საქმე №ას-456-432-2013 3 თებერვალი, 2014 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
თეიმურაზ თოდრია, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – რ. ღ-ე, თ. ბ-ე (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – დ. ჩ-ე (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 31 იანვრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად
დავის საგანი – უძრავ ნივთზე გაწეული ხარჯის ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
დ. ჩ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში რ. ღ-სა და თ. ბ-ის მიმართ და მოითხოვა მოსარჩელის მიერ ქ.თბილისში, ფ-ის ქ.№29-ში მდებარე უძრავ ნივთზე გაწეული გამაგრებითი, სარემონტო და სამშენებლო ხარჯის – 14000 აშშ დოლარის, თ. ბ-ის მიერ ლ.დ-ან ნასესხები 2500 აშშ დოლარის კრედიტორისათვის დაბრუნებისა და სამეულის შეკეთებისათვის გაღებული 1400 ლარის ანაზღაურება.
მოსარჩელის განმარტებით, თ. ბ-ე არის მისი დედამთილი, ხოლო რ. ღ-ე კი, – მული.
დ. ჩ-ე, მისი მეუღლე და შვილი ცხოვრებდნენ ქ.თბილისში, ფ-ის ქ.№29-ში მდებარე ბინაში, რომელიც ირიცხებოდა თ.ბ-ის სახელზე, თუმცა მოსარჩელისათვის ცნობილი იყო, რომ აღნიშნული უძრავი ნივთი უნდა დარჩენილიყო მეუღლეთა საკუთრებაში.
მოსარჩელემ საკუთარი ხარჯით გაამაგრა ავარიულ მდგომარეობაში მყოფი სახლი და ჩაუტარა 14 000 აშშ დოლარის ღირებულების სარემონტო სამუშაოები. მანვე, თ.ბ-ის ნაცვლად, სესხი – 2500 აშშ დოლარი გადაუხადა ლ.დ-ეს სადავო უძრავი ნივთის გირავნობისაგან გათავისუფლებისათვის.
მოპასუხე თ. ბ-ემ მოსარჩელის შვილ ნ. ბ-ეს აჩუქა სამეული, რომლის აღსადგენად დ.ჩ-ემ გადაიხადა 1400 ლარი, თუმცა მოსარჩელის მოლოდინი არ გამართლდა და თ.ბ-ემ კუთვნილი ბინა აჩუქა რ. ღ-ეს.
მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ სარჩელში მითითებული გარემოებანი სათანადოდ დადასტურებული არ არის.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 17 სექტემბრის გადაწყვეტილებით დ. ჩ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, თ. ბ-სა და რ. ღ-ეს დაეკისრათ მოსარჩელე დ. ჩ-ის სასარგებლოდ 10 981.81 აშშ დოლარის გადახდა, დანარჩენ ნაწილში კი სარჩელს უარი ეთქვა.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში მოპასუხეებმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 31 იანვრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
1996 წლიდან დ. ჩ-ე და პ. ბ-ე იმყოფებოდნენ არარეგისტრირებულ ქორწინებაში. 1997 წლის 19 მაისს, ერთად ცხოვრების პერიოდში შეეძინათ შვილი – ნ. ბ-ე.
ქ.თბილისში, ფ-ის ქუჩა №29-ში მდებარე უძრავი ქონება თ. ბ-სა და რ. ღ-ეს შორის 2006 წლის 11 ნოემბერს დადებული უძრავი ქონების ჩუქების ხელშეკრულების თანახმად, ეკუთვნის რ. ღ-ეს. აღნიშნულ ბინაში მოსარჩელე დ. ჩ-ემ ჩაატარა კაპიტალური სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოები.
სადავო ბინაში ჩატარებული კაპიტალური სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების საკითხის გამოსარკვევად პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაიკითხნენ მოწმეები.
მოწმედ დაკითხულმა მ. ძ-მა (კარის მეზობელმა) განმარტა, რომ სადავო ბინა იყო ავარიული, საცხოვრებლად უვარგისი. კედლები და ჭერი დახსნილი იყო და ოთახიდან ცა მოჩანდა. 2002-2003 წლებში დ. ჩ-ემ ჩაატარა ძირითადი სარემონტო სამუშაოები.
მოწმე ნ. შ-ის (მეზობლის) ჩვენებით, მიწისძვრის შემდეგ სადავო ბინა ავარიულ მდგომარეობაში იყო. პ. ბ-ემ და დ. ჩ-ემ სახლი სულ დაშალეს და ხელმეორედ გალესეს მოსარჩელის მიერ გაღებული ხარჯებით.
ამავე სხდომაზე მოპასუხე მხარის შუამდგომლობით მოწმედ დაიკითხა ზ. ზ-ი (ხელოსანი), რომელმაც განმარტა, რომ 2011 წელს, როდესაც იგი, რ. ღ-ის დაკვეთით მუშაობდა სარემონტო სამუშაოებზე სადავო ბინაში, მას გამაგრებითი სამუშაოები არ ჩაუტარებია, ასევე, არ შეხებია აივანს.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, მტკიცებულებათა შეფასების პრინციპიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იმასთან დაკავშირებით, რომ კაპიტალური სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოები სადავო ბინაში ჩატარებულია მოსარჩელე დ. ჩ-ის მიერ. ამასთან, სასამართლომ აღნიშნა, რომ სადავო ბინაში 2011 წელს ჩატარებული სარემონტო სამუშაოების უშუალო შემსრულებელმა პირმა უარყო მის მიერ გამაგრებითი სამუშაოების ჩატარება და განმარტა, რომ ბინის ავარიულ (მე-3 კატეგორიის) მდგომარეობაში ყოფნის შემთხვევაში, იგი ვერ შესძლებდა კოსმეტიკური სარემონტო სამუშაოების ჩატარებას.
ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოწმედ დაკითხული ქ. ჟ-ის (მეზობლის) განმარტება, რომ სადავო ბინაში სარემონტო სამუშაოები შესრულებულია 2011 წელს, მოპასუხე რ. ღ-ის მიერ. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ უსაფუძვლოა აპელანტის მოსაზრება პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მტკიცებულებათა არასწორად შეფასების თაობაზე.
სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2012 წლის 28 ივნისის N019798-2012/03/01 დასკვნის შესაბამისად, შესრულებული სარემონტო სამუშაოებისათვის დახარჯული თანხა შეადგენს 18120.20 ლარს.
სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 987-ე მუხლით და განმარტა, რომ დანახარჯების ანაზღაურების უფლება პირს წარმოეშობა მხოლოდ გარკვეული გარემოებების არსებობის შემთხვევაში, კერძოდ, ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება წარმოიშობა, თუ იგი სხვის ქონებაზე ხარჯს გასწევს, რის შედეგადაც ნივთის ღირებულება გაიზრდება და გაზრდილი ღირებულება არსებობს ნივთის დაბრუნების მომენტისათვის. ამდენად, გამდიდრების ფაქტის დადგენისას, გამდიდრების ოდენობა უნდა განისაზღვროს იმ მომენტისათვის, როცა უფლებამოსილ პირს უბრუნდება თავისი ნივთი, ანუ განსახილველ შემთხვევაში გადამწყვეტია იმის დადგენა, გაზრდილი ღირებულება არსებობს თუ არა ნივთის დაბრუნების მომენტისათვის.
მოცემულ შემთხვევაში სასამართლომ საქმეში არსებული მტკიცებულებებით დადასტურებულად ჩათვალა, რომ ნივთის ღირებულება გაიზარდა დ. ჩ-ის მიერ განხორციელებული გაუმჯობესებების საფუძველზე, კერძოდ, მოსარჩელის მიერ ნივთზე გაწეულმა ხარჯმა შეადგინა 18120.2 ლარი, გაუმჯობესებებს კი შედეგად მოჰყვა უფლებამოსილი პირების (უძრავი ქონების მესაკუთრეების) – თ. ბ-ის და რ. ღ-ის გამდიდრება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ დ. ჩ-ის სარჩელი საფუძვლიანია და იგი პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მართლზომიერად დაკმაყოფილდა, სააპელაციო საჩივარი კი დაუსაბუთებელია.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება რ. ღ-ემ და თ. ბ-ემ გაასაჩივრეს საკასაციო წესით, მოითხოვეს მისი გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად შემდეგი საფუძვლებით:
სასამართლო გასცდა სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს და სარჩელი დააკმაყოფილა იმ ნაწილშიც, რაც მოსარჩელეს არ მოუთხოვია. მხარეს დაეკისრა სხვის სასარგებლოდ მის მიერვე საკუთარ ფართში გაწეული სარემონტო ხარჯების ანაზღაურება.
სასამართლომ არ შეაფასა ის ფაქტი, რომ არსებობს კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილება, რომლის თანახმადაც სადავო უძრავი ქონების წილი აღირიცხა დ.ჩ-ის არასრულწლოვანი შვილის სახელზე. ამდენად, აღნიშნულ ფართს ფლობს და განკარგას მოსარჩელე. შესაბამისად, მას 2000-2001 წლებში რაიმე სარემონტო სამუშაოები რომც ჩაეტარებინა, რისი დამადასტურებელი მტკიცებულებები მოსარჩელემ ვერ წარადგინა, ისინი განახორციელა ამჟამად თავის სახელზე დაკანონებულ ფართზე. ერთადერთი, რაც რეალურად დ. ჩ-ემ გააკეთა, ესაა აივნის გაერთიანება, რისი ღირებულებაც მას სამართლიანად უნდა აუნაზღაურდეს.
სასამართლომ არასწორად გამოიყენა და განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 408-ე და 987-ე მუხლები. ამ უკანასკნელი ნორმის დისპოზიცია მოიცავს ორი თანაბარი მნიშვნელობის პირობის დადგომას, კერძოდ, ქონება უპირობოდ უნდა ეკუთვნოდეს მესამე პირს, დანახარჯის შედეგად პირი უნდა გამდიდრდეს.
კონკრეტულ შემთხვევაში არც ერთი გარემოება არ არსებობს. ქონების ნაწილი ეკუთვნის და მისით სარგებლობს თავად მოწინააღმდეგე მხარე. მსჯელობა ყოველგვარ საფუძველს მოკლებულია გამდიდრების ნაწილშიც, რადგან უსაფუძვლოდ გამდიდრების შემთხვევაში უნდა დადგენილიყო ხსენებულის ოდენობა, რაც ვერ მოხერხდა სამუშაოების ჩატარების ხანდაზმულობის გამო.
ექსპერტიზის დასკვნით განისაზღვრა რემონტზე დახარჯული თანხის ოდენობა მაშინ, როდესაც ექსპერტიზის დასკვნის დანართით გაწერილია, რა სამუშაოების ჩატარება შეფასდა ექსპერტიზით, სადაც საერთოდ არ არის მითითებული გამაგრებითი სამუშაოების ხარჯების ოდენობა. სასამართლოს უნდა გაემიჯნა სარემონტო და გამაგრებითი სამუშაოები, საკუთრება და თანასაკუთრება. მას წილობრივი მონაცემების გათვალისწინებით მაინც უნდა ემსჯელა სადავო თანხის დაკისრების მართლზომიერებაზე იმ შემთხვევაშიც კი, თუკი დაინახავდა სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებივ საფუძვლებს.
სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლი შესაბამისად, მოცემულ შემთხვევაში სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის ათვლა იწყება 2000-2001 წლებიდან, რა დროსაც მოსარჩელეს უნდა შეეტყო საკუთარი უფლების დარღვევის შესახებ. შესაბამისად, 2001 წლიდან მითითებული ვადის ათვლის პირობებში სარჩელი ხანდაზმულია სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის მესამე ნაწილითა და 129-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ვადებიდან ნებისმიერის გამოყენების შემთხვევაში, რაზეც არც ერთ სასამართლოს არ უმსჯელია.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 7 მაისის განჩინებით რ. ღ-სა და თ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა რ. ღ-სა და თ. ბ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ რ. ღ-სა და თ. ბ-ეს უნდა დაუბრუნდეთ 2013 წლის 19 მარტს №2 სალაროს შემოსავლის ორდერით სახელმწიფო ბაჟის სახით რ. ღ-ის მიერ გადახდილი 906,10 ლარის 70% – 634,27 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. რ. ღ-სა და თ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. კასატორ რ. ღ-სა (პირადი №...) და თ. ბ-ეს (პირადი №...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეთ 2013 წლის 19 მარტს №2 სალაროს შემოსავლის ორდერით სახელმწიფო ბაჟის სახით რ. ღ-ის მიერ გადახდილი 906,10 ლარის 70% – 634,27 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: თ. თოდრია
პ. ქათამაძე
