საქმე№ას-1123-1070-2013 17 მარტი, 2014 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
თეიმურაზ თოდრია, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – დ. მ-ი (მოსარჩელე)
მოწინააღმდეგე მხარე – ი. ღ-ი (მოპასუხე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 17 სექტემბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი – უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების აღიარება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
დ. მ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ი. ღ-ის მიმართ და მოითხოვა მისი საკუთრების უფლების ცნობა ახალქალაში, კოდით №63 სექტორში, ა-ას 10-ის №39 კვარტლის №005 სასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთზე და მასზედ განთავსებულ 328,00 კვ.მ შენობა-ნაგებობაზე.
მოსარჩელის განმარტებით, 1992 წელს მან შეიძინა აღნიშნული უძრავი ქონება მოპასუხისაგან, თუმცა ი.ღ-მა დაარეგისტრირა აღნიშნული ქონება საჯარო რეესტრში თავის სახელზე.
მოპასუხემ ცნო სასარჩელო მოთხოვნა 54 კვ.მ-ზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების აღიარების ნაწილში. მოპასუხის აღიარებით, 1992 წელს მამამისმა 40 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი ნამდვილად გაასხვისა დ. მ-ე, თუმცა სარჩელს დანარჩენ ნაწილში მოპასუხე არ დაეთანხმა იმ მოტივით, რომ 273,4 კვ.მ ბოსელი არ იყო გასხვისებული დ. მ-ე და არასდროს არ იყო მის მფლობელობაში.
ახალქალაქის რაიონული სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 23 აპრილის გადაწყვეტილებით დ. მ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ახალქალაქის რაიონის სოფელ ო-ი მდებარე №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული 328 კვ.მ უძრავი ქონებიდან (მიწის ნაკვეთიდან და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობიდან) აღიარებულ იქნა დ. მ-ის საკუთრების უფლება მხოლოდ 40 კვ.მ საცხოვრებელ სახლზე და 14 კვ.მ მინაშენზე, სულ – 54 კვ.მ-ზე.
რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 17 სექტემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, აპელანტის მოთხოვნა სადავო უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ ემყარება იმ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ 1992 წელს დ. მ-მა შენობა-ნაგებობა და მიწის ნაკვეთის სადავო ნაწილი შეიძინა მოპასუხე ი. ღ-ის მამისაგან – ა. ღ-ან.
საქმის მასალებში წარმოდგენილი 2012 წლის 19 ოქტომბრის საარქივო ცნობით (№აა2012036377-03) დასტურდება, რომ ახალქალაქის რაიონის, ა-ის ს/ს სოფელ ო-ის 1986-1996 წლების საკომლო წიგნში არსებული ჩანაწერის მიხედვით, მოსარჩელე დ. მ-ის კომლს პირად საკუთრებაში ერიცხება 1950 წელს აშენებული 40 კვ.მ საცხოვრებელი სახლი, მათ შორის, 30 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი, ხოლო მიწა არ ერიცხება.
ამდენად, წარმოდგენილი საარქივო ცნობით დ. მ-ის საკუთრების უფლება დასტურდება მხოლოდ უძრავი ქონების გარკვეულ ნაწილზე, კერძოდ, 1950 წელს აშენებულ 40 კვ.მ საცხოვრებელ სახლზე, ხოლო რაც შეეხება სადავო ქონების დარჩენილ ნაწილს, კერძოდ, 273,4 კვ.მ გადახურულ მიწურს – ბოსელს, მასზე დ. მ-ის საკუთრების უფლების შესახებ ჩანაწერი წარმოდგენილ საარქივო ცნობაში არ მოიპოვება.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, პალატამ განმარტა, რომ ამა თუ იმ გარემოების დასამტკიცებლად მატერიალური კანონით გათვალისწინებულია მტკიცების სტანდარტი – სპეციალური მტკიცებულება. სადავო ფაქტობრივი გარემოება უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების წარმოშობის შესახებ დგინდება კანონით განსაზღვრული სპეციალური მტკიცებულებით, კერძოდ, 1992 წელს მოქალაქის საცხოვრებელ სახლზე საკუთრების უფლება, ასევე, რეგისტრაციის და გასხვისების წესი რეგულირდებოდა საქართველოს სსრ-ის სამოქალაქო კოდექსით (1964 წლის რედაქციით), კერძოდ ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის მართლზომიერი სარგებლობა რეგისტრირებული უნდა ყოფილიყო შესაბამის რეესტრში, ხოლო სასოფლო ადგილას – სოფლის სამეურნეო წიგნებში. ამასთან, გასხვისებისთვის გათვალისწინებული იყო წერილობითი ფორმა, ხოლო სასოფლო ადგილას – სოფლის სამეურნეო წიგნებში შესაბამისი გადარეგისტრირება.
სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქცია) 239-ე მუხლის მეორე ნაწილით და მიიჩნია, რომ აპელანტის პრეტენზია ახალქალაქის რაიონის სოფელ ო-ი მდებარე სასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთზე და მასზე განთავსებულ 274 კვ.მ შენობა-ნაგებობაზე (ს/კ: ...) საკუთრების უფლების წარმოშობის შესახებ იმ გარემოებას ემყარება, რომ დ. მ-მა სადავო შენობა-ნაგებობა და მიწის ნაკვეთი შეიძინა 1992 წელს ქონების იმჟამინდელი მესაკუთრე ა.ღ-ან. ამასთან, აპელანტის განმარტებით, მხარეებს შორის შედგა ზეპირი შეთანხმება ნასყიდობაზე და შემძენი ფაქტობრივად დაეუფლა უძრავ ქონებას.
მოცემულ შემთხვევაში პალატამ ყურადღება გაამახვილა კანონის ნორმის იმ დანაწესზე, რომელიც უძრავი ქონების ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების წერილობით ფორმას ადგენს, რაც მხარეთა მიერ დაცული არ არის. ამდენად, აპელანტს არ წარუდგენია წერილობითი მტკიცებულება ახალქალაქის რაიონის სოფელ ო-ი მდებარე სასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთზე და მასზე განთავსებულ 274 კვ.მ შენობა-ნაგებობაზე (ს/კ: ...) საკუთრების უფლების გადაცემის თაობაზე, მხოლოდ ზეპირი განმარტება კი, როგორც ამაზე აპელირებს მოსარჩელე, სადავო ფაქტობრივი გარემოების დამადასტურებელ მტკიცებულებად ვერ მიიჩნევა.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება დ. მ-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:
სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლი და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლი, რაც მიუთითებს, რომ პალატაs საქმე სრულად და ობიექტურად არ შეუსწავლია.
სასამართლომ არ შეაფასა დ.მ-ის მიერ წარდგენილი სია და სოლის რუკა, სადაც აღნიშნულია კასატორისათვის გამოყოფილი მიწის ფართი.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 22 ნოემბრის განჩინებით დ. მ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე განჩინებით კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა დ. მ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. დ. მ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: თ. თოდრია
პ. ქათამაძე
