¹ ბს-665-252(კ-05) 27 ოქტომბერი, 2005წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნ. კლარჯეიშვილი,

გ. ქაჯაია

დავის საგანი: დღგ-ს ჩათვლა.

აღწერილობითი ნაწილი:

შპს “კ.” ქ. თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოში მოპასუხის _ ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მიმართ სარჩელი აღძრა და მოპასუხისაგან შპს “კ.” მიერ განხორციელებული დღგ-ს ჩათვლების (44591.68 ლარის) აღდგენა მოითხოვა.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 14.02.03წ. შპს “კ.” და შპს “ე. ....-ს” შორის დაიდო ხელშეკრულება “ლაი-ლაი” ბარათების, “ასტრა” ბარათებისა და სტარტ-პაკეტების რეალიზაციის თაობაზე. შპს “კ.” ხელშეკრულების საფუძველზე იძენდა საქონელს შპს “ე. ....-საგან” და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 115-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად ახორციელებდა დღგ-ს ჩათვლას. აღნიშნულზე შპს “კ.” ზუგდიდის საოლქო საგადასახადო ინსპექციაში საგადასახადო კოდექსის 116.1 მუხლის შესაბამისად წარდგენილი აქვს დღგ-ს ყოველთვიური დეკლარაციები და გადახდილი აქვს კუთვნილი დღგ. თავის მხრივ, შპს “ე. ....-ს” ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილი აქვს დღგ-ს ყოველთვიური დეკლარაციები და გადახდილი აქვს კუთვნილი დღგ.

23.07.03წ. ზუგდიდის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის წერილობითი მიმართვის თანახმად, საგადასახადო დეპარტამენტიდან მიღებული მიმართვების საფუძველზე შეჩერდა 20 ანგარიშფაქტურებით განხორციელებული ჩათვლები. მიუხედავად იმისა, რომ შპს “კ.” 27.08.03წ. შუამდგომლობით მიმართა საგადასახადო დეპარტამენტს, დღგ-ს ანგარიშფაქტურებით შპს “კ.” მიერ განხორციელებული ჩათვლები დღემდე არ არის აღდგენილი. ამასთან, აღნიშნულ შუამდგომლობაზე შპს “კ.” პასუხი არ მიუღია, რითაც საგადასახადო დეპარტამენტმა დაარღვია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 256-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნები.

კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 15.03.04წ. გადაწყვეტილებით შპს “კ.” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება შპს “კ.” სააპელაციო წესით გაასაჩივრა. აპელანტმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით თავისი სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილება და დღგ-ს 44591,68 ლარის ჩათვლის აღდგენა მოითხოვა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 24.11.04წ. საოქმო დადგენილებით საქმეში მესამე პირად, სასკ-ის 16.1 მუხლის საფუძველზე, ფოთის საგადასახადო ინსპექცია ჩაება.

აპელანტმა აღნიშნა, რომ საგადასახადო კოდექსის 29-ე მუხლის 25-ე ნაწილის შესაბამისად, არაპირდაპირი გადასახადის _ დღგ-ს ბიუჯეტში შეტანის ვალდებულება ეკისრებოდა საქონლის მიმწოდებელს _ შპს “ე. ....-ს” და არა შპს “კ.”. ამასთან, შპს “კ.” მიმართ არ ვრცელდება საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნა დღგ-ს არ ჩათვლის პირობების შესახებ, ვინაიდან შპს “კ.” დაცული აქვს საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებული მოთხოვნა დღგ-ს ჩათვლის მისაღებად. კერძოდ, 20 ოპერაციის მიხედვით ოცივე საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა წარდგენილია ზუგდიდის საოლქო საგადასახადო ინსპექციაში, ანგარიშ-ფაქტურები იძლევა როგორც მყიდველის, ისე გამყიდველის იდენტიფიცირების საშუალებას და, ასევე, შეიცავს სხვა მონაცემებს. აპელანტის მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ დღგ-ს თანხა _ 44591,68 ლარი შპს “ე. ....-ს” საქართველოს ბიუჯეტში არ გადაუხდია. შპს “ე. ....-მა” წარმოადგინა ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის ცნობა, რითაც დასტურდება, რომ მან სადავო ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით მოახდინა ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება.

აპელანტმა აღნიშნა, რომ სასამართლომ არ გამოიყენა სზაკ-ის მე-4 და მე-19 მუხლები, რომელთა თანახმად, სასამართლო უფლებამოსილია, საკუთარი ინიციატივით შეაგროვოს მტკიცებულებები და გამოიკვლიოს ფაქტობრივი გარემოებები. ამასთან, არ გაითვალისწინა ამავე კოდექსის მე-17 მუხლის მოთხოვნა მოპასუხის ვალდებულებებთან დაკავშირებით, რათა წარმოედგინა შესაბამისი მტკიცებულება. საგადასახადო დეპარტამენტს არ წარმოუდგენია რაიმე დოკუმენტი და არ დაუსაბუთებია 44591,68 ლარის ბიუჯეტში შეუტანლობა.

აპელანტმა სააპელაციო სასამართლოში საქმის წარმოებისას დააზუსტა სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნა და საბოლოოდ მოითხოვა კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 15.03.04წ. გადაწყვეტილების გაუქმება, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტისა და ფოთის საგადასახადო ინსპექციისათვის დღგ-ს _ 44591,68 ლარის ჩათვლის აღდგენის დავალება, ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 28.07.03წ. ¹1-11/4925 და ზუგდიდის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 23.07.03წ. ¹582, 15.08.03წ ¹721, 20.08.03წ. ¹723 აქტების ბათილად ცნობა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 22.03.05წ. გადაწყვეტილებით შპს “კ.” სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 15.03.04წ. გადაწყვეტილება, შპს “კ.” სარჩელი დაკმაყოფილდა, აღდგენილ იქნა შპს “კ.” მიერ 2003წ. 10,11,12,21,23,31 იანვარს, 7,13,18,26,28 თებერვალს, 8,14,31 მარტს, 4,15,24,30 აპრილის, 31 მაისისა და 30 ივნისის ანგარიშ-ფაქტურებით განხორციელებული ჩათვლები, რაც მთლიანობაში 44591,68 ლარს შეადგენს.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს “კ.” შესრულებულ სამუშაოზე და მიწოდებულ საქონელზე შპს “ე. ....-მ” დღგ-ს სახით გადაიხადა 44591,68 ლარი აჭარის ა/რ საგადასახადო დეპარტამენტში, რეგისტრაციის ადგილის მიხედვით. “საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ” კანონის მე-2 მუხლის თანახმად, აჭარის ა/რ ბიუჯეტი წარმოადგენს საქართველოს ერთიანი ცენტრალიზებული საბიუჯეტო სისტემის განუყოფელ ნაწილს. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 6.4 მუხლისა და 233-ე მუხლის “გ” ქვეპუნქტის, ასევე, “კომერციული ბანკების შესახებ” კანონის შესაბამისად, აჭარის ა/რ ბიუჯეტიდან საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში გადასახადის თანხის შესაბამისი ბიუჯეტის შემოსავალში ჩარიცხვის ვალდებულების შეუსრულებლობის სამართლებრივი შედეგების გამო შპს “კ.” პასუხისმგებლობა არ ეკისრება.

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმა საკასაციო წესით გაასაჩივრა. კასატორმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით შპს “კ.” 44519 ლარის დღგ-ს ჩათვლების აღდგენაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ “საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ” კანონის მე-9 მუხლის შესაბამისად, საქართველოს ბიუჯეტში თანხა დარიცხულად ითვლება, თუ ის აისახება ეროვნული ბანკის მიერ გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე. წინააღმდეგ შემთხვევაში საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული დღგ-ის ჩათვლების განხორციელება საქართველოს ბიუჯეტიდან თანხების დაბრუნების ტოლფასია, შეუძლებელია იმ თანხებზე ჩათვლების განხორციელება, რომელიც არ მოხვედრილა სახელმწიფო ბიუჯეტის ეროვნულ ბანკში გახსნილ სახაზინო ანგარიშებზე.

კასატორი მიუთითებს, რომ მიმწოდებლის მიერ საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული ანგარიშ-ფაქტურის გამოწერა ადასტურებს მყიდველის (დამკვეთის) მიერ არა გადასახადის, არამედ _ დღგ-ით დატვირთული საფასურის გადახდასა და დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელების ფაქტს. ის გარემოება, რომ შპს “ე. ...._ს” წარდნილი აქვს დღგ-ს დეკლარაციები ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში არ ნიშნავს, რომ მომწოდებელმა გადაიხადა დეკლარაციაში აღნიშნული დღგ-ს კუთვნილი თანხები სახელმწიფო ბიუჯეტში და შეასრულა საგადასახადო ვალდებულებები. მიმწოდებლის მიერ ანგარიშ-ფაქტურის გამოწერა ადასტურებს მყიდველის (დამკვეთის) მიერ არა გადასახადის, არამედ _ დღგ-ით დატვირთული საფასურის გადახდასა და დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელების ფაქტს. ამრიგად საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა არ არის გადასახადის გადახდილად აღიარების საკმარისი საფუძველი. გასათვალისწინებელია, აგრეთვე, ისიც, რომ საგადასახადო კოდექსის 115,7 მუხლი ითვალისწინებს ანგარიშ-ფაქტურის გაყალბების შემთხვევას, რაც სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობას იწვევს. კასატორი მიიჩნევს, რომ საქმეში არსებული საგადასახადო ინსპექციის ცნობები მომწოდებლის მიერ დღგ-ს თანხის გადახდის თაობაზე არასაკმარისი მტკიცებულებაა. ამასთან, არ მომხდარა ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში საგადასახადო აღრიცხვაზე მყოფი შპს “ე. ....-ის” პირადი აღრიცხვის ბარათებისა და საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილი დღგ-ის დეკლარაციების შემოწმება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქმეზე დადგენილად არის ცნობილი, რომ შპს “ელიტას” შპს “კონტაქტისათვის” მიწოდებულ საქონელზე 2003წ. 10, 11, 12, 21, 23, 31 იანვარის, 7, 13, 18, 26, 28 თებერვალის, 8, 14, 31 მარტის, 4, 15, 24, 30 აპრილის, 31 მაისისა და 30 ივნისის ანგარიშ-ფაქტურები დღგ-ს დეკლარაციებთან ერთად წარდგენილი აქვს რეგისტრაციის ადგილის მიხედვით ქ. ბათუმის სახელმწიფო საგადასახადო ინსპექციაში, რაც დასტურდება ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 13.02.04წ. ¹83 ცნობით, ინსპექციის უფროსისა და გადამხდელთა მომსახურეობის სამმართველოს უფროსის 22.12.04წ. ¹4002 ცნობით, რომლის თანახმად, შპს “ე. ....-ს” ხსენებული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები წარმოდგენილი აქვს საგადასახადო ინსპექციაში დღგ-ს დაბეგვრის დეკლარაციასთან ერთად, შპს “ე.-....”-ს აღნიშნული ანგარი-ფაქტურებით ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება აქვს ნაწარმოები. გარდა ამისა, ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის და გადამხდელთა მომსახურების სამმართველოს უფროსის 06.07.05წ. ¹6776 ცნობის თანახმად შპს “ე.-....” რეგისტრირებულია ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში და დღგ-ს პირადი აღრიცხვის ბარათზე ბიუჯეტის დავალიანება არ ერიცხება და მათ შესაბამისად ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება ნაწარმოები აქვთ. საქმეში დაცულია შპს “ე.-....” და შპს “კონტაქტის” მიერ თითოეულ ოპერაციაზე შედგენილი ანგარიშ-ფაქტურები, რომელთა მეშვეობით შესაძლებელია როგორც მყიდველის, ისე _ გამყიდველის იდენტიფიცირება, დეკლარაციები, ყოველითვიური საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების რეესტრები. განხორციელებული დასაბეგრი ოპერაციის დროისათვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ამ მუხლის დებულებათა გათვალისწინებით, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა არის გადასახადის თანხა, რომელიც დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით გადახდილია წარდგენილი ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად ან გადახდილია საბაჟო დეკლარაციის მიხედვით. დღგ-ს ჩათვლას დაექვემდებარება საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა. ამავე კოდექსის 115-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა წარმოადგენს ფინანსთა სამინისტროს მიერ დადგენილი მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტებს, რომლითაც დასტურდება დღგ-ს გადახდევინების ფაქტი, ხოლო 116-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, დღგ-ს დეკლარაცია წარდგენილი და გადახდილი უნდა იქნეს რეგისტრაციის ადგილის მიხედვით საგადასახადო ორგანოში.

სსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია. ასეთი შინაარსის პრეტენზია კასატორის მიერ საკასაციო საჩივარში წამოყენებული არ არის. ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მიერ რაიმე მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა ზემოაღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურების სიყალბე ან მათი წარუდგენლობა აჭარის ა.რ. საგადასახადო სახელმწიფო დეპარტამენტში კასატორის მიერ წარმოდგენილი არ იქნა. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ ფინანსთა სამინისტროს 09.02.04წ. ¹02-15/19/845 წერილით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტს სახელმძღვანელოდ და შესასრულებლად გაეგზავნა საქართველოს სახელმწიფო და აჭარის ა/რ ბიუჯეტებს შორის ურთიერთობათა სრულყოფის საკითხთა შემსწავლელი კომისიის 05.02.04წ. ¹3 სხდომის ოქმი, რომლის მე-4 და მე-7 პუნქტების მიხედვით აღკვეთილი უნდა იქნეს ყოველგვარი შეფერხებები აჭარის ა/რ გაცემული დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურების ჩათვლაში და განმარტებული იქნა, რომ საგადასახადო დეპარტამენტის აჭარის ა/რ ტერიტორიული ორგანო ფუნქციონირებს, როგორც საქართველოს საგადასახადო ერთიანი სისტემის შემადგენელი ნაწილი. დღგ-ს გაუქმებული ჩათვლების აღდგენა დასტურდება აგრეთვე ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის თავმჯდომარის 26.08.03წ. ¹2454-ს ბრძანებით საგადასახადო ინსპექციებისათვის სახელმძღვანელოდ დაგზავნილი საგადასახადო დეპარტამენტის სათათბირო საბჭოს 23.07.05წ. ¹5 სხდომის ოქმის მე-9 პუნქტით.

აღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ მოცემულ შემთხვევაში საქონლის მიმწოდებლის შპს “ე.” და საქონლის მიმღების შპს “კ.” მიერ საგადასახადო ვალდებულებები დამატებული ღირებულების გადასახადთან მიმართებაში შესრულებულ იქნა საგადასახადო კოდექსის 28.1, 29.25, 30-ე და 116.1 მუხლების მოთხოვნათა შესაბამისად, შპს “ე.” მიერ დღგ-ს თანხები გადახდილ იქნა რეგისტრაციის ადგილის მიხედვით და ჩაირიცხა აჭარის ა/რ ბიუჯეტში, რომელიც “საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მე-6, მე-7 მუხლების თანახმად, არის საქართველოს ერთიანი ცენტრალიზებული საბიუჯეტო სისტემის განუყოფელი ნაწილი. Aმდენად, დაცულია საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის მოთხოვნა იმის შესახებ, რომ დღგ-ის ჩათვლას დაექვემდებარება საქართველოს ბიუჯეტში გადასახდელი ან გადახდილი დღგ-ის თანხა. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 6.4 მუხლისა და 233-ე მუხლის “გ” ქვეპუნქტის, აგრეთვე, “კომერციული ბარკების შესახებ” კანონის შესაბამისად, აჭარის ა/რ ბიუჯეტიდან საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში გადასახადის თანხის შესაბამისი ბიუჯეტის შემოსავალში ჩარიცხვის ვალდებულება არ შეადგენს არც საქონლის მყიდველის და არც გადამხდელის ვალდებულებას. სადავო პერიოდში მოქმედი საქართველოს პრეზიდენტის 31.12.02წ. ¹567 ბრძანებულებით დამტკიცებული “საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს” დებულების თანახმად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ევალებოდა საბიუჯეტო რეგულირების განხორციელება, საბიუჯეტო პროცესის მიმდინარეობის ხელმძღვანელობა, ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი უზრუნველყოფდა სახელმწიფოებრივი და ადგილობრივი გადასახადების აკრეფას და შესაბამისი დონის ბიუჯეტებში მათ დროულ და სრულ შეტანას, საგადასახადო ორგანოების საქმიანობის მართვას და ზედამხედველობას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 22.03.05წ. გადაწყვეტილება შეესაბამება მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნებს და არ არსებობს მისი გაუქმების საფუძველი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, სსკ-ის 390-ე, 399-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 22.03.05წ განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.