საქმე №ას-409-387-2013 3 თებერვალი, 2014 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
თეიმურაზ თოდრია, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – შპს „ჰ 2011“ (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – ა. მ-ე (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 7 მარტის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – ხელშეკრულების მოშლა, ვალდებულების შესრულება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ა. მ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ჰ 2011-ის“ მიმართ მხარეთა შორის 2011 წლის 25 დეკემბერს დადებული უძრავი ქონების ქირავნობის ხელშეკრულების მოშლისა და ქირის სახით 4000 ლარის ანაზღაურების შესახებ.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.
ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ა. მ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 3000 ლარის გადახდა, რაც „ჰ 2011-მა“ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 7 მარტის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სასამართლომ დაადგინა, რომ 2011 წლის 25 დეკემბერს ა. მ-სა და შპს „ჰ 2011-ს“ შორის დაიდო ქირავნობის ხელშეკრულება, რომლითაც აპელანტმა ა. მ-ან 2012 წლის 1 იანვრიდან 2013 წლის 1 ივლისამდე იქირავა ჩოხატაურის რაიონის სოფელ ბ-ი მდებარე საცხოვრებელი სახლი. სახლის დაქირავების სანაცვლოდ, აპელანტს მოწინააღმდეგე მხარისათვის უნდა გადაეხადა ქირა – ყოველთვიურად 500 ლარი, თუმცა აპელანტს ა. მ-ის ქირა არ გადაუხდია.
სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილით და მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს უნდა დაემტკიცებინა, რომ მოპასუხეს ჰქონდა მის მიმართ გადახდის ვალდებულება. აპელანტს კი უნდა ემტკიცებინა, რომ ეს ვალდებულება არ არსებობდა.
სასამართლომ უდავოდ დადგენილად მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის დადებული იყო ქირავნობის ხელშეკრულება, ამდენად, აპელანტს ვალდებულება წარმოეშვა სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, ხელშეკრულებიდან გამომდინარე.
სამოქალაქო კოდექსის 531-ე მუხლის მიხედვით, აპელანტი ვალდებული იყო, გადაეხადა მოწინააღმდეგე მხარისათვის ხელშეკრულებით განსაზღვრული ქირა.
სასამართლომ ასევე უდავოდ ჩათვალა ფაქტი იმის შესახებ, რომ ქირა აპელანტს ა. მ-ის არ გადაუხდია და სარჩელის აღძვრის დროისათვის გადაუხდელი თანხა შეადგენდა 5500 ლარს.
ამრიგად, სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, მოსარჩელემ დაამტკიცა ის, რისი მტკიცების ტვირთიც მას ეკისრებოდა. თავის მხრივ, აპელანტმა განმარტა, რომ მოწინააღმდეგე მხარეს მისთვის ქირავნობის საგანი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სარგებლობისათვის ვარგის მდგომარეობაში არ გადაუცია, რის გამოც მან ხელშეკრულება მოშალა, თუმცა ამ ფაქტის დამადასტურებელი არც ერთი მტკიცებულება აპელანტს სასამართლოსათვის არ წარმოუდგენია. პირიქით, სასამართლომ საქმის მასალებით დაადგინა, რომ მხარეებმა აღწერეს ქირავნობის საგანი და ქონება შპს „ჰ 2011-მა“ ფაქტობრივადაც მიიღო. აღნიშნული გარემოება საქმეზე დაკითხულ მოწმეთა – მ. ჟ-ის, გ. მ-სა და ნ. მ-ის ჩვენებებითაც დასტურდება. მოწმეებმა დამაჯერებლად და ცალსახად განმარტეს, რომ დაქირავებული სახლით სარგებლობდნენ შპს „ჰ 2011-ის“ თანამშრომლები და სხვადასხვა სახის დავალებებსაც იძლეოდნენ. მაგალითად, მოწმე მ. ჟ-მა მიუთითა, რომ შპს „ჰ 2011-ის“ დირექტორმა მას დაავალა ეზოს გაწმენდა, რაც მან შეასრულა კიდეც.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, პალატამ მიიჩნია, რომ შპს „ჰ 2011“ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას სადავოდ ვერ გახდის იმ საფუძვლით, რომ სასამართლომ დაუსაბუთებლად არ დააკმაყოფილა ა. მ-ის სარჩელი.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება შპს „ჰ 2011-მა“ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტი, რადგანაც გასაჩივრებული განჩინება არ არის იურიდიულად საკმარისად დასაბუთებული.
სასამართლომ არ იმსჯელა კასატორის მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებებზე, არ შეაფასა მოწმეთა ჩვენებები და ხელშეკრულების ცალკეული დებულებების შეუსრულებლობა, რამაც გამოწვია გარიგების მოშლა.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის დარღვევით სასამართლო გადაწყვეტილებაში დაეყრდნო მხარეთა შორის არსებულ ხელშეკრულებას მაშინ, როცა მოპასუხე ამტკიცებდა, რომ ხელშეკრულება ძალაში არ შესულა, რადგან არ შესრულებულა ამისათვის გათვალისწინებული წინასწარი დათქმები.
სააპელაციო პალატას არ შეუფასებია სასამართლო პროცესზე მოპასუხის წარმომადგენლისა და მოწმეთა მიერ მიცემული ჩვენებები. სასამართლომ არც კი იმსჯელა იმაზე, შესრულდა თუ არა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობები. ხელშეკრულება ადგენდა გამქირავებლის ვალდებულებას, ხელშეკრულების ძალაში შესვლამდე დაეფარა გასაქირავებელ ფართზე არსებული კომუნალური გადასახადები. ამ კონტრაქტის შესაბამისი მუხლის თანახმად, დამქირავებელს წინასწარ უნდა გადაეხადა ფართით სარგებლობის ერთი თვის ქირა და ისიც მას შემდეგ, რაც დამქირავებელი მოამზადებდა მას დაქირავებულისათვის გადასაცემად. აღნიშნული პირობები არ შესრულებულა და არც ფართის გადაცემა არ მომხდარა.
ამასთან, მოგვიანებით ცნობილი გახდა, რომ ბინა, რომლის გაქირავებასაც ა.მ-ე ცდილობდა, მის საკუთრებას არ წარმოადგენს.
სამოქალაქო კოდექსის 558-ე მუხლის თანახმად, გამქირავებელს შეეძლო ხელშეკრულების მოშლა ვადამდე თუ დამქირავებელი 3 თვის განმავლობაში არ გადაიხდიდა ქირას. ხელშეკრულების მიხედვით, კასატორი ვალდებული იყო, წინასწარ გადაეხადა ერთი თვის ქირა, რაც მას არ განუხორციელებია. ა.მ-ემ თავად დაარღვია ხელშეკრულება, რადგანაც კასატორს გადასცა ნაკლიანი ნივთი. სწორედ ამიტომ შპს „ჰ 2011-მა“ არ გადაუხადა მას კონტრაქტით გათვალისწინებული ერთი თვის ქირა წინასწარ. მხარისათვის ცნობილი იყო, რომ შპს „ჰ 2011-ს“ არ ჰქონდა სურვილი, გაეგრძელებინა მასთან კონტრაქტი.
საქმის მასალებით დასტურდება, რომ შპს „ჰ 2011-მა“ ა.მ-ეს შეატყობინა ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ, თუმცა ასეთი შეტყობინების ვალდებულება მას არ გააჩნდა.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 აპრილის განჩინებით შპს „ჰ 2011-ის“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შპს „ჰ 2011-ის“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ შპს „ჰ 2011-ს“ უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით 2013 წლის 8 აპრილს №1 საგადახდო დავალებით თ. თ-სა და შპს „ჰ 2011-ის“ მიერ გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. შპს „ჰ 2011-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. კასატორ შპს „ჰ 2011-ს“ (საიდენტიფიკაციო კოდი №...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით 2013 წლის 8 აპრილს №1 საგადახდო დავალებით თ. თ-სა და შპს „ჰ 2011-ის“ მიერ გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: თ. თოდრია
პ. ქათამაძე
