საქმე N:ას-495-471-2013

საქმე №ას-495-471-2013 25 მარტი, 2014 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ბესარიონ ალავიძე, თეიმურაზ თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები - ნ. ბ-ე, ა. პ-ე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - რკ „ქ. ქ-ი“ (მოსარჩელე), ლ. ა-ი, შემოსავლების სამსახური (მესამე პირები დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით)

მესამე პირები დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე - სს „მ-ა“, კორპორაცია „ქ-ის“ პრეზიდენტი დ. ყ-ი, ე.ა ბ-ი, დ. წ-ჯ-ი, გ. ჩ-ე, მ. ბ-ი, მ. ს-ე, ზ. ლ-ე, ი. მ-ე, ს. ი-ე, თ. თ-ე, გ. მ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 19 მარტის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინებისა და ყველა საოქმო განჩინებების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - მიღება-ჩაბარების აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

რეგისტრირებულმა კოოპერატივმა „ქ. ქ-მა“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ ყოფილი დირექტორის - ა. პ-ის, შპს „ა-ას“ მეანაბრეების: ნ. გ-ის, ზ. წ-ის, ნ. ბ-ის, ნ. მ-ის (შ. ხ-ის უფლებამონაცვლე), ა. პ-სა და ო. ლ-ის მიმართ კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ დირექტორ ა.პ-სა და კოოპერატივ „ქ-ის“ უფლებამონაცვლე შპს „ა-ას“ მეანაბრეთა რწმუნებულ ნ. გ-ეს შორის გაფორმებული 1999 წლის 12-14 ოქტომბრის მიღება-ჩაბარების აქტების ბათილად ცნობისა და დავალიანების ურთიერთმოთხოვნათა გაქვითვის მოთხოვნით.

რეგისტრირებულ კოოპერატივ „ქ. ქ-სა“ და ნ.გ-ეს შორის გაფორმებული ზემოაღნიშნული მიღება-ჩაბარების აქტების ბათილად ცნობის მოთხოვნით ასევე მიმართეს სასამართლოს დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის მქონე მესამე პირებმა: სსიპ „შემოსავლების სამსახურმა“ (თელავის საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე) და ლ. ა-მა (იგივე ლ. გ.ა).

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

დედოფლისწყაროს რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მოსარჩელე კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ბათილად იქნა ცნობილი 1999 წლის 12-14 ოქტომბრის ქონების მიღება-ჩაბარების აქტები, რომლითაც კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ დირექტორმა ა. პ-მა კორპორაცია „ქ-ის“ მეანაბრეთა ჯგუფის რწმუნებულ ნ. გ-ეს გადასცა კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ ბალანსზე რიცხული ქონება, კოოპერატივ „ქ. ქ-ს“ უარი ეთქვა კორპორაცია „ქ-სა“ და კოოპერატივ „ქ. ქ-ს“ შორის არსებულ ურთიერთმოთხოვნათა გაქვითვაზე უსაფუძვლობის გამო, დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის მქონე მესამე პირების: შემოსავლების სამსახურისა და ლ. ა-ის სარჩელები დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი 1999 წლის 12-14 ოქტომბრის ქონების მიღება-ჩაბარების აქტები, რომლითაც კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ დირექტორმა ა. პ-მა კორპორაცია „ქ-ის“ მეანაბრეთა ჯგუფის რწმუნებულ ნ. გ-ეს გადასცა კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ ბალანსზე რიცხული ქონება.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ნ. ბ-ემ და ა. პ-ემ (იხ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 1 ივნისისა და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2012 წლის 23 ივლისის განჩინებები).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 19 მარტის განჩინებით ნ. ბ-სა და ა. პ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა დედოფლისწყაროს რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1997 წლის 30 ოქტომბრის საქართველოს უზენაესი საარბიტრაჟო სასამართლოს გადაწყვეტილებით დედოფლისწყაროს რაიონის კომერციულ სასოფლო-სამეურნეო საწარმო „ქ. ქ-ს“ შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება „ა-ას“ (კორპორაცია „ქ-ის“ სამართალმემკვიდრე) სასარგებლოდ დაეკისრა ძირითადი დავალიანება 74 879 ლარი. 1999 წლის 30 აპრილს კორპორაცია ქ-ის სამართალმემკვიდრე შპს „ა-ას“ მეანაბრეთა რწმუნებულ ნ. გ-ის სასარგებლოდ დედოფლისწყაროს რაიონის სასამართლოს მიერ საქართველოს უზენაესი საარბიტრაჟო სასამართლოს 1997 წლის 30 ოქტომბრის გადაწყვეტილებისა და დედოფლისწყაროს რაიონის სასამართლოს 1999 წლის 16 აპრილის განჩინების საფუძველზე ამოიწერა სააღსრულებო ფურცელი, რომლითაც „ქ. ქ-ის“ დაკისრებული თანხა - 74 879 ლარი განისაზღვრა მყარი ვალუტით გადახდევინების პერიოდში არსებული კურსით - 57 687,98 აშშ დოლარით. დედოფლისწყაროს რაიონის სასამართლოს 1999 წლის 7 ოქტომბრის განჩინებით განიმარტა, რომ 1999 წლის 30 აპრილის სააღსრულებო ფურცელი ამოიწერა 12 მეანაბრის: მ.ჯ-ის, გ.ჩ-ის, ე.ბ-ის, რ.ბ-ის, რ.ჩ-ის, ნ.გ-ის, კ.ლ-ის, ზ.ლ-ის, მ.ბ-ის, მ.ს-ის, გ.ა-სა და ა.ა-ის ერთობლივი განცხადების საფუძველზე. საქმეში წარმოდგენილი იყო კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ დირექტორ ა. პ-სა და კორპორაცია „ქ-ის“ მეანაბრეთა ჯგუფის რწმუნებულ ნ. გ-ეს შორის გაფორმებული, 1999 წლის 12-14 ოქტომბრით დათარიღებული მიღება-ჩაბარების აქტების იდენტური შინაარსის რამდენიმე ეგზემპლარი, მათ შორის იმგვარი ვარიანტები, რომლებზეც მხარეთა ხელმოწერები დამოწმებულია ნოტარიუსის მიერ. 1999 წლის 12 ოქტომბრის მიღება-ჩაბარების აქტით კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ დირექტორმა ა. პ-მა „ქ-ის“ მეანაბრეთა ჯგუფის რწმუნებულ ნ. გ-ეს საარბიტრაჟო სასამართლოს 1997 წლის 30 ოქტომბრის გადაწყვეტილებისა და დედოფლისწყაროს რაიონის სასამართლოს 1999 წლის 16 აპრილის განჩინების საფუძველზე გაცემული სააღსრულებო ფურცლის, ასევე 1999 წლის 7 ოქტომბრის განჩინების თანახმად, გადასცა კოოპერატივის ბალანსზე რიცხული 135 ჰა ფართობი ვენახი. მიღება-ჩაბარების აქტს კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ დირექტორი ა.პ-ი და კორპორაცია „ქ-ის“ შპს „ა-ას” მეანაბრეთა ჯგუფის რწმუნებული ნ.გ-ე ხელს აწერს 1999 წლის 14 ოქტომბრის თარიღით. აღნიშნულ აქტზე 2001 წლის 25 აპრილის თარიღით დასმულია ნოტარიუსის შტამპი, სადაც მითითებულია, რომ ხელმოწერები ნამდვილია და შესრულებულია ნოტარიუსის თანდასწრებით.

მიღება-ჩაბარების აქტს კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ დირექტორი ა.პ-ი და კორპორაცია „ქ-ის“ შპს „ა-ას” მეანაბრეთა ჯგუფის რწმუნებული ნ.გ-ე ხელს აწერენ 1999 წლის 14 ოქტომბრის თარიღით. აღნიშნულ აქტზე 2001 წლის 25 აპრილის თარიღით დასმულია ნოტარიუსის შტამპი, სადაც მითითებულია, რომ ხელმოწერები ნამდვილია და შესრულებულია ნოტარიუსის თანდასწრებით.

1999 წლის 12 ოქტომბრის ქონების გადაცემის მიღება-ჩაბარების აქტით სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ დირექტორმა ა. პ-მა კორპორაცია „ქ-ის“ მეანაბრეთა ჯგუფის რწმუნებულ ნ. გ-ეს საარბიტრაჟო სასამართლოს 1997 წლის 30 ოქტომბრის გადაწყვეტილების, დედოფლისწყაროს რაიონის სასამართლოს 1999 წლის 16 აპრილის განჩინების საფუძველზე გაცემული სააღსრულებო ფურცლისა და 1999 წლის 7 ოქტომბრის განჩინების თანახმად, გადასცა კოოპერატივის ბალანსზე რიცხული შემდეგი ქონება: 1. ვენახი ალაზანზე - 135 ჰა; 2. აგურის ქარხანა: ა) აგურის ქარხნის საცხოვრებელი სახლი; ბ) აგურის ქარხნის საცხოვრებელი სახლი; გ) აგურის ქარხნის საცხოვრებელი სახლი; დ) ქურა აგურის ქარხნის; დ) საშრობი ფარდული; ე) საშრობი ფარდული; ვ) თიხის ამრევი მოწყ. დაზგა; ზ.) რეზერვუარები 25 და 12 ტ; თ) საშრობი ფარდული.; 3. ავტომანქანა კმზ; 4. ავტომანქანა კმზ; 5. ავტომანქანა კმზ; 6. ავტომანქანა კმზ; 7. ტრაქტორი ტ-76; 8. ტრაქტორი მტზ-80; 9. ტრაქტორი მტზ-80; 10. კომბაინი ნივა; 11. კომბაინი „ნივა“; 12. კომბაინი „ნივა“; 13. საწყობი; 14. მეღორეობის ფერმა; 15. საცხოვრებელი სახლი; 15. მეღორეობის ფერმა, საცხოვრებელი სახლი; 16. მეღორეობის ფერმა, საცხოვრებელი სახლი; 17. ტრაქტორი ტ-25; 18. ტრაქტორი ტ-25; 19. ტრაქტორი ტ-25; 20. ტრაქტორი ტ-25; 21. მზესუმზირის სათესი; 22. კულტივატორი; 23. ხორბლის სათესი; 24. ტრაქტორი მტზ-80; 25. სათესი; 26. ტრაქტორი ტ-54; 27. წისქვილთან მდებარე საწყობი; 28. საწყობის შენობის ნარჩენი; 29. აფთიაქი; 30. ტრაქტორი მტზ-80; 31. ტრაქტორი მტზ-80; 32. ტრაქტორი მტზ-80; 33. ტრაქტორი დტ-70; 34. ტრაქტორი დტ-75; 35. ტრაქტორი იუმზ-80; 36. ხორბლის სათესი; 37. ტრაქტორი მტზ. 80; 38. ლაფეტი ორღერძიანი; 39. მზესუმზირის სათესი; 40. სამჭედლო სადურგლო; 41. ტრაქტორი მტზ-80; 42. გუთანი; 43. ავტომანქანა გაზ. 53; 44. ავტომანქანა ზილ. 130; 45. ავტომანქანა ზილ. 130; 46. ავტომანქანა ზილ. 130; 47. ავტობუსი; 48. სათესი; 49. მეცხოველეობის კომპლექსი იზოლატორი.

აღნიშნულ აქტზე 2001 წლის 25 აპრილის თარიღით დასმულია ნოტარიუსის შტამპი, სადაც მითითებულია, რომ ხელმოწერები ნამდვილია და შესრულებულია ნოტარიუსის თანდასწრებით.

პალატამ მიუთითა პირველი ინსტანციის სასამართლოში აპელანტების წარმომადგენლის ახსნა-განმარტებაზე, სადაც ნ. გ-ე უთითებდა, რომ სადავო, 1999 წლის 12-14 ოქტომბრით დათარიღებული მიღება-ჩაბარების აქტები მხარეთა შორის გაფორმდა რამდენიმეჯერ, თუმცა, საბოლოო შინაარსზე მხარეები შეჯერდნენ მაშინ, როდესაც მხარეთა ხელმოწერები დაამოწმა ნოტარიუსმა, ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით კი, პალატამ მიიჩნია, რომ სადავო 1999 წლის 12-14 ოქტომბრით დათარიღებული მიღება-ჩაბარების აქტების საბოლოო ვარიანტები მხარეთა შორის დაიდო ნოტარიუსის მიერ ხელმოწერების დადასტურების დღეს - 2001 წლის 25 აპრილს.

1999 წლის 7 ოქტომბრის დედოფლისწყაროს რაიონის სასამართლოს გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა დედოფლისწყაროს რაიონის საგადასახადო ინსპექციის სასარჩელო მოთხოვნა და კოოპერატივ „ქ. ქ-ს“ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრა 287 850 ლარის გადახდა. დავალიანების დაფარვის მიზნით, 2000 წლის 19 მაისს დედოფლისწყაროს რაიონის სასამართლოს აღმასრულებელმა ზ.ბ-მა დააყადაღა კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ ქონება.

თბილისის მთაწმინდის რაიონის სასამართლოს 1995 წლის 15 დეკემბრის გადაწყვეტილებით საფინანსო-სატრასტო კომპანია „ქ-ს“ ლ. გ-ას (ლ. ა-ი) სასარგებლოდ დაეკისრა 2 332 000 რუსული რუბლისა და 6 999 აშშ დოლარის გადახდა. გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით გაიცა სააღსრულებო ფურცელი. დედოფლისწყაროს რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 10 სექტემბრის განჩინებით დამტკიცდა მხარეებს: ლ. ა-სა და დედოფლისწყაროს რაიონის კოოპერატივ „ქ. ქ-ს“ შორის დადებული მორიგების ხელწერილი სხვადასხვა დასახელების უძრავ-მოძრავი ქონების (ღირებულებით 16050 ლარი) გადაცემის შესახებ, კერძოდ, ლ.ა-ს გადაეცა შემდეგი ქონება: 1. მეძროხეობის კომპლექსში მდებარე ერთი ფერმა; 2. სახბორე; 3. ავტომანქანა გაზ.66; 4. ხორბლის სათესი; 5. აგურის ქარხანა; 6. ავტობუსი კავზი; ტრაქტორი ტ. 25; 7. მტზ. 80 და მისი მისაბმელი; 8. რძის მიმღები მაცივარი.

გაზიარებულ იქნა აპელანტების მოსაზრება, რომ 1999 წლის 12-14 ოქტომბრით დათარიღებული სადავო მიღება-ჩაბარების აქტები წარმოადგენდა არა აღსრულების პროცესში დადებულ მორიგებას, არამედ სააღსრულებო წარმოებათა მიღმა დადებულ გარიგებებს.

სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქლაქო კოდექსის 428-ე მუხლით და ჩათვალა, რომ კოოპერატივ „ქ. ქ-ს“ კორპორაცია „ქ-ის“ მეანაბრეთა სასარგებლოდ დაკისრებული ჰქონდა თანხის გადახდა, რის სანაცვლოდაც კოოპერატივის დირექტორმა ნებაყოფლობით განახორციელა სხვა შესრულების გადაცემა კრედიტორისთვის.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა რეგისტრირებული კოოპერატივი „ქ. ქ-ის“ წესდების 6.20 პუნქტზე, რომლის თანახმადაც, გამგეობას კოოპერატივის წევრთა შემადგენლობიდან ფარული კენჭისყრით ხმის უმრავლესობით ირჩევდა რწმუნებულთა წარმომადგენელთა კრება 7 წევრის შემადგენლობით 4 წლის ვადით. წესდების 6.24 პუნქტის მიხედვით კი, გამგეობა სხდომაზე გადაწყვეტილებებს იღებდა ხმის უმრავლესობით. სასამართლომ ასევე იხელმძღვანელა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 66-ე მუხლის პირველი პუნქტით, რომელიც ადგენდა, რომ კოოპერატივის გამგეობა შედგებოდა არანაკლებ ორი დირექტორისაგან (გამგეობის წევრები), სასამართლომ მიუთითა იმ გარემოებაზეც, რომ სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივი „ქ. ქ-ის“ საერთო კრების 1997 წლის 5 მარტის №2 ოქმის ამონაწერის თანახმად, კოოპერატივის საერთო კრებამ ნება დართო, კოოპერატივის გამგეობას თავისი შეხედულებისამებრ გაეყიდა კოოპერატივის ქონება.

სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქლაქო კოდექსის 50-ე, 54-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ 1999 წლის 12-14 ოქტომბრით დათარიღებული სადავო მიღება-ჩაბარების აქტები კოოპერატივის სახელით დადებული იყო კოოპერატივის დირექტორის მიერ ერთპიროვნულად. საქმეში წარმოდგენილი არ ყოფილა კოოპერატივის გამგეობის გადაწყვეტილება, სადავო მიღება-ჩაბარების აქტებში მითითებული ქონების განკარგვასთან დაკავშირებით, შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სადავო გარიგებები წარმოადგენდა არაუფლებამოსილი პირის მიერ დადებულ გარიგებებს. ამდენად, 1999 წლის 12-14 ოქტომბრით დათარიღებული მიღება-ჩაბარების აქტების დადებისას ქონების მესაკუთრე კოოპერატივ „ქ. ქ-ს“ მისი კუთვნილი ქონების გასხვისებაზე ნება არ გამოუვლენია, რის გამოც სადავო გარიგებები იყო ბათილი, არღვევდა კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგებოდა საჯარო წესრიგს.

პალატამ არ გაიზიარა აპელანტების პოზიცია კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 130-ე მუხლის საფუძველზე და მიუთითა დადგენილ გარემოებაზე, რომ 1999 წლის 12-14 ოქტომბრით დათარიღებული სადავო მიღება-ჩაბარების აქტების საბოლოო, შეჯერებული ვარიანტები სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ დირექტორ ა. პ-სა და კორპორაცია „ქ-ის“ მეანაბრეთა ჯგუფის რწმუნებულ ნ. გ-ეს შორის გაფორმდა 2001 წლის 25 აპრილს - იმ დროს, როდესაც მხარეებმა ნოტარიუსის თანდასწრებით ხელი მოაწერეს მიღება-ჩაბარების აქტებს. კოოპერატივმა „ქ. ქ-მა“ სარჩელი სასამართლოში აღძრა 2003 წლის ოქტომბერში, შესაბამისად, მოსარჩელეს სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადები არ დაურღვევია.

ამავე საფუძვლით არ იქნა გაზიარებული აპელანტების მოსაზრება ლ. ა-სა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის სასარჩელო მოთხოვნების ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით. პალატამ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის, ასევე 102-ე მუხლის პირველი და მე-3 ნაწილების თანახმად, განმარტა, რომ იმ ფაქტობრივი გარემოებების მტკიცების ტვირთი, რომ ლ. ა-სა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის სასარჩელო მოთხოვნები ხანდაზმული იყო, ეკისრებოდათ აპელანტებს, რომლებმაც სათანადო მტკიცებულებებზე მითითებით ვერ დაასაბუთეს, თუ როდის გახდა ცნობილი მოწინააღმდეგე მხარეებისთვის მათი უფლებების დარღვევის შესახებ ცნობილი, შესაბამისად, აპელანტებმა ვერ უზრუნველყვეს მათი მტკიცების ტვირთის სათანადოდ რეალიზება. ამასთან, სააპელაციო პალატამ მიუთითა დედოფლისწყაროს საგადასახადო ინსპექციის 2002 წლის 6 დეკემბრის წერილზე, რომლითაც დასტურდებოდა, რომ სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივ „ქ. ქ-ს“ დედოფლისწყაროს საგადასახადო ინსპექციაში ბოლო ბალანსი წარდგენილი ჰქონდა 1997 წლის 1 ივლისის მდგომარეობით და საგადასახადო ინსპექციისთვის ცნობილი არ იყო კოოპერატივის კუთვნილი ქონების ბალანსიდან მოხსნის შესახებ. გარდა ამისა, დადგენილი იყო, რომ 1999 წლის 7 ოქტომბრის დედოფლისწყაროს რაიონის სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით, 2000 წლის 19 მაისს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ ყადაღა დაედო კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ ქონებას. აღნიშნული ყადაღა არ გაუქმებულა და კვლავ ძალაშია, რაც, სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, გამორიცხავდა ეჭვს, რომ საგადასახადო ინსპექციამ იცოდა, ან შესაძლოა სცოდნოდა სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ მიერ ქონების განკარგვის ფაქტი.

დაუსაბუთებლობის გამო არ დაკმაყოფილდა ასევე აპელანტების მოთხოვნა, დედოფლისწყაროს რაიონული სასამართლოს საოქმო განჩინებების (დამატებითი მტკიცებულებების საქმეზე დართვაზე უარის თქმის შესახებ საოქმო განჩინება; მოწმეთა დაკითხვაზე უარის თქმის შესახებ საოქმო განჩინება; მტკიცებულებათა გამოთხოვაზე უარის თქმის შესახებ საოქმო განჩინება; მოსამართლის აცილებაზე უარის თქმის შესახებ საოქმო განჩინება) გაუქმების თაობაზე, გამომდინარე იქიდან, რომ სააპელაციო საჩივარში მითითებული არ იყო არც ფაქტობრივი და არც სამართლებრივი საფუძვლები გასაჩივრებული საოქმო განჩინებების უსწორობებთან დაკავშირებით.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება, ასევე საქმეზე მიღებული ყველა შუალედური (საოქმო) განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ნ. ბ-ემ და ა. პ-ემ, მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინებების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ასევე საქმის განხილვასთან დაკავშირებული ხარჯების მოწინააღმდეგე მხარეებისათვის დაკისრება (ასევე იხილეთ საკასაციო სასამართლოს 2013 წლის 17 მაისის განჩინება) შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორთა მოსაზრებით, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების და ახალი გადაწყვეტილების გამოტანის საფუძველი კანონის არასწორი განმარტების შედეგად საქმისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებების არასრული გამოკვლევა და არასარწმუნოობა, კერძოდ, საქმეში არსებული 1999 წლის 12-14 ოქტომბრის მიღება-ჩაბარების აქტით დადგენილია, რომ ეს აქტი გაფორმდა ერთ-ერთი სოლიდარული კრედიტორის ნდობით აღჭურვილი პირის - ნ. გ-სა და კოოპერატივ ქ. ქ-ის დირექტორ ა. პ-ს შორის კანონიერ ძალაში შესული დედოფლისწყაროს რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 16 აპრილის განჩინების და ამ განჩინების საფუძველზე 1999 წლის 30 აპრილს გამოწერილი სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე, რომელ განჩინებებსაც საფუძვლად უდევს 12 კრედიტორისთვის ცალ-ცალკე გამოტანილი სასამართლო გადაწყვეტილებები და სააღსრულებო ფურცლები კორპორაცია „ქ-სა“ და შპს „ა-ის“ სასარგებლოდ თანხის დაკისრების თაობაზე, ამ უკანასკნელის სასარგებლოდ კი, კოოპერატივ „ქ. ქ-ს“ 1997 წლის 30 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით დაეკისრა თანხის გადახდა, რაზეც 12 კრედიტორი სასამართლომ ცნო უფლებამონაცვლეებად. 1999 წლის 12-14 ოქტომბრის მიღება-ჩაბარების აქტი კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ დირექტორ ა.პ-სა და „ქ-ის“ მეანაბრეთა ჯგუფის რწმუნებულ ნ. გ-ეს შორის არ გაფორმებულა „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-18 მუხლის საფუძველზე, მას შემდეგ რაც აღმასრულებლებმა უკანონოდ გააჭიანურა სააღსრულებო წარმოება და, ფაქტიურად, უარი განაცხადა კანონიერი აღსრულების მოთხოვნაზე, კრედიტორებმა უარი განაცხადეს იძულებით აღსრულებაზე და, სამოქალაქო კოდექსისა და „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე, გააფორმეს მორიგება კოოპერატივ „ქ. ქ-ან“. კოოპერატივმა „ქ. ქ-მა“ სასამართლო გადაწყვეტილება ნებაყოფლობით აღასრულა და თანხის სანაცვლოდ კრედიტორებს გადასცა კოოპერატივის ბალანსზე რიცხული ქონების ნაწილი იმ ფასად, რაც დედოფლისწყაროს რაიონული სასამართლოს მიერ დანიშნული აუდიტის მიერ იყო შეფასებული, ე.ი მხარეთა შორის შედგა გარიგება სასამართლო გადაწყვეტილების ნებაყოფლობითი აღსრულების თაობაზე და არა იძულებითი აღსრულების პროცესში მორიგება.

კოოპერატივმა „ქ. ქ-მა“ 1999 წლის 12-14 ოქტომბრის მიღება-ჩაბარების აქტით გადმოცემული ქონება მოხსნა კოოპერატივის ბალანსიდან და აღნიშნულზე 1999 წლის 17 ნოემბერს გაიცა ცნობა, ამასთან, დედოფლისწყაროს რაიონულ სასამართლოში 2002 წლის მაისს, საგადასახადო ინსპექციის მიერ სასამართლოში განმეორებით შეტანილი სარჩელის განხილვისას, რომლითაც საგადასახადო ინსპექცია მოითხოვდა კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ გაკოტრებულად ცნობას, კოოპერატივმა წარადგინა თავის ბალანსზე რიცხული ქონების ნუსხა, სადაც დადასტურებულია, რომ 1999 წლის 12-14 ოქტომბრის მიღება-ჩაბარების აქტით გადაცემული ქონება კოოპერატივის ქონებაში არ არის შეტანილი და ეს ქონება 1999 წლის 17 ნოემბრიდან აღარ წარმოადგენდა მის საკუთრებას.

კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ 1996 წლის 29 ნოემბრის წესდებით დადასტურებულია, რომ კოოპერატივს ჰყავდა ერთი დირექტორი და გამგეობაში შედიოდა ერთი პირი, ანუ კოოპერატივის დირექტორი ა.პ-ი, რომელსაც ერთპიროვნულად ჰქონდა გადაწყვეტილებების მიღების უფლება, ამასთან, კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ საერთო კრებამ 1998 წლის 5 მარტს მიიღო გადაწყვეტილება და დაავალა კოოპერატივის დირექტორ ა.პ-ს, განეკარგა კოოპერატივის ქონება. წესდების 6.20 მუხლის თანახმად, გამგეობას ამტკიცებს წარმომადგენელთა კრება 7 წევრის შემადგენლობით, კოოპერატივის გამგეობა კი, ამ წესდებით წარმოდგენილია ერთი წევრით, ანუ კოოპერატივის დირექტორით რომელსაც აქვს უფლება, ერთპიროვნულად წარმოადგინოს კოოპერატივი და ეს ასახულია წესდების 6.24 მუხლში. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 66-ე მუხლის თანახმად, კოოპერატივს უნდა ჰყოლოდა 2 დირექტორი და ყოფილ დირექტორს არ ჰქონდა ქონების გაყიდვის უფლება, სასამართლომ არასწორად გამოიყენა კოოპერატივის საერთო კრების 1999 წლის 5 მარტის №2 ოქმი. საყურადღებოა, რომ სააპელაციო პალატამ კოოპერატივ „ქ. ქ-ის სახელით სს „მ-ან“ დადებული მიღება-ჩაბარების აქტი კანონიერად ცნო, რომელსაც ხელს ერთპიროვნულად აწერს დირექტორი ა.პ-ი. ა.პ-ის მიერ „ქ-ის“ მეანაბრეთა ჯგუფისათვის ქონების გადაცემა კანონიერად ცნო კახეთის სამხარეო პროკურატურამ 2005 წლის 24 თებერვლის დადგენილებაში, როდესაც მიიღო სიახლის სამართლის საქმის შეწყვეტის დადგენილებები, დადგენილებების თანახმად, აღმასრულებელი და ლ. ა-ი უჩიოდნენ კოოპერატივ „ქ. ქ-ს“ მეანაბრეთა ჯგუფისათვის ქონების ნატურის გადაცემის გამო. გამოძიებამ დაადგინა, რომ ა.პ-ს უფლება ჰქონდა, ერთპიროვნულად მიეღო გადაწყვეტილება და სასამართლო გადაწყვეტილებით კოოპერატივისათვის დაკისრებული თანხის გადახდის ნაცვლად გადაეცა მეანაბრეებისათვის კოოპერატივის ბალანსზე რიცხული ქონება ერთპიროვნულად. 1999 წლის 12-14 ოქტომბრის მიღება-ჩაბარების აქტით ქონების ნაწილის ვალში გადმოცემა, არა უგვიანეს 2000 წლის 19 მაისისა, ცნობილი იყო საგადასახადო ინსპექციისათვის, რაც დადასტურებულია საგადასახადო ინსპექციის მუშაკის მონაწილეობით ხელმოწერილი ყადაღის აქტით. ამ დროიდან საგადასახადო ინსპექციისთვის ცნობილი იყო ფაქტები და ისიც, რომ ეს ქონება მოხსნილი იყო კოოპერატივის ბალანსიდან, მაგრამ წლების შემდეგ საგადასახადო ინსპექციისა და კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ მოლაპარაკებით, სს „მ-ას“ ინტერესების გათვალისწინებით, ნ.გ-ის მიკუთვნებული ქონება, რაც დედოფლისწყაროს ტექ.ბიუროში რეგისტრირებული სწორედ ამ უკანასკნელის საკუთრებად იყო, კვლავ კოოპერატივის ბალანსზე აღირიცხა ყოველგვარი საფუძვლის გარეშე. სააპელაციო პალატამ არასწორად შეაფასა საქმის მასალები, რასაც ადასტურებს პროკურატურის დადგენილებები და ამ დადგენილებაზე წარდგენილი საჩივრების გამო, თელავის სასამართლოსა და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის დადგენილებები, რაც სასამართლოს მიერ არ შეფასებულა.

ლ. ა-მა სარჩელი სასამართლოში 2006 წელს შეიტანა, რომლითაც ითხოვა 1999 წლის 12-14 ოქტომბრის მიღება-ჩაბარების აქტის გაუქმება, ამასთან არ მიუთითებია აღიარებითი სარჩელის იურიდიული ინტერესი. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ, სადავო მიღება-ჩაბარების აქტის გამო, მან საჩივრით პროკურატურას 1999 წელსვე მიმართა და გამოძიება წლები მიმდინარეობდა. ლ. ა-ის ამ აქტების არსებობა 12-14 ოქტომბერსვე იყო ცნობილი და ამ აქტებზე შეტანილი სარჩელი სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის საფუძველზე იყო ხანდაზმული. ლ.ა-ს მოთხოვნის უფლება არ ჰქონდა. იგი არასათანადო მოსარჩელეა, გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლოს ამავე საქმეში 2006 წლის 23 მარტს მიღებული აქვს განჩინება ლ. ა-ის კერძო საჩივრის დაუშვებლად ცნობაზე, სადაც აღნიშნულია, რომ კერძო საჩივრის ავტორს არ აქვს აღძრული მიკუთვნებითი სარჩელი, არ არის დასაბუთებული და მითითებული აღიარებითი სარჩელის იურიდიული ინტერესი, ამის შემდეგ მთავარ სხდომაზე ლ. ა-ი ვერ დააზუსტებდა მოთხოვნას და ვერც შეცვლიდა მოპასუხის თანხმობის გარეშე. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ლ. ა-ს შემოსავლების სამსახურსა და „ქ. ქ-ს“ აქვთ მოთხოვნის უფლება კოოპერატივის მიმართ და 12-14 ოქტომბრის მიღება-ჩაბარების აქტების გაუქმებით მათ შეუძლიათ დაიკმაყოფილონ თავიანთი მოთხოვნა, ეს მაშინ, როდესაც არც ერთ მოსარჩელეს აღიარებითი სარჩელის იურიდიულ ინტერესზე არ მიუთითებია, ამასთანავე, დედოფლისწყაროს რაიონული სასამართლოს მიერ განხილული სარჩელები არ იყო წარმოებაში მისაღები სამოქალაქო საპროცესო კანონის 177-178-ე და 180-ე მუხლების საფუძველზე.

რაიონულმა სასამართლომ არა ერთი მოთხოვნის მიუხედავად, მოპასუხეს არ გადასცა სასამართლო სხდომის ოქმები, რის გამოც მხარეს არ მიეცა შესაძლებლობა, არსებობის შემთხვევაში, დაშვებული შეცდომების გასწორება მოეთხოვა. სააპელაციო პალატის მითითებით კი, ნ.გ-ემ სასამართლო სხდომაზე განმარტა, რომ 1999 წლის 12-14 ოქტომბრის მიღება-ჩაბარების აქტები რამდენჯერმე შედგა და საბოლოოდ იგი შეჯერდა 2001 წელს, როცა ნოტარიუსმა დაამოწმა მხარეთა ხელმოწერები, რაც უკანონოა. სააპელაციო სასამართლო ადგენს, რომ 1999 წლის 12-14 ოქტომბრის მიღება-ჩაბარების აქტი 2001 წლის 25 აპრილს, ნოტარიუსთან დამოწმების დროს, დაზუსტდა, მაშინ, როდესაც 12-14 ოქტომბრის მიღება-ჩაბარების აქტების კოოპერატივის არაწევრი და დაინტერესებული პირებისგან სადავოდ გახდომის შემდგომ, „ქ. ქ-ის“ დირექტორმა განმეორებით დაადასტურა გარიგების ნამდვილობა ნოტარიუსთან ამ აქტებზე ხელმოწერით, რისი უფლებაც მას სამოქალაქო კოდექსის 50-61-ე მუხლების საფუძველზე გააჩნდა.

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად აღნიშნა, რომ აპელანტებმა ვერ დაასაბუთეს, რომელი მოსარჩელისათვის როდის გახდა ცნობილი 1999 წლის 12-14 ოქტომბრის მიღება-ჩაბარების აქტის არსებობა, მაშინ, როდესაც სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაში მითითებულია, რომ 1999 წლის 7 ოქტომბრის სასამართლო გადაწყვეტილების საფუძველზე, რომელიც გამოცემულ იქნა საგადასახადო ინსპექციის სასარგებლოდ, აღმასრულებელმა ზ.ბ-მა 2000 წლის 19 მაისს ყადაღა დაადო კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ ქონებას და თუ ეს აქტი მოთავსებულია განჩინებაში მითითებულ საქმის ფურცელზე, მაშინ სასამართლო არასწორ შეფასებას აძლევს მას, რადგან ყადაღის აქტზე ხელს აწერს საგადასახადო ინსპექციის მუშაკი რაც ადასტურებს, რომ მისთვის, არა უგვიანეს 2000 წლის 19 მაისსა, ცნობილი გახდა 1999 წლის 12-14 ოქტომბერს სასამართლო გადაწყვეტილების საფუძველზე კრედიტორებისათვის ქონების გადაცემის თაობაზე. 1999 წელს საგადასახადო ინსპექციამ მიმართა პროკურატურას კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ დირექტორსა და კასატორებს ამ გარიგებისთვის, რაც ასახულია პროკურატურისა და სასამართლოს დადგენილებებში.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 428-ე მუხლის საფუძველზე კოოპერატივის დირექტორმა სხვა შესრულების გადაცემით ნებაყოფლობით აღასრულა გადაწყვეტილება, რასაც კასატორები ეთანხმებიან, მაგრამ აღნიშნული გარემოება ეწინააღმდეგება სასამართლოს მიერ მითითებულ სხვა გარემოებებს, კერძოდ, რომ კოოპერატივის დირექტორი ა.პ-ი არის არაუფლებამოსილი პირი, კოოპერატივის დირექტორის ერთპიროვნული გადაწყვეტილება სს „მ-ას“ მიმართ სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია უფლებამოსილი პირის მიერ დადებულ გარიგებად და კასატორების მიმართ დირექტორი არაუფლებამოსილ პირად მიიჩნია გარიგების დადებისას. სიღნაღის რაიონულმა სასამართლომ გამოიტანა საოქმო განჩინება, რომლითაც სს „მ-ა“ 135 ჰა ვენახზე ცნობილ იქნა არაუფლებამოსილ პირად, რაც დადასტურებულია ასევე დედოფლისწყაროს რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 26 აპრილის გადაწყვეტილებით, აღსანიშნავია ისიც, რომ სააპელაციო პალატამ 2006 წლის 25 სექტემბრის განჩინებით სს „მ-ა“ 135 ჰა ვენახზე ცნო არაუფლებამოსილ პირად, ხოლო მოცემულ დავაში სს „მ-ა“ უფლებამოსილ პირადაა მიჩნეული.

დედოფლისწყაროს რაიონულმა სასამართლომ სულ სხვა გარემოებებზე მითითებით დააკმაყოფილა სასარჩელო მოთხოვნები, სააპელაციო სასამართლომ კი, სხვა გარემოებები მიუთითა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძვლად და არ იმსჯელა საქმეში მტკიცებულების სახით დართულ დოკუმენტზე, რაც არასწორია. სააპელაციო პალატას პასუხი არ გაუცია სააპელაციო საჩივარში მითითებულ არგუმენტებზე, რომლებიც შეეხებოდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების 3.2.1; 3.2.2 და 3.2.3 პუნქტებს. ლ. ა-ი არ ყოფილა კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ კრედიტორი, საპირისპირო ვითარებაშიც კი, უკანონოა იმაზე მითითება, რომ ამ დავის მიმართ ვრცელდებოდა ხანდაზმულობის 10-წლიანი ვადა და მოსარჩელეების მოთხოვნა არ არის ხანდაზმული. არასწორია ასევე სასამართლოს მოსაზრება, რომ კასატორებს ქონება „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნათა დარღვევით გადაეცათ, რადგან მათ აღსრულება არ უწარმოებიათ, არამედ გარიგება გააფორმეს მოვალესთან მას შემდეგ, როცა აღმასრულებელმა უარი უთხრა გადაწყვეტილების აღსრულებაზე. სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად მიუთითა გადაწყვეტილებაში ფაქტობრივი გარემოებები და არასწორად დააკმაყოფილა სარჩელები, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა აპელანტების მოსაზრება მხარეთა შორის გარიგების და არა მორიგების გაფორმების თაობაზე, თუმცა სხვა გარემოებებზე მითითებით არასწორად არ დააკმაყოფილა სააპელაციო საჩივარი.

კანონიერ ძალაში შესული დედოფლისწყაროს რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 28 მარტისა და თბილისის საოლქო სასამართლოს 2002 წლის 4 დეკემბრის გადაწყვეტილებებით კასატორები ცნობილი არიან 1999 წლის 12-14 ოქტომბრის მიღება-ჩაბარების აქტში მითითებული ქონების მესაკუთრეებად და სასამართლომ, სამოქალაქო კოდექსის 170-172-ე მუხლების საფუძველზე, მიიღო გადაწყვეტილება, უკანონო მფლობელობიდან ქონების გამოთხოვის თაობაზე, ხოლო აღმასრულებელმა გამოსცა განკარგულება 2005 წლის 25 აპრილს და მხარეს გადაეცა 1999 წლის 12-14 ოქტომბრის მიღება-ჩაბარების აქტში ჩამოთვლილი ქონება საკუთრებაში, ეს დოკუმენტები სასამართლოს არ შეუფასებია, ასევე არ შეფასებულა ის გარემოება, რომ შემოსავლების სამსახურის სასარგებლოდ აღსრულების დაწყების დროისათვის - 1999 წლის დეკემბრისათვის, კრედიტორებს სადავო აქტებით ქონება უკვე გადმოცემული ჰქონდათ და კოოპერატივ „ქ. ქ-ს“ იმ დროს იმდენი ქონება გააჩნდა, რაც სრულად დააკმაყოფილებდა ასევე საგადასახადო ინსპექციის მოთხოვნას. გასაჩივრებულ განჩინებაში არ არის მითითებული, თუ რის საფუძველზე უარყოფს სასამართლო საქმეში არსებულ სისხლის, სამოქალაქო და ადმინისტრაციული სამართლის დავებზე მიღებულ კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებებს, ასევე ის, თუ რა საფუძვლითაა უგულებელყოფილი გამოძიებით დადგენილი გარემოებები.

სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-18 მუხლი, სამოქალაქო კოდექსის 50-ე და 442-ე მუხლების მოთხოვნები. უგულებელყოფილია „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის იმპერატიული მოთხოვნა გარიგების ბათილად ცნობის ვადებზე, რომლითაც დადგენილია 2-თვიანი ვადა კრების ოქმისა და 18-თვიანი ვადა გარიგების ბათილად ცნობის მოთხოვნისათვის, უგულებელყოფილია, ასევე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-10 მუხლით დადგენილი სასამართლო გადაწყვეტილების შესრულების სავალდებულობა, საქართველოს კონსტიტუციისა და ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვეციის მე-6 მუხლის დანაწესებით აღიარებული სამართლიანი სასამართლოს უფლება.

სასამართლოს გადაწყვეტილებაში არ არის გამოკვლეული საქმეში წარმოდგენილი აღმასრულებლის განკარგულებები და მიღება-ჩაბარების აქტები, გამოცემული სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული 2002 წლის 28 მაისის, 4 დეკემბრისა და 2003 წლის 15 იანვრის გადაწყვეტილების აღსასრულებლად. უდავო მტკიცებულებად არ არის მიჩნეული ის, რომ საქმეში ჩართულ მესამე პირებს: ს. ი-ეს, თ-სა და სხვებს არ გააჩნიათ სასამართლო გადაწყვეტილება და სააღსრულებო ფურცელი კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ მიმართ თანხის გადახდევინებაზე, არაა გამოკვლეული ის გარემოება, რომ მორიგება არ გაფორმებულა კოოპერატივის დირექტორის მიერ, რაც დადასტურებულია გამომძიებლისა და სასამართლოს დადგენილებებით. უდავო მტკიცებულებებში მითითებული არ არის დედოფლისწყაროს ტექ.ბიუროს უფროს გ.ბ-ის ცნობა, კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ 1997 წლის 5 მარტის საერთო კრების №5 ოქმი, რომლითაც უფლება მიეცა კოოპერატივის დირექტორს, განეკარგა კოოპერატივის ქონება კოოპერატივის ვალების გასასტუმრებლად, დედოფლისწყაროს რაიონულ სასამართლოში კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ მიერ 2002 წლის 21 აპრილს წარდგენილი წერილი და ქონების ნუსხა, სადაც აღარ არის შეტანილი ის ქონება, რომელიც 1999 წლის 12-14 ოქტომბრის მიღება-ჩაბარების აქტით გადაეცა „ქ-ის“ მეანაბრეთა 12-კაციან ჯგუფს იმ მოტივით, რომ კოოპერატივმა „ქ. ქ-მა“ აღნიშნული ქონება მოხსნა კოოპერატივის ბალანსიდან. რაიონულ სასამართლოს გადაწყვეტილებაში არ მიუთითებია ის გარემოება, რომ საარბიტრაჟო სასამართლოს 1997 წლის 30 ოქტომბრის გადაწყვეტილების გაუქმებაზე „ქ. ქ-ის“ მიერ შეტანილ საჩივარზე მხარედ ჩაბმული იყო 1999 წლის 16 აპრილის განჩინების საფუძველზე 30 აპრილს გამოწერილი სააღსრულებო ფურცელში კრედიტორად მითითებული კორპორაცია „ქ-ის“ შპს „ა-ას“ მეანაბრეთა ჯგუფის წარმომადგენელი ნ.გ-ე და არა ყველა მეანაბრე. მოთხოვნის უფლება კოოპერატივის მიმართ წარმოგვეშვა 12 ფიზიკურ პირს და არა ზოგადად მეანაბრეებს, რაც არის ასევე უდავო მტკიცებულება იმის დასადგენად, რომ მესამე პირად ჩართული ს. ი-ე და სხვები არიან არაუფლებამოსილი პირები, ხოლო ლ. ა-ი - არასათანადო მოსარჩელე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლომ 2006 წლის 25 სექტემბრის განჩინებით დაადგინა, რომ 135 ჰა ვენახის გადარჩენილი ნაწილი - 75 ჰა ვენახი შეტანილია კოოპერატივ „ვაზის“ საწესდებო კაპიტალში და, რომ სს „მ-ა“, რომელსაც ამ დავაში 135 ჰა ვენახზე აქვს პრეტენზია, უფლებამოსილი პირი არც ფორმალურად და არც იურიდიულად არ არის. აღნიშნული უდავოდ ადასტურებს, რომ სს „მ-ა“ და მისი დირექტორი ვ.კ-ი არაუფლებამოსილი პირები არიან. საქმეში წარმოდგენილია აღმასრულებელ მ.ხ-ის 2005 წლის 25 ივნისის განკარგულებები და სხვადასხვა დროის მიღება-ჩაბარების აქტები, რომლებიც შეეხება 2002 წლის 28 მაისისა და 4 დეკემბრის სასამართლო გადაწყვეტილებების აღსასრულებლად ქონების ნ.გ-ის ჩაბარებას, ასევე შეეხება სასამართლოს იმ გადაწყვეტილებების აღსრულებას, რომელთა გამოც გაფორმდა სადავო მიღება-ჩაბარების აქტები. საქმის მასალებში არ მოიპოვება რაიმე მტკიცებულება, რომელიც საშუალებს მისცემდა სასამართლოს, მიღება-ჩაბარების აქტები ბათილად მიეჩნია იმ საფუძვლით, რომ კოოპერატივს გააჩნდა მხოლოდ მორიგებისა და არა გარიგების უფლება.

გარდა იმისა, რომ საქმეში წარმოდგენილ სარჩელებში არ იყო მითთებული მოთხოვნის იურიდიული ინტერესი, კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ სარჩელს ხელს აწერენ არაუფლებამოსილი დირექტორები. სასამართლოს სასარჩელო განცხადება საერთოდ არ უნდა მიეღო წარმოებაში და მასზე წარმოება უნდა შეწყვეტილიყო. ამ კუთხით სასამართლომ არ შეაფასა დედოფლისწყაროს რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 28 მაისის წინასწარი გადაწყვეტილება და საოლქო სასამართლოს 2002 წლის 4 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ დირექტორებს სარჩელი აღძრული აქვთ 1999 წლის 12-14 ოქტომბრის მიღება-ჩაბარების აქტის გაუქმებაზე ანუ დაახლოებით 112000 ლარის ქონებაზე, თუმცა მათ არასრულყოფილად აქვთ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი. ამ შემთხვევაში სასამართლოს, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 187-ე მუხლის საფუძველზე, წარმოება უნდა შეეწყვიტა. სარჩელზე თანდართული ე.წ ახსნა-განმარტებები შედგენილია გაუნათლებელი პირის კარნახით და ამ ახსნა-განმარტებას იურიდიული ძალა არ აქვს, ხოლო საქმეში არსებული დოკუმენტაციებით დადგენილია, რომ, სამოქალაქო კოდექსის 50-ე და 51-ე მუხლების საფუძველზე, 1999 წლის 12-14 ოქტომბერს შედგა მხარეთა ორმხრივი შეთანხმება, რომელიც 2001 წელს სანოტარო წესით დადასტურდა.

აღსანიშნავია, რომ კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ კრედიტორი კორპორაცია „ქ-ი“ და მისი მეანაბრეთა ჯგუფი 1997 წლის 30 ოქტომბრიდანაა. საგადასახადო ინსპექციის სარჩელის საფუძველზე კოოპერატივი „ქ. ქ-ი“ გაკოტრებულად გამოცხადდა და ჯერ კიდევ გაკოტრების თაობაზე გადაწყვეტილების მიღებამდე სასამართლომ გაყიდა ქონება.

1999 წლის 25 ივნისის №69 წერილით, სააღსრულებლო კანონის 28-ე მუხლის თანახმად, კასატორების სასარგებლოდ კოოპერატივ „ქ. ქ-ს“ 5 დღის ვადაში ნებაყოფლობით დაევალა 57687,98 აშშ დოლარის გადახდა, რაც ვერ შესრულდა. კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ დირექტორი ა.პ-ი იძულებული იყო, ნატურით გადაეცა ქონება იმ ფასად, რაც სასამართლოს მიერ დანიშნული აუდიტით იყო შეფასებული და ასე აღესრულებინა კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება. კოოპერატივმა „ქ. ქ-მა“ 2000 წლის 14 სექტემბრის №1-ით ოქმი გააუქმა 1999 წლის 12-14 ოქტომბრის მიღება-ჩაბარების აქტები, აღნიშნული არაერთხელ იქნა წარდგენილი სასამართლოში, მაშინაც კი, როდესაც იხილებოდა სარჩელი უკანონო მფლობელობიდან ქონების გამოთხოვაზე, თუმცა სასამართლოს ეს უკანონო მტკიცებულება არ გაუზიარებია. სიღნაღის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 24 აპრილის საოქმო განჩინებით სს „მ-ას“ 1999 წლის 12-14 ოქტომბრის მიღება-ჩაბარების აქტის ბათილად ცნობასა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე ეთქვა უარი, ამ პროცესში, როგორც მხარე, მონაწილეობდა კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ დირექტორი ა.პ-ი და იგი არ იყო ფიზიკური პირი. ერთსა და იმავე დავაზე, ერთსა და იმავე მხარეებს შორის დავა არ დაიშვება, ეს დავა წარმოებით უნდა შეწყვეტილიყო.

კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ დირექტორებად ა.ხ-ი და თ.კ-ი არჩეულ იქნენ 2003 წლის 26 სექტემბერს. სარჩელი მათ მიერ ხელმოწერილია 2003 წლის 26 ოქტომბერს, მოსამართლეს სარჩელზე რეზოლუცია დადებულია აქვს 2010 წლის 6 ოქტომბერს, ხოლო რიცხვი გადასწორებულია 2003 წლის 6 ოქტომბრად.

თელავის საგადასახადო ინსპექციამ დედოფლისწყაროს რაიონულ სასამართლოს სარჩელით 2005 წლის 17 მაისს მიმართა მოპასუხეების: კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ ყოფილი დირექტორისა და კორპორაცია „ქ-ის“ მეანაბრეთა ჯგუფის წარმომადგენელ ნ.გ-ის მიმართ მიღება-ჩაბარების აქტების ბათილად ცნობის მოთხოვნით, როდის გახდა საგადასახადო ინსპექციისთვის ამ გარემოების არსებობა ცნობილი სარჩელში მითითებული არ არის.

კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ დირექტორ ა.ხ-ს დაზუსტებული სარჩელი აქვს წარდგენილი სასამართლოში, რომლითაც მოითხოვს კორპორაცია „ქ-ის“ მიმართ არსებული დავალიანების გადაფარვას, სხვა მოთხოვნა დაზუსტებულ სარჩელში, არ არის. რა მოთხოვნაზე იხილება სარჩელი და რას ნიშნავს დავალიანების გადაფარვა, რა იგულისხმება ამაში, სასამართლოს არ დაუდგენია, ისე უთხრა უარი მოსარჩელეს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე. კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ დირექტორ ა.ხ-ს 2003 წლის 6 აპრილს მიმართული აქვს განცხადებით სასამართლოსათვის სადაც კვლავ სასარჩელო მოთხოვნას აყალიბებს, თუმცა სასამართლოს არც ამჯერად დაუდგენია მოსარჩელის მოთხოვნა, ისე განიხილა იგი. მხოლოდ 2003 წლის 1 ივნისს, ა. ხ-ის მიერ ხელმოწერილ დაზუსტებულ სარჩელში დაზუსტდა მოთხოვნა, თუმცა სასამართლოს არ გაურკვევია ის გარემოება, რომ მოსარჩელე სადავო მიღება-ჩაბარების აქტის ბათილად ცნობასთან ერთად აქტში მითითებული ქონების უკან დაბრუნებას მოითხოვდა, რაც შემდეგ აღარ უთხოვია და ე.წ ქონების უკან დაბრუნებაზე სასამართლოს საქმე არ განუხილავს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლომ 2006 წლის 23 მარტის განჩინებით ამ საქმეზე კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ დირექტორები: ხ-ი და კ-ი ცნოთ არაუფლებამოსილ პირებად იმ საფუძვლით, რომ მათი დირექტორად არჩევა არ იყო სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრირებული. აღნიშნულის შემდეგ სარჩელი თავიდან არ შეტანილა და დედოფლისწყაროს რაიონულმა სასამართლომ არაუფლებამოსილი პირების შეტანილი სარჩელი განიხილა, ეს ფაქტი სასამართლოს არ შეუფასებია. ასევე არაა შეფასებული ის გარემოება, რომ კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ სარჩელი ხანდაზმულია, როგორც „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული 18-თვიანი ვადის დარღვევის, ისე, სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი 3-წლიანი და 6-წლიანი ვადის დარღვევის გამო, რაც შეეხება „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-18 მუხლს, თუ 1999 წლის 12-14 ოქტომბრის მიღება-ჩაბარების აქტი მორიგებად იქნებოდა მიჩნეული, მაშინ მორიგების შედავების ვადა განსაზღვრულია 1 თვით.

შემოსავლების სამსახურის სარჩელის განხილვისას სასამართლოს არ გამოუკვლევია და არ გაუთვალისწინებია გაკოტრების საქმის წარმოების მასალები, არ გაითვალისწინა, რომ იგი სადავო გარიგების მხარეს არ წარმოადგენს და ხანდაზმულობასთან ერთად, არ გააჩნდა მოთხოვნის უფლება, ისევე, როგორც ლ.ა-ს.

კასატორებმა მოითხოვეს საქმეში არსებული ზემოთ მითითებული მტკიცებულებების გამოკვლევა, ამასთანავე, მიიჩნევენ, რომ სასამართლომ უნდა იმსჯელოს ყველა იმ განჩინების კანონიერებაზე, რომელიც გასაჩივრებული იყო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის საფუძველზე. კასატორთა მოსაზრებით, აღსანიშნავია ისიც, რომ სააპელაციო სასამართლომ განჩინებაში თვითონ მიუთითა, თუ რა იყო მოსარჩელეების აღიარებითი სარჩელი, რითაც არა თუ გადააჭარბა თავის უფლებამოსილებას, გასცდა მოთხოვნის ფარგლებსაც.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 10 თებერვლის განჩინებით ნ. ბ-სა და ა. პ-ის საკასაციო საჩივარი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და საქმის განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრების გარეშე, თანახმად ამავე კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილისა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი დასაბუთება, მხარეთა საკასაციო პრეტენზიები და მიიჩნევს, რომ ნ. ბ-სა და ა. პ-ის საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანია და ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

1997 წლის 30 ოქტომბრის საქართველოს უზენაესი საარბიტრაჟო სასამართლოს გადაწყვეტილებით დედოფლისწყაროს რაიონის კომერციულ სასოფლო-სამეურნეო საწარმო „ქ. ქ-ს“ შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება „ა-ას“ (კორპორაცია „ქ-ის“ სამართალმემკვიდრე) სასარგებლოდ დაეკისრა ძირითადი დავალიანება 74 879 ლარი;

1999 წლის 30 აპრილს კორპორაცია „ქ-ის“ სამართალმემკვიდრე შპს „ა-ას“ მეანაბრეთა რწმუნებულ ნ. გ-ის სასარგებლოდ დედოფლისწყაროს რაიონის სასამართლომ საქართველოს უზენაესი საარბიტრაჟო სასამართლოს 1997 წლის 30 ოქტომბრის გადაწყვეტილებისა და დედოფლისწყაროს რაიონის სასამართლოს 1999 წლის 16 აპრილის განჩინების საფუძველზე ამოწერა სააღსრულებო ფურცელი, რომლითაც სს „ქ. ქ-ის“ დაკისრებული თანხა 74 879 ლარი განისაზღვრა მყარი ვალუტით გადახდევინების პერიოდში არსებული კურსით 57 687.98 აშშ დოლარით;

დედოფლისწყაროს რაიონის სასამართლოს 1999 წლის 7 ოქტომბრის განჩინებით განიმარტა, რომ 1999 წლის 30 აპრილის სააღსრულებო ფურცელი ამოიწერა 12 მეანაბრის: მ.ჯ-ის, გ.ჩ-ის, ე.ბ-ის, რ.ბ-ის, რ.ჩ-ის, ნ.გ-ის, კ.ლ-ის, ზ.ლ-ის, მ.ბ-ის, მ.ს-ის, გ.ა-სა და ა.ა-ის ერთობლივი განცხადების საფუძველზე;

საქმეში წარმოდგენილია კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ დირექტორ ა. პ-სა და კორპორაცია „ქ-ის“ მეანაბრეთა ჯგუფის რწმუნებულ ნ. გ-ეს შორის გაფორმებული, 1999 წლის 12-14 ოქტომბრით დათარიღებული მიღება-ჩაბარების აქტების იდენტური შინაარსის რამდენიმე ეგზემპლარი, მათ შორის იმგვარი ვარიანტები, რომლებზეც მხარეთა ხელმოწერები დამოწმებულია ნოტარიუსის მიერ;

1999 წლის 12 ოქტომბრით დათარიღებული მიღება-ჩაბარების აქტებით კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ დირექტორმა ა. პ-მა „ქ-ის“ მეანაბრეთა ჯგუფის რწმუნებულ ნ. გ-ეს საარბიტრაჟო სასამართლოს 1997 წლის 30 ოქტომბრის გადაწყვეტილებისა და დედოფლისწყაროს რაიონის სასამართლოს 1999 წლის 16 აპრილის განჩინების საფუძველზე გაცემული სააღსრულებო ფურცლის, ასევე, 1999 წლის 7 ოქტომბრის განჩინების თანახმად, გადასცა კოოპერატივის ბალანსზე რიცხული როგორც უძრავი, ისე მოძრავი ქონება;

აღნიშნულ აქტზე 2001 წლის 25 აპრილის თარიღით დასმულია ნოტარიუსის შტამპი, სადაც მითითებულია, რომ ხელმოწერები ნამდვილია და შესრულებულია ნოტარიუსის თანდასწრებით;

სანოტარო დადასტურებისა და პირველი ინსტანციის სასამართლო სხდომაზე მოპასუხეთა წარმომადგენელ ნ.გ-ის მიერ მიცემული განმარტების გათვალისწინებით სააპელაციო პალატამ დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება, რომ 1999 წლის 12-14 ოქტომბრით დათარიღებული მიღება-ჩაბარების აქტების საბოლოო ვარიანტები მხარეთა შორის დაიდო ნოტარიუსის მიერ ხელმოწერების დადასტურების დღეს - 2001 წლის 25 აპრილს;

1999 წლის 12-14 ოქტომბრის მიღება-ჩაბარების აქტებად წოდებული აქტები არა აღსრულების პროცესში დადებული მორიგება, არამედ სააღსრულებო წარმოებათა მიღმა დადებულ გარიგებებია, რომელთა დადებაც განაპირობა კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ კორპორაცია „ქ-ის“ მეანაბრეთა სასარგებლოდ დაკისრებულმა დავალიანებამ. თანხის გადახდის სანაცვლოდაც კოოპერატივის დირექტორმა განახორციელა სხვა შესრულების გადაცემა კრედიტორისთვის;

სადავო მიღება-ჩაბარების აქტები კოოპერატივის სახელით დადებულია კოოპერატივის დირექტორის მიერ, ერთპიროვნულად. საქმეში წარმოდგენილი არ არის კოოპერატივის გამგეობის გადაწყვეტილება სადავო მიღება-ჩაბარების აქტებში მითითებული ქონების განკარგვასთან დაკავშირებით.

გასაჩივრებული განჩინებით სააპელაციო სასამართლომ ასევე დაადგინა, რომ კოოპერატივის დირექტორი არ იყო უფლებამოსილი, ერთპიროვნულად დაედო სადავო გარიგებები, სწორედ ამ ფაქტობრივ საფუძველს ემყარება საქმეში წარმოდგენილი, როგორც კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“, ისე, დამოუკიდებელი მოთხოვნის უფლების მქონე მესამე პირების: სსიპ „შემოსავლების სამსახურისა“ და ლ. ა-ის (ლ. გ.ას) სარჩელები.

კასატორები არ ეთანხმებიან სააპელაციო სასამართლოს ამ დასკვნას იმ საფუძვლით, რომ, საქმეში წარმოდგენილი წესდების თანახმად, კოოპერატივის გამგეობა შედგებოდა ერთი დირექტორისაგან და ის უფლებამოსილი იყო, ერთპიროვნულად დაედო გარიგება ქონების განკარგვაზე.

საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორების ამ მოსაზრებას და ყურადღებას გაამახვილებს შემდეგზე:

„მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 66-ე მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, კოოპერატივის გამგეობა შედგება არანაკლებ ორი დირექტორისაგან (გამგეობის წევრები). საქმეში წარმოდგენილი კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ წესდების 6.20 პუნქტის თანახმად, გამგეობას კოოპერატივის წევრთა შემადგენლობიდან ფარული კენჭისყრით ხმის უმრავლესობით ირჩევს რწმუნებულთა წარმომადგენელთა კრება 7 წევრის შემადგენლობით 4 წლის ვადით. წესდების 6.24 პუნქტის მიხედვით კი, გამგეობა სხდომაზე გადაწყვეტილებებს იღებს ხმის უმრავლესობით.

საქმეში წარმოდგენილია და თავად კასატორები მიუთითებენ სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ საერთო კრების 1997 წლის 5 მარტის №2 ოქმის ამონაწერზე, რომლითაც განისაზღვრა შემდეგი: საზოგადოების დაგროვებული დავალიანების გასტუმრების მიზნით, კოოპერატივის საერთო კრებამ ნება დართო კოოპერატივის გამგეობას თავისი შეხედულებისამებრ განეხორციელებინა კოოპერატივის ქონების ნაწილის გაყიდვა.

საკასაციო პალატა შენიშნავს, რომ საქმეში არ მოიპოვება რაიმე მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა რომ სადავო გარიგებების დადების დროისათვის კოოპერატივი „ქ. ქ-ის“ გამგეობა შედგებოდა მხოლოდ ერთი დირექტორის - ა.პ-ან, რომელიც უფლებამოსილი იყო, განეკარგა საზოგადოების ქონება, ამდენად, კასატორთა არგუმენტი სააპელაციო პალატის მიერ ზემოაღნიშნული მტკიცებულებების არასწორი შეფასების თაობაზე უსაფუძვლოა.

გარდა აღნიშნულისა, პალატა მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ კასატორებს დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენიათ იმ კუთხით, რომ გარიგების დადების დროისათვის კოოპერატივის წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების შეზღუდვის თაობაზე მათთვის უცნობი იყო.

დასაბუთებულ შედავებად ვერ იქნება მიჩნეული და გაზიარებული საკასაციო სასამართლოს მიერ ნ.ბ-სა და ა.პ-ის მოსაზრება სარჩელების წარმოებაში არასწორად მიღების თაობაზე იმ საფუძვლით, რომ „ქ. ქ-ის“ სახელით სარჩელი არაუფლებამოსილი დირექტორების მიერაა აღძრული, მათ სახელმწიფო ბაჟი არ გადაუხდიათ სრულყოფილად, როგორც ძირითად, ისე მესამე პირების სარჩელში არ არის დადასტურებული იურიდიული ინტერესი, რაც აღიარებითი სარჩელის გადაწყვეტისათვის უმნიშვნელოვანესი გარემოებაა, ასევე იმ გარემოებას, რომ საქმეში წარმოდგენილი კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებები ამავე მხარეებს შორისაა გამოტანილი და არსებობს საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძველი.

საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მოცემული საქმის არსებითად განხილვამდე პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის მომზადების ეტაპი საკმაოდ ხანგრძლივი იყო, რა დროსაც როგორც პირველი, ისე ზემდგომი - თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა სააპელაციო პალატის მიერ საქმის განხილვის შედეგად დაზუსტდა ზემოაღნიშნული გარემოებები, მათ შორის მხარეთა უფლებამოსილება თუ მოთხოვნის (სარჩელების) იურიდიული ინტერესი, ხოლო ის გარემოება, რომ, სარჩელის გამო, სახელმწიფო ბაჟი, შესაძლოა, არ იყოს სრულყოფილად გადახდილი, არ წარმოადგენს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებულ საპროცესო ნორმის იმგვარ დარღვევას, რასაც არასწორი გადაწყვეტილების მიღება მოჰყვა, ამასთანავე ამ გადაცდომის გამოსწორებისათვის, თუ იგი დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი ხასიათის აღმოჩნდება, არსებობს საპროცესო-სამართლებრივი ბერკეტები (მაგ: სსსკ 42-ე, ასევე 55-ე მუხლი).

რაც შეეხება კასატორთა მითითებას საქმეში წარმოდგენილი სისხლის სამართლისა თუ სამოქალაქო სამართლის საქმეზე ამავე მხარეებს შორის მიღებული იმ გადაწყვეტილებების სააპელაციო სასამართლოს მიერ არასრულყოფილად გამოკვლევას, რომელთაც წინამდებარე დავის მიმართ პრეიუდიციული მნიშვნელობა გააჩნია, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქმის მასალებით მსგავსი გარემოებები არ დასტურდება, კერძოდ, სამოქალაქო საქმეზე მიღებული, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებები გამოტანილია დაზარალებულ მეანაბრეებსა და სხვა ფიზიკურ პირებს შორის, მათ სავალდებულო ძალა წინამდებარე საქმეზე არ გააჩნიათ, თავის მხრივ, არ შეიცავენ იმგვარ მითითებას, რაც უტყუარად დაადასტურებდა მიღება-ჩაბარების აქტების ნამდვილობასა და მოპასუხეთა საკუთრებაში ქონების რეალურად გადაცემას, ასევე ტექ.ბიუროში მათ სახელზე სადავო ქონების რეგისტრაციის ფაქტს. ამ თვალსაზრისით მნიშვნელოვანია ასევე საქმეში წარმოდგენილი საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 19 დეკემბრის Nას-1523-1530-2011 განჩინება, რომლითაც დაუშვებლად იქნა მიჩნეული დაზარალებულ მეანაბრეთა საკასაციო საჩივარი კოოპერატივ „ქ. ქ-სა“ და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მიმართ, ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლების თაობაზე. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ არ დასტურდება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე ან 272-ე მუხლების შემადგენლობა, თავის მხრივ, სისხლის სამართლის საქმეზე მიღებულ გადაწყვეტილებებს, საპროცესო კანონმდებლობაში განხორციელებული ცვლილებების შედეგად, ასევე არ გააჩნიათ პრეიუდიციული მნიშვნელობა სამოქალაქო საქმის მიმართ, უფრო მეტიც, საწინააღმდეგო ვითარების არსებობის შემთხვევაშიც კი, საქმეში წარმოდგენილი სასამართლო განკარგულებებით სადავო ქონება გამოთხოვილია იმ ფიზიკური პირების მფლობელობიდან, რომელიც მოცემულ საქმეში მოსარჩელედ ან მოპასუხედ არ არიან ჩაბმული, ხოლო წინასწარი გამოძიების შეწყვეტისა თუ სხვა დადგენილებების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის შესაბამისად შესწავლით ირკვევა, რომ ეს მტკიცებულებები არ შეიცავენ ისეთ დადასტურებად ფაქტებს, რაც კასატორთა პოზიციას, მათ საკუთრებად ქონების რეგისტრაციისა თუ სადავო გარიგებების ნამდვილობის თაობაზე, დაადასტურებდა.

გასაჩივრებული განჩინებით სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“, ასევე ლ.ა-სა და სსიპ „შემოსავლების სამსახურის“ სარჩელები არ იყო ხანდაზმული, სააპელაციო პალატის ეს დასკვნა ემყარება სამოქალაქო კოდექსის 129-ე და 130-ე მუხლებს.

კასატორები არ ეთანხმებიან განჩინების ზემოაღნიშნულ დასკვნას და მიიჩნევენ, რომ სასამართლომ დაარღვია კანონი, კერძოდ, არასწორად არ იხელმძღვანელა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლით, რომლითაც განსაზღვრული იყო გარიგების ბათილად ცნობის მოთხოვნისათვის სპეციალური - 18-თვიანი ხანდაზმულობის ვადა.

საკასაციო სასამართლო კასატორთა ამ პრეტენზიის შემოწმების შედეგად მიდის დასკვნამდე, რომ შინაარსობრივად ის დასაბუთებული შედავებაა, კერძოდ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი შეიძლება ეფუძნებოდეს მხოლოდ იმას, რომ გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებით კანონმდებელი სამართლის ნორმის დარღვევად განიხილავს შემთხვევას, როდესაც სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და/ან გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა.

კასატორები სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ერთ-ერთ საფუძვლად მიიჩნევენ იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელეებმა დაარღვიეს გარიგების ბათილად ცნობის მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სასარჩელო ხანდაზმულობაში იგულისხმება დრო, რომლის განმავლობაშიც პირს, ვისი უფლებებიც დარღვეულია, შეუძლია, მოითხოვოს თავისი უფლების იძულებით განხორციელება ან დაცვა, იგი უფლების განხორციელების ვადაა და იგულისხმება, რომ კანონმდებლის მიერ დადგენილია ზღვრული ვადები, რომლის ფარგლებშიც შესაძლებელია საქმის ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილი გამოკვლევა და დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღება. ამდენად, მოპასუხის შესაგებელი სარჩელის ხანდაზმულობის თაობაზე მნიშვნელოვანია იმდენად, რამდენადაც, ის აბსოლუტურ გავლენას ახდენს მატერიალური უფლების გადაწყვეტაზე.

მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ 1999 წლის 12-14 ოქტომბრით დათარიღებული სადავო მიღება-ჩაბარების აქტების საბოლოო, შეჯერებული ვარიანტები სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ დირექტორ ა. პ-სა და კორპორაცია „ქ-ის” მეანაბრეთა ჯგუფის რწმუნებულ ნ. გ-ეს შორის გაფორმდა 2001 წლის 25 აპრილს - იმ დროს, როდესაც მხარეებმა ნოტარიუსის თანდასწრებით ხელი მოაწერეს მიღება-ჩაბარების აქტებს.

კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ მიერ სარჩელი სასამართლოში აღძრულია 2003 წლის ოქტომბერში.

დადგენილია, რომ საზოგადოების დირექტორი არ იყო უფლებამოსილი, ერთპიროვნულად გაესხვისებინა ქონება.

მისი უფლებამოსილების ამგვარი შეზღუდვის თაობაზე კონტრაჰენტის არაინფორმირებულობის ფაქტი სასამართლოს არ დაუდგენია და ამ კუთხით დასაბუთებულ შედავებას საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ სარჩელის ხანდაზმულობის საკითხი სპეციალური მოწესრიგების ფარგლებში უნდა იქნას განხილული, რადგანაც, სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სხვა პირისაგან რაიმე მოქმედების შესრულების ან მოქმედებისაგან თავის შეკავების მოთხოვნის უფლებაზე ვრცელდება ხანდაზმულობა. ამავე კოდექსის 129-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად კი, ცალკეულ შემთხვევებში კანონით შეიძლება გათვალისწინებულ იქნეს ხანდაზმულობის სხვა ვადებიც.

„მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის 9.5 მუხლის თანახმად, თუ გარიგების კონტრაჰენტისათვის ხელშეკრულების დადებისას ცნობილი იყო საზოგადოების ხელმძღვანელობის უფლებამოსილების შეზღუდვის შესახებ, წარმომადგენელ საზოგადოებას შეუძლია ხელშეკრულების დადებიდან თვრამეტი თვის განმავლობაში განაცხადოს გარიგების ბათილობა.

დასახელებული ნორმა გარიგების დამდები საზოგადოებისათვის მის მიერ დადებული გარიგების ბათილად ცნობის მოთხოვნის ხანდაზმულობის სპეციალურ ვადას - 18 თვეს აწესებს და განსაზღვრავს ამ ვადის დენის დასაწყისს, კერძოდ, საზოგადოებას, რომელმაც დადო ესა თუ ის გარიგება და მოითხოვს მის ბათილობას, მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის ათვლა ნორმით გათვალისწინებული ობიექტური ფაქტორიდან - გარიგების დადებიდან ეწყება.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 9.1 მუხლის შესაბამისად საზოგადოებას ხელმძღვანელობს დირექტორი. დირექტორი არის „მეწარმეთა შესახებ“ კანონით გათვალისწინებულ საწარმოთა აღმასრულებელი ორგანო, რომელიც ხელმძღვანელობს საწარმოს მიმდინარე საქმიანობას და უფლებამოსილია მესამე პირების წინაშე მინდობილობის გარეშე წარმოადგინოს საწარმო, ე.ი დადოს საწარმოს სახელით ხელშეკრულება. სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 9.4 მუხლის შესაბამისად დირექტორი საზოგადოებას წარმართავს მესამე პირებთან ურთიერთობაში. მისი წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება მესამე პირებთან ურთიერთობაში არ შეიძლება შეიზღუდოს. ეს იმას ნიშნავს, რომ დირექტორებს არ შეიძლება აეკრძალოთ ამა თუ იმ გარემოებათა გამო გარიგებათა დადება, გარდა იმ გარიგებებისა, რომლებზეც თანხმობის გაცემა კანონით სხვა ორგანოთა კომპეტენციას განეკუთვნება.

„მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის (ძველი რედაქციის) 9.5 მუხლის შესაბამისად გათვალისწინებული იყო საზოგადოების დაცვის მექანიზმიც. იმ შემთხვევაში, როცა დირექტორმა დადო ისეთი გარიგება, რომლის დადების უფლებაც მას არ ჰქონდა და ამის შესახებ იცოდა კონტრაჰენტმა, საზოგადოებას შეეძლო, გარიგების დადებიდან 18 თვის განმავლობაში განეცხადებინა გარიგება ბათილობის შესახებ.

სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 9.3 მუხლის მეორე აბზაცის შესაბამისად, საზოგადოების წესდება შეიძლება ითვალისწინებდეს დირექტორის მიერ საზოგადოების ერთპიროვნულად მართვის უფლებამოსილებას, მაგრამ საზოგადოების ხელმძღვანელობის უფლებამოსილება შესაძლოა, შეიზღუდოს სამეთვალყურეო ორგანოს აუცილებელი თანხმობის დაწესებით. ხელმძღვანელობის ეს წესი შეიძლება განისაზღვროს აგრეთვე საზოგადოების შინაგანაწესით. ასეთ შემთხვევაში კონტრაჰენტი ხელშეკრულების დადებისას უნდა დაინტერესდეს, დირექტორს აქვს თუ არა ამ ხელშეკრულების დადების უფლება და თუ დარწმუნდება, რომ ასეთი ხელშეკრულების დადების უფლება არა აქვს, მოსთხოვოს შესაბამისი თანხმობა. ეს საკითხი ხელშეკრულების სანოტარო წესით დამოწმების დროს უნდა გაითვალისწინოს ნოტარიუსმაც ნორმის ამგვარი განმარტება დამკვიდრებულია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ერთგვაროვანი პრაქტიკით (იხ. სუსგ №3კ-1492-02, 19 მარტი, 2003 წელი).

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ წინამდებარე დავის სპეციალური ხანდაზმულობის ვადის ფარგლებში მოწესრიგებისათვის დამაბრკოლებელი ვერ გახდება საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2014 წლის 29 იანვრის N1/1/543 გადაწყვეტილება, რომლითაც შპს „მ-ის“ N543 კონსტიტუციური სარჩელი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ დაკმაყოფილდა და არაკონსტიტუციურად იქნა ცნობილი „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-4 პუნქტის სიტყვები - „ასეთი ხელშეკრულების დადებიდან 18 თვის განმავლობაში“ საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლის პირველ პუნქტთან მიმართებით, ვინაიდან სადავო ურთიერთობა წარმოიშვა საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ ნორმის კონსტიტუციურობის საკითხის შემოწმებამდე, ამასთანავე, თავად საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილების მე-2 პუნქტით არაკონსტიტუციური ნორმა ძალადაკარგულად იქნა ცნობილი ამ გადაწყვეტილების გამოქვეყნების მომენტიდან. გარდა აღნიშნულისა, პალატა მოიხმობს „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ“ ორგანული კანონის 23-ე მუხლის პირველ პუნქტსა და 25 მუხლის მე-2 პუნქტს, რომლებითაც დადგენილია არაკონსტიტუციურად ცნობილი სამართლებრივი აქტის ან მისი ნაწილის ძალადაკარგულად ცნობა საკონსტიტუციო სასამართლოს შესაბამისი გადაწყვეტილების გამოქვეყნების მომენტიდან. ამდენად, წინამდებარე გადაწყვეტილებაში კანონის ზემოაღნიშნული ნორმის გამოყენება დასაშვებია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები.

იმ გარემოების მხედველობაში მიღებით, რომ კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ მოთხოვნის ნაწილში არ არსებობს საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ უფლებამოსილია ამ ნაწილში თავად მიიღოს გადაწყვეტილება დავაზე და, ხანდაზმულობის გამო, უარი უთხრას კოოპერატივს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე, კერძოდ, მოცემულ შემთხვევაში, დასტურდება სპეციალური კანონით გათვალისწინებული შემადგენლობის არსებობა („მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 9.5 მუხლი), რაც კოოპერატივ „ქ. ქ-ს“ გარიგების ბათილად ცნობის მოთხოვნის უფლებას 2001 წლის 25 აპრილს, მიღება-ჩაბარების აქტებზე მხარეთა მიერ ნოტარიუსის თანდასწრებით ხელმოწერის მომენტიდან წარმოუშობს და ეს ვადა ამოიწურა 2002 წლის 25 ოქტომბერს, საქმის მასალებით კი დადგენილია, რომ კოოპერატივ „ქ. ქ-მა“ სარჩელი სასამართლოში 2003 წლის ოქტომბერში აღძრა. აღნიშნული გარემოება, სამოქალაქო კოდექსის 144-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

რაც შეეხება დამოუკიდებელი მოთხოვნის უფლების მქონე მესამე პირების: ლ.ა-სა და სსიპ „შემოსავლების სამსახურის“ სარჩელების ხანდაზმულობის საკითხს, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინებით სააპელაციო სასამართლომ სწორად გამოიყენა კანონი, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 129-ე და 130-ე მუხლები. საკასაციო პალატა იზიარებს გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივ დასაბუთებას, რომ ლ.ა-სა და სსიპ „შემოსავლების სამსახურის“ მოთხოვნების მიმართ ვრცელდება 3-წლიანი და 6-წლიანი ხანდაზმულობის ვადები, თუმცა ამ შემთხვევაში სასამართლომ არასწორად გაანაწილა ხანდაზმულობის ვადის დენის დაწყების მტკიცების ტვირთი.

დამკვიდრებული პრაქტიკის თანახმად, სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის დენის დაწყება დაკავშირებულია სუბიექტურ ფაქტორთან, ანუ იმ მომენტთან, როცა დაზარალებულმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო თავისი უფლების დარღვევის შესახებ, ამასთან, ივარაუდება, რომ მან დარღვევის განხორცილებისთანავე შეიტყო აღნიშნულის შესახებ. საწინააღმდეგოს მტკიცების ტვირთი მოსარჩელეს აწევს.

მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ სადავო გარიგებები (მიღება-ჩაბარების აქტები) მხარეთა შორის გაფორმდა 2001 წლის 25 აპრილს, დადგენილია ის გარემოებაც, რომ თელავის საგადასახადო ინსპექციამ (უფლებამონაცვლე სსიპ „შემოსავლების სამსახური“) სასამართლოს სარჩელით 2005 წლის 17 ივნისს მიმართა, ხოლო ლ. ა-მა (ლ. გ.ამ) - 2005 წლის 3 ივნისს, ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ამ კუთხით გასაჩივრებული განჩინება არ შეიცავს საკმარის დასაბუთებას და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებით გამოკვლევა, ამასთანავე, საყურადღებოა ის ფაქტიც, რომ ლ.ა-სა და სსიპ „შემოსავლების სამსახურის“ სარჩელები აღიარებითი სარჩელებია, რომლებიც მიმართულია მოსარჩელეთა მიმართ არსებული დავალიანების რეალურად აღსრულებისაკენ.

დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის არარსებობის გამო წინამდებარე გადაწყვეტილებისათვის სავალდებულო ძალის მატარებელია გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილი ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ დედოფლისწყაროს რაიონის სასამართლოს 1999 წლის 7 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით დედოფლისწყაროს რაიონის საგადასახადო ინსპექციის სარჩელის გამო „ქ. ქ-ს“ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრა 287 850 ლარის გადახდა;

თბილისის მთაწმინდის რაიონის სასამართლოს 1995 წლის 15 დეკემბრის გადაწყვეტილებით საფინანსო-სატრასტო კომპანია „ქ-ს“ ლ. გ.ას (ლ. ა-ი) სასარგებლოდ დაეკისრა 2 332 000 რუსული რუბლისა და 6 999 აშშ დოლარის გადახდა. გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით გაიცა სააღსრულებო ფურცელი;

დედოფლისწყაროს რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 10 სექტემბრის განჩინებით დამტკიცდა მხარეებს: ლ. ა-სა და დედოფლისწყაროს რაიონის კოოპერატივ „ქ. ქ-ს“ შორის დადებული მორიგების ხელწერილი სხვადასხვა დასახელების უძრავ-მოძრავი ქონების (ღირებულებით 16050 ლარი) გადაცემის შესახებ, კერძოდ ლ.ა-ს გადაეცა შემდეგი ქონება: 1. მეძროხეობის კომპლექსში მდებარე ერთი ფერმა; 2. სახბორე; 3. ავტომანქანა გაზ.66; 4. ხორბლის სათესი; 5. აგურის ქარხანა; 6. ავტობუსი კავზი; ტრაქტორი ტ. 25; 7. მტზ. 80 და მისი მისაბმელი; 8. რძის მიმღები მაცივარი.

ამ გარემოებათა გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლზე და განმარტავს, რომ გასაჩივრებული განჩინება არ შეიცავს მსჯელობას მესამე პირების სარჩელის იურიდიული ინტერესის ფარგლების თაობაზე, რამდენადაც მესამე პირებს სადავო გარიგებების ბათილად ცნობის იურიდიული ინტერესი მხოლოდ მათი მოთხოვნის ოდენობით შეიძლება გააჩნდეთ, ამ კუთხით კი საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებით გამოკვლევა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მესამე პირების მოთხოვნის ნაწილში სააპელაციო სასამართლომ უნდა დაადგინოს ფაქტობრივი გარემოება სასარჩელო მოთხოვნათა (სადავო გარიგებებით მოძრავი ნივთების გადაცემის ნაწილში 3-წლიანი, ხოლო უძრავი ნივთების გადაცემის ნაწილში 6-წლიანი) ვადის დენის დასაწყისი; ამ გარემოების დადგენის შემდეგ სასამართლომ შეფასება უნდა მისცეს მოსარჩელეთა იურიდიული ინტერესის ფარგლებს და ამ გზით გადაწყვიტოს დავა (სსსკ 412.2 მუხ).

რაც შეეხება კასატორთა მოთხოვნას, საქმეზე მიღებული ყველა შუალედური (საოქმო) განჩინებების გაუქმების თაობაზე, საკასაციო პალატა დაუსაბუთებლობის გამო ვერ გაიზიარებს მას და აღნიშნავს, რომ საოქმო განჩინებების გაუქმების მოთხოვნა იმგვარად, რომ მხარე არ მიუთითებს არც კონკრეტულ განჩინებაზე და არც მისი გაუქმების ფაქტობრივ საფუძვლებზე, სასამართლოს არ აძლევს უფლებას, საკუთარი შეხედულებით გადაწყვიტოს მათი უსწორობის საკითხი, ამგვარი მიდგომა არ გამომდინარეობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიზნებიდან, რაც ამ მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

სასამართლო ხარჯებთან დაკავშირებით კი, საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს შემდეგზე:

მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ კოოპერატივმა „ქ. ქ-მა“ საქმის პირველი ინსტანციის წესით განხილვისას სახელმწიფო ბაჟის სახით გადაიხადა 30 ლარი, სააპელაციო და საკასაციო საჩივრების გამო, სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ კასატორები (აპელანტები) სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებული არიან.

საკასაციო პალატის წინამდებარე გადაწყვეტილებით კოოპერატივ „ქ. ქ-ს“ უარი ეთქვა მიღება-ჩაბარების აქტების ბათილად ცნობის შესახებ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ საქმეში არ არის სადავო მიღება-ჩაბარების აქტების საბაზრო ღირებულების განმსაზღვრელი უტყუარი მტკიცებულება, თუმცა ვალდებულება, რომლის გამოც გაფორმდა ზემოაღნიშნული აქტები, განსაზღვრულია 74879 ლარით (უზენაესი საარბიტრაჟო სასამართლოს გადაწყვეტილება), ამდენად დავის საგნის ღირებულება სწორედ ამ თანხით უნდა იყოს გამოთვლილი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 55-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სარჩელზე უარის თქმისას სასამართლოს მიერ გაწეული ხარჯები გადახდება მოსარჩელეს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ. თუ სარჩელი დაკმაყოფილებულია ნაწილობრივ, ხოლო მოპასუხე გა-ავისუფლებულია სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან, სასამართლოს მიერ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით გაწეული ხარჯები სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადახდება მოსარჩელეს, რომელიც არ არის გათავისუფლებული სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან, სასარჩელო მოთხოვნათა იმ ნაწილის პროპორციულად, რომლის დაკმაყოფილებაზედაც მას უარი ეთქვა.

ზემოაღნიშნული ნორმის დისპოზიციის, დავის საგნის ღირებულებისა და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 39-ე მუხლის მოთხოვნათა გათვალისწინებით (მათ შორის სარჩელის აღძვრის დროს მოქმედი რედაქციის), პალატა მიიჩნევს, რომ პირველი ინსტანციის წესით საქმის განხილვისას გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის ოდენობა 1871,975 ლარია (2,5%), სააპელაციო წესით განხილვისათვის - 2995,16 ლარი (4%), ხოლო საკასაციო წესით განხილვისათვის - 3743,95 ლარი (5%). ამდენად, კოოპერატივ „ქ. ქ-ს“ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოს უნდა დაეკისროს ამ თანხების ჯამი, მის მიერ სარჩელზე გადახდილი 30 ლარის გათვალისწინებით, სულ 8581,085 ლარი.

რაც შეეხება მხარეთა შორის სასამართლო ხარჯების განაწილების საკითხს, პალატა ყურადღებას მიაქცევს იმას, რომ კასატორები სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებული არიან, შესაბამისად, არ არსებობს მხარეთა შორის სასამართლო ხარჯების განაწილების წინაპირობა, სასამართლოს გარეშე ხარჯების დაკისრების მოთხოვნის გამო კი, კასატორებს არ წარმოუდგენიათ რაიმე მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა მათ მიერ გაწეული ხარჯების ოდენობას, შესაბამისად, არ არსებობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის შემადგენლობა.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ნ. ბ-სა და ა. პ-ეს უნდა დაუბრუნდეთ მათ მიერ, ასევე სხვა განმცხადებელთა მიერ 2013 წლის 29 ივლისის Nა-2526-13, 2013 წლის 30 დეკემბრის Nა-4014-13 და 2014 წლის 22 იანვრის Nა-205-14, 2014 წლის 6 მარტის Nა-756-14, 2014 წლის 10 მარტის Nა-797-14 განცხადებებზე დართული მტკიცებულებები, ხოლო ლ. ა-ს - 2014 წლის 21 მარტის Nა-985-14 განცხადებაზე დართული მტკიცებულებები რადგანაც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება, შესაბამისად, ახალი მტკიცებულება ვერც სასამართლოს მიერ იქნება გაზიარებული მიუხედავად იმისა, მხარეს ობიექტურად ჰქონდა თუ არა შესაძლებლობა სასამართლოსათვის მანამდე წარმოედგინა ისინი. აღნიშნული გარემოება საკასაციო პალატის მიერ მტკიცებულების საქმისათვის დართვაზე უარის თქმის საფუძველია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ მათ (ასევე სხვა განმცხადებლების მიერ ერთობლივად წარმოდგენილი) 2013 წლის 29 ივლისის Nა-2526-13 განცხადებაზე დართული მტკიცებულებები 28 ფურცლად, 2013 წლის 30 დეკემბრის Nა-4014-13 განცხადებაზე დართული მტკიცებულებები 119 ფურცლად, 2014 წლის 22 იანვრის Nა-205-14 განცხადებაზე დართული მტკიცებულებები 8 ფურცლად, 2014 წლის 6 მარტის Nა-756-14 განცხადებაზე დართული მტკიცებულებები 27 ფურცლად, 2014 წლის 10 მარტის Nა-797-14 განცხადებებზე დართული მტკიცებულებები 6 ფურცლად, ხოლო ლ. ა-ს - 2014 წლის 21 მარტის Nა-985-14 განცხადებაზე დართული მტკიცებულებები 118 ფურცლად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე, 412-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. ნ. ბ-სა და ა. პ-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 19 მარტის განჩინება და მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება.

2.1 რეგისტრირებულ კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ სარჩელი კოოპერატივ „ქ. ქ-ის“ დირექტორ ა.პ-სა და კოოპერატივ „ქ-ის“ უფლებამონაცვლე შპს „ა-ას“ მეანაბრეთა რწმუნებულ ნ. გ-ეს შორის გაფორმებული 1999 წლის 12-14 ოქტომბრის მიღება-ჩაბარების აქტების ბათილად ცნობისა და დავალიანების ურთიერთმოთხოვნათა გაქვითვის შესახებ არ დაკმაყოფილდეს.

2.2 სსიპ „შემოსავლების სამსახურისა“ და ლ. ა-ის მოთხოვნის ნაწილში საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

3. ნ. ბ-სა და ა. პ-ეს უარი ეთქვათ საოქმო განჩინებების გაუქმების მოთხოვნაზე.

4. კასატორები სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებული არიან.

5. რეგისტრირებულ კოოპერატივ „ქ. ქ-ს“ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის 8581,085 ლარის გადახდა.

6. ნ. ბ-სა და ა. პ-ის მოთხოვნა სასამართლოს გარეშე ხარჯების დაკისრების თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს დაუსაბუთებლობის გამო.

7. კასატორებს დაუბრუნდეთ 2013 წლის 29 ივლისის Nა-2526-13 განცხადებაზე დართული მტკიცებულებები 28 ფურცლად, 2013 წლის 30 დეკემბრის Nა-4014-13 განცხადებაზე დართული მტკიცებულებები 119 ფურცლად, 2014 წლის 22 იანვრის Nა-205-14 განცხადებაზე დართული მტკიცებულებები 8 ფურცლად, 2014 წლის 6 მარტის Nა-756-14 განცხადებაზე დართული მტკიცებულებები 27 ფურცლად, 2014 წლის 10 მარტის Nა-797-14 განცხადებებზე დართული მტკიცებულებები 6 ფურცლად, ხოლო ლ. ა-ს - 2014 წლის 21 მარტის Nა-985-14 განცხადებაზე დართული მტკიცებულებები 118 ფურცლად.

8. საკასაციო პალატის გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

თ. თოდრია