№ას-981-939-2013 11 მარტი, 2014 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ი. ვ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე _ ი. ყ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 10 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა და უკანონო ხელშეშლის აღკვეთა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ი. ვ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ი. ყ-ის მიმართ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვისა და უკანონო ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნით შემდეგი დასაბუთებით: ქ.თბილისში, გ-ი, იზოლიტის დასახლების ტერიტორიაზე ი. ვ-ის მფლობელობაშია 600 კვ.მ მიწის ნაკვეთი (საფუძველი მიღება-ჩაბარების აქტი) მასზე განთავსებული პატარა საცხოვრებელი სახლით. მიღება-ჩაბარების აქტი, ამჟამად, საჯარო რეესტრიდან გადაგზავნილია პროკურატურაში. მოპასუხემ ქალაქის მერიაში კომისიის წევრთა შეცდომაში შეყვანით მოახერხა საკუთრების უფლების მოწმობის მოპოვება, თუმცა საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია ვერ მოხერხდა, რადგან მასზე ადრე მიღება-ჩაბარების აქტი წარმოდგენილი ჰქონდა მოსარჩელეს და წარმოება შეჩერდა. მოპასუხე ცხოვრობს იმ ნაკვეთში და არ აძლევს საშუალებას მოსარჩელეს ისარგებლოს მის მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთით.

მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ აღნიშნული მიწის ნაკვეთი შეიძინა სხვა პიროვნებისგან, ააშენა საცხოვრებელი სახლი, წლებია ფლობს და ქალაქის მერიამ საბუთების წარდგენის შემდეგ კანონიერად გასცა მასზე საკუთრების მოწმობა. საჯარო რეესტრში დარეგისტრირება ვერ მოახდინა, ვინაიდან, ი.ვ-ის წარმოდგენილი მიღება-ჩაბარების აქტი მიიჩნია უკანონოდ და მასალები გადაუგზავნა პროკურატურას. მიღება-ჩაბარების აქტი არის ყალბი. მოპასუხის საკუთრებაშია სადავო მიწის ნაკვეთი და მოსარჩელე უსაფუძვლოდ ითხოვს მის გადაცემას მართლზომიერი მფლობელისათვის.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილებით ი.ვ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ი.ვ-მა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2013 წლის 10 ივლისის განჩინებით წარდგენილი სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელი დარჩა გასაჩივრებული განჩინება. პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ქ. თბილისის საკრებულოს მიერ 2011 წლის 19 ოქტომბერს ი. ყ-ის სახელზე, ქ.თბილისში, გ-ა, იზოლიტის დასახლებაში მდებარე 600მ² არასასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების N6196 მოწმობა გაიცა. აღნიშნულ მიწის ნაკვეთს 2011 წლის 15 სექტემბრის საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის №269 ოქმის საფუძველზე მიენიჭა თვითნებურად დაკავებულის კატეგორია და მასზე აღიარებულ იქნა ი. ყ-ის საკუთრების უფლება.

აპელანტს სადავოდ არ გაუხდია ი. ყ-ის ფაქტობრივი მფლობელობა სადავო მიწის ნაკვეთზე, თუმცა მიაჩნია, რომ საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობა არ აქვს იმ გარემოებას თუ რა პერიოდის განმავლობაში ფლობდა ი. ყ-ი მიწის ნაკვეთს, არამედ მნიშვნელოვანია ის გარემოება, რომ ი. ვ-ის სახელზე უფრო ადრე იქნა გაცემული მიღება-ჩაბარების აქტი, ვიდრე ი. ყ-ის სახელზე გაიცემოდა საკუთრების უფლების მოწმობა. ამასთან, აპელანტი (მოსარჩელე) სადავო მიწის ნაკვეთის ფართობის გამოთხოვის ფაქტობრივ საფუძველს სწორედ ი. ვ-ის სახელზე გაცემულ მიღება-ჩაბარების აქტზე ამყარებს, რასაც სააპელაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს და მიუთითებს შემდეგ გარემოებებსა და მტკიცებულებებზე: საქმის მასალებში წარმოდგენილი ი. ვ-ის სახელზე გაცემული მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტი მართალია გაცემულია უფრო ადრე, კერძოდ, 1997 წელს 30 მაისს, ვიდრე მოპასუხე ი. ყ-ის სახელზე გაცემული საკუთრების უფლების მოწმობა NN6196, თუმცა სააპელაციო სასამართლო აღნიშნულ დოკუმენტს ვერ მიიჩნევს სადავო მიწის ნაკვეთზე მოსარჩელე ი. ვ-ის უფლების დამდგენ უტყუარ მტკიცებულებად, გამომიდნარე იქიდან, რომ როგორც ეს წინამდებარე საქმის მასალებითაა დადგენილი საჯარო რეესტრის 2009 წლის 10 აპრილის გადაწყვეტილებით სარეგისტრაციო წარმოება შეჩერდა ი. ვ-ის 2009 წლის 3 აპრილის განცხადებაზე, რომლითაც მოთხოვნილი იყო ქ. მცხეთაში, გლდანის ტერიტორიაზე მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე მიწის ნაკვეთის რეგისტრაცია და სარეგისტრაციოდ წარდგენილი დოკუმენტაცია გადაიგზავნა პროკურატურაში აქტის კანონიერების შესწავლის მიზნით.

აპელანტის პოზიცია, რომ გამოძიებაში არსებული საკითხის ირგვლივ პროკურატურას დღემდე არავინ დაუკითხავს და არც დოკუმენტის სიყალბე არ არის დადგენილი, გავლენას ვერ იქონიებს მოსარჩელის მიერ სარჩელის საფუძვლად მითითებული დოკუმენტის - 1997 წლის 30 მაისის მიღება-ჩაბარების აქტის ნამდვილობაზე, ვინაიდან, როგორც ეს საქმის მასალებში წარმოდგენილი ქალაქ თბილისის პროკურატურის მოწერილობით ირკვევა სისხლის სამართლის საქმეზე N082088083, ი. ვ-ის მიერ წარდგენილი სარეგისტრაციო დოკუმენტების გადამოწმებისა და გამოძიებისთვის საინტერესო საკითხების დადგენის მიზნით ტარდება შესაბამისი ღონისძიებები.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ, ვინაიდან, მოცემულ შემთხვევაში, სადავოდაა გამხდარი ი. ვ-ის სახელზე 1997 წელს 30 მაისს გაცემული მიღება-ჩაბარების აქტის კანონიერება და ამ საკითხის შესწავლის მიზნით სისხლის სამართლის საქმეზე N082088083 ტარდება შესაბამისი ღონისძიებები, აპელანტის (მოსარჩელის) არგუმენტი სადავო მიწის ნაკვეთის ფართობზე მისი კანონიერი უფლების არსებობისა და ი. ყ-ის მფლობელობიდან ქ. თბილისში, გ-ა, იზოლიტის დასახლებაში მდებარე 600მ² მიწის ნაკვეთის ფართობის გამოთხოვის შესახებ დაუსაბუთებელია.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლზე, რომლის შესაბამისად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრობითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს, ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. მოცემულ შემთხვევაში, იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ ი. ყ-ის მფლობელობაში არსებული ქ.თბილისში, გ-ა, იზოლიტის დასახლებაში მდებარე 600მ² მიწის ნაკვეთის ფართობზე ვრცელდება მოსარჩელე ი. ვ-ის კანონიერი უფლება, საქმის მასალებით დადასტურებული არ არის. ამასთან, აღნიშნული გარემოების მტკიცების ტვირთი მოსარჩელის მხარეზეა, რომლის რეალიზება მოსარჩელემ ვერ უზრუნველყო. შესაბამისად, აპელანტის პოზიცია, რომ საქმის განმხილველმა სასამართლომ არასწორად გაანაწილა მხარეებს შორის მტკიცების ტვირთი დაუსაბუთებელია და არ გამომდინარეობს საქართველოს სკ-ის 102-ე მუხლის მოთხოვნებიდან.

სამოქალაქო საქმეთა პალატა მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება. სააპელაციო სასამართლო განმარტავს, რომ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა (ვინდიკაციური სარჩელი) მესაკუთრის უფლების დაცვის საშუალებაა, რომელსაც მესაკუთრე მაშინ იყენებს, როცა შელახულია ნივთზე მისი მფლობელობა, სახელდობრ, როცა მესაკუთრის ქონება უკანონო მფლობელის ხელთაა. ნივთის ვინდიცირება გულისხმობს სხვისი უკანონო მფლობელობიდან მის გამოთხოვას და მესაკუთრის თავისუფლებას, ნებისმიერ დროს დაეუფლოს კუთვნილ ნივთს ან ისარგებლოს ამ ნივთით, მათ შორის, მოითხოვოს უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა. არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისათვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები (კუმულაციური ერთობლიობა): ა. მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე; ბ. მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი; გ. მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება, თუმცა თითოეული ეს პირობა უნდა შემოწმდეს დამოუკიდებლად. მხოლოდ მას შემდეგ, რაც დადგინდება სამივე წინაპირობის არსებობა, შესაძლებელი გახდება მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა.

სამოქალაქო კოდქსის 162-ე მუხლის თანახმად, დაუშვებელია მართლზომიერ მფლობელს მოეთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება. მართლზომიერი მფლობელობის განმავლობაში მის კუთვნილებად ითვლება ნივთისა და უფლების ნაყოფი. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე ი. ვ-მა ქ. თბილისში, გ-ა, იზოლიტის დასახლებაში მდებარე 600მ² მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების დასადასტურებლად კანონით გათვალისწინებული უტყუარი მტკიცებულება ვერ წარმოადგინა, ხოლო ნივთის ამჟამინდელი მფლობელის - ი. ყ-ის მფლობელობის მართლზომიერება დადასტურებულია ქ. თბილისის საკრებულოს მიერ 2011 წლის 13 ოქტომბერს გაცემული საკუთრების უფლების მოწობა N6196-ით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2013 წლის 10 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი.ვ-მა და მისი გაუქმება მოითხოვა შემდეგი დასაბუთებით: როგორც საქმის მასალებიდან ჩანს, კასატორის (მოსარჩელის) მიღება-ჩაბარების აქტი 2009 წლის 10 აპრილიდან გადაგზავნილია პროკურატურაში. ექსპერტიზის დასკვნით ირკვევა, რომ მიღება-ჩაბარების აქტში ხელმოწერები შესრულებულია სავარაუდოდ ორივე პირის მიერ. პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოწმის სახით მოწვეულმა რ. ე-მა თავისი ჩვენებით დაადასტურა აქტზე საკუთარი ხელმოწერის ფაქტი.

სასამართლოს უფრო მკაფიოდ უნდა დაესაბუთებინა, თუ რატომ არ არის მოსარჩელე საქართველოს კანონი „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ და განსაკუთრებით საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 11 დეკემბრის №525 ბრძანებულების „ფიზიკური და იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ მე-2 მუხლის 1-ლი ნაწილის „გ“ პუნქტით გათვალისწინებული სუბიექტი (მართლზომიერი მფლობელი) მაშინ, როცა დადგენილია მიღება-ჩაბარების აქტის უკანონობა.

როდესაც სახეზეა, საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 11 დეკემბრის №525 ბრძანებულების „ფიზიკური და იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ მე-2 მუხლის 1-ლი ნაწილის „გ“ პუნქტით გათვალისწინებული მართლზომიერი უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი – ი. ვ-ის მიღება-ჩაბარების აქტი და, მეორე მხრივ, მოპასუხის საკუთრების უფლების მოწმობა, რომელიც ამ უკანასკნელს მიღებული აქვს იმავე ბრძანებულის საფუძველზე, როგორც თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე, რომელს უნდა მიენიჭოს უპირატესობა? გასათვალისწინებელია, რომ რეკომენდაციებში ვინდიკაციურ სარჩელთან დაკავშირებით წერია, რომ „თუმცა პირის საკუთრების უფლება უძრავ ქონებაზე შეიძლება არ დასტურდებოდეს საჯარო რეესტრიდან, მაგრამ აღნიშნული უდავოდ უნდა იქნეს მიჩნეული პირის საკუთრებად სხვა სამართლებრივი საფუძვლიდან გამომდინარე და გახდეს ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი“.

სადავო მიწის ნაკვეთი თავდაპირველად იყო ი.ვ-ის ოჯახის მფლობელობა-სარგებლობაში, შემდგომ ამ უკანასკნელებმა დროებით სარგებლობაში (ავადმყოფობის გამო) გადასცეს თავის ნათესავს გარდაცვლილ ბ. ლ-ს, ხოლო ამ უკანასკნელმა ფორმის დაუცველად დადებული გარიგებით ი. ყ-ს ვ-ან ფარულად მიჰყიდა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ი. ვ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ი. ვ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ.თოდრია

მოსამართლეები: ვ.როინიშვილი

ბ. ალავიძე