№ას-822-780-2013 3 თებერვალი, 2014 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ვ. ს-ი, ე. კ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ს პ-ი“, ვ. კ-ე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 13 ივნისის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოსთვის

დავის საგანი – მოგების ფაქტის დადგენა, თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ვ. ს-მა და ე. კ-ემ სარჩელი აღძრეს სასამართლოში შპს „ს პ-სა“ და ვ. კ-ის წინააღმდეგ და მოითხოვეს: დადგენილად იქნეს ცნობილი 2004-2006 წლებში შპს ,,ს. პ-ში” მოგების მიღების ფაქტი; მოპასუხეებს შპს ,,ს. პ-ს” და ვ. კ-ეს მოსარჩელეების: ვ. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისროთ 420579.29 ლარისა და 6300 აშშ დოლარის, ხოლო ე. კ-ეს სასარგებლოდ 203719.89 ლარისა და 2700 აშშ დოლარის გადახდა.

სარჩელის თანახმად, მოსარჩელეები წარმოადგენენ შპს ,,ს. პ-ის” პარტნიორებს, შესაბამისად, მათ ჰქონდათ დივიდენდის მიღების უფლება. ამასთან, მიუხედავად იმ გარემოებისა, რომ საზოგადოებას 2004-2006 წლებში მიღებული აქვს სოლიდარული მოგება, მათ კუთვნილი დივიდენდი არ მიუღიათ.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს. ვ. კ-ის განმარტებით, მოსარჩელეების მიმართ ზიანის დადგომის ფაქტი განპირობებული იყო გ. ხ-ის ქმედებით, რაც დადგენილია სისხლის სამართლის საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით. ამასთან, რაც შეეხება დივიდენდის განაწილებას, მართალია საზოგადოებას სარჩელში მითითებულ პერიოდში მართლაც მიღებული ჰქონდა მოგება, თუმცა მხოლოდ პარტნიორთა კრების კომპეტენციას განეკუთვნებოდა გადაწყვეტილების მიღება წლიური და შუალედური მოგების დივიდენდების სახით განაწილების შესახებ. შპს ,,ს. პ-ის” წარმომადგენლის განმარტებით, სარჩელი არის ხანდაზმული. ამასთან, როგორც სისხლის სამართლის საქმეზე მიღებული განაჩენით, ასევე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განაჩენით დგინდება, რომ საზოაგადოების ქმედების საფუიძველზე მოსარჩელეებს არ მიდგომიათ ზიანი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 18 იანვრის გადაწყვეტილებით ვ. ს-სა და ე. კ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ვ. ს-მა და ე. კ-ემ, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 18 ივნისის განჩინებით ვ. ს-სა და ე. კ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

პალატამ აღნიშნა, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-8 მუხლი შეიცავს რეგულაციას კაპიტალურ საზოგადოებაში მოგების განაწილებასთან დაკავშირებით და ადგენს ქცევის წესს, რომლის თანახმად, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაში და სააქციო საზოგადოებაში პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებით შეიძლება დადგინდეს წლიური და შუალედური მოგების დივიდენდების სახით განაწილება.

მოცემულ შემთხვევაში, პალატამ მიუთითა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 9 ივნისის კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებაზე, რომლითაც დადგენილია, რომ ვ. ს-ი და ე. კ-ე ცდილობდნენ დაემტკიცებინათ, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 30 ნოემბრის კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დადგენილი ზიანის ოდენობა 123 350,94 ლარი წარმოადგენდა სწორედ მათზე გასანაწილებელი დივიდენდების ოდენობას, თუმცა იმის დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ საზოგადოებაში 2001-2004 წწ-ში და 2004-2006 წწ-ში ჩატარდა პარტნიორთა კრებები, რომლებზეც მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება დივიდენდების განაწილების თაობაზე და რომ საზოგადოებაში არსებობდა მოგება და საზოგადოების პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების თანახმად, მოხდა მოგების განაწილება სწორედ დივიდენდების სახით და რომ ვ. ს-ე და ე. კ-ე გასაცემი დივიდენდების ჯამი თანხაში გამოსახული, განაჩენში მითითებულ პერიოდზე შეადგენდა 123 350,94 ლარს, მათ მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, პროცესუალური ნორმების სწორი განმარტების შედეგად გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამომტანმა სასამართლომ სწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ შპს „ს პ-ი“ პარტნიორთა კრება არ ჩატარებულა და არც გადაწყვეტილება ყოფილა მიღებული დივიდენდის გაცემის შესახებ. ამასთან, სააპელაციო საჩივარში, თავად აპელანტებიც განმარტავენ, რომ მათ სწორედ იმ საფუძვლით ეთქვათ უარი გ. ხ-ან დანაშაულებრივი გზით მითვისებული თანხის (როგორც მათზე გასანაწილებელი შემოსავლის) მიღებაზე, რომ აღნიშნული შემოსავალი (დივიდენდი) საზოგადოების მიერ არ განაწილებულა, შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ გადაწყვეტილების გამომტანმა სასამართლომ სწორად გამოიყენა და განმარტა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 50-ე (14.03.2008წ-მდე მოქმედი რედაქცია) და მე-8 (კანონის ამჟამინდელი რედაქცია) მუხლები. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მხოლოდ მოგების მიღების ფაქტი, საკმარისი წინაპირობა არ არის კაპიტალური ტიპის საზოგადოებაში დივიდენდის მიღებისათვის. შესაბამისად, მხოლოდ მოგების მიღების ფაქტის დადასტურება ვერ გახდება შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაში დივიდენდის მიღების ფაქტობრივი საფუძველი იმ პირობებში, როდესაც დადგენილია პარტნიორთა გადაწყვეტილების არარსებობა საწარმოს მოგებიდან დივიდენდის განაწილების თაობაზე.

ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეებს (აპელანტებს) არ გააჩნიათ ნამდვილი იურიდიული ინტერესი შპს „ს პ-ი“ 2004-2006 წწ-ში მოგების მიღების ფაქტის დადგენის ნაწილში. უსაფუძვლოა მოსარჩელეთა მოთხოვნა მიუღებელი შემოსავლის თაობაზეც. სწორედ იმიტომ, რომ დივიდენდის მიღება დამოკიდებული იყო პარტნიორთა ნებაზე, ხოლო მოქმედი კანონმდებლობა ნების თავისუფლების პრინციპზეა აგებული და არ ითვალისწინებს ნების გამოვლენის იძულებას, დივიდენდების განაწილებაზე კრების გადაწყვეტილების არარსებობის პირობებში, ვერ მიიჩნევა დასაბუთებულად როგორც მოსარჩელის მიერ ზიანის განცდა, ასევე პარტნიორთა მართლსაწინააღმდეგო ქმედება. შესაძლოა დაისვას პარტნიორთა მიერ მოგების არამიზნობრივი განკარგვის (მითვისების) საკითხი, რაც დანაშაოლებრივ ქმედებას წარმოადგენს. დანაშაულის შედეგად წარმოშობილი ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით კი დავა უკვე დასრულებულია.

ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა მოპასუხის პოზიცია მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით და განმარტა, რომ მოსარჩელე მოითხოვს შპს „ს პ-ი“ 2004-2006წწ-ში მოგების მიღების ფაქტის დადგენას, რასაც მისი მოსაზრებით, საფუძვლად დაედება სამომავლოდ დივიდენდის მოთხოვნას საწარმოდან, თუმცა პალატამ მიიჩნია, რომ ხანდაზმული იქნება მისი სამომავლო მოთხოვნა დივიდენდის მიღების ნაწილშიც, თანახმად „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის მე-15 მუხლისა, რომლის მიხედვითაც მოტხოვნის ხანდაზმულობის ხუთწლიანი ვადაა დაწესებული. სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის თანახმად, ხანდაზმულობის დენა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან. მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად ჩაითვლება დრო, როდესაც პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. მოცემულ შემთხვევაში, კი გასულია მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა, ვინაიდან მოთხოვნილია 2004-2006წწ-ში არსებული გარემოების დადგენა, ხოლო მოსარჩელეებმა სარჩელი აღძრეს 2012 წელს. სამომავლო მოთხოვნის უფლების ხანდაზმულობა, მოპასუხის მიერ მასზე მითითების პირობებში, აღიარებითი სარჩელის მიმართ იურიდიული ინტერესის არარსებობის დამატებითი საფუძველია.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 18 ივნისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ვ. ს-მა და ე. კ-ემ, მოითხოვეს მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ შპს „ს პ-ი“ პარტნიორთა კრება არ ჩატარებულა და არ იყო მიღებული გადაწყვეტილება დივიდენდის გაცემის შესახებ, რაც გამორიცხავს მოსარჩელეების მიმართ ზიანის მიდგომის ფაქტს. კასატორის აზრით, სასამართლოს აღნიშნული მსჯელობა არ ეყრდნობა საქმეში არსებულ არც ერთ მტკიცებულებას, საქმეში კი, არსებობს მტკიცებულებები, რომლებიც ადასტურებენ, რომ მოსარჩელეების მიერ ობიექტური მიზეზების გამო ვერ იქნა მოპოვებული ისინი, რომლებიც ადასტურებენ შპს „ს პ-ი“ 2001-2004 და 2004-2006 წლებში დივიდენდის გაცემის ფაქტს.

კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ დაუსაბუთებლად არ დააკმაყოფილა მათი მოთხოვნა შპს „ს პ-ი“ 2004-2006 წლებში მოგების მიღების ფაქტის დადგენასთან დაკავშირებით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 20 სექტემბრის განჩინებით ვ. ს-სა და ე. კ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ვ. ს-სა და ე. კ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს ვ. ს-სა და ე. კ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, კასატორები: ვ. ს-ი და ე. კ-ე გათავისუფლებულები არიან სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ვ. ს-სა და ე. კ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე