საქმე№ას-973-931-2013 24 მარტი, 2014 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - ე. პ-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - შპს „ჯ-ი“, ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „ე-ი“ (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 23 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - პირგასამტეხლოს დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ე. პ-მა შპს „ჯ-სა“ და იბა „ე-ის“ მიმართ წარადგინა სარჩელი, რომლითაც მოითხოვა მოპასუხეთათვის სოლიდარულად 64905 აშშ დოლარის დაკისრება.

სარჩელი ეფუძნება შემდეგ გარემოებებს:

2007 წლის 27 აპრილის ხელშეკრულების დადებით იბა „ე-სა“ და შპს „ჯ-ს“ წარმოეშვათ ვალდებულება, ბათუმში, გ-ის ქუჩა N110-112-114-ში და ჰ. ა-ის ქუჩა N18-ში მდებარე მშენებარე საცხოვრებელ სახლში აეშენებინათ და ე. პ-ის გადაეცათ 168,66 კვ.მ ბინა და 19.00 კვ.მ ავტოფარეხი. ხელშეკრულების 6.1 პუნქტის მიხედვით, საცხოვრებელი სახლი უნდა ყოფილიყო ჩაბარებული, ანუ ექსპლუატაციაში მიღებული 2009 წლის 27 აპრილამდე. ე. პ-მა ბინის საფასურის სახით 2007 წლის 27 აპრილის ხელშეკრულების შესაბამისად 2007-2008 წლებში გადაიხადა 84 447 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი, მოპასუხეებმა კი 2007 წლის 27 აპრილის ხელშეკრულების შესრულების ვადა გადააცილეს 3 წლით, კერძოდ, საცხოვრებელი სახლი ექსპლუატაციაში შევიდა 2012 წლის 26 აპრილს. 2007 წლის 27 აპრილის ხელშეკრულების 6.5 პუნქტის თანახმად, ბინისა და ავტოფარეხის ჩაბარების ვადის გადაცილების გამო იბა „ე-ი“ და შპს „ჯ-ი“ ვალდებულნი არიან, გადაიხადონ პირგასამტეხლო ე. პ-ის მიერ ბინისა და ავტოფარეხისათვის გადახდილი თანხის 0.07%-ის ოდენობით ყოველი ვადაგადაცილებული დღისათვის. ამდენად, შპს „ჯ-სა“ და იბა „ე-ს“ უნდა დაეკისროთ პირგასამტეხლო 84 447 აშშ დოლარის 0,07%-ის ოდენობით ვადაგადაცილებული 1098 დღისათვის, რაც შეადგენს 64 905 აშშ დოლარს.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მოითხოვეს მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

იბა „ე-ის“ შესაგებლის თანახმად, ამხანაგობა ე. პ-ის სარჩელზე არასათანადო მოპასუხეა, ვინაიდან მას მოსარჩელის წინაშე არ აუღია ვალდებულება, გარკვეულ ვადაში გადაეცა აშენებული ბინა. რაც შეეხება 2007 წლის 27 აპრილის ხელშეკრულების შესრულების ვადის გადაცილებას, შესაგებელში აღნიშნულია, რომ მასზე არ მეტყველებს სახლის ექსპლუატაციაში შესვლის თარიღი, ვინაიდან შესაბამისი პირობა ხელშეკრულებით არ ყოფილა განსაზღვრული. ამასთან, მოპასუხის მითითებით, ე. პ-ს პრეტენზია ბინის აშენებასთან დაკავშირებით ვადის დარღვევაზე არ განუცხადებია 2012 წლის 18 ივლისს სარჩელის წარდგენამდე ხელშეკრულების 3.3 პუნქტისა და სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის მიხედვით, რის გამოც დაკარგა პირგასამტეხლოს მოთხოვნის უფლება.

შპს „ჯ-ის“ შესაგებლის მიხედვით, კომპანიამ შეასრულა 2007 წლის 27 აპრილის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება და ბინა ე. პ-ს გადაეცა შეთანხმებულ ვადაში როგორც ფაქტობრივად, ასევე სამართლებრივად. სახლის ექსპლუატაციაში მიღება არ არის კავშირში სახლის ჩაბარების ვალდებულების შესრულებასთან. ასეც რომ არ იყოს, მოპასუხის მითითებით, მოთხოვნილი პირგასამტეხლო შეუსაბამოდ მაღალია და მისი გადახდის ვალდებულებას გამორიცხავს ქვეყანაში 2008 წლის აგვისტოში განვითარებული მოვლენები, როგორც ფორს-მაჟორული გარემოება, თანახმად ხელშეკრულების მე-4 პუნქტისა.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 6 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ე. პ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაზედაც სააპელაციო საჩივარი წარადგინა მოსარჩელე მხარემ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 23 მაისის განჩინებით ე. პ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 6 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

მხარეთა შორის 2007 წლის 27 აპრილს დაიდო ხელშეკრულება, რომლითაც შპს „ჯ-მა“ და ამხანაგობა „ე-მა“ აიღეს ვალდებულება, ე. პ-ის აეშენებინათ და საკუთრებაში გადაეცათ ქ. ბათუმში, ვ. გ-ის ქუჩა№100/112/114-ში მდებარე უძრავი ქონება. ხელშეკრულების 6.1. პუნქტით მხარეები შეთანხმდნენ, რომ საცხოვრებელი სახლი უნდა ჩაბარებულიყო მშენელობის დაწყებიდან (ბეტონის სამუშაოების დაწყებიდან) 2 წლის ვადაში. ხელშეკრულების 6.5. პუნქტით მხარეებმა ზემოხსენებული ვალდებულების დარღვევისათვის განსაზღვრეს პირგასამტეხლო ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე აპელანტის მიერ გადახდილი თანხის 0,07%-ის ოდენობით. ხელშეკრულების ხელმოწერის დროისათვის სახლის მშენებლობა უკვე დაწყებული იყო და ამდენად, ხელშეკრულების 6.1. პუნქტით გათვალისწინებული ვალდებულება უნდა ყოფილიყო შესრულებული არაუგვიანეს 2009 წლის აპრილისა. ხელშეკრულების 6.3 პუნქტით შპს „ჯ-მა“ და ამხანაგობა „ე-მა“ აიღეს ვალდებულება, უზრუნველეყოთ საერთო სარგებლობის ფართების დასრულება (სხვენი, სახურავი, ლიფტი, სადარბაზო, აივნები, ფასადი, ავტოსადგომი, ეზო, წყალგაყვანილობა, კანალიზაცია, ელექტრომომარაგება, სადარბაზოში ამოყვანილი ბუნებრივი აირის ცენტრალური მილები). ე. პ-მა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქონების ღირებულება გადაიხადა 84 447 აშშ დოლარის ოდენობით და აღნიშნული ქონება ფაქტობრივ მფლობელობაში მიიღო 2008 წლის დეკემბერში. გადაცემულ უძრავ ქონებაზე ე. პ-ის უფლება საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა 2009 წლის 26 თებერვალს, საკუთრების უფლების გადაცემა კი განხორციელდა 2012 წლის 15 ივნისს.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ხელშეკრულების 6.5 პუნქტით მხარეებმა პირგასამტეხლო გაითვალისწინეს არა ხელშეკრულების 2.1. პუნქტით გათვალისწინებული ქონების საკუთრებაში გადაცემის ვალდებულების დარღვევისათვის, არამედ ხელშეკრულების 6.1 პუნქტის დარღვევისთვის, რომლის მიხედვით, „საცხოვრებელი სახლი ჩაბარდება მშენებლობის დაწყებიდან 2 წლის ვადაში“. სასამართლოს მოსაზრებით, სახლის ჩაბარების ვალდებულება არ გულისხმობს სახლის ექსპლუატაციაში ჩაბარების ვალდებულებას - მხარეებმა სახლის ჩაბარების პირობები განსაზღვრეს 6.3 პუნქტით, რისი საჭიროებაც არ იარსებებდა ექსპლუატაციაში ჩაბარების ვალდებულების არსებობის შემთხვევაში.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2007 წლის 27 აპრილის ხელშეკრულების 6.3 პუნქტით გათვალისწინებული ვალდებულებები შესრულდა დაგვიანებით, კერძოდ, ნაცვლად 2009 წლის აპრილისა, სახლის სადარბაზოების, კიბის უჯრედებისა და ფასადების მოპირკეთების, აგრეთვე, მიმდებარე ტერიტორიების კეთილმოწყობის სამუშაოები დასრულდა 2009 წლის 30 ივლისს, ხოლო საცხოვრებელი სახლი ელექტროენერგიის გამანაწილებელ ქსელს მიუერთდა 2010 წლის 16 ივნისს.

სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 629-ე მუხლის 1-ლი და მე-2 ნაწილების თანახმად, ხელშეკრულება, რომლითაც ერთი მხარე კისრულობს შეასრულოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, მათ შორის, დაამზადოს და შემკვეთს საკუთრებაში გადასცეს ნაკეთობა, არის ნარდობა. ამ ნორმით გათვალისწინებული ”ნაკეთობა” არის ის ქონებრივი სიკეთე, რაც სამუშაოს შესრულების შემდეგ მენარდემ უნდა გადასცეს შემკვეთს. სასამართლოს მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში 2007 წლის 27 აპრილის ხელშეკრულებით ერთ მხარეს მეორისათვის უნდა აეშენებინა და საკუთრებაში გადაეცა უძრავი ქონება. ეს უძრავი ქონება იყო სწორედ ის ქონებრივი სიკეთე, რომელიც უნდა მიეღო ე. პ-ს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოს შესრულების - ”აშენების” - შემდეგ. ამრიგად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის დადებული იყო ნარდობის ხელშეკრულება.

სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 652-ე მუხლით, რომლის თანახმად, თუ შემკვეთისათვის ნაკეთობის ნაკლი ცნობილია და იგი მაინც მიიღებს მას პრეტენზიის განუცხადებლად, მაშინ შემკვეთს არ წარმოეშობა მოთხოვნის უფლებები ამ ნაკლის გამო. სასამართლომ მიუთითა, რომ მოცემულ შემთხვევაში ე. პ-ს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული უძრავი ქონება გადაეცა მფლობელობაში 2009 წლის იანვარში, თუმცა მას მიღებული ქონების ნაკლთან დაკავშირებით არ განუცხადებია 2012 წლამდე. ამდენად, სასამართლოს დასკვნით, ე. პ-მა დაკარგა პირგასამტეხლოს მოთხოვნის უფლება.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ე. პ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობა არასწორად მიიჩნია ნარდობად. ნარდობა წარმოადგენს საზღაურის გადახდის პირობით გარკვეული სამუშაოს შესრულებას. ნარდობის საგანია სამუშაოს შესრულება. მოცემულ შემთხვევაში, მიუხედავად იმისა, რომ 2007 წლის 27 აპრილის ხელშეკრულება ითვალისწინებს უძრავი ქონების მშენებლობასა და აშენებული ნივთის გადაცემას შემკვეთისათვის, არ არსებობს ურთიერთობის ნარდობად მიჩნევის საფუძველი, ვინაიდან ხელშეკრულება არ ითვალისწინებს სამუშაოს შესრულების პროცესთან დაკავშირებულ პირობებს და ხარჯთაღრიცხვას. ხელშეკრულება განსაზღვრავს მხოლოდ სამუშაოს შედეგს - კომპანია ახორციელებს მის მიერ აშენებული ნივთის რეალიზაციას, რის გამოც სახეზეა ნასყიდობა. ამდენად, კასატორის მოსაზრებით, სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 652-ე მუხლი, როგორც სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობის გამომრიცხავი ნორმა;

სასამართლომ ურთიერთსაწინააღმდეგო მოსაზრებებით ხელშეკრულების შინაარსისა და სამოქალაქო კოდექსის 52-ე მუხლის უგულებელყოფით მიიჩნია, რომ ხელშეკრულების 6.1 პუნქტი საცხოვრებელი სახლის ჩაბარების 2 წლიანი ვადის დადგენასთან დაკავშირებით არ განსაზღვრავს საცხოვრებელი სახლის ექსპლუატაციაში შესვლის ვადას. ამასთან, სასამართლოს არ განუმარტავს, თუ რას გულისხმობს ხსენებული ნორმა. ხელშეკრულების 2.1 და 6.1 მუხლების ანალიზისას ცხადია, რომ 6.1 პუნქტში საუბარია სწორედ საცხოვრებელი სახლის, იგივე ასაშენებელი საცხოვრებელი კორპუსის შესახებ. ტერმინი „საცხოვრებელი სახლი“ ხელშეკრულების 2.1 პუნქტში გამოყენებულია, როგორც სახლი, საიდანაც უნდა ყოფილიყო მოსარჩელისათვის გამოყოფილი მისი კუთვნილი ფართი. 6.1 პუნქტიც ასევე გულისხმობს უძრავ ქონებას, რომლის შემადგენელი ნაწილია ბინა და ავტოფარეხი. სიტყვა „ჩაბარება“ გულისხმობს ნივთის - ქონების პირისათვის გადაცემას, მაგრამ მოცემულ შემთხვევაში იგი ასეთი მნიშვნელობით ვერ იქნებოდა გამოყენებული, ვინაიდან მოსარჩელეს უნდა გადაცემოდა არა მთლიანი კორპუსი, არამედ მისი გარკვეული ნაწილი. ასეთ პირობებში, ვინაიდან საქმე ეხება მშენებარე ობიექტის ჩაბარებას, ჩაბარების ქვეშ უნდა ვიგულისხმოთ სამშენებლო ობიექტისათვის დამახასიათბელი და მშენებლობის პროცესთან დაკავშირებული ისეთი ცნება, როგორიცაა აშენებული ობიექტის ექსპლუატაციაში გადაცემა - ჩაბარება. ამგვარი მიდგომის მართებულობაზე მიუთითებს ხელშეკრულების 6.3 პუქნტი, სადაც საუბარია ჩასაბარებელი ქონების მდგომარეობაზე. თავად მოსარჩელისათვის გადასაცემი ქონების პარამეტრები მოცემულია 6.4 პუქნტში, სადაც ნივთი მოიხსენიება, როგორც „ბინა“. 6.1 პუნქტით გათვალისწინებული ქონება რომ გულისხმობდეს მოსარჩელისათვის გადასაცემი შენობის ნაწილს, მაშინ იგი მოხსენიებული იქნებოდა, როგორც „ბინა“. ყოველივე მიუთითებს იმაზე, რომ მოსარჩელის მიმართ ვალდებულების შესრულება უნდა განხორციელებულიყო 6.1 პუნქტით განსაზღვრულ ვადაში 6.3, 6.4 და 2.3 პუნქტებით განსაზღვრული პირობებით, რაც გულისხმობს საჯარო რეესტრიდან სრულფასოვანი ამონაწერის აღებას, სახლის სრულად დასრულებას და შენობის ექსპლუატაციაში შეყვანას. სწორედ ასეთი ნივთის შემადგენელი ნაწილი უნდა ყოფილიყო ფართი, რომლის მოსარჩელისათვის გადაცემის ვალდებულება მოპასუხეებს გააჩნდათ.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 10 ოქტომბრის განჩინებით ე. პ-ის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ე. პ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნას მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. სუსგ Nას-754-714-2013, 9 იანვარი, 2014 წელი).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას ე. პ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2013 წლის 2 ოქტომბერს N14 საგადასახდო დავალებით გადახდილი 5393,95 ლარის 70% – 3775,76 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით, 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ე. პ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

2. კასატორ ე. პ-ს (პ/N ... ) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2013 წლის 2 ოქტომბერს N14 საგადასახდო დავალებით გადახდილი 5393,95 ლარის 70% – 3775,76 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე