საქმე №ას-827-785-2013 4 მარტი, 2014 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
თეიმურაზ თოდრია, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – ნ. მ-ი (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – თ. ნ-ე (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 11 ივლისის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – შვილების ფაქტის დადგენა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
თ. ნ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. მ-ის მიმართ და მოითხოვა ბაბუის – ნ. მ-სა და ბებიის – ჟ. ო-ის მიერ შვილიშვილის – თ. ნ-ის შვილად აყვანის ფაქტის დადგენა, რომელიც წარმოიშვა 1986 წლის 24 აპრილიდან თბილისის პირველი მაისის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის გადაწყვეტილების გამოტანისას შემდეგი საფუძვლებით:
მოსარჩელის მშობლების – ნ. მ-სა და რ. ნ-ის განქორწინების შემდეგ, 1976 წლიდან, მას, როგორც შვილს, ზრდიდნენ ბებია – ჟ. ო-ე და ბაბუა – ნ. მ-ი.
1986 წელს ჟ. ო-ემ და ნ. მ-მა მიმართეს სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელ კომიტეტს თ. ნ-ის შვილად აყვანის თაობაზე. ბავშვის მშობლებმა გაშვილებაზე თანხმობა განაცხადეს.
თბილისის პირველი მაისის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1986 წლის 24 აპრილის გადაწყვეტილებით ჟ. ო-ის და ნ. მ-ის მოთხოვნა თ. ნ-ის შვილად აყვანის თაობაზე დაკმაყოფილდა, თუმცა აღნიშნული გადაწყვეტილებით თ. ნ-ის დაბადების მოწმობაში მშობლების შესახებ ჩანაწერი არ შეცვლილა.
2011 წლის 22 ივლისს გარდაიცვალა ჟ. ო-ე, ხოლო 2012 წლის 17 იანვარს – ნ. მ-ი.
2012 წლის 22 ივნისს თ. ნ-ემ მიმართა ნოტარიუსს და მოითხოვა გარდაცვლილი მამის – ნ. მ-ის დანაშთ ქონებაზე სამკვიდრო მოწმობის გაცემა, თუმცა ნოტარიუსმა უარი უთხრა სამკვიდრო მოწმობის გაცემაზე იმ მოტივით, რომ გადაწყვეტილება შვილად აყვანის თაობაზე არ იყო რეგისტრირებული სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციის ორგანოში.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ რ. ნ-ან განქორწინების შემდეგ მეორედ იქორწინა ვ. მ-ე, თუმცა მიუხედავად ამ გარემოებისა, მას არასდროს მიუტოვებია და არ გაუშვილებია თ. ნ-ე. მისთვის არც თბილისის პირველი მაისის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის გადაწყვეტილების შესახებ იყო ცნობილი. ამასთან, აღნიშნულ გადაწყვეტილებას არანაირი კანონიერი საფუძველი არ გააჩნია, ვინაიდან შვილად აყვანის გადაწყვეტილების სააქტო ჩანაწერი არ არსებობს.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 17 აპრილის გადაწყვეტილებით თ. ნ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, დადგინდა ნ. მ-ის (გარდაცვალების თარიღი 2012 წლის 17 იანვარი, სააქტო ჩანაწერი №01201270263) და ჟ. ო-ის (გარდაცვალების თარიღი 2011 წლის 21 ივლისი, სააქტო ჩანაწერი №08201171588) მიერ 1986 წლის 24 აპრილს შვილიშვილ თ.ი ნ-ის (დაბადებული ... წლის ... იანვარს, პ/ნ ...) შვილად აყვანის ფაქტი, რაც მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 11 ივლისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, წარმოდგენილი სააპელაციო საჩივრით აპელანტი სადავოდ ხდის შვილად აყვანის ფაქტის დადგენას საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე, რაც პალატამ არ გაიზიარა.
სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით განსაზღვრულია მტკიცებულებათა ცალკეული სახეები, რომელთა შორისაა მხარეთა ახსნა-განმარტებები, მოწმეთა ჩვენებები, წერილობითი მტკიცებულებები, რაც რეგლამენტირებულია ამავე კოდექსის 127-ე მუხლით, 140-ე მუხლის პირველი ნაწილითა და 134-ე მუხლით.
სამოქალაქო საქმეზე მტკიცებულებების შეგროვება მიზნად ისახავს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების დადასტურებას, რომლებსაც სასამართლო აფასებს ერთობლიობაში. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის შესაბამისად, საბოლოო შეფასება სასამართლოს უფლებამოსილებას განეკუთვნება.
სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ საქმეში წარმოდგენილი ქ.თბილისის პირველი მაისის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1986 წლის 24 აპრილის გადაწყვეტილების მიხედვით, მზრუნველთა საბჭოს მიერ თ. ნ-ის შვილად აყვანის საკითხის შესწავლისა და დასკვნის წარდგენის შემდეგ თბილისის პირველი მაისის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელმა კომიტეტმა მიიღო გადაწყვეტილება თ. ნ-ის შვილად აყვანის შესახებ.
აღნიშნული გადაწყვეტილებიდან ასევე ირკვევა, რომ თ. ნ-ის შვილად აყვანის დროს არსებობდა როგორც მშვილებლების, ისე მისი ბიოლოგიური მშობლების თანხმობა გაშვილებაზე. მითითებული ფაქტი ასევე დადასტურებულია თბილისის საქალაქო სასამართლოს სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხული თ. ნ-ის ბიოლოგიური მამის – რ. ნ-ის ჩვენებით, რომელმაც არ უარყო თ. ნ-ის გაშვილების ფაქტი. გარდა ამისა, სადავო საკითხთან დაკავშირებით მნიშვნელოვანი განმარტება გააკეთა მოწმის სახით დაკითხულმა თ. ნ-ის სკოლის მასწავლებელმა – მ. ც-ემ, რომელმაც განმარტა, რომ წლების განმავლობაში თ. ნ-ის სასკოლო ცხოვრებაზე მზრუნველად ჟ. ო-ეს ხედავდა და თ. ნ-ის მშობლად სწორედ მას მიიჩნევდა.
სასამართლომ საქმის მასალებით დაადგინა და არც მხარეები ხდიან სადავოდ, რომ თ. ნ-ის ბიოლოგიური მშობლები 1978 წლიდან განქორწინდნენ და ერთ ოჯახად აღარ ცხოვრობდნენ. მოპასუხე ნ. მ-ი 1980 წლიდან იმყოფებოდა მეორე ქორწინებაში და ცხოვრობდა ცალკე, თავის მეუღლესთან ერთად. თ. ნ-ე ცხოვრობდა ბებია-ბაბუასთან, რომლებიც მას უწევდნენ მზრუნველობას, თ. ნ-ე კი მათ, როგორც მშობლებს, ისე მოიხსენიებდა.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლომ სწორად დაადგინა იურიდიული ფაქტი, ნ. მ-ის და ჟ. ო-ის მიერ 1986 წლის 24 აპრილს შვილიშვილის შვილად აყვანის თაობაზე.
სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზირა აპელანტის პოზიცია, რომ ვინაიდან თბილისის პირველი მაისის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელმა კომიტეტის გადაწყვეტილება დადგენილ ვადაში არ ყოფილა რეგისტრირებული მოქალაქეობრივი მდგომარეობის აქტების ჩამწერ ორგანოში, ამიტომ ამ გადაწყვეტილების საფუძველზე არ არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილებისა და შვილად აყვანის ფაქტის დადგენის საფუძველი.
საქართველოს სსრ საქორწინო და საოჯახო კოდექსის 113-ე მუხლის თანახმად, შვილად აყვანა აუცილებლად უნდა იქნეს რეგისტრირებული მოქალაქეობრივი მდგომარეობის აქტების ჩამწერ ორგანოში შვილად აყვანის შესახებ გადაწყვეტილების გამოტანის ადგილის მიხედვით. მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანო შვილად აყვანის შესახებ გადაწყვეტილების გამოტანის ადგილის მიხედვით მოვალეა, არა უგვიანეს ერთი თვისა გადააგზავნის სახალხო დეპუტატთა რაიონული, საქალაქო, ქალაქის რაიონული საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის გადაწყვეტილება პირის შვილად აყვანის შესახებ მოქალაქეობრივი მდგომარეობის აქტების ჩამწერ ორგანოში რეგისტრაციისათვის.
სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, მართალია, შვილად აყვანის ფაქტი შესაბამის ორგანოში სათანადო წესით რეგისტრირებული არ ყოფილა, თუმცა აღნიშნული ვერ განაპირობებს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას, ვინაიდან სწორედ შვილად აყვანის ფაქტის სათანადო წესით დაურეგისტრირებლობამ გამოიწვია განსახილველი დავის წარმოშობა, წინააღმდეგ შემთხვევაში იურიდიული ფაქტის დადგენის საჭიროებაც არ იარსებებდა.
ამდენად, სააპელაციო პალატამ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების ურთიერთშეჯერების და ერთობლივი ანალიზის საფუძველზე დადასტურებულად მიიჩნია ნ. მ-ის და ჟ. ო-ის მიერ შვილიშვილ თ. ნ-ის შვილად აყვანის ფაქტი, შესაბამისად, სააპელაციო საჩივარი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ნ. მ-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
სასამართლოს სწორად და სრულად არ შეუფასებია საქმეში არსებული მტკიცებულებები. სასამართლოს პოზიცია ეფუძნება ქ.თბილისის პირველი მაისის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის გადაწყვეტილებას, რომელიც პალატამ არასწორად შეაფასა.
საქართველოს სსრ საქორწინო და საოჯახო კოდექსის (1986 წლის რედაქციით) 113-ე მუხლის თანახმად, აღნიშნული გადაწყვეტილება არაუგვიანეს 1 თვისა უნდა დარეგისტრირებულიყო მოქალაქეობრივი მდგომარეობის აქტების ჩამწერ ორგანოში, რაც არ განხორციელებულა, შესაბამისად, შვილად აყვანას იურიდიული და სამართლებრივი შედეგები არ მოჰყოლია.
სასამართლოს არ უმსჯელია, თუ რის გამო გახდა სასარჩელო დავა საჭირო მოსარჩელისათვის. აღმასკომის გადაწყვეტილება მოსარჩელისთვის საინტერესო მხოლოდ ჟ. ო-სა და ნ. მ-ის გარდაცვალების შემდეგ გახდა, როდესაც გაუჩნდა ქონებრივი ინტერესი მათი დანაშთი ქონების მიმართ.
ბებიის მზრუნველობა შვილიშვილის სასკოლო ცხოვრებაზე საკმარისი არის, რომ სასამართლომ ჟ. ო-ის მიერ თ. ნ-ის შვილობის ფაქტი დაადგინოს.
სასამართლოს უნდა შეეფასებინა მოწმე მ. ც-ის განმარტება, რომელმაც დაადასტურა, რომ თ. ნ-ეს ჰყავდა და – ქ. მ-ი, რომელიც იყო მისი მოსწავლე, ხოლო დედა იყო ნ. მ-ი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოწმისათვის ცნობილი იყო, რომ თ.ნ-ის დედა იყო არა ჟ. ო-ე, არამედ აპელანტი ნ. მ-ი.
სასამართლომ ყურადსაღებად და სარწმუნოდ მიიჩნია თ. ნ-ის მამის – რ. ნ-ის ჩვენება, რომელიც ადასტურებს თ. ნ-ის გაშვილების ფაქტს, თუმცა ამავე დროს არ გაიზიარა თ.ნ-ის დედის ჩვენება, რომელიც ამავე გარემოებას კატეგორიულად უარყოფს.
რ. ნ-ე ჟ. ო-ეს არ მიაშვილებდა შვილს, ვინაიდან მათ შორის ყოველთვის იყო დაძაბული ურთიერთობა. ეს ფაქტი რ. ნ-ემ ახსნა იმით, რომ გაშვილების საფუძველზე შეუწყდა საალიმენტო მოვალეობა, თუმცა, მისივე განმარტებით, მითითებულის შესახებ სასამართლოსათვის არ მიუმართავს.
სასამართლოს არ უმსჯელია და სამართლებრივი შეფასება არ მიუცია კასატორის მიერ მოწმეებად მიწვეული პირების ახსნა-განმარტებებისათვის, რომლებითაც კატეგორიულად უარყოფილ იქნა აპელანტის მიერ შვილის მიტოვების და გაშვილების ფაქტი.
სააპელაციო პალატამ არ გაითვალისწინა, რომ მოსარჩელის მიერ მითითებულმა მოწმეებმაც ვერ დაადასტურეს სადავო გაშვილების მოტივად ნ. მ-ის მეორე ქორწინების შემდეგ შვილის მიტოვების ფაქტი.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 8 ოქტომბრის განჩინებით ნ. მ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ნ. მ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ნ. მ-ს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით 2013 წლის 30 სექტემბერს ა. ბ-ის მიერ №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ნ. მ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. კასატორ ნ. მ-ს (პირადი №...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით 2013 წლის 30 სექტემბერს ა. ბ-ის მიერ №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: თ. თოდრია
პ. ქათამაძე
