№ას-941-899-2013 4 მარტი, 2014 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – თ. მ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. გ-ე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 23 ივლისის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – ალიმენტის ოდენობის შემცირება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. გ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში თ. მ-ის წინააღმდეგ და მოითხოვა მცირეწლოვანი ნ. გ-ის მიმართ მოპასუხის მამობის დადგენა, ნ. გ-ის მამის გვარის - „მ-ის“ მინიჭება; არასრულწლოვანი შვილის – ნ. გ-ის სასარგებლოდ ალიმენტის დაკისრება ყოველთვიურად 1000 ლარის ოდენობით; 2004 წლის 2 ოქტომბერს დაბადებული ნ. გ-ის სასარგებლოდ, მოპასუხე თ. მ-ის წარსულ დროზე - 3 წლის ფარგლებში ალიმენტის 36 000 ლარის დაკისრება შემდეგი საფუძვლებით:

მოსარჩელის განმარტებით, მ. გ-სა და თ. მ-ეს შორის არსებობდა გარკვეული ურთიერთობა, რის შემდგომაც, 2004 წლის 2 ოქტომბერს შეეძინა ვაჟი - ნ. გ-ე. თ. მ-ემ უარი განაცხადა ოფიციალურად ეღიარებინა ბავშვის მამობა და სრულად გაწყვიტა ურთიერთობა მ. გ-ან და მის შვილთან. თ. მ-ე დღემდე უარს აცხადებს შვილთან ურთიერთობაზე, არცერთხელ არ უნახავს საკუთარი შვილი და, შესაბამისად, მ. გ-ეს არ უწევს ეკონომიკურ დახმარებას მათი შვილის ფიზიკური, გონებრივი, სულიერი განვითარებისა და საზოგადოების სრულფასოვან წევრად ჩამოყალიბებისათვის.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 1 მაისის გადაწყვეტილებით მ. გ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. 2004 წლის 2 ოქტომბერს დაბადებული ნ. გ-ის მამად აღიარებულ იქნა თ. მ-ე (დაბ. ...წ. პ/№...), რის შესახებაც შევიდა ცვლილება ნ. გ-ის დაბადების სააქტო ჩანაწერში №0122103 (რეგისტრირებული 2004 წლის 08 ოქტომბერს, ქ.თბილისის სარეგისტრაციო №2 განყოფილების მიერ). ნ. გ-ეს მიენიჭა მამის გვარი - მ-ე. მოპასუხე თ. მ-ეს მ. გ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა არასრულწლოვანი შვილის – 2004 წლის 2 ოქტომბერს დაბადებული ნ. გ-ის რჩენა–აღზრდისათვის ყოველთვიურად ალიმენტი 250 ლარის ოდენობით, 2012 წლის 4 დეკემბრიდან, ბავშვის სრულწლოვანებამდე. მ. გ-ის მოთხოვნა, 2004 წლის 2 ოქტომბერს დაბადებული ნ. გ-ის სასარგებლოდ, მოპასუხე თ. მ-ის წარსულ დროზე - 3 წლის ფარგლებში 36 000 ლარის ოდენობით ალიმენტის დაკისრების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თ. მ-ემ, მოითხოვა მისი ნაწილობრივ შეცვლა და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით ალიმენტის შემცირება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 23 ივლისის განჩინებით თ. მ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა შემდეგი დასაბუთებით:

პალატამ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

თ. მ-ის მძიმე ეკონომიური მდგომარეობა საქმის მასალებით არ დასტურდება.

საჯარო რეესტრის 2013 წლის 11 თებერვლის ამონაწერით, უძრავი ქონება მდებარე, თბილისი, ახალი კ-ის გზა №5-ში, საკუთრების უფლებით აღრიცხულია თ. მ-ის (მოპასუხე თ. მ-ის შვილის) სახელზე;

საჯარო რეესტრის 2013 წლის 11 თებერვლის ამონაწერით უძრავი ქონება მდებარე თბილისი, პ-ის ქ. №7-ში საკუთრების უფლებით აღრიცხულია დ. მ-ის (მოპასუხე თ. მ-ის შვილის) სახელზე (ტ.1, ს.ფ. 29-32, 129-132, 176-177).

სარჩელის აღძვრის დროისათვის მოპასუხის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თბილისი, კ-ის ახალი გზა N5, იჯარის ხელშეკრულებით არის ლიტვის რესპუბლიკის საელჩოს სარგებლობაში (ტ. 1, ს.ფ. 29-30).

დასახელებული ორი უძრავი ქონება სარჩელის აღძვრის მომენტისათვის ეკუთვნოდა მოპასუხე თ. მ-ეს. აღნიშნული გარემოება სასამართლოს უქმნის საფუძვლიან ეჭვს იმის თაობაზე, რომ მოპასუხემ სარჩელის აღძვრის შემდგომ განზრახ გადააფორმა მის სახელზე რეგისტრირებული უძრავი ქონებები ოჯახის წევრებზე, რათა შემდგომ ჰქონოდა საფუძველი ალიმენტის დაკისრების გასაპროტესტებლად და თავის ასარიდებლად.

ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ აპელანტის მძიმე ეკონომიური მდგომარეობა და ის ფაქტი, რომ იგი მხოლოდ პენსიით ირჩენს თავს და სხვა შემოსავალი არ გააჩნია, საქმის მასალებით არ დასტურდება. თუმცა, ამგვარი ფაქტობრივი გარემოებების დადასტურების პირობებშიც კი სასამართლო მითითებულ გარემოებებს მხედველობაში არ მიიღებდა, ვინაიდან განსახილველ შემთხვევაში ე.წ. `მძიმე ეკონომიკური” მდგომარეობა განპირობებულია აპელანტის აქტიური ნებელობითი ქმედებით, კერძოდ, მან სარჩელის აღძვრის შემდეგ საკუთარი ნებით მოახდინა უძრავ ქონებებზე არსებული საკუთრების უფლების გადაცემა ოჯახის წევრებისათვის, რითაც ხელოვნურად შეუწყო ხელი მისი ქონებრივი მდგომარეობის ე.წ. `გაუარესებას”.

სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 1197-ე, 1198-ე, 1212-ე, 1214-ე მუხლებით და განმარტა, რომ დასახელებული ნორმებით დადგენილია მშობელთა ვალდებულება, არჩინონ თავიანთი შვილები. ამ ვალდებულების არსებობა უპირობო ხასიათს ატარებს, არ არის დამოკიდებული მშობლის ფინანსურ მდგომარეობაზე და იმის გამო, თუ შრომისუნარიან მშობელს არ გააჩნია სტაბილური მატერიალური შემოსავალი, იგი არ შეიძლება, გათავისუფლდეს შვილის რჩენის ვალდებულებისაგან. ამასთან, სასამართლოს მიერ ალიმენტის დაკისრება არ უნდა ატარებდეს ფორმალურ ხასიათს და ალიმენტი რეალურად უნდა უზრუნველყოფდეს სარჩენი პირისათვის ნორმალური საცხოვრებელი პირობების შექმნას.

კონკრეტულ შემთხვევაში, იმის გათვალისწინებით, რომ მოპასუხეს დაეკისრა ალიმენტი შვილის სარჩენად, რომელიც ცხოვრობს დედასთან ერთად, სააპელაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ალიმენტის ოდენობა - 250 ლარი, არის ის გონივრული ოდენობა, რაც აუცილებელია არასრულწლოვნისათვის ელემენტარული საცხოვრებელი პირობების შესაქმნელად. მშობლების უფლება-მოვალეობათა, ასევე მათი ინტერესების დაბალანსებისას აღსანიშნავია ასევე ის გარემოებაც, რომ მშობელი, რომელთანაც არ ცხოვრობს ბავშვი, ალიმენტის დაკისრებისას იტვირთება მხოლოდ ფულადი ვალდებულებით, განსხვავებით მშობლისაგან, რომელთანაც ცხოვრობს ბავშვი. ამდენად, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი ანალიზის საფუძველზე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად განსაზღვრა მოპასუხეზე დასაკისრებელი ალიმენტის ოდენობა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 23 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ. მ-ემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით ალიმენტის შემცირება იმ საფუძვლით, რომ თ. მ-ე არის პენსიონერი და არ მუშაობს, წელთა ნამსახურების მიხედვით დანიშნული პენსია შეადგენს 13.68 ლარს; არასწორია სასამართლოს განმარტება იმასთან დაკავშირებით, რომ თითქოსდა თ. მ-ის საკუთრება სარჩელის აღძვრის მომენტისთვის იყო გარკვეული ქონება, რაც არასწორია, ვინაიდან დასახელებული ქონება მთლიანად გადასულია სხვის საკუთრებაში, რაც დავის საგანი არასდროს ყოფილა და პრაქტიკულად რაიმე ქონება და სახსრები მას არ გააჩნია.

კასატორის აზრით, სასამართლო მთლიანად უგულებელყოფს შეჯიბრობითობისა და სამართლებრივი დასაბუთებულობის პრონციპებს და თავის დასკვნებს ამყარებს კერძო შეხედურლებებზე და ემოციებზე, რის გამოც სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 30 სექტემბრის განჩინებით თ. მ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ. მ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას თ. მ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% – 210ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. თ. მ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ თ. მ-ეს დაუბრუნდეს თ. ტ-ის მიერ 2013 წლის 11 ოქტომბერს №1 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% – 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე