№ას-1102-1050-2013 28 მარტი, 2014 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ე. მ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე _ ე. მ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 11 სექტემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობა, სამკვიდროს მიკუთვნება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ე. მ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ე. მ-ის მიმართ სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობისა და სამკვიდროს მიკუთვნების მოთხოვნით შემდეგი დასაბუთებით: ე.მ-ის მშობლები 1997 წლიდან არარეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ და ყვარლის რაიონის სოფელ გ-ი ცხოვრობდნენ. შეეძინათ საერთო შვილი - ე. მ-ი. 2001 წლის 10 ივნისს მოსარჩელის მამა დ. მ-ი ავსტრიაში ავტოკატასტროფის შედეგად გარდაიცვალა. გარდაცვალებიდან რამდენიმე ხნის შემდეგ მოსარჩელის დედამ გაიგო, რომ მეუღლის ქონება მემკვიდრეობით დედამ - ე. მ-მა მიიღო.

მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ ე. მ-ი მამკვიდრებლის შვილი არ არის. მოპასუხემ მიუთითა, რომ მან, როგორც გარდაცვლილი პირის ერთადერთმა კანონისმიერმა მემკვიდრემ მართებულად მიიღო სამკვიდრო.

გურჯაანის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 13 თებერვლის გადაწყვეტილებით ე. მ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2013 წლის 11 სექტემბრის განჩინებით წარდგენილი სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: მამკვიდრებელი დ. მ-ი გარდაიცვალა 10.06.2001წ. ავსტრიაში. მოსარჩელე ე. მ-ი (დაბადებული ...წ.) არის დ. მ-ის პირველი რიგის მემკვიდრე - შვილი. 29.11.2001წ. ნოტარიუს ც. ი-ის მიერ მამკვიდრებელ დ. მ-ის დედის, ე. მ-ის სახელზე გაიცა სამკვიდრო მოწმობა, რომლითაც ე. მ-მა სრულად მიიღო შვილის სამკვიდრო - გურჯაანის რაიონის სოფელ შ-ი მდებარე საცხოვრებელი სახლი და მიწის ნაკვეთი. უძრავი ქონება სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე აღრიცხა ე. მ-ის სახელზე.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილია და სააპელაციო საჩივრით სადავოდ გამხდარი არ არის, რომ დ. მ-ის სიცოცხლეში და მისი გარდაცვალების შემდეგ მოსარჩელე ე. მ-ი (დაბადებული ...წ.) დედასთან ერთად ცხოვრობს ყვარლის რაიონის სოფელ გ-ი. პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოება მასზე, რომ მოსარჩელეს სამკვიდროს გახსნის დღიდან ექვსი თვის განმავლობაში არც სამკვიდროს მიღების შესახებ სანოტარო ორგანოში განცხადების შეტანის გზით და არც ფაქტობრივი ფლობით სამკვიდრო არ მიუღია. დ. მ-ის გარდაცვალების დროს - 10.06.2001წ., მოსარჩელე ე. მ-ი იყო 4 წლის - ქმედუუნარო. სამოქალაქო კოდექსის 1422-ე მუხლის შესაბამისად, ქმედუუნარო და შეზღუდული ქმედუნარიანობის მქონე პირები სამკვიდროს იღებენ მათი კანონიერი წარმომადგენლების მეშვეობით.

ე. მ-ის კანონიერ წარმომადგენელს მ. ჩ-ს დ. მ-ის გარდაცვალებიდან ექვსი თვის განმავლობაში სანოტარო ორგანოში სამკვიდროს მიღების შესახებ განცხადება არ შეუტანია. საქმის როგორც პირველი ინსტანციის სასამართლოში, ასევე სააპელაციო სასამართლოში განხილვისას მხარეს არ მიუთითებია ისეთ გარემოებებზე, რაც სამკვიდროს გახსნიდან 6 თვის ვადაში სამკვიდროს მიღების მიზნით მოქმედების განხორციელებად ანდა ფაქტობრივი დაუფლობის გზით სამკვიდროს მიღებად შეფასდება. ე. მ-ის სააპელაციო საჩივარი აღნიშნული მსჯელობის საწინააღმდეგო დასაბუთებას არ შეიცავს. უფრო მეტიც, სააპელაციო საჩივრის თანახმად, აპელანტი უთითებს სამკვიდროს მიღების ვადის გაშვების საპატიო მიზეზებზე. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ მოსარჩელეს სამკვიდრო მიღების ვადის გაგრძელების მოთხოვნით სარჩელი აღძრული არ ჰქონია. სარჩელი აღძრულია მოპასუხის სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობის და მამკვიდრებლის დანაშთ ქონებაზე ე. მ-ის მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნით. სწორედ ზემოაღნიშნულ სასარჩელო მოთხოვნების საფუძვლიანობაზე იმსჯელა გურჯაანის რაიონულმა სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით.

პალატამ განმარტა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანს წარმოადგენს პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ის ფაქტობრივი გარემოებები, რომელზედაც დამყარებულია გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, ამ გარემოებების დამადასტურებელი მტკიცებულებები და მათი სამართლებრივი თვალსაზრისით შეფასების სისწორე (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის პირველი ნაწილი).

კონკრეტულ შემთხვევაში, პალატამ მიიჩნია, რომ სამკვიდროს მიღების ვადის გაშვების მოთხოვნის საპატიო მიზეზის არსებობა არათუ წარმოადგენს ახალ ფაქტს და მტკიცებულებას, რომელზეც მოსარჩელეს პირველი ინსტანციის სასამართლოში არ მიუთითებია, არამედ სცდება სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს. სსსკ–ის 381–ე მუხლის თანახმად კი დავის საგნის შეცვლა ან გადიდება, სააპელაციო სასამართლოში დაუშვებელია. შესაბამისად, სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას წინამდებარე სარჩელის ფარგლებში იმსჯელოს ე. მ-ის მიერ სამკვიდრო მიღების ვადის გაგრძელების საკითხზე. სააპელაციო პალატა აქვე მიზანშეწონილად მიიჩნევს განმარტოს, რომ მოსარჩელეს არ ეზღუდება უფლება აღძრას ახალი სარჩელი სამკვიდროს მიღების ვადის გაგრძელების მოთხოვნით. სააპელაციო პალატაში საქმის განხილვის ეტაპზე მხარეთა ახსნა-განმარტებით დამატებით დადგენილ იქნა, რომ საქმის ჯერ კიდევ პირველი ინსტანციის სასამართლოში განხილვის მომენტში, სადავო ქონება, რომელიც მემკვიდრეობით მიიღო გარდაცვლილი დ. მ-ის დედამ, ე. მ-მა, აღარ ირიცხება მოპასუხის სახელზე. მხარეები განმარტავენ, რომ მოპასუხემ უძრავი ქონება ჩუქების ხელშეკრულებით გადასცა ქალიშვილს.

სამოქალაქო კოდექსის 1319-ე მუხლის თანახმად, სამკვიდრო იხსნება პირის გარდაცვალების ან სასამართლოს მიერ გარდაცვლილად მისი გამოცხადების შედეგად. სამოქალაქო კოდექსის 1320-ე მუხლის შესაბამისად, სამკვიდროს გახსნის დროდ ითვლება მამკვიდრებლის გარდაცვალების დღე ან პირის გარდაცვლილად გამოცხადების შესახებ სასამართლოს გადაწყვეტილების ძალაში შესვლის დღე.

მოცემულ შემთხვევაში, სამკვიდრო გაიხსნა მამკვიდრებელ დ. მ-ის გარდაცვალების შედეგად 10.06.2001წ. სამოქალაქო კოდექსის 1336-ე მუხლის თანახმად, კანონით მემკვიდრეობის დროს თანასწორი უფლებით მემკვიდრეებად ითვლებიან პირველ რიგში – გარდაცვლილის შვილები, გარდაცვლილის შვილი, რომელიც მისი სიკვდილის შემდეგ დაიბადა, მეუღლე, მშობლები (მშვილებლები). დადგენილია, რომ მოსარჩელე ე. მ-ი (დაბადებული ...წ.) არის დ. მ-ის პირველი რიგის მემკვიდრე - შვილი.

თავისი სამართლებრივი ბუნებით სამკვიდროს მიღება ცალმხრივი გარიგებაა. იგი გამოხატავს სამკვიდროს მიღების სურვილს, მემკვიდრის ნებას. შესაბამისად, მისი სამართლებრივი შედეგის დადგომისათვის საკმარისია მხოლოდ ერთი პირის _ მემკვიდრის მიერ გამოვლენილი ნება მემკვიდრეობის მიღების თაობაზე. სამოქალაქო კოდექსის 1424-ე მუხლით, სამკვიდრო მიღებულ უნდა იქნეს ექვსი თვის განმავლობაში სამკვიდროს გახსნის დღიდან. ამავე კოდექსის 1433-ე მუხლით, მიღებული სამკვიდრო მემკვიდრის საკუთრებად ითვლება მემკვიდრეობის გახსნის დღიდან. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მოსარჩელეს სამკვიდროს გახსნის დღიდან ექვსი თვის განმავლობაში არც სამკვიდროს მიღების შესახებ სანოტარო ორგანოში განცხადების შეტანის გზით და არც ფაქტობრივი ფლობით სამკვიდრო არ მიუღია.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2013 წლის 11 სექტემბრის განჩინება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ე. მ-მა და მისი გაუქმება მოითხოვა შემდეგი დასაბუთებით: კასატორმა ფაქტობრივი ფლობით მიიღო მამკვიდრებლის დანაშთი ქონება, კერძოდ, მოძრავი ნივთები. აღნიშნული სამკვიდროს მიღებას გულისხმობს. საასმართლოს მიერ დასმულ კითხვაზე „ხომ არ წამოგიღიათ რაიმე ქონება სამკვიდროში შემავალი ბინიდან“ ე.მ-მა გასცა პასუხი, რომ წამოიღო წვრილმანი ნივთები. სასამართლომ არ გამოიკვლია კონკრეტულად რა ნივთები წამოიღო. არ გამოკვლეულა სამკვიდრო მოწმობის გაცემის დროს ნოტარიუსმა გამოიკვლია თუ არა სხვა პირველი რიგის მემკვიდრის არსებობა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ე. მ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ე. მ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

კასატორი ე. მ-ი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ე. მ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე