№ას-969-927-2013 11 მარტი, 2014 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები _ თ. ტ-ი, ე. მ-ი, მ. ტ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე _ ბ. მ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი – ჩუქების ხელშეკრულებების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, უძრავ ქონებაზე თანამესაკუთრედ ცნობა, საზიარო უფლების გაუქმება (სარჩელში); საცხოვრებელ სადგომზე თანხის გადახდის სანაცვლოდ მფლობელობის შეწყვეტა (შეგებებულ სარჩელში)

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ბ. მ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში თ. ტ-ის, ე. მ-სა და მ. ტ-ის მიმართ ჩუქების ხელშეკრულებების ნაწილობრივ ბათილად ცნობის, უძრავ ქონებაზე თანამესაკუთრედ ცნობისა და საზიარო უფლების გაუქმების მოთხოვნით შემდეგი დასაბუთებით: ე. მ-მა კანონის დარღვევით მამის ა. მ-ის კუთვნილი უძრავი ქონება მის საკუთრებად აღრიცხა და პასუხისმგებლობის თავის არიდების მიზნით ბათილი ჩუქების ხელშეკრულებების საფუძველზე ჯერ მეუღლეზე მ. ტ-ე, ამ უკანასკნელმა კი, შვილზე თ. ტ-ე გაასხვისა. ბ. მ-ი მამის გარდაცვალების შემდეგ სამკვიდრო ქონებას ფაქტობრივი ფლობით იყო დაუფლებული და ცხოვრებას მამის დანაშთ საცხოვრებელ სახლში აგრძელებს.

მოპასუხეებმა წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს და მიუთითეს, რომ ბ. მ-ი საცხოვრებელ სახლში რეგისტრირებულია 2005 წლიდან. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება, რომ ის ა. მ-ის შვილია. ჩუქების ხელშეკრულებები გაფორმებულია კანონის მოთხოვნების შესაბამისად და არ არსებობს მისი ბათილად ცნობის საფუძვლები.

თ. ტ-მა შეგებებული სარჩელით საცხოვრებელ სადგომზე თანხის გადახდის სანაცვლოდ ბ.მ-ის მფლობელობის შეწყვეტა მოითხოვა შემდეგი დასაბუთებით: ბ. მ-ი თ. ტ-ის საკუთრებაში არსებულ საცხოვრებელ სახლში საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლებით ცხოვრობს. მოპასუხესთან ურთიერთობა რეგულირდება საქართველოს კანონით საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ. თ. ტ-ი ითხოვს 6398 ლარის მიღების სანაცვლოდ საცხოვრებელ სადგომზე ბ. მ-ის მფლობელობის შეწყვეტას და მისთვის გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაცემას.

შეგებებულ სარჩელში მოპასუხე ბ. მ-მა სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ე. მ-ან ერთად არის გარდაცვლილი მამის ა. მ-ის პირველი რიგის მემკვიდრე და ფაქტობრივი ფლობით მიღებული აქვს მამის დანაშთი ქონება და წარმოადგენს საცხოვრებელი სახლის ½ ნაწილის მესაკუთრეს და არა საცხოვრებელი სადგომით მოსარგებლეს, რაც გამორიცხავს შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 13 ივლისის გადაწყვეტილებით ბ. მ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. მ. ტ-ს და ბ. მ-ს შორის 2011 წლის 1 აგვისტოს დადებული ჩუქების ხელშეკრულება ბათილად იქნა ცნობილი. მ. ტ-ს და თ. ტ-ს შორის 2011 წლის 8 აგვისტოს დადებული ჩუქების ხელშეკრულება ბათილად იქნა ცნობილი. ბ. მ-ი ცნობილ იქნა ქ.თბილისში წ-ის ქუჩა №25-ში მდებარე უძრავი ქონების ½ ნაწილის მესაკუთრედ. თ. ტ-ის შეგეგებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2013 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილებით ე. მ-ის, მ. ტ-სა და თ. ტ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 13 ივლისის გადაწყვეტილება ბ. მ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებისა და მოპასუხეთათვის სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების ნაწილში გაუქმდა და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. ბ. მ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. ე. მ-სა და მ. ტ-ს შორის 2011 წლის 1 აგვისტოს დადებული ჩუქების ხელშეკრულება–ქ.თბილისში წ-ის ქუჩა №25-ში მდებარე უძრავი ქონების 1/3 ნაწილში ბათილად იქნა ცნობილი. მ. ტ-ს და თ. ტ-ს შორის 2011 წლის 8 აგვისტოს დადებული ჩუქების ხელშეკრულება 1/3 ნაწილში ბათილად იქნა ცნობილი. ბ. მ-ი ცნობილ იქნა ქ.თბილისში წ-ის ქუჩა №25-ში მდებარე უძრავი ქონების 1/3 ნაწილის მესაკუთრედ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 13 ივლისის გადაწყვეტილება თ. ტ-ის შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში დარჩა უცვლელი. პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: მამკვიდრებელი ა. მ-ი 1975 წლის 5 ივლისს გარდაიცვალა. ე. მ-ი და ბ. მ-ი წარმოადგენენ ა. მ-ის პირველი რიგის მემკვიდრეებს, შვილებს. საქმეში წარმოდგენილი დაბადების აქტის რეგისტრაციის შესახებ ცნობით დგინდება, რომ ბ. მ-ი დაბადებულია ... წლის ... ნოემბერს და მისი მამაა ა. მ-ი.

წინამდებარე სააპელაციო საჩივრით აპელანტები პრეტენზიას გამოთქვამდნენ თბილისის საქალაქო სასამართლო სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 16.03.2012წ. საოქმო განჩინებაზე, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა შუამდგომლობა დაბადების აქტის რეგისტრაციის შესახებ ცნობის სიყალბის გამო საქმიდან ამორიცხვის თაობაზე, თუმცა როგორც თბილისის სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას აპელანტების წარმომადგენლებმა განმარტეს, მათ ამ ეტაპზე პრეტენზია არ გააჩნიათ ზემოაღნიშნულ საოქმო განჩინებაზე მტკიცებულების სიყალბის გამო საქმიდან ამორიცხვასთან დაკავშირებით (იხ.: 26.06.2013წ. სხდომის ოქმი CD დისკზე 10:25:30 10:26:11), თუმცა სადავოდ ხდიან მოსარჩელის და მამკვიდრებლის ნათესაურ კავშირს (იხ.: 26.06.2013წ. სხდომის ოქმი CD დისკზე 10:31:19). აპელანტების განმარტებით, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები, რომლებიც ეხება ბ. მ-ის დაბადების რეგისტრაციას, ურთიერთსაწინააღმდეგოა, კერძოდ, განსახვავებულადაა მითითებული დაბადების ადგილი და ბ. მ-ის დედის გვარი. ზემოაღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით ერთმნიშვნელოვნად დგინდება, რომ ...წ. დაბადებული ბ. მ-ის მამაა ა. მ-ი. რაც შეეხება იმ გარემოებას, რომ ბ. მ-ის დაბადების მომენტისათვის მ. ს-ი რეგისტრირებულ ქორწინებაში არ იყო ა. მ-ან და, შესაბამისად, მას ქორწინების გვარი არ შეიძლებოდა ჰქონოდა მიღებული, პალატამ მიიჩნია, რომ დავის გადაწყვეტისათვის აღნიშნული გარემოება სამართლებრივად უმნიშვნელოა. განსახილველ შემთხევაში, სადავოს წარმოადგენს მამის, ა. მ-ის სამკვიდროს გაყოფის საკითხი, შესაბამისად, მნიშვნელოვანია მოსარჩელის მამასთან ნათესაური კავშირის ფაქტი, ხოლო ბ. მ-ის დედასთან დაკავშირებით მონაცემების არაერთგვაროვნების საკითხს წინამდებარე დავის ფარგლებში მნიშვნელობა არა აქვს. ა. მ-ის პირველი რიგის მემკვიდრეთა ვინაობის დადგენის მიზნებიდან გამომდინარე, უმნიშვნელოა ასევე ბ. მ-ის დაბადების ადგილის მონაცემებზეც ყურადღების გამახვილება. პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისში წ-ის ქუჩა №25-ში მდებარე სახლთმფლობელობა წარმოადგენს ა. მ-ის სამკვიდრო მასაში შემავალ ქონებას. სააპელაციო პალატის აღნიშნული დასკვნა ემყარება შემდეგ გარემოებებს: თბილისის მშრომელთა დეპუტატების საქალაქო საბჭოს აღმასკომის საქალაქო საბჭოს 30.09.1952წ. N1766, გადაწყვეტილებით ა. მ-ს ნება დაერთო დაეშალა მისი უპროექტო სახლი, მდებარე მე-4 ნ-ის ქ. 35-ში (დღევანდელი წ-ის ქუჩა #25) და მის ნაცვლად აეშენებინა ახალი ერთსართულიანი საცხოვრებელი სახლი 450 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე.

თბილისის კრწანისის რაიონის გამგეობის 31.05.2000წ. #39 გადაწყვეტილების თანახმად, ქ. თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 30.09.1952წ. #1766 გადაწყვეტილებით ა. მ-ს ნება დაერთო წ-ის ქუჩა N25-ში (ყოფილი IV ნ-ის ქ. N35) საცხოვრებელი სახლის დანგრევაზე, რის საფუძველზეც, ქ.თბილისის მთავარ არქიტექტორთან 22.11.1952წ. N450 ბრძანებით შეთანხმებულ იქნა სათანადო პროექტი 71.0 კვ.მ მიშენების და 33.2 კვ.მ საცხოვრებელი ფართებით. ფაქტობრივად ე.მ-მა დაამთავრა საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა 119,5 კვ.მ საცხოვრებელი და 254,5 კვ.მ საერთო ფართობებით. აღნიშნული გადაწყვეტილებით გამგეობამ მიიღო საუწყებათაშორისო ტექნიკური კომისიის წინადადება/ ოქმი N5 29.05.2000/ და დაამტკიცა ქ. თბილისის „არქმშენკონტროლის“ ინსპექციის 17.04.2000წ. აქტი, წ-ის ქუჩა N25-ში (ყოფილი IV ნ-ის ქ. N35) მოქალაქე ე. მ-ის საცხოვრებელი სახლის ექსპლუატაციაში მიღების შესახებ 119,5 კვ.მ საცხოვრებელი და 254,5 კვ.მ საერთო ფართით, აზომვითი ნახაზების მიხედვით. ექსპლუატაციაში მიღების შესახებ ქ. თბილისის სახელმწიფო არქმშენინსპექციის 17.04.2000წ. აქტის და თბილისის კრწანისის რაიონის გამგეობის 31.05.2000წ. #39 გადაწყვეტილების N39 საფუძველზე უძრავი ქონება მდებარე ქ. თბილისი, წ-ის ქ. N25-ში საკადასტრო კოდით N..., 18.03.2009წ. საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში საკუთრების უფლებით აღირიცხა ე. მ-ის სახელზე. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 17.04.2012წ. წერილის თანხმად, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ტექნიკური აღრიცხვის არქივის მონაცემების შესაბამისად, ქ.თბილისში, წ-ის ქ. N25-ში მდებარე უძრავი ნივთი აღრიცხულია 1977 წლიდან ა. მ-ე, უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე. შემდგომ სააღრიცხვო ბარათში ა. მ-ის მფლობელობა გაუქმებულია და კრწანისის რაიონის გამგეობის სხდომის 31.05.2000წ. გადაწყვეტილების საფუძველზე აღნიშნულ მისამართზე მდებარე უძრავი ნივთის მესაკუთრედ მითითებულია ე. მ-ი. სააღრიცხვო ბარათში წარმოდგენილია 04.03.2003 წლით დათარიღებული მოხსენებითი ბარათი, რომლის თანახმად, სამსახურში (მერიის ყოფილი ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურში) შემოსული 18.02.2003წ. Nმ-266 განცხადებით ე. პ-ი ითხოვდა კრწანისის რაიონის გამგეობის სხდომის 31.05.2000წ. გადაწყვეტილების რეგისტრაციაში გატარებას. ამავე მოხსენებითი ბარათის თანახმად, ე. მ-ის მიერ წარმოდგენილი იქნა ასევე წ-ის ქ. N25 (ყოფილი IV ნ-ის დას.N35) სახლთმფლობელობის აზომვითი ნახაზი და ექსპლუატაციაში მიღების აქტი გაცემული 17.04.2000წ, ასევე ქ.თბილისის არქიტექტურულ სამშენებლო კონტროლის ინსპეციის 12.05.200წ. Nმ-12 მომართვა და შესაბამისად გატარდა რეგისტრაციაში ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება და აღნიშნული სახლთმფლობელობა აღირიცხა ე. მ-ის სახელზე ნაცვლად ა. მ-სა. ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურის უფროსის სახელზე შედგენილი 04.03.2003 წლით დათარიღებული მოხსენებითი ბარათი, რომელზეც უთითებს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო 17.04.2012წ. წერილში, წარმოდგენილია საქმეში.

საქმეში წარმოდგენილია ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურის სააღრიცხვო ბარათი, რომლის თანახმადაც, სადავო სახლთმფლობელობა 1977 წელს ირიცხებოდა კვლავ ა. მ-ის სახელზე. 25.06.1984წ. ა. მ-ის სახელზეა შედგენილი ასევე სადავო სახლთმფლობელობის შეფასების ნაერთი აქტი. ამდენად, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ ა. მ-ის გარდაცვალების მომენტში 05.07.1975წ. და შემდგომაც, რამოდენიმე წლის განმავლობაში სადავო სახლთმფლობელობა ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურის მონაცემებში ირიცხებოდა ა. მ-ის სახელზე. ე. მ-ის სახელზე სახლთმფლობელობის რეგისტრაციას საფუძვლად დაედო ის გარემოება, რომ ფაქტობრივად ე. მ-მა დაასრულა 30.09.1952წ. ქ. თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის #1766 გადაწყვეტილებით ა. მ-ის ნებადართული საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა. სწორედ აღნიშნულის გათვალისწინებით, თბილისის კრწანისის რაიონის გამგეობამ 31.05.2000წ. #39 გადაწყვეტილებით დაამტკიცა ქ. თბილისის „არქმშენკონტროლის“ ინსპექციის 17.04.2000წ. აქტი, წ-ის ქუჩა N25-ში (ყოფილი IV ნ-ის ქ. N35) ე. მ-ის საცხოვრებელი სახლის ექსპლუატაციაში მიღების შესახებ. ზემოაღნიშნული აქტები კი თავის მხრივ, საფუძვლად დაედო საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში ე. მ-ის სახელზე საკუთრების უფლების აღრიცხვას. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატას დადგენილად მიაჩნია გარემოება, რომ ქ. თბილისში წ-ის ქუჩა #25-ში მდებარე სახლთმფლობელობა წარმოადგენს 1975 წელს გარდაცვლილი ა. მ-ის სამკვიდრო მასაში შემავალ ქონებას.

ბ. მ-ის სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს ქ. თბილისში წ-ის ქუჩა #25-ში მდებარე სახლთმფლობელობის (საკადასტრო კოდი #... ) 1/3 ნაწილის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა. 03.06.2011წ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ბ. მ-მა მოპასუხე ე. მ-ის მიმართ და მოითხოვა ქ. თბილისში წ-ის ქუჩა N25-ში მდებარე საცხოვრებელი ფართის 1/3 ნაწილზე თანამესაკუთრედ ცნობა (იხ.: თავდაპირველი სარჩელი, ტ. I, ს.ფ. 6). 12.08.2011წ. ბ. მ-მა დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და მოითხოვა: მის მფლობელობაში არსებული საცხოვრებელი სახლი (მთელი საცხოვრებელი სახლის 1/3) აღირიცხოს ბ. მ-ის საკუთრებაში, საჯარო რეესტრში მოხდეს ცვლილება მესაკუთრის ჩანაწერში და სახლთმფლობელობაზე ქ. თბილისში წ-ის ქუჩა N25-ში დაფიქსირდეს თანასაკუთრება ბ. მ-სა და თ. ტ-ე მათ სარგებლობაში არსებული ფართების მიხედვით, მოხდეს უძრავი ქონების ნატურით გაყოფა, რის შემდგომაც - ბ. მ-ის სახელზე აღირიცხება შენობა ნაგებობის 76.8 კვ.მ ფართი, 26.0 კვ.მ ავტოფარეხთან და საეზოვე მიწის ნაკვეთთან ერთად, 01.08.2011წ. ე. მ-ს და მ. ტ-ს, ასევე 08.08.2011წ. მ. ტ-ს და თ. ტ-ს შორის გაფორმებული ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა მოთხოვნილი თანასაკუთრების ნაწილში. ამდენად, დადგენილია, რომ როგორც თავდაპირველი, ისე დაზუსტებული სარჩელით ბ. მ-ი პრეტენზიას აცხადებდა მთლიანი სახლთმფლობელობის 1/3 იდეალურ ნაწილზე, რაც მოსარჩელის მითითებით, შეესაბამება მის მიერ ფაქტობრივად დაკავებულ საცხოვრებელ ფართს (მოსარჩელე სარჩელით ითხოვდა საზიარო უფლების გაუქმებასაც, რაც არ დაკმაყოფილდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით და ამ ნაწილში სააპელაციო საჩივარი წარმოდგენილი არ არის). აღსანიშნავია, რომ სარჩელის ფასიც მოსარჩელემ, მისი მოთხოვნის შესაბამისად, სწორედ მთლიანი უძრავი ქონების 1/3 ნაწილის ღირებულებით განსაზღვრა.

16.03.2011წ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიაში გამართულ სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მოსარჩელის წარმომადგენელმა მიუთითა, რომ მათი სასარჩელო მოთხოვნა უძრავი ქონების მესაკუთრედ ცნობასთან დაკავშირებით წარმოადგენდა მთლიანი საცხოვრებელი სახლის ½ იდეალურ წილში თანამესაკუთრედ ცნობას, თუმცა იქვე მიუთითა, რომ მოთხოვნას არ ზრდიდა და იგი შეესაბამებოდა დაზუსტებული სარჩელის მოთხოვნას (როგორც ზემოთ აღინიშნა, დაზუსტებული სარჩელის მიხედვით მოსარჩელის მოთხოვნა მთლიანი ქონების 1/3 ნაწილს და მის მიერ დაკავებული ფართის რეალურად გამიჯვნას მოიცავდა). ასეთი სახით სასარჩელო მოთხოვნის ფორმულირებაზე პრეტენზია გამოთქვა მოპასუხის წარმომადგენელმა და მოითხოვა, ყურადღება გამახვილებულიყო, რომ აღნიშნული წარმოადგენდა სასარჩელო მოთხოვნის გაზრდას (იხ.: 16.03.2011წ. სხდომის ოქმი CD დიკსზე 15:24:42- 15:32:50).

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 83-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, მოსარჩელეს უფლება აქვს, საქმის წინასწარი სასამართლო განხილვისათვის მომზადების დამთავრებამდე შეცვალოს სარჩელის საფუძველი ან საგანი, შეავსოს სარჩელში მითითებული გარემოებები და მტკიცებულებები, გაადიდოს ან შეამციროს სასარჩელო მოთხოვნის ოდენობა, რის შესახებაც სასამართლომ უნდა აცნობოს მოპასუხეს. გათვალისწინებით, იმისა, რომ როგორც თავდაპირველი, ისე დაზუსტებული სარჩელით ბ. მ-ი პრეტენზიას აცხადებდა მთლიანი სახლთმფლობელობის 1/3 ნაწილზე, რაც მოსარჩელის მითითებით, შეესაბამებოდა მის მიერ ფაქტობრივად დაკავებული საცხოვრებელ ფართს მთლიან საცხოვრებელ სახლში, პალატამ მიიჩნია, რომ სასარჩელო მოთხოვნის იმდაგვარად ფორმულირება, რომ ბ. მ-ი ცნობილი იქნეს მთლიანი სახლთმფლობელობის ½ იდეალურ წილის მესაკუთრედ, წარმოადგენს სასარჩელო მოთხოვნის გაზრდას, რაც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 83-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, სასამართლოს მთავარ სხდომაზე დასაშვებია მხოლოდ მოპასუხის თანხმობით. საქმის მასალებით დგინდება, რომ სასარჩელო მოთხოვნის გაზრდაზე მოპასუხეს თანხმობა არ განუცხადებია, შესაბამისად, სასარჩელო მოთხოვნა ფორმულირებული დარჩა იმ ფორმით, როგორც ის ჩამოყალიბებული იყო საქმის მოსამზადებელ ეტაპზე - დაზუსტებულ სარჩელში. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, დადგენილია, რომ ბ. მ-ის სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს ქ. თბილისში წ-ის ქუჩა #25-ში მდებარე სახლთმფლობელობის (საკადასტრო კოდი #...) 1/3 ნაწილის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა. უდავოა, რომ ბ. მ-ი ა. მ-ის გარდაცვალებამდე და მის შემდგომაც დღემდე ცხოვრობს სადავო სახლში, შესაბამისად, დადგენილია, რომ მას ფაქტობრივი ფლობით აქვს მიღებული მამის სამკვიდრო ქონება. ბ. მ-ის მიერ ფაქტობრივი ფლობით სამკვიდროს მიღება სააპელაციო საჩივრით სადავოდ გამხდარი არ არის.

2011 წლის 1 აგვისტოს მ. ტ-ს და ე. მ-ს შორის გაფორმდა უძრავი ქონების ჩუქების ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე ე. მ-მა ქ.თბილისში, წ-ის ქუჩა №25-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი მ. ტ-ს აჩუქა. 2011 წლის 8 აგვისტოს მ. ტ-მა ე. მ-ან საჩუქრად მიღებული უძრავი ნივთი თ. ტ-ს აჩუქა. სადავო ხელშეკრულებები წარმოადგენს ოჯახის წევრებს, ერთ შემთხვევაში მეუღლეებს, ხოლო, მეორე შემთხვევაში, დედა-შვილს შორის გაფორმებულ უსასყიდლო გარიგებებს. ჩუქების ხელშეკრულებები გაფორმებულია ბ. მ-ის მიერ სასამართლოში სარჩელის წარდგენის შემდგომ.

22.12.2011წ. სადავო უძრავი ქონების რეგისტრირებულმა მესაკუთრემ თ. ტ-მა შეგებებული სარჩელით მოითხოვა საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების 75%-ის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელი ფართზე ბ. მ-ის მფლობელობის შეწყვეტა. შეგებებული სარჩელის ავტორის განმარტებით, მასსა და ბ. მ-ს შორის წარმოშობილი დავა რეგულირდება „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონიდან გამომდინარე. საქმის მასალებით არ დასტურდება მხარეთა შორის საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების არსებობის ფაქტი და სადავო საცხოვრებელი სახლის ბ. მ-ის მიერ ფლობა ასეთი გარიგების საფუძველზე. განსახილველი დავა შეეხება ა. მ-ის მემკვიდრეებს შორის სამკვიდროს გაყოფას.

სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამოქალაქო კოდექსი ვრცელდება მხოლოდ იმ ურთიერთობებზე, რომლებიც წარმოიშობა ამ კოდექსის ამოქმედების შემდეგ. ამავე მუხლის მესამე ნაწილის შესაბამისად, სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედების გამო ძალადაკარგული ნორმატიული აქტების საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობების მიმართ გამოიყენება ეს ნორმატიული აქტები. ამასთან, მხარეები საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის გამოყენებაზე არ შეთანხმებულან. სამოქალაქო კოდექსის 1504-ე მუხლით, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი ამოქმედდა 1997 წლის 25 ნოემბრიდან. მოცემულ შემთხვევაში, წინამდებარე სარჩელით სადავოა, 05.07.1975წ. გარდაცვლილი მამკვიდრებლის, ა. მ-ის სამკვიდრო, შესაბამისად, ვინაიდან, მამკვიდრებლის სამკვიდრო გაიხსნა ახალი სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე, სამკვიდროს მიღებასთან დაკავშირებული სადავო საკითხები უნდა მოწესრიგდეს სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის დროს მოქმედი საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქცია) შესაბამისი ნორმებით. სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქცია) 540-ე მუხლის თანახმად, სამკვიდროს გახსნის დროდ ითვლება სამკვიდროს დამტოვებლის გარდაცვალების დღე. მამკვიდრებელი ა. მ-ი გარდაიცვალა 05.07.1975წ. დადგენილია, რომ ქ. თბილისი წ-ის ქუჩა #25-ში მდებარე სახლთმფლობელობა საკადასტრო კოდი #... წარმოადგენს ა. მ-ის სამკვიდრო მასაში შემავალ ქონებას. სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქცია) 539-ე მუხლის თანახმად, მემკვიდრეობის გადასვლა ხდება კანონით ან ანდერძით. ამავე კოდექსის 544-ე მუხლით, კანონისმიერი მემკვიდრეობის დროს თანასწორი წილის უფლებით მემკვიდრეებად ითვლებიან პირველ რიგში გარდაცვლილის შვილები, მეუღლე და მშობლები. სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 556-ე მუხლის თანახმად, იმისათვის, რომ სამკვიდრო მემკვიდრისა გახდეს, მან უნდა მიიღოს იგი. არ შეიძლება სამკვიდროს მიღება რაიმე პირობების წამოყენებით. სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, თუ მემკვიდრე ფაქტიურად შეუდგება სამკვიდრო ქონების ფლობას ან მართვას, აგრეთვე როდესაც იგი შეიტანს სანოტარო მოქმედებათა შემსრულებელ ორგანოში სამკვიდროს გახსნის ადგილას განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ. აღნიშნული მოქმედებები შესრულებულ უნდა იქნეს ექვსი თვის განმავლობაში სამკვიდროს გახსნის დღიდან. მიღებული სამკვიდრო ითვლება მემკვიდრის საკუთრებად მემკვიდრეობის გახსნის დღიდან. თავისი სამართლებრივი ბუნებით სამკვიდროს მიღება ცალმხრივი გარიგებაა. იგი გამოხატავს სამკვიდროს მიღების სურვილს, მემკვიდრის ნებას. შესაბამისად, მისი სამართლებრივი შედეგის დადგომისათვის საკმარისია მხოლოდ ერთი პირის _ მემკვიდრის მიერ გამოვლენილი ნება მემკვიდრეობის მიღების თაობაზე. დადგენილია, რომ ბ. მ-მა, რომელიც წარმოადგენს ა. მ-ის პირველი რიგის მემკვიდრეს, შვილს, ფაქტობრივი ფლობით მიიღო მამის სამკვიდრო. შესაბამისად, მოსარჩელე ბ. მ-ის წარმოეშვა მამის, ა. მ-ის სამკვიდროში შემავალ საცხოვრებელ სახლზე თანასაკუთრების უფლება. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის შესაბამისად, სასამართლოს უფლება არა აქვს მიაკუთვნოს თავისი გადაწყვეტილებით მხარეს ის, რაც მას არ უთხოვია, ან იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა. დადგენილია, რომ ბ. მ-ის სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს ქ. თბილისში წ-ის ქუჩა #25-ში მდებარე სახლთმფლობელობის (საკადასტრო კოდი #...) 1/3 ნაწილის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა. შესაბამისად, სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლების გათვალისწინებით, ბ. მ-ი ცნობილი უნდა იქნეს ქ. თბილისში წ-ის ქუჩა #25-ში მდებარე სახლთმფლობელობის (საკადასტრო კოდი #...) 1/3 ნაწილის მესაკუთრედ. სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის თანახმად ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესს და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს და ზნეობრივ ნორმებს. განსახილველ შემთხვევაში საქმის მასალებით დგინდება, რომ უძრავი ქონება, რომელიც ასევე მოიცავდა ბ. მ-ის კუთვნილ წილს მამის სამკვიდროდან, ე. მ-მა 01.08.2012წ. აჩუქა მეუღლეს, მ. ტ-ს, რომელმაც თავის მხრივ, 08.08.2012წ. უძრავი ქონება აჩუქა შვილს, თ. ტ-ს.

მოსარჩელე ითხოვს მისი წილის შესაბამის ნაწილში ბათილად იქნეს ცნობილი აღნიშნული გარიგებები. სარჩელის საფუძვლიანობის შეფასებისათვის აუცილებელია ჩუქების ხელშეკრულებების კონტრაჰენტების, კერძოდ, დასაჩუქრებულების კეთილსინდისიერების ფაქტის დადგენა. კეთილსინდისიერი შემძენის უფლებების დაცვის საკითხს სამოქალაქო კოდექსი წყვეტს სამოქალაქო ბრუნვის სიმყარისა და სტაბილურობის ინტერესების გათვალისწინებით. კეთილსინდისიერი შემძენის უფლებების დაცვის საკითხს სამოქალაქო კოდექსი წყვეტს სამოქალაქო ბრუნვის სიმყარისა და სტაბილურობის ინტერესების გათვალისწინებით. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლი ადგენს ქცევის შემდეგ წესს: შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევევისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე. კეთილსინდისიერი შემძენის ასეთი უფლებრივი მდგომარეობა გამოწვეულია საჯარო რეესტრის სპეციფიკური დანიშნულებით სამოქალაქო ბრუნვის მექანიზმში. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის თანახმად, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. იმ პირის სასარგებლოდ, რომელიც გარიგების საფუძველზე სხვა პირისაგან იძენს რომელიმე უფლებას და ეს უფლება გამსხვისებლის სახელზე იყო რეესტრში რეგისტრირებული, რეესტრის ჩანაწერი ითვლება სწორად, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ამ ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი, ან შემძენმა იცოდა, რომ ჩანაწერი უზუსტოა. ბრუნვის კეთილსინდისიერება ამ ბრუნვის მონაწილეთა კეთილსინდისიერებაა, ეს კი გულისხმობს ბრუნვის მონაწილეებისადმი სანდოობას.

სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლი ემსახურება მხოლოდ კეთილსინდისიერი შემძენის ინტერესების დაცვას, ხოლო როდესაც შემძენმა იცის ან უნდა იცოდეს, რომ გამსხვისებელი არ არის ნივთის მესაკუთრე, იგი ვერ ისარგებლებს ამ მუხლით მინიჭებული დაცვის უფლებით. დასაჩუქრებულ მ. ტ-ს და თ. ტ-ს, რომლებიც წარმოადგენენ ე. მ-ის მეუღლეს და შვილს, გონივრული წინდახედულობის ფარგლებში შეეძლო და უნდა სცოდნოდათ კიდეც, რომ უძრავი ქონების ნაწილი, რომელზეც გაფორმდა ჩუქების ხელშეკრულებები, წარმოადგენდა ბ. მ-ის მიერ მემკვიდრეობით მიღებულ ქონებას. ამდენად, 01.08.2011წ. მ. ტ-ს და ე. მ-ს, ასევე 08.08.2011წ. მ. ტ-ს და თ. ტ-ს შორის გაფორმებული უძრავი ქონების ჩუქების ხელშეკრულებები ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი 1/3 იდეალური წილის ჩუქების ნაწილში. „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლის შესაბამისად, ეს კანონი აწესრიგებს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1996 წლის 27 ივნისამდე წარმოშობილ იმ ურთიერთობებს, რომლებიც სპეციალურ სამართლებრივ მოწესრიგებას მოითხოვს. გათვალისწინებით იმისა, რომ განსახილველი დავა შეეხება ა. მ-ის მემკვიდრეებს შორის სამკვიდროს გაყოფას და იგი არ გამომდინარეობს „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონიდან, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მართებულად არ დაკმაყოფილდა თ. ტ-ის შეგებებული სარჩელი. ამდენად, არ არსებობს გადაწყვეტილების ამ ნაწილში გაუქმების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2013 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს თ. ტ-მა, ე. მ-მა და მ. ტ-მა და მისი გაუქმება მოითხოვეს შემდეგ გარემოებათა გამო: თბილისის მშრომელთა დეპუტატების საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 30.09.1952წ. №1766 გადაწყვეტილებით ა. მ-ს ნება დაერთო ნ-ის ქუჩა №35-ში მდებარე უპროექტო სახლი (დღევანდელი წ-ის ქუჩა №25) დაეშალა და მის ნაცვლად ახალი ერთ სართულიანი 450 კვ.მ საცხოვრებელი სახლი აეშენებინა. მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლომ არ გამოიკვლია და არ დაადგინა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის გამოყენებით სადავო გარემოება – ააშენა თუ არა მითითებული ფართები ა. მ-მა და 1975 წლის მდგომარეობით (სამკვიდროს გახსნის დროისათვის), იყო თუ არა – დასრულებული. ხოლო თუ აღნიშნულ გარემოებას დაადგენდა, უნდა ეხელმძღვანელა საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის მეშვიდე კარით დადგენილი წესით (1964 წლის რედაქცია) და გაეყო ე. მ-სა და ბ. მ-ს შორის. ე. მ-ის საკუთრების უფლება წარმოშობილია მის მიერ აღნიშნული ფართის აშენებით, რაც დადასტურებულია ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული ე. მ-ის უფლების დამდგენი დოკუმენტებით. ე. მ-ის მიერ აშენებული ორსართულიანი საცხოვრებელი სახლი არ შეიძლებოდა აღრიცხულიყო ა. მ-ის სახლთმფლობელობად, სამკვიდროს გახსნის დროს - 1975 წელს. ის ფაქტი, რომ აღნიშნული ქონება ტექნიკური აღრიცხვის ბიუროში 1977 წელს ა.მ-ე ირიცხებოდა, არ ადასტურებს იმ ფაქტს, რომ სადავო ფართი 1975 წლისათვის ამ მდგომარეობაში იყო და სამკვიდრო ქონებას შეადგენდა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ. ტ-ის, ე. მ-სა და მ. ტ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ თ. ტ-ს, ე. მ-სა და მ. ტ-ს უნდა დაუბრუნდეს ო. გ-ის მიერ 2013 წლის 12 აგვისტოს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 1158,50 ლარის, 70% _ 810,95 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

თ. ტ-ის, ე. მ-სა და მ. ტ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

თ.ტ-ს (პირადი ნომერი: ...), ე. მ-სა (პირადი ნომერი: ...) და მ. ტ-ს (პირადი ნომერი: ...) დაუბრუნდეს ო. გ-ის მიერ 2013 წლის 12 აგვისტოს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 1158,50 ლარის, 70% _ 810,95 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ.თოდრია

მოსამართლეები: ვ.როინიშვილი

ბ. ალავიძე