№ას-869-827-2013 3 თებერვალი, 2014 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „კ-ი“

მოწინააღმდეგე მხარე – ლ. პ-ა

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 24 ივნისის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ლ. პ-ამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „კ-ის“ წინააღმდეგ და მოითხოვა, მოპასუხისათვის, მის სასარგებლოდ, სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, დავალიანების, კერძოდ, სესხის ძირითადი თანხის – 10199.5 ლარისა და საპროცენტო სარგებლის – 1312.21 ლარის, სულ 11511.71 ლარის დაკისრება შემდეგი საფუძვლებით:

სარჩელის თანახმად, სს „ი-ს ვ-სა“ და ი. მ-ს შორის 2010 -2011 წლებში დაიდო რამდენიმე სესხის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც, საზოგადოებას გადაეცა სესხი. სს „ი-ს ვ-სა“ და ლ. პ-ას შორის 2010-2011 წლებში ასევე დაიდო რამოდენიმე სესხის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც, საზოგადოებას გადაეცა სესხი. სს „ი-ს ვ-ის“ გაყოფით რეორგანიზაციის შედეგად საზოგადოება დაიყო შპს „შ. და კ-ად“ და შპს „კ-ად“. შპს „კ-ს“ მიეკუთვნა სს „ი-ს. ვ-ის“ აქტივების 26% და მასზე გადავიდა სოლიდარულად შესასრულებელი ვალდებულებები, რომელიც წარმოიშვა 2010 წლის 1 ივლისიდან. იაკობ მეგრელიშვილმა, სესხის ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე, მოთხოვნა დაუთმო ლ. პ-ას. შპს „კ-მა“ არ შეასრულა სესხის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება, რის გამოც მოსარჩელემ მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილება.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 27 აგვისტოს გადაწყვეტლებით ლ. პ-ას სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, შპს „კ-ს“ მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 11060.78 ლარის გადახდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „კ-მა“, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 24 ივნისის განჩინებით შპს „კ-ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 199-ე მუხლით და დადგენილად მიიჩნია, რომ 2012 წლის 7 მაისის მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულებით ი. მ-მა, ი. მ-სა და სს ,,ი-ს. ვ-ას’’ შორის დადებული სესხის ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე, მოთხოვნის უფლება გადასცა ლ. პ-ას, რის საფუძველზეც, ი. მ-სა და სს ,,ი -ს. ვ-ას’’ შორის დადებული სესხის ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე მოთხოვნის უფლების მქონე პირს წარმოადგენს მოსარჩელე ლ. პ-ა.

პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულება კანონით დადგენილი წესის დარღვევით დაიდო მხარეთა შორის, რაც იმაში გამოიხატება, რომ იგი არ არის დამოწმებული სანოტარო წესით. პალატის მოსაზრებით, სანოტარო წესით სავალდებულო დამოწმებას მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრუილებისას კანონმდებელი არ ითხოვს, შესაბამისად არგუმენტი მისი ბათილობის თაობაზე - უკანონოა.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 69-ე მუხლზე მითითებით, პალატამ უდავოდ მიიჩნია, რომ არც კანონმდებლის ნება, და არც გარიგების მონაწილეთა შეთანხმება დათმობის ხელშეკრულების სანოტარო წესით დამოწმების თაობაზე - კონკრეტულ შემთხვევაში არ არსებობდა.

აპელანტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ აღებული სესხი მიზნობრივი დანიშნულებით არ გამოუყენებია საზოგადოებას, პალატამ დაუსაბუთებლად მიიჩნია, ვინაიდან აღნიშნა, რომ საქმეში წარმოდგენილი საბანკო ამონაწერები სრულიად საპირისპიროს ადასტურებდნენ, სახელდობრ იმას, რომ საზოგადოების მიერ აღებული სესხი, სწორედ საზოგადოების ინტერესებისათვის იქნა გამოყენებული.

პალატამ არ გაიზიარა მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ ლ. პ-ას მიერ საზოგადოებასთან დადებული ხელშეკრულება ბათილია, რადგან იგი საკუთარ თავთან დადებული გარიგებაა. პალატამ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა მითითებული გარემოება, რამეთუ 2010 წლის 16 ნომბერსა და 2010 წლის 25 ნოემბრის ხელშეკრულებები დადებულია ერთის მხრივ ლ. პ-ას, როგორც საზოგადოების აქციონერსა და მეორეს მხრივ როგორც კომპანიის დირექტორს შორის. ხელშეკრულებაშივე, ისევე, როგორც სალაროს შემოსავლის ორდერებში მითითებულია კონკრეტული მიზნობრიობა სესხისა. ეს არის მიწის გადასახადი და მიმდინარე ვალდებულებები. (იხ. ს.ფ.43,344,46-47). ნიშანდობლივია, რომ აღნიშნული ტიპის გარიგებათა დადებას არც „მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონი კრძალავს და ასეთი აკრძალვა არც საზოგადოების წესდებით არ არის განმტკიცებული.

პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 623-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში სესხის დაბრუნება საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა.

პალატამ სრულიად დაუსაბუთებლად მიაჩნია თანხის დაბრუნების თაობაზე მტკიცების ტვირთის მოსარჩელისათვის დაკისრება, რადგან სესხის ხელშეკრულების დროს მოსარჩელის სამტკიცებელია სესხის არსებობა, თანხის გადაცემა, ხოლო თანხის დაბრუნების მტკიცების ტვირთი მოპასუხეს აწევს, რაც მოპასუხემ ვერ დაადასტურა.

პალატამ მიუთითა მეწარმეთა შესახებ საქართველოს კანონის მე - 14⁵ მუხლის მე-5 ნაწილზე, რომლის თანახმად, საწარმო შეიძლება გაიყოს ორ ან ორზე მეტ საწარმოდ და მათ საქმიანობა გააგრძელონ, როგორც დამოუკიდებელმა საწარმოებმა, საკუთარი სამართლებრივი ფორმით. გაყოფის შესახებ გადაწყვეტილება შეიძლება ითვალისწინებდეს გაყოფის შედეგად წარმოქმნილ საწარმოში ადრინდელი პარტნიორების წილობრივი მონაწილეობის შეცვლას. გაყოფის შედეგად წარმოქმნილი საწარმოები სოლიდარულად აგებენ პასუხს თავდაპირველი საწარმოს გაყოფამდე არსებული ვალდებულებებისათვის, ხოლო თავდაპირველი საწარმოს უფლებამონაცვლე საწარმო განისაზღვრება გაყოფის შესახებ გადაწყვეტილებით.

პალატის განმარტებით, როცა არ არსებობს უფლებამონაცვლე საწარმოთა შორის რაიმე სახის შეთანხმება ვალდებულებათა შესრულების თაობაზე, კანონით დადგენილი წესისაგან განსხვავებული, ასეთ შემთხვევაში ცხადია გაყოფის შედეგად წარმოქმნილი საწარმოები მეწარმეთა შესახებ კანონით დადგენილი წესის შესაბამისად სოლიდარულად აგებენ პასუხს თავდაპირველი საწარმოს გაყოფამდე არსებული ვალდებულებებისათვის, ამასთან თავდაპირველი საწარმოს უფლებამონაცვლე საწარმოს არსებობა განისაზღვრება გაყოფის შესახებ მიღებული გადაწყვეტილებებითა და მისი იურიდიული რეგისტრაციის მომენტით უდავოდაა დადგენილი, რომ განხორციელდა საზოგადოების რეორგანიზაცია და დაფუძნდა ორი დამოუკიდებელი შპს. შპს ,,კ-ი’’ და შპს ,,შ.ა და კ-ა”. შპს ,, კ-ს’’ გაყოფის შედეგად მიეკუთვნა სს ,,ი -ს. ვ-ის’’ აქტივების 26 %. ხოლო შპს ,,შ. და კ-ას”, სს ,,ი-ს. ვ-ის’’აქტივების 74 %. შესაბამისად, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება ლ. პ-ას სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების შესახებ, რომლითაც შპს ”კ-ს” ლ. პ-ას სასარგებლოდ დაეკისრა მთლიანი ვალდებულები 26%, ანუ 11060,78 ლარი, პალატამ კანონშესაბამისად მიიჩნია.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 24 ივნისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „კ-მა“, მოითხოვა მისი გაუქმება ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ სრულად და ობიექტურად არ გამოიკვლია და შესაბამისად არ შეაფასა 2010 წლის 19 ოქტომბრის აქციონერთა რიგგარეშე საერთო კრების №2 ოქმის, 2010 წლის 1 ივლისს შედგენილი ბალანსი და 2011 წლის 16 აგვისტოს შეთანხმება მითითებული საბოლოო გამყოფი ბალანსის მიღების შესახებ, რომლებითაც დადგინდა წინამორბედი საზოგადოების გაყოფის პირობები, მათ შორის, კონკრეტულად განისაზღვრა აქციონერთა ჯგუფებზე გადაცემული ვალდებულებების მოცულობა.

კასატორის აზრით, გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივი დასაბუთებისას სასამართლომ დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები კონკრეტული სესხის ხელშეკრულებებთან მიმართებით, მაგრამ სამართლებრივად არ შეაფასა არსებითი მნიშვნელობის მქონე ისეთი გარემოება, რომ წინამორბედ საზოგადოებასა და იაკობ მეგრელიშვილს შორის დადებული სესხის ხელშეკრულებების საფუძველზე, ფულადი ვალდებულების შესრულების ვადები სწორედ რეორგანიზაციის დასრულების თარიღის, ანუ 2011 წლის პირველი სექტემბრის შემდეგ დგებოდა და იურიდიული პირის მიმართ მოთხოვნის დასადასტურებლად, მოსარჩელეს სათანადო საბუთი ესაჭიროებოდა.

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ მიუთითა, რომ კომპანიის დაყოფის შედეგად შპს „კ-ს“ მიეკუთვნა საზოგადოების აქტივების 26%, ხოლო შპს „შ. და კ-ას“ – 74%. აღნიშნული არ გამომდინარეობს საქმეში წარმოდგენილი კრების ოქმიდან და საბოლოო გამყოფ ბალანსიდან, ასევე კომპანიის რეორგანიზაციისთვის კანონის დანაწესიდან, ვინაიდან აქტივებისა და პასივების უშუალო გაყოფა შეთანხმებული პირობებით განხორციელებულია აქციონერთა 26%- 74%-იან ჯგუფებზე შემდგომში უფლებამონაცვლე კომპანიათა შექმნის მიზნით. აღნიშნული ფაქტის არასწორად დადგენამ განაპირობა სასამართლოს მიერ განსახილველ საქმესთან მიმართებით „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის 14⁵ მუხლის მე-5 ნაწილის არასწორი განმარტება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 23 სექტემბრის განჩინებით შპს „კ-ის“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „კ-ის“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს „კ-ის“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (553 ლარის) 70% – 387.1 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „კ-ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ შპს „კ-ს“ დაუბრუნდეს მის მიერ 2013 წლის 7 აგვისტოს №... საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (553 ლარის) 70% – 387.1 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე