999წ. 26 იანვრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა და არამართლზომიერად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1997წ. 19 მარტის ¹3.10.46 გადაწყვეტილება, რომლის საფუძველზე დ. ქ-ე გათავისუფლდა ამხანაგობა “.. ..-ის” თავმჯდომარეობიდან და მ. კ-ე დაინიშნა ამავე ამხანაგობის თავმჯდომარედ, ასევე, არამართლზომიერად იქნა ცნობილი საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1997წ. 17 სექტემბრის ¹9.6.151 გადაწყვეტილება ინდივიდუალური მშენებლობის ამხანაგობა “.. ..-ის” გაუქმების შესახებ.

2000წ. 22 დეკემბერს დ. გ-მ განცხადებით მიმართა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონის სასამართლოს საბურთალოს რაიონის სასამართლოს 1999წ. 26 იანვრის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და საქმის წარმოების განახლების შესახებ.

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001წ. 10 სექტემბრის განჩინებით გაუქმდა საბურთალოს რაიონის 1999წ. 26 იანვრის ¹2-16 გადაწყვეტილება და საქმის წარმოება განახლდა, რაც კერძო საჩივრით გაასაჩივრა რ. ე-ემ.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2001წ. 27 ნოემბრის განჩინებით რ. ე-ის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საოლქო სასამართლოს 2001წ. 10 სექტემბრისა და 17 ოქტომბრის განჩინებები.

რ. ე-ემ, რ. კ-ემ, ლ. დ-მა და ო. ს-მა დაზუსტებული სასარჩელო განცხადებით მიმართეს თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს, მოპასუხეების: თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის და დ. გ-ს მიმართ, III პირების _ თბილისის მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტის და თბილისის საბურთალოს რაიონის ნოტარიუს ე. ფ-ს მონაწილეობით, რომლითაც მოითხოვეს თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1997 წ. 19.03 ¹3.10.46, 1997 წ. 17.09 ¹9.6.151, 1998წ. 18.02 ¹2.8.25 გადაწყვეტილებების, ქ. თბილისის მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტის 1997წ. 04.02 ჩანაწერის და ნოტარიუს ე. ფ-ს სანოტარო ჩანაწერის და 1999წ. 5 აპრილის ¹ 993/99 საჯარო რეესტრის ჩანაწერის ბათილად ცნობა, ამასთან, დამატებით განმარტეს, რომ 1998წ. 18 თებერვლის გადაწყვეტილების მიღების დროს ჩადენილია სიყალბე, რადგან დ. გ-ს ნება დაერთო ი. კ-ს დანგრეული სახლის აღდგენაზე, როგორც ამ უკანასკნელის მემკვიდრეს, ამასთან, სიყალბის გზით, მისი სახოვრებელი სახლი აღარ არსებობდა.

მოპასუხე ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის წარმომადგენელმა რაიონული სასამართლოს სხდომაზე არ ცნო სარჩელი და განმარტა, რომ მოსარჩელეების მოთხოვნა იყო ხანდაზმული, რადგან ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის შესაბამისად გასული იყო ადმინისტრაციული აქტის გასაჩივრებისთვის დადგენილი 6 თვიანი ვადა, ხოლო გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტები მიღებულ იქნა კანონის შესაბამისად.

III პირმა _ ქ. თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტის წარმომადგენელმა სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელეების მიერ არ იქნა მითითებული არცერთ სამართლებრივ საფუძველზე, რაც შეიძლება გამხდარიყო საჯარო რეესტრის ჩანაწერის შეცვლის ან გაუქმების საფუძველი.

III პირის _ დ. გ-ს წარმომადგენელმა სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელეების ყველა მოთხოვნა იყო ხანდაზმული, ამასთან, ამხანაგობა “.. ..” გაუქმდა გამგეობის გადაწყვეტილებით და გაუქმებული ამხანაგობის უფლებები მის წევრებზე ავტომატურად ვერ გადავიდოდა, რის გამოც მოსარჩელეები ვერ იქნებოდნენ ამხანაგობა “.. ..-ის” უფლებამონაცვლეები.

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002წ. 14 მაისის განჩინებით სამოქალაქო სამართლებრივი მოთხოვნა 1999წ. 23 მარტის ჩუქების ხელშეკრულების სანოტარო ჩანაწერის ბათილობისა და ქ. თბილისის საჯარო რეესტრის 1999წ. 5 აპრილის ჩანაწერის ბათილად ცნობის შესახებ გამოყოფილ იქნა ცალკე წარმოებად

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002წ. 17 მაისის გადაწყვეტილებით რ. ე-ის, რ. კ-ის, ლ. დ-ის და ო. ს-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც რაიონულმა სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

რაიონულმა სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

რაისაბჭოს აღმასკომის 1990წ. 21 თებერვლის ¹4.18.16 გადაწყვეტილებით … ¹10-ში ჩამოყალიბდა ინდივიდუალური მენაშენეთა ამხანაგობა “.. ..”. ამხანაგობას უნდა აეშენებინა საცხოვრებელი სახლი მითითებულ მისამართზე, რომლის სახლთმფლობელობა ირიცხებოდა ი. კ-ს სახელზე. ამხანაგობა “.. ..-მა” ვერ შეასრულა თავისი ფუნქცია და საცხოვრებელი სახლი არ აშენდა. 1997წ. 17 სექტემბერს ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის ¹9.6.15. გადაწყვეტილებით გაუქმებულ იქნა ინდივიდუალური მენაშენეობის ამხანაგობა “.. ..”. აღნიშნულ გადაწყვეტილებას საფუძვლად დაედო დ. გ-ს განცხადება, რომელიც მოქმედებდა ი. კ-ს მინდობილობის საფუძველზე, რომლის სახელზეც ირიცხებოდა ბინა … ¹10-ში. ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1998წ. 18 თებერვლის ¹2.8.25 გადაწყვეტილებით ნება დაერთო ი. კ-ს შვილიშვილს _ დ. გ-ს … ¹10-ში დანგრეული საცხოვრებელი სახლი აღედგინა იმავე გაბარიტებში. გადაწყვეტილებას საფუძვლად დაედო ქ. თბილისის არქიტექტურისა და პერსპექტიული განვითარების საქმეთა დეპარტამენტის 1998წ. 20 იანვრის ¹6 თანხმობა, აგრეთვე, ტექინვენტარიზაციის ბიუროდან გაცემული სახლის გეგმა, რომელშიც აღნიშნულია, რომ დანგრეული საცხოვრებელი სახლი, ფართობით 214 კვ.მ და 669 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი საკუთრების უფლებით რიცხებოდა დ. გ-ს ბებიის ი. კ-ს სახელზე.

რაიონულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეებს გაშვებული ჰქონდათ სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა, რადგან თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1997წ. 17 სექტემბრის ¹9.6.151 გადაწყვეტილება ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობა “.. ..-ის” გაუქმების შესახებ მათთვის ცნობილი იყო ჯერ კიდევ 1997წ. 22 სექტემბერს, როცა რ. ე-ემ, რ. კ-ემ, ლ. დ-მა, ი. ს-მა მიმართეს წერილობით თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგებელს აღნიშნული გადაწყვეტილების გაუქმების მოთხოვნით. მოსარჩელეებმა გამგეობის გადაწყვეტილების გაუქმების მოთხოვნით სასამართლოს მიმართეს 2002წ. 24 აპრილს დაზუსტებული სასარჩელო განცხადებით.

რაიონულმა სასამართლომ განმარტა, რომ 1998წ. 18 თებერვლის ¹2.8.25 გადაწყვეტილება, რომლითაც საბურთალოს რაიონის გამგეობამ ნება დართო დ. გ-ს … ¹10-ში აღედგინა დანგრეული სახლი იმავე გაბარიტებში, მოსარჩელეთათვის ცნობილი იყო ჯერ კიდევ 2000წ. 18 დეკემბერს, რადგან აღნიშნული დოკუმენტი წარდგენილი იყო მოსარჩელეთა მიერ თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატაში. დოკუმენტი წარდგენილი იქნა განცხადებასთან ერთად მოთხოვნით, როგორც ამხანაგობა “.. ..” წევრებს ნება მისცემოდათ, გასცემოდნენ საქმის მასალებს. 2001წ. 13 ივლისის სხდომაზე საოლქო სასამართლოში დოკუმენტაცია 21 ფურცლად გადაეცათ მხარეებს. ვინაიდან რ. ე-ე განცხადებით მიუთითებდა, რომ საოლქო სასამართლოში მიმდინარე დავა ეხება ამხანაგობა “.. ..-ის” წევრებს, ხოლო თავად ამხანაგობის თავმჯდომარეს წარმოადგენს, ცხადია აღნიშნული გადაწყვეტილების შინაარსი ცნობილი იყო ამხანაგობის წევრებისათვის.

რაიონულმა სასამართლომ გამოიყენა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218.2 მუხლი და განმარტა, რომ არ შეიძლება ამ კოდექსის ამოქმედებამდე გამოცემული აღმჭურველი ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ან ძალადაკარგულად გამოცხადება, თუ პირმა განახორციელა იურიდიული მნიშვნელობის რაიმე ქმედება ამ აქტის საფუძველზე, გარდა ამ კოდექსის 60.1 “ბ” ქვეპუნქტით და 61.2 “ა” და “გ” ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული შემთხვევისა, რასაც კონკრეტულ შემთხვევაში არ არსებობდა, ამასთან განმარტა, რომ თბილისის მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტის 1999წ. 4 თებერვლის ჩანაწერის ბათილად ცნობის მოთხოვნაზე მოსარჩელეები არ წარმოადგენენ უფლებამოსილ პირებს, რადგან ამ ჩანაწერით მათ არ მიუღიათ უშუალო ზიანი.

რაიონული სასამართლოს მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს რ. ე-ემ, რ. კ-ემ, ლ. დ-ემ და ო. ს-მა, რომლითაც მოითხოვეს რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და სააპელაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება, შემდეგი მოტივით:

რაიონულმა სასამართლომ სარჩელის არდაკმაყოფილების საფუძვლად არასწორად მიუთითა ხანდაზმულობის ვადების გაშვებაზე ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22.3 მუხლზე, რადგან მოსარჩელეებს არ დაურღვევიათ მითითებული ნორმით დადგენილი 6 თვიანი ხანდაზმულობის ვადა. სასამართლომ არასწორად მიიჩნია მისი დაწყების მომენტად დღე, როდესაც იგი მხარისათვის გახდა ცნობილი, რადგან ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 58.1 მუხლის შესაბამისად ასეთად მიჩნეული უნდა ყოფილიყო დღე, როდესაც მოსარჩელეებს აქტი გადაეცათ, ან ფოსტით გაეგზავნათ, ის არ მომხდარა. აპელანტებმა განმარტეს, რომ 1997წ. 17 სექტემბრის გადაწყვეტილება მათ გაასაჩივრეს გამგეობაში, შემდგომ კი პარლამენტში, შესაბამისად, სკ-ის 136-ე მუხლის თანახმად სასამართლოს გარდა სახელმწიფო ორგანოში აქტის გასაჩივრება წყვეტს ხანდაზმულობის ვადის დინებას. 1998წ. 18 თებერვლის გამგეობის გადაწყვეტილების თაობაზე განცხადების საოლქო სასამართლოში 2002წ. ივლისში შეტანა ადგენს არა ხანდაზმულობის დინების დაწყებას, არამედ _ შეწყვეტის დღეს. რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებაში არასწორად არის მითითებული, რომ გადაწყვეტილების გაუქმების მოთხოვნა მათ აღძრეს 24 აპრილს დაზუსტებულ სასარჩელო განცხადებით, რადგან ეს მოთხოვნა მათ მიერ აღძრულ იქნა ძირითად სასარჩელო განცხადებაში, ე.ი. უფრო ადრე. ამასთან, თუნდაც რ. ე-ისათვის 2002წ. ივლისში ცნობილი რომ ყოფილიყო გამგეობის 1998წ. 18 თებერვლის გადაწყვეტილების არსებობის შესახებ, ეს არ ნიშნავდა, რომ მის თაობაზე იცოდნენ ამხანაგობის სხვა წევრებმაც. რაიონულმა სასამართლომ არასწორად გამოიყენა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218.2 მუხლი, რადგან მითითებული ნორმა ეხება ადმინისტრაციული ორგანოებს და არა სასამართლოს მიერ ადმინისტრაციული აქტების ბათილად გამოცხადებას. რაიონულმა სასამართლომ არასწორად ჩათვალა, რომ მოსარჩელეები არ წარმოადგენენ მიწის ნაკვეთის საკუთრების თაობაზე საჯარო რეესტრის ჩანაწერის გაუქმების მოთხოვნისათვის უფლებამოსილ პირებს. ამხანაგობისათვის გამოყოფილი მიწის ნაკვეთები არ რეგისტრირდებოდა, გარდა ამისა, მიწის ნაკვეთის კ-ზე, ხოლო შემდგომ გ-ზე რეგისტრაციით მათ მიადგათ უშუალო ზიანი, რადგან ამხანაგობის მიერ დახარჯულ იქნა ფულადი სახსრები.

რ. ე-ემ სააპელაციო საჩივრით ასევე მოითხოვა ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001წ. 29 აგვისტოს განჩინების _ დ. გ-ს განცხადების დასაშვებად ცნობის და 2001წ. 10 სექტემბრის განჩინების _ გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის და საქმისწარმოების განახლების შესახებ გაუქმება.

სააპელაციო სასამართლოს 2002წ. 30 ოქტომბრის განჩინებით რ. ე-ის, რ. კ-ის, ლ. დ-ის და ო. ს-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002წ. 17 მაისის გადაწყვეტილება.

რადი ე-ის, რ. კ-ის, ლ. დ-ის და ო. ს-ის საკასაციო საჩივრის საფუძველზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2003წ. 4 ივნისის განჩინებით გაუქმდა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 30 ოქტომბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2003წ. 26 დეკემბრის გადაწყვეტილებით რ. ე-ის, რ. კ-ის, ლ. დ-ის და ო. ს-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა რაიონული სასამართლოს 2002წ. 17 მაისის გადაწყვეტილება და სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რ. ე-ის და სხვათა სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001წ. 29 აგვისტოს და 2001წ. 10 სექტემბრის განჩინებები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2004წ. 3 ნოემბრის განჩინებით რ. ე-ის, რ. კ-ის, ლ. დ-ის და ო. ს-ის საკასაციო საჩივრის საფუძველზე ნაწილობრივ გაუქმდა სააპელაციო სასამართლოს 203წ. 26 დეკემბრის გადაწყვეტილება რ. ე-ის და სხვათა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს, გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001წ. 29 სექტემბრის და 10 სექტემბრის განჩინებების უცვლელად დატოვების ნაწილში; რ. ე-ის და სხვათა საკასაციო საჩივარი სააპელაციო სასამართლოს 2001წ. 27 ნოემბრის განჩინების გაუქმების ნაწილში არ დაკმაყოფილდა, შესაბამისად, უცვლელად დარჩა სააპელაციო სასამართლოს მითითებული განჩინება.

სააპელაციო სასამართლოს 2005წ. 23 მარტის საოქმო განჩინებით მიწის მართვის სამმართველოს უფლებამონაცვლედ დადგენილ იქნა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო.

სააპელაციო სასამართლოს 2005წ. 23 მარტის გადაწყვეტილებით რ. კ-ის ლ. დ-ის, ო. ს-ის და რ. ე-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა რაიონული სასამართლოს 2002წ. 17 მაისის გადაწყვეტილება და სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რ. კ-ის, ლ. დ-ის, ო. ს-ის და რ. ე-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი თბილისის საბურთალოს რაიონის გაგეობის 1997წ. 19 მარტის გადაწყვეტილება ¹3.10.46, თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1997წ. 17 სექტემბრის გადაწყვეტილება ¹9.6.151, საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1998წ. 18 თებერვლის გადაწყვეტილება ¹28.25, საჯარო რესტრის 1999წ. 4 თებერვლის ¹678/99 სარეგისტრაციო ჩანაწერი, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

თბილისის საბურთალოს სახალხო დეპუტატთა რაიონული საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1990წ. 21 თებერვლის ¹4.18.166 გადაწყვეტილებით ჩამოყალიბდა ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობა “.. ..”, რომელსაც ნება დაერთო თბილისში, … ¹10/8-ში მოქალაქე ი. კ-ს კუთვნილი საცხოვრებელი სახლის აღებასა და ხუთსართულიანი, ათბინიანი ინდივიდუალური მენაშენეთა საცხოვრებელი სახლის მშენებლობაზე. აღნიშნული სახლის დანგრევის შემდეგ ამხანაგობამ ვერ უზრუნველყო ინდივიდუალურ მენაშენეთა საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა, რის გამოც, ი. კ-ს შვილიშვილმა დ. გ-მ ითხოვა ამხანაგობა “.. ..-ს” გაუქმება და მისი წევრების გაყვანა ამხანაგობიდან. თბილისის საბურთალოს გამგეობის 1997წ. 19 მარტის ¹3.10.46 გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა … ¹8/10 მცხოვრები მოქალაქეების თხოვნა და დ. ქ-ე გათავისუფლდა ამხანაგობა “.. ..-ს” თავმჯდომარეობიდან, ამხანაგობის თავმჯდომარედ დაინიშნა მ. კ-ე, ხოლო მოადგილედ _ დ. გ-. თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1998წ. 18 თებერვლის ¹2.8.25 გადაწყვეტილებით ი. კ-ს მემკვიდრეს შვილიშვილ დ. გ-ს ნება დაერთო, იგივე გაბარიტებში აღედგინა დანგრეული საცხოვრებელი სახლი თბილისში, … ¹10-ში.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეთა მოთხოვნა მითითებული ადმინსტრაციული აქტების ბათილად ცნობის თაობაზე იყო საფუძვლიანი, რადგან მითითებული აქტები წარმოადგენენ მართლსაწინააღმდეგო აქტებს, ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მსჯელობა სადავო აქტების გასაჩივრების ხანდაზმულობის ვადების გასვლის თაობაზე და განმარტა, რომ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი ამოქმედდა 2000წ. იანვრიდან, ხოლო მოსარჩელეთა მიერ სარჩელი საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1997წ. 19 მარტისა და 17 სექტემბრის გადაწყვეტილებების გაუქმების მოთხოვნით აღძრულ იყო 1998 წელს, რის გამოც მოცემულ შემთხვევაში ვერ გავრცელდებოდა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის ვადები, მით უფრო, რომ საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1998წ. გადაწყვეტილება მოსარჩელეებს კანონით დადგენილი წესით არ გასცნობიათ.

საბურთალოს რაისაბჭოს აღმასკომის 1990წ. 21 თებერვლის ¹4.18.16 გადაწყვეტილებით რეგისტრირებული ინდივიდუალური მენაშენეთა ამხანაგობა “.. ..”, როგორც სამართლებრივი სუბიექტი, მოქცეული იყო “ქ. თბილისში ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობების მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლების მშენებლობის შესახებ” თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1988წ. 8 სექტემბრის ¹582 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული დროებითი დებულებით განსაზღვრულ სამართლებრივ რეჟიმში. მითითებული დებულების თანახმად, ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობა იქმნება მრავალბინიანი ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის მიზნით, ის წარმოადგენს იურიდიულ პირს, რომელიც აღნიშნულ სტატუსს იძენს რაიონული საბჭოს აღმასკომში რეგისტრაციის შემდეგ.

სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა სამოქალაქო (1964წ. რედაქცია) კოდექსის 22-40-ე მუხლები და განმარტა, რომ მითითებული ნორმების თანახმად, ამხანაგობა “.. ..-ის” ხელმძღვანელი ორგანოს თავმჯდომარის დანიშვნა-გათავისუფლება, ასევე, მისი ლიკვიდაცია-გაუქმება დასაშვები იყო მხოლოდ დროებით დაბულებაში გათვალისწინებული საფუძვლით და მხოლოდ ამხანაგობის წევრთა საერთო კრებაზე, რის გამოც საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1997წ. 17 სექტემბრის და 19 მარტის გადაწყვეტილებები ეწინააღმდეგებოდა სამოქალაქო კოდექსითა და დროებითი დებულებით დადგენილ წესებს, რამდენადაც საბურთალოს რაიონის გამგეობა არ იყო უფლებამოსილი მიეღო გადაწყვეტილება ამხანაგობის თავმჯდომარის გათავისუფლების და ახალი თავმჯდომარის დანიშვნის თაობაზე, მით უფრო იმ პირის შესახებ, რომელიც არ იყო ამხანაგობის წევრი და როცა აღნიშნულის შესახებ არ არსებობდა ამხანაგობის წევრთა შესაბამისი გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საბურთალოს რაიონის გამგეობა ასევე არ იყო უფლებამოსილი, მიეღო გადაწყვეტილება ამხანაგობის გაუქმების და ამხანაგობის რამდენიმე წევრის გამოყოფის თაობაზე ამხანაგობის წევრთა შესაბამისი გადაწყვეტილების გარეშე, მით უფრო, როცა არ არსებობდა დროებითი დებულებით გათვალისწინებული საფუძვლები, როგორც ამხანაგობის წევრობის უფლების დაკარგვის, ასევე ამხანაგობის გასაუქმებლად, ხოლო რაიონის გამგეობამ გადაწყვეტილებას ამხანაგობის გაუქმების შესახებ ფაქტობრივ საფუძვლად დაუდო ის გარემოება, რომ ამხანაგობამ ვერ უზრუნველყო სახლის მშენებლობა.

სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა დროებითი დებულების 15-16 მუხლები და განმარტა, რომ საბურთალოს რაიონის გამგეობას იმ ფაქტობრივი გარემოებიდან გამომდინარე, რომ ამხანაგობამ ვერ უზრუნველყო საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა კაპიტალური მშენებლობის ნორმატივებით დადგენილ ვადაში, უნდა აღედგინა მშენებლობის ვადების დარღვევის საპატიო-არასაპატიო მიზეზები და ამის შემდეგ მიეღო გადაწყვეტილება მიწის ნაკვეთის და დაწყებული მშენებლობის, თუ ასეთი არსებობდა, სხვა ამხანაგობისათვის გაცემის თაობაზე, როგორც ამას ითვალისწინებდა დროებითი დებულება, ასევე, “ქ. თბილისში ინდივიდუალური სახლების მშენებლობის შესახებ” ქ. თბილისის მერიის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1993წ. ¹09.07.93 დადგენილებით დამტკიცებული დებულების 11-ე პუნქტი და იმ დროისათვის მოქმედი მიწის კოდექსის 32-38 მუხლები, ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ დროებითი დებულება ამხანაგობის გაუქმების ფაქტობრივ და სამართლებრივ საფუძვლებს არ განსაზღვრავდა, რის გამოც ამხანაგობა გაუქმებული უნდა ყოფილიყო სკ-ის დადგენილი ნორმებით.

სააპელაციო სასამართლომ მართლსაწინააღმდეგო აქტად მიიჩნია საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1998წ. 18 თებერვლის ¹2.8.25 გადაწყვეტილება და მის საფუძველზე განხორციელებული საჯარო რეესტრის სარეგისტრაციო ჩანაწერი 1999წ. 04.02. ¹678/99, რადგან მას შემდეგ რაც ი. კ-ს თანხმობით დანგრეულ იქნა … ¹10-ში მდებარე, მის საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი სახლი, ი. კ-ს, მისივე თანხმობით, შეუწყდა იმ მიწის ნაკვეთით სარგებლობის უფლება, რომელზეც აღნიშნული საცხოვრებელი სახლი იყო განლაგებული და მიწის ნაკვეთის მესაკუთრის ნებით აღნიშნული მიწის ნაკვეთი სარგებლობაში გადაეცა ამხანაგობა “.. ..-ს” ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის ასაშენებლად, 1990წ. 21 თებერვლის ¹4.18.166 გადაწყვეტილებით.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სანამ ამხანაგობა “.. ..-ს” კანონით დადენილი წესით არ შეუწყდებოდა 1990წ. 21 თებერვლის გადაწყვეტილებით მის სარგებლობაში გამოყოფილი მიწის ნაკვეთის სარგებლობის უფლება, საბურთალოს რაიონის გამგეობა არ იყო უფლებამოსილი, იმავე მიწის ნაკვეთზე საცხოვრებელი სახლის აღდგენაზე გაეცა თანხმობა დ. გ-ზე. ამასთან, 1998წ. 18 თებერვლისათვის არც ი. კ-ს და არც დ. გ-ს, როგორც მის მემკვიდრეს, არანაირი სამართლებრივი კავშირი … ¹10-ში მდებარე მიწის ნაკვეთთან არ გააჩნდათ, რაც წარმოადგენდა საფუძველს ამ მიწის ნაკვეთზე დ. გ-სათვის სახლის აღდგენის თაობაზე ნებართვის გასაცემად, ვინაიდან ამ პერიოდისთვის ი. კ-ს შეწყვეტილი ჰქონდა მიწის ნაკვეთზე სარგებლობის უფლება, ის ამ დროისათვის არ იყო გარდაცვლილი და არც სამკვიდრო იქნებოდა გახსნილი და მემკვიდრეები დადგენილი. ამასთან, აღნიშნულ შემთხვევაშიც, ამ დროისათვის ი. კ-ს სახელზე რიცხული სახლთმფლობელობა რეალურად არ არსებობდა და შესაბამისად, ვერც სამკვიდრო მასაში შევიდოდა.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა დ. გ-ს განმარტება, რომ 1998წ. 18 თებერვლის გადაწყვეტილებით საცხოვრებელი სახლის აღდგენის ნებართვა მიეცა ი. კ-ს, ხოლო თვითონ მოქმედებდა მის მიერ გაცემული მინდობილობის საფუძველზე, იმ საფუძვლით, რომ საბურთალოს რაიონის გადაწყვეტილებაში გარკვევით იყო მითითებული, რომ სახლის აღდგენის ნებართვა მიეცა დ. გ-ს და მასში არაფერი იყო აღნიშნული იმის შესახებ, რომ დ. გ-ა მოქმედებდა, როგორც ი. კ-ს რწმუნებული პირი, შესაბამისი მინდობილობის საფუძველზე

საქმის მასალებით დადგენილი იქნა, რომ … ¹10-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი ი. კ-ს საკუთრებაში აღირიცხა მას შემდეგ, რაც დ. გ-მ მიიღო ნებართვა ამ მიწის ნაკვეთზე სახლის აღდგენის თაობაზე, კერძოდ, 1999წ. 4 თებერვალს. სააპელაციო სასამართლომ მითითებული ჩანაწერი ჩათვალა უკანონოდ, რადგან აღნიშნული ჩანაწერის საფუძვლად მითითებული იყო საქართველოს კანონი “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1997წ. 17 სექტემბრის და 1998წ. 18 თებერვლის გადაწყვეტილებები და თბილისის არქიტექტურისა და ქალაქის პერსპექტიული განვითარების დეპარტამენტის მიერ 1999წ. 18 თებერვალს გაცემული მიწის ნაკვეთის გეგმა და განმარტა, რომ მითითებული ნორმა არ წარმოადგენდა კანონიერ საფუძველს ი. კ-სათვის … ¹10-ში მდებარე მიწის ნაკვეთის საკუთრებაში დასარეგისტრირებლად, რადგან საქმეში არ იყო წარმოდგენილი დადგენილი წესით ი. კ-ზე ბინათმშენებლობისათვის … ¹10-ში მიწის ნაკვეთის გამოყოფის დამადასტურებელი მტკიცებულება, ხოლო სააპელაციო სასამართლომ ასეთ მტკიცებულებად არ მიიჩნია საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1998წ. 18 თებერვლის გადაწყვეტილება, ვინაიდან აღნიშნული გადაწყვეტილებით დ. გ-ს და არა ი. კ-ს, დაერთო ნება საცხოვრებელი სახლის აღდგენაზე.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიიჩნია, რომ მიწის ნაკვეთზე ი. კ-ს უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტს და შესაბამისად საკუთრების უფლების სარეგისტრაციო ჩანაწერის სამართლებრივ საფუძველს არ წარმოადგენდა საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1997წ. 17 სექტემბრის გადაწყვეტილება ამხანაგობა “.. ..-ის” გაუქმების შესახებ და მიწის ნაკვეთის გეგმა, ამასთან მიუთითა, რომ 1999წ. 4 თებერვლის სარეგისტრაციო ჩანაწერს საფუძვლად დაედო თბილისის მერიის არქიტექტურისა და პერსპექტიული განვითარების საქმეთა დეპარტამენტის მიერ 1999წ. 18 თებერვალს გაცემული მიწის ნაკვეთის გეგმა.

სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა დ. გ-მ, რომლითაც მოითხოვა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება, შემდეგი მოტივით:

სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებისას არ გამოიყენა კანონი “ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ”, “მიწის რეგისტრაციის შესახებ” კანონი, “საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი” და “საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი”, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60.1 “დ” პუნქტი.

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა “მიწის რეგისტრაციის შესახებ” კანონის 36-ე და 38-ე მუხლები, რადგან მითითებული კანონი წარმოადგენს სპეციალურ ნორმას “ნორმატიული აქტების შესახებ” კანონის შესაბამისად და მას უპირატესი იურიდიული ძალა აქვს სხვა კანონებთან მიმართებაში, შესაბამისად ვინაიდან საჯარო რეესტრის წარმოების წესი და საჯარო რეესტრში ჩანაწერების შეტანის წესი რეგულირებულია სპეციალური კანონით, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის გამოყენება სამართლებრივად დაუშვებელია.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218-ე მუხლი და მიუთითა, რომ თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1998წ. 18 თებერვლის გადაწყვეტილება წარმოადგენს აღმჭურველ აქტს, რომელსაც მოჰყვა იურიდიული შედეგი საჯარო რეესტრში მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაცია, ჩუქების ხელშეკრულების დადება და დასაჩუქრებულის საკუთრების უფლების რეგისტრაცია, ხოლო სასამართლოს არ განუმარტავს, თუ რაში გამოიხატა კონკრეტულ შემთხვევაში ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60.1 “დ” პუნქტის დარღვევა, თუ რომელ კანონს ეწინააღმდეგებოდა იგი ან მისი მომზადების და გამოცემის დროს რომელი არსებითი ნორმა იქნა დარღვეული.

კასატორი მიიჩნევს, რომ 1990 წელს ი. კ-ა წარმოადგენდა ამხანაგობის მიერ ასაშენებელ ტერიტორიაზე არსებულ შენობა-ნაგებობის მესაკუთრეს და მისი შეყვანა ამხანაგობაში განხორციელდა როგორც მესაკუთრის, არ არსებობდა არცერთი ადმინისტრაციული აქტი, რომლითაც ი. კ-ს საკუთრებაში არსებული შენობის მიერ დაკავებული მიწის ნაკვეთი დაუმაგრდა ამხანაგობას ან ი. კ-ს რაიმე ფორმით შეუწყდა მიწათსარგებლობის უფლება, ამასთან “საქართველოს სსრ მიწის კოდექსის” შესაბამისად. მიწათსარგებლობის უფლების წარმოშობის ერთადერთ საფუძველს წარმოადგენს მიწის დამაგრების აქტი, რომელიც არ არსებობს ამხანაგობასთან მიმართებაში, ამასთან, “მიწის კოდექსით” დადგენილია, რომ ორი წლის განმავლობაში მიწის აუთვისებლობის გამო მიწათსარგებლობის უფლება წყდება, ხოლო ამხანაგობამ ორი წლის განმავლობაში მიწა ვერ აითვისა. კასატორმა ასევე მიუთითა, რომ საჯარო რეესტრის ის ჩანაწერი, რომელიც ბათილად ცნო სასამართლომ, ბათილად ცნობის მომენტისათვის უკვე გაუქმებული იყო თვით რეგისტრატორის მიერ, ვინაიდან აღნიშნულ ქონებაზე უკვე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია ახალი მესაკუთრის საკუთრების უფლება.

სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ასევე თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობამ, რომლითაც მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი მოტივით:

კასატორი მიუთითებს “ქ. თბილისში ინდივიდუალური მენაშენეების, ამხანაგობის მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლების მშენებლობის შესახებ” დროებითი დებულების 15-16 მუხლებზე და მიიჩნევს, რომ ამხანაგობის მიერ საცხოვრებელი სახლი არ აშენებულა და არავითარი ზომები არ ყოფილა მიღებული მშენებლობის შემდგომი გაგრძელების მიზნით, კერძოდ, არ გაგრძელებულა მშენებლობის ნებართვა და არავითარი სხვა ღონისძიებები არ გატარებულა, ამასთან, მითითებული დებულების მე-7 და მე-11 პუნქტი ვადების უხეში დარღვევის შემთხვევაში ითვალისწინებდა მიწის ნაკვეთის და დაწყებული მშენებლობის გადაცემას სხვა ამხანაგობისათვის, აგრეთვე იმ დროისათვის მოქმედი მიწის კოდექსის 32-38 მუხლებით განსაზღვრული იყო მიწათსარგებლობის შეწყვეტის საფუძვლები, ზედიზედ ორი წლის განმავლობაში აუთვისებლობის შემთხვევაში. ამხანაგობის მიერ მშენებლობის წარმოების ვადები დაცული არ ყოფილა, ამხანაგობამ აიღო მხოლოდ მშენებლობის ნებართვა, რომელიც გარკვეული ვადით იყო გაცემული, ხოლო მშენებლობა საერთოდ არ უწარმოებია, ასევე არ უცნობებია გამგეობისათვის, რომ ვერ ახერხებდა მშენებლობას, მაშინ, როცა გამგეობის გადაწყვეტილების მე-8 პუნქტით მას სახელმძღვანელოდ გადაეცა იმჟამად მოქმედი დროებითი დებულება, რომლითაც ამხანაგობა ვალდებული იყო მშენებლობა ეწარმოებინა დადგენილ ვადებში, შესაბამისად, გამგეობამ სწორად დააკმაყოფილა დ. ქ-ის განცხადება თავმჯდომარის მოვალეობიდან გათავისუფლების შესახებ, რომელმაც ვერ უზრუნველყო თავის ფუნქციის განახორციელება, ამასთან, ფაქტობრივად გამგეობა ამ დროისათვის იყო გაუქმებული და აღარ ფუნქციონირებდა.

კასატორი მიიჩნევს, რომ გამგეობის 1998წ. 18 თებერვლის გადაწყვეტილება კანონიერია, რადგან 1997წ. 11 აგვისტოს მინდობილობით ი. კ-ა, რომელიც დ. გ-ს ბებია იყო, უფლებას აძლევდა მას, გამოეყენებინა ... ¹10-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი, ასევე, გაეგრძელებინა მშენებლობა და მოეხდინა სახლის ექსპლუატაციაში მიღება, რითაც დასტურდება, რომ მშენებლობის უფლებას აძლევდა დ. გ-ს და არა ამხანაგობის მიერ მშენებლობის გაგრძელებაზე თანხმობას, მშენებლობის დამთავრება და სახლის ექსპლუატაციაში მიღება ევალებოდა დ. გ-ს, ამასთან, ამხანაგობის წევრები არ არიან უფლებამოსილი, იდაონ გამგეობის 1998წ. 18 თებერვლის გადაწყვეტილების კანონიერებაზე, ვინაიდან მათი ინტერესები არ შელახულა. სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია, რომ საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1997წ. 19 მარტის და 17 სექტემბრის გადაწყვეტილებები ეწინააღმდეგება სკ-ის და დროებითი დებულებით დადგენილ წესებს და არ გაარკვია, იყო თუU არა წარმოდგენილი გამგეობაში ამხანაგობის საერთო კრების გადაწყვეტილება, გამგეობამ გადაწყვეტილებას ამხანაგობის გაუქმების შესახებ საფუძვლად დაუდო, ასევე, ის გარემოება, რომ ამხანაგობამ ვერ უზრუნველყო სახლის მშენებლობა და დროებითი დებულების მე-20 მუხლის თანახმად ამხანაგობის წევრები, რომლებიც არ შეიტანენ დადგენილ ფულად შენატანებს, კარგავენ ამხანაგობის წევრების უფლებას.

კასატორი თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება არ მიაქცია იმ გარემოებას, რომ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის ტექნიკური ინვენტარიზაციის არქივიდან 2005წ. 25 აპრილს გაცემული საინვენტარიზაციო გეგმის მიხედვით, ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2000წ. 25 იანვრის განჩინებით სახლზე დადებულია ყადაღა, ხოლო მიწის ნაკვეთი 1997წ. მონაცემებით ირიცხებოდა ი. კ-ს სახელზე, ასევე, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1998წ. 18 თებერვლის გადაწყვეტილების გაუქმების ნაწილში უსაფუძვლოა, რადგან გამგეობის აღნიშნული გადაწყვეტილების ... ¹10-ში არსებული მიწის ნაკვეთზე სახლის აღდგენის ნებართვა მიეცა დ. გ-ს, ვინაიდან იგი მოქმედებდა როგორც მისი ბებიის ი. კ-ს რწმუნებით აღჭურვილი პირი, რის შესახებაც არსებობდა შესაბამისი მინდობილობა.

საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილ შეპასუხებაში მოწინააღმდეგე მხარემ რ. ე-ემ არ ცნო დ. გ-ს და თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის საკასაციო საჩივრები, შესაბამისად მოითხოვა სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ, რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მე-8 პუნქტის გაუქმება, რომლითაც საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟი 50 ლარის გადახდა, შემდეგი მოტივით:

კასატორმა მიუთითა “სახელმწიფო ბაჟის შესახებ” კანონის მე-5 მუხლის “ტ” პუნქტი და განმარტა, რომ მითითებული ნორმის შესაბამისად ის გათავისუფლებულია ბაჟის გადახდისგან, რის გამოც მისი გადახდა უნდა დაეკისროს მოსარჩელე მხარეს.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრების მოტივების დასაბუთებულობა-საფუძვლიანობის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმების და საკასაციო საჩივრების სასამართლო განხილვის შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ დ. გ-ს, ვაკე-საბურთალოს გამგეობის და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს, უნდა გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 23 მარტის გადაწყვეტილება და საკასაციო სასამართლოს მიერ მიღებული იქნას ახალი გადაწყვეტილება, რ. კ-ის, ლ. დ-ის, ო. ს-ის, რ. ე-ის სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებისას დარღვეულია მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, კერძოდ, სსკ-ის 393.2 და 394 “ე” მუხლების მოთხოვნები. სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის დასაბუთებული.

სსკ-ის 407.2 მუხლის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

კონკრეტულ შემთხვევაში კასატორების დ. გ-ს, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს და ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის საკასაციო პრეტენზია დასაბუთებულია, კერძოდ, საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორ დ. გ-ს მოტივს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს და საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებებს, კერძოდ, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1998წ. 18 თებერვლის გადაწყვეტილებით უკანონოდ დაერთო ნება დ. გ-ს საცხოვრებელი სახლის აღდგენაზე, მაშინ, როცა საქმის მასალებით ირკვევა, რომ 1997წ. 11 აგვისტოს მინდობილობით ი. კ-მ მიანდო დ. გ-ს მისი კუთვნილი მიწის, მდებარე თბილისში, ... ¹10, მართვისა და განკარგვის უფლება, ასევე, დ. გ-ს მინდობილობით მიენიჭა სახლის მშენებლობის წარმოების უფლება და იგი წარმოადგენდა ი. კ-ს რწმუნებულს ყველა სახელმწიფო, ადმინისტრაციულ და სხვა დაწესებულებებთან ურთიერთობაში, რაც მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ, ანუ კანონით დადგენილი წესით სანოტარო აქტები გასაჩივრებული არ ყოფილა.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 1990წ. 21 თებერვლის საბურთალოს რაიონული საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის ¹418. ¹166 გადაწყვეტილებით ჩამოყალიბდა ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობა “.. ..”, რომელსაც ნება დაერთო თბილისში ... მდებარე ი. კ-ს საცხოვრებელი სახლის აღებაზე და 5 სართულიანი 10 ბინიანი ინდივიდუალურ მენაშენეთა საცხოვრებელი სახლის მშენებლობაზე და მასვე გადაეცა სახელმძღვანელოდ საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1983 წ. 8 სექტემბრის ¹582 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული დროებითი დებულება ქ. თბილისში ინდივიდუალური მშენებლობის მრავალბინიანი საცხოვრებლების მშენებლობის შესახებ.

თბილისის საბურთალოს რაიონის პრეფექტურის ¹774 02.10.1991წ. განკარგულებით ამხანაგობა “.. ..” დაკომპლექტდა, კერძოდ, ამხანაგობის კრების ოქმის საფუძველზე გაწევრიანდნენ და მოიხსნენ ბინის მიღების აღრიცხვიდან დ. ქ-ე, ო. ს-ი, ლ. დ-ი, პ. კ-ე, ვ. კ-ე, გ. ო-ი, ა. ფ-ე, დ. გ-ა, რ. ე-ე და ლ. წ-ი.

1991წ. 1 ივლისს თბილისის სახელმწიფო არქიტექტურულ სამშენებლო კონტროლის ინსპექციამ ამხანაგობა “.. ..-ზე” გასცა მშენებლობის ნებართვა, რომლის მოქმედების ვადა განისაზღვრა 1991წ. 31 დეკემბრამდე.

ქ. თბილისის მთავარი არქიტექტორის 1992წ. 17 სექტემბრის ¹კოლ-302, ხოლო მოგვიანებით 1994წ. 23 მაისის ¹05/38-73 წერილობითი თანხმობით ამხანაგობებს ნება დაერთოთ ... ¹7-ში და ... ¹10-ში შეჩერებული მშენებლობის გაგრძელებაზე.

დადგენილია ასევე, რომ 1991წ. 2 ოქტომბერს სამშენებლო ამხანაგობა “.. ..-ის” წარმომადგენელ ე. ქ-ესა და მოქალაქე რ. ე-ეს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის საგანს წარმოადგენდა თბილისში, ... ¹10-ში სახლის მშენებლობა. მითითებული ხელშეკრულებით განისაზღვრა, ამხანაგობა “.. ..”-ის ვალდებულება, კერძოდ, იგი ვალდებული იყო, ერთი წლის განმავლობაში შეთანხმებული პროექტის შესაბამისად უზრუნველეყო ამხანაგური სახლის მშენებლობა.

1997წ. 19 მარტის ¹3.10.46 გადაწყვეტილებით თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობამ ... ¹10/8-ში მცხოვრები მოქალაქეების განცხადების საფუძველზე დააკმაყოფილა მათი მოთხოვნა ამხანაგობა “.. ..”-ის თავმჯდომარის, კერძოდ, ქ-ის გადარჩევისა და მის ნაცვლად მ. კ-ის დანიშვნის შესახებ.

1997წ. 17 სექტემბრის ¹9.6.151 გადაწყვეტილებით თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობამ ძალადაკარგულად ჩათვალა რაისაბჭოს აღმასკომის 21.02.1990 წ. ¹1.18.166 გადაწყვეტილება ამხანაგობა “.. ..-ის” ჩამოყალიბების შესახებ, ამასთან, ამხანაგობიდან გამოიყვანეს და ბინის მიღების აღრიცხვაზე, ძველი თარიღის შენარჩუნებით, დატოვეს დ. ქ-ე, ო. ს-ი, ლ. დ-ი, რ. კ-ე და რ. ე-ე.

საქმის მასალებით დადგენილია ასევე, რომ თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1998წ. 18 თებერვლის ¹2.8 25 გადაწყვეტილებით მოქალაქე ი. კ-ს მემკვიდრეს დ. გ-ს ნება დაერთო ... ¹10-ში დანგრეული საცხოვრებელი სახლის იგივე გაბარიტებში, არქიტექტურისა და პერსპექტიული განვითარების საქმეთა დეპარტამენტთან შეთანხმებული პროექტის მიხედვით, მშენებლობაზე.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორ ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის მოტივს იმის შესახებ, რომ სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას არასწორად განმარტა “თბილისში ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობის მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლების მშენებლობის შესახებ” დროებითი დებულების მე-16 მუხლი, ვინაიდან მითითებული ნორმა ითვალისწინებდა რეალურად ამხანგობის მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობის, კერძოდ, საცხოვრებელი სახლის დაწყებისა და აშენებისათვის დადგენილ ვადის დარღვევის შემთხვევაში მიწის ნაკვეთის და დაწყებული მშენებლობის სხვა ამხანაგობისათვის გადაცემის შესაძლებლობას და არა ვალდებულებას, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც კონკრეტულ შემთხვევაში ამხანაგობა “.. ..-ს” 1990 წლიდან (შექმნის დღიდან) 1997 წლამდე (გაუქმების დღემდე) საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა არ დაუწყია.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ რ. კ-ის, რ. ე-ის, ლ. დ-ის და ო. ს-ის სარჩელი უსაფუძვლოა და იგი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

თბილისის საბურთალოს რაისაბჭოს აღმასკომის 1990წ. 21 თებერვლის ¹4.18.16 გადაწყვეტილებით შექმნილ ამხანაგობა _ “.. ..-ს” სახელმძღვანელოდ გადაეცა თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1998წ. 8 სექტემბრის ¹582 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული დროებითი დებულება, რომლის მე-15 მუხლით ცალსახად განისაზღვრა, რომ საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა ამხანაგობას უნდა დაეწყო და დაემთავრებინა კაპიტალური მშენებლობის ნორმატივებით დადგენილ ვადებში.

ქ. თბილისის მერიის საქალაქო კოლეგიის 1995წ. 4 მაისის 03.01.14 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული “თბილისის ტერიტორიაზე მიწის ნაკვეთის გამოყოფისა და სამშენებლო პასპორტის დამზადების წესების” IV თავის 4.8 პუნქტის მიხედვით, სამშენებლო პასპორტის მოქმედების და მიწის ნაკვეთის ათვისების ვადები დიფერენცირებული იყო და განისაზღვრებოდა 3 თვიდან _ ორ წლამდე, ხოლო 4.9. პუნქტის შესაბამისად, მიწის ნაკვეთის ამ ვადაში აუთვისებლობის შემთხვევაში იურიდიულ და ფიზიკურ პირს მიწით სარგებლობის უფლება ავტომატურად უწყდება. ამასვე ითვალისწინებდა “თბილისში, ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობების მიერ მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლების მშენებლობის შესახებ” თბილისის მერიის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1993წ. ¹69-93 დადგენილებით დამტკიცებული დებულების მე-7 პუნქტი, ასევე, საქართველოს მიწის კოდექსის 38-ე მუხლი, რომლის თანახმად, მოქალაქეთა უფლების, კერძოდ, მათთვის გამოყოფილი მიწის ნაკვეთით სარგებლობის შეწყვეტის ერთ-ერთ საფუძველს წარმოადგენდა მიწის ნაკვეთით სარგებლობის ვადის გასვლა, აგრეთვე მიწის ნაკვეთის, ზედიზედ ორი წლის განმავლობაში გამოუყენებლობის გამო ან მისი არა იმ მიზნით გამოყენებისათვის, რისთვისაც იგი იქნა გამოყოფილი.

საკასაციო სასამართლო მიწის კოდექსის მე-13 მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ მიწის ნაკვეთის სარგებლობისთვის გაცემა ხორციელდებოდა მიზომვის წესით, კერძოდ, შესაბამისი უფლებამოსილი ორგანოების მიერ მიღებული დადგენილებისა ან გადაწყვეტილების ფორმით, რომელშიც აღინიშნებოდა მიწის მიზომვის მიზანი და მიწით სარგებლობის ძირითადი პირობები, რასაც კონკრეტულ შემთხვევაში არ მომხდარა. უფრო მეტიც, მოსარჩელეებს არც პირველი და არც სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში არ წარუდგენიათ დოკუმენტი, რომლითაც შესაძლებელი იქნებოდა სადავო მიწის ნაკვეთის ამხანაგობა-”.. ..-ისათვის” მიზომვის, ანუ კანონით დადგენილი წესის შესაბამისად სარგებლობაში გადაცემის შესახებ ფაქტის დადასტურება. შესაბამისად, ვერ იარსებებდა ვერც მიწის კოდექსის 39-ე მუხლის მიხედვით, მოქალაქეთა მიწათსარგებლობის უფლების შეწყვეტის დამადასტურებელი მიწის ნაკვეთის გამომყოფი ორგანოს გადაწყვეტილება ამხანაგობა-”.. ..-ის” მიმართ, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც საქმის მასალებში წარმოდგენილ მთელ რიგ საბუთებში ... ¹10-ში მდებარე სახლის ერთადერთ დამქირავებლად მითითებულია ი. კ-ა (მათ შორის _ 1990წ. 24 იანვრის ცნობა-საბინაო პირობების შემოწმების შესახებ, თბილისის საბურთალოს გამგეობის 1990წ. გადაწყვეტილება ამხანაგობა “.. ..-ის” შექმნის შესახებ, მიწის ნაკვეთის საინვენტარიზაციო გეგმა-ნახაზი და მისთვის მიწის კოდექსით (კანონის 1984წ. რედაქცია) დადგენილი წესის შესაბამისად მიწათსარგებლობის უფლება არ შეუწყვეტიათ. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სრულიად ალოგიკურია და დაუსაბუთებელი სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ კანონის “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” 3.6. მუხლის შესაბამისად მიწა უსასყიდლოდ გადავიდა ამხანაგობის საკუთრებაში, რადგან მითითებული კანონის ნორმა ცალსახად განსაზღვრავს, რომ მიწა საკუთრებაში ფიზიკურ და იურიდიულ პირს გადაეცემა იმ შემთხვევაში, თუ იგი დადგენილი წესით იყო გამოყოფილი ბინათმშენებლობის ამხანაგობისათვის, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობდა. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს მითითებული მსჯელობა და დასკვნა ემყარება დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების არასწორ სამართლებრივ შეფასებას და კანონის არასწორ გამოყენებას.

თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1988წ. 8 სექტემბრის ¹582 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული დროებითი დებულების მე-16 მუხლი ითვალისწინებდა, სამშენებლო სამუშაოების დაწყებისა და დამთავრების ვადების არასაპატიო მიზეზით დარღვევის შემთხვევაში მიწის ნაკვეთისა და დაწყებული მშენებლობის სხვა ამხანაგობისთვის გადაცემის შესაძლებლობას და არა _ ვალდებულებას. ამდენად, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმის თაობაზე, რომ “საბურთალოს რაიონის გამგეობა ვალდებული იყო მშენებლობის ვადების დარღვევის საპატიო-არასაპატიო მიზეზების შესწავლის შემდეგ მიწის ნაკვეთი და დაწყებული მშენებლობა გადაეცა სხვა ამხანაგობისთვის”, რამდენადაც ასეთის განხორციელება არ გულისხმობს ამხანაგობის, რომელსაც ფაქტობრივად ჩამოერთმევა მიწის ნაკვეთი, საქმიანობის გაგრძელების შესაძლებლობას.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მითითებული დროებითი დებულების თანახმად, ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობა იქმნებოდა მრავალბინიანი ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის მიზნით და იგი რაიონული საბჭოს აღმასკომში რეგისტრაციის შემდეგ იძენდა იურიდიული პირის სტატუსს, შესაბამისად, სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964წ. რედაქცია) 27-ე მუხლის თანახმად, იურიდიული პირი სამოქალაქო უფლებებს მოიპოვებდა და სამოქალაქო ვალდებულებებს კისრულობდა თავისი ორგანოების მეშვეობით, რომლებიც მოქმედებენ მათთვის კანონით ან წესდებით (დებულებით) მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში, ხოლო მითითებული კოდექსის 39-ე მუხლის მიხედვით, ცალსახად განისაზღვრა, რომ საზოგადოებრივი ორგანიზაციები ისპობა წესდებაში აღნიშნული საფუძვლით, საერთო კრების ან რწმუნებულთა კრების გადაწყვეტილებით.

კონკრეტულ შემთხვევაში, საქმის მასალებით ირკვევა, რომ 1990წ. 20 მარტს ამხანაგობა _ “.. ..-ის” საერთო კრების ¹3 საოქმო დადგენილებით დამტკიცდა ამხანაგობის სამართლებრივ-ორგანიზაციული სტატუსი. კერძოდ, განისაზღვრა, რომ ამხანაგობა წარმოადგენდა მოქალაქეთა ნებაყოფლობით გაერთიანებას, რომელიც შეიქმნა მრავალბინიანი სახლის მშენებლობის მიზნით. ამასთან, მითითებული საოქმო დადგენილების მე-4 პუნქტის შესაბამისად ამხანაგობის მართვა ხორციელდებოდა კოლექტიურად, საერთო კრების მიერ, რომელიც გადაწყვეტილებაუნარიანი იყო კრების წევრთა საერთო რაოდენობის ხმათა 50%-ის არსებობისას, ხოლო დადგენილების მე-6 პუნქტის თანახმად, ყველა საკითხი, რომელიც ეხებოდა ამხანაგობას, უნდა გადაწყვეტილიყო საერთო კრების წევრთა მიერ დამოუკიდებლად ან უშუალოდ ამხანაგობის თავმჯდომარის მიერ. საერთო კრების წევრებს, რომლებიც არ ეთანხმებოდნენ ამხანაგობის საერთო კრების გადაწყვეტილებას, უფლება ჰქონდათ, თითოეულს ცალ-ცალკე, გაესაჩივრებინათ ეს გადაწყვეტილება სასამართლოში 15 დღის ვადაში, რასაც კონკრეტულ შემთხვევაში არ მომხდარა. კერძოდ, საქმეში წარმოდგენილია ამხანაგობა “.. ..-ის” 1997წ. 9 სექტემბრის საერთო კრების ოქმი ¹1, რომელსაც ესწრებოდნენ ამხანაგობის წევრები: კ-ე, გ-ა, წ-ი, გ-ე და რომლებმაც მიიღეს გადაწყვეტილება ამხანაგობის გაუქმების და გარედან შეყვანილი წევრების, კერძოდ, დ. ქ-ის, ს-ის, ლ. დ-ის, პ. კ-ის და რ. ე-ის ამხანაგობიდან გაყვანის შესახებ. მითითებული გადაწყვეტილება მოსარჩელეებს სადავოდ არ გაუხდიათ.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სრულიად ალოგიკურია და დაუსაბუთებელი სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1997წ. 17 სექტემბრისა და 19 მარტის გადაწყვეტილებები ეწინააღმდეგება სამოქალაქო სამართლის კოდექსითა და დროებითი დებულებით დადგენილ წესს, რამდენადაც ამხანაგობა ფაქტობრივად არ ფუნქციონირებდა, კერძოდ, ამხანაგობის წევრებს, რომლებმაც სახლები დათმეს, აგრეთვე, დანარჩენებს (მოსარჩელეებს) შენატანები არ განუხორციელებიათ /ასეთის დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში არ მოიპოვება/.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ამხანაგობა, სამართლებრივი თვალსაზრისით, წარმოადგენდა რა პირთა ნებაყოფლობით გაერთიანებას, რომელიც ყალიბდება პარტნიორებს შორის დადებული შეთანხმების საფუძველზე, ხასიათდება მოქმედების შეზღუდული დროით, ანუ ამხანაგობა იქმნება წინასწარ განსაზღვრული, შეთანხმებული ვადით, ამასთან, ამხანაგობის წევრები სოლიდარულად არიან პასუხისმგებელნი ამხანაგობის ვალდებულებებზე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, განსახილველ შემთხვევაში, იმ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, რომ ამხანაგობის ის წევრები (რომლებმაც მიმართეს გამგეობას ამხანაგობის გაუქმების მოთხოვნით), რომელთა ინტერესები უგულვებელყოფილი იყო, ვინაიდან რეალურად არ არსებობდა ამხანაგობის კრების სრული შემადგენლობით მოწვევის შესაძლებლობა, ამხანაგობის წევრების შეუზღუდავი პასუხისმგებლობის ბუნებიდან გამომდინარე, მისი ყველა წევრი უფლებამოსილია, მიიღოს სამართლებრივი ზომა კანონიერი უფლების აღსადგენად. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ შემთხვევაში გამგეობა უფლებამოსილი იყო, გაეუქმებინა ამხანაგობა, რადგან ის შექმნის მიზანს აღარ პასუხობდა, ხოლო ერთობლივი საქმიანობა შეწყდება, თუ აშკარაა, რომ ვერ განხორციელდება ის მიზნები, რისთვისაც ეს ამხანაგობა შეიქმნა, ამგვარი საფუძვლები შეიძლება იყოს სხვადასხვა გარემოებები, მათ შორის, იმგვარი პირობების არსებობა, რაც თავისთავად შეუძლებელს გახდის ამხანაგობის საქმიანობის გაგრძელებას. საქმის მასალებით კი დადასტურებულია, რომ საერთო კრების მოწვევა სრულად არ ხერხდებოდა, ამასთან, ამხანაგობამ დაარღვია ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობის მიერ მშენებლობის წარმოებისათვის დადგენილი ვადები და მიწათსარგებლობის კანონით დადგენილი წესები, კერძოდ, ამხანაგობის შექმნის დღიდან გაიცა მხოლოდ ნებართვა მშენებლობაზე და შეთანხმდა პროექტი, ხოლო უშუალოდ სახლის მშენებლობა არ დაწყებულა. ამასთან, საქმში წარმოდგენილი ქ. თბილისის მთავარი არქიტექტორის 1992წ. 17 სექტემბრის ¹კოლ-302 და მოგვიანებით 1994წ. 23 მაისის ¹05/38-73 წერილობითი თანხმობით ამხანაგობებს ნება დაერთოთ ... ¹7-ში და ... ¹10-ში შეჩერებული მშენებლობის გაგრძელებაზე, მაგრამ აღნიშნულის მიუხედავად სახლის მშენებლობა ამხანაგობა “.. ..-ს” არ დაუწყია. ამდენად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ საბურთალოს რაიონის გამგეობას, როგორც ადგილობრივი მმართველობის ორგანოს “გარდამავალ პერიოდში ადგილობრივი მმართველობის ორგანოების შესახებ” კანონით განსაზღვრული კომპეტენციიდან გამომდინარე, უფლება ჰქონდა მოეწესრიგებინა სადავო ურთიერთობა, მათ შორის, კონტროლი გაეწია სხვადასხვა ორგანიზაციების საქმიანობაზე, მიუხედავად მათი კუთვნილებისა, მიწათსარგებლობის კანონით დადგენილი წესების დარღვევის შემთხვევაში კი შეეჩერებინა მისი საქმიანობა. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ამხანაგობის საქმიანობის შეჩერების უფლებამოსილება თავისი სამართლებრივი შედეგებით იდენტურია ამხანაგობის გაუქმებისა, ვინაიდან ამხანაგობის საქმიანობა შედგება სწორედ იმ ამოცანათა ერთობლიობისაგან, რომლის მისაღწევად და რა მიზნითაც იგი შეიქმნა.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობამ სადავო 1997წ. 17 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ფაქტობრივად მოახდინა ამხანაგობა “.. ..-ის” გაუქმების ფაქტის დადასტურება, რამდენადაც მან ვერ განახორციელა თავისი ფუნქციები, ხოლო მისი გაუქმების შესახებ გადაწყვეტილება მიღებული იყო უშუალოდ ამხანაგობის საერთო კრებაზე (მართალია, არასრული შემადგენლობით), რომელიც მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ, ხოლო ამხანაგობის იმ წევრებს, რომელთა ბინები დაინგრა, უფლების დაცვის სხვა სამართლებრივი საშუალება არ გააჩნდათ, გარდა ადგილობრივი მმართველობის ორგანოს _ გამგეობისათვის მიმართვისა.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო უსაფუძვლოდ მიიჩნევს მოსარჩელეთა სასარჩელო მოთხოვნას თბილისის მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტის საჯარო რეესტრის 1999წ. 4 თებერვლის ¹678/99 ჩანაწერის ბათილად ცნობის თაობაზე და არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ საჯარო რეესტრის ჩანაწერის სამართლებრივ საფუძველს არ წარმოადგენდა თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1997წ. 17 სექტემბრის ¹9.6.151 და 1998წ. 18 თებერვლის ¹2.8.25. გადაწყვეტილებები, ასევე, თბილისის არქიტეტურისა და ქალაქის პერსპექტიული განვითარების დეპარტამენტის მიერ 1999წ. 18 თებერვალს გაცემული მიწის ნაკვეთის გეგმა-ნახაზი, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც მითითებული საჯარო რეესტრის ჩანაწერი გაუქმებულია, კერძოდ, სადავო მიწის ნაკვეთი საჯარო რეესტრის 1999წ. 5 აპრილის ¹993/99 ჩანაწერის მიხედვით, დ. გ-ს საკუთრებად აღირიცხა მიწის ნაკვეთის ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე, რომლის ბათილად ცნობის შესახებ სასარჩელო მოთხოვნა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002წ. 14 მაისის განჩინებით გამოყოფილი იქნა ცალკე წარმოებად.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ 1999წ. 5 აპრილის ¹993/99 საჯარო რეესტრის ჩანაწერი წარმოადგენს ჩუქების ხელშეკრულების სამართლებრივ შედეგს, რომლის კანონშესაბამისობის შემოწმება შეუძლებელია სამოქალაქო სამართალწარმების წესით კონტრაჰენტთა შორის არსებული სამართალურთიერ-თობის კანონიერების დადგენის გარეშე.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ რ. ე-ის, რ. კ-ის, ლ. დ-ის და ო. ს-ის სასარჩელო მოთხოვნა თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1998წ. 18 თებერვლის ¹2.8.25. გადაწყვეტილების (კ-ს მემკვიდრის _ დ. გ-სათვის ... ¹10-ში დანგრეული საცხოვრებელი სახლის აღდგენის შესახებ) ბათილად ცნობის თაობაზე არ ექვემდებარება დაკმაყოფილებას ხანდაზმულობის გამო, რამდენადაც საქმის მასალებით ირკვევა, რომ 2001წ. 13 ივნისს თბილისის საოლქო სასამართლოში გამართულ სხდომაზე გ. გ-ის, ა. გ-ის და ა. წ-ის სააპელაციო საჩივრის განხილვისას რ. ე-ემ მოითხოვა საქმეში მესამე პირად ჩართვა და სასამართლოს წარუდგინა დოკუმენტაცია 21 ფურცლად, ამასთან მოცემულ შემთხვევაში აპელანტებმა გაზარდეს სასარჩელო მოთხოვნა, კერძოდ მოითხოვეს თბილისის საბურთალოს რაიონის 1998წ. 18 თებერვლის ¹2.8.25. გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა ამდენად, რ. ე-ისათვის ცნობილი იყო სადავო აქტის არსებობის შესახებ 2001 წელს, რამდენადაც იგი ესწრებოდა სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას გამართულ სხდომებს. ამასთან, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს რ. ე-ის განცხადებას, რომ სააპელაციო სასამართლომ მას არ დართო ნება საქმის მასალების გაცნობის თაობაზე, ვინაიდან რ. ე-ე უფლებამოსილი იყო, მიემართა ადმინისტრაციული ორგანოსათვის მითითებული აქტის გაცნობის მოთხოვნით, მაგრამ აღნიშნული მას არ განუხორციელებია და სასარჩელო მოთხოვნა მისი ბათილად ცნობის შესახებ აღძრა 2002წ. 24 აპრილს. საკასაციო სასამართლო სრულიად დაუსაბუთებლად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას სარჩელის ამ ნაწილში ხანდაზმულად არ მიჩნევის თაობაზე, იმ მოტივით, რომ სადავო აქტი მხარეს არ ჩაბარებია კანონით დადგენილი წესით, ვინაიდან სასამართლო არ უთითებს, თუ რომელი კანონით დადგენილი წესით უნდა გასცნობოდა მხარეს 1998 წელს მიღებული გადაწყვეტილება, რამდენადაც ამგვარი წესი დადგენილი იქნა მხოლოდ 2000 წელს ამოქმედებული ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის ნორმებით, შესაბამისად, მოგვიანებით, რამდენიმეწ. შემდეგ გამოცემული ნორმატიული აქტით განსაზღვრული მოთხოვნების შესრულების ვალდებულება ადმინისტრაციულ ორგანოს 1998წ.თვის არ გააჩნდა, რის გამოც ამ ნაწილშიც სასამართლოს მიერ დარღვეულია სსკ-ის 394-ე მუხლის მოთხოვნა. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოსარჩელეებს გაშვებული აქვთ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22.3 მუხლით ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გასაჩივრებისათვის დადგენილი ექვსთვიანი ხანდაზმულობის ვადა (კანონის 2000წ. რედაქცია).

ამასთან, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ Yთბილისის საბურთალოს რაიონის 1998წ. 18 თებერვლის ¹2.8.25 გადაწყვეტილება წარმოადგენს აღმჭურველ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, რომლითაც დ. გ-ს, როგორც ი. კ-ს მემკვიდრეს ნება დაერთო ... ¹10-ში დანგრეული საცხოვრებელი სახლის აღდგენაზე იგივე გაბარიტებში არქიტექტურისა და პერსპექტიული განვითარების საქმეთა დეპარტამენტთან შეთანხმებული პროექტის მიხედვით. მითითებული აქტის საფუძველზე თბილისის მთავარი არქიტექტორის 1998წ. 25 სექტემბრის ბრძანებით შეთანხმდა თბილისში, საბურთალოს რაიონში, ... ¹10-ში დ. გ-ს ერთსარულიანი საცხოვრებელი სახლის პროექტი, ხოლო 1999წ. 31 დეკემბერს სახელმწიფო არქიტექტურულ-სამშენებლო კონტროლის ინსპექციამ გასცა ¹395 მშენებლობის დაწყების ნებართვა, ამასთან, მოგვიანებით ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე დ. გ-ა აღირიცხა საჯარო რეესტრში სადავო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ. ამდენად, დ. გ-ს მიერ სადავო ადმინისტრაციული აქტის საფუძველზე განხორციელდა იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ქმედებები, რის გამოც იგი, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218.2. მუხლის შესაბამისად, არ ექვემდებარება ბათილად ცნობას.

საკასაციო სასამართლოს მიერ სარჩელის დაკმაყოფილება თავისთავად გამორიცხავს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების-საჯარო რეესტრისათვის სახელმწიფო ბაჟის გადახდის დაკისრების ნაწილშიც ძალაში დატოვების შესაძლებლობას, რის გამოც საჯარო რეესტრის საკასაციო საჩივარი ექვემდებარება დაკმაყოფილებას სსკ-ის 53-ე მუხლის საფუძველზე.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სახეზეა საკასაციო საჩივრების დაკმაყოფილებისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

საკასაციო სასამართლო სსკ-ის 53-ე მუხლის საფუძველზე თვლის, რომ მოსარჩელეებს რ. ე-ეს, რ. კ-ეს, ლ. დ-ეს და ო. ს-ს სოლიდარულად უნდა დაეკისროთ სახელმწიფო ბაჟის სახით 100 ლარის გადახდა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ;

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა რა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის I, სსკ-ის 53-ე, 257-ე, 372-ე, 399-ე, 401-ე, 412-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. დ. გ-ს საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს სრულად;

2. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს სრულად;

3. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

4. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 23 მარტის გადაწყვეტილება და საკასაციო სასამართლოს მიერ მიღებული იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

5. რ. ე-ის, რ. კ-ის, ლ. დ-ის და ო. ს-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს;

6. მოსარჩელეებს რ. ე-ეს, რ. კ-ეს, ლ. დ-ეს და ო. ს-ს სოლიდარულად დაეკისროთ სახელმწიფო ბაჟის სახით 100 ლარის გადახდა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ;

7. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტი-ლება საბოლოოა და არ საჩივრდება.