საქმე №ას-984-942-2013 20 მარტი, 2014 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – კ. ჯ-ა, გ. ჯ-ე, მ. გ-ა, კ. მ-ე, ლ. ჯ-ა, ა. შ-ა, ზ. ბ-ე, ს. ს-ა, თ. კ-ი, ზ. კ-ი, ე. თ-ი (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – ლ. ჭ-ე, თ. ც-ი, მ. გ-ა, ლ. კ-ე, ვ. ფ-ი, გ. ტ-ი, დ. ღ-ი, ნ. ს-ე, დ. ს-ე, დ. ფ-ი, დ. ქ-ე, თ. რ-ი, ნ. მ-ი, ქ. ფ-ე, ნ. ვ-ი, მ. მ-ი, ლ. ლ-ა, ზ. მ-ე, ტ. ო-ი, ა. ა-ე, რ. მ-ე, ჟ. მ-ე, ბმა „ვ 2012“ (მოსარჩელეები)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამო

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

ლ. ჭ-ემ, თ. ც-მა, მ. გ-ამ, ლ. კ-ემ, ვ. ფ-მა, გ. ტ-მა, დ. ღ-მა, ნ. ს-ემ, დ. ს-ემ, დ. ფ-მა, დ. ქ-ემ, თ. რ-მა, ნ. მ-მა, ქ. ფ-ემ, ნ. ვ-მა, მ. მ-მა, ლ. ლ-ამ, ზ. მ-ემ, ტ. ო-მა, ა. ა-ემ, რ. მ-ემ, ჟ. მ-ემ და ბმა „ვ 2012“-მა სარჩელი აღძრეს თბილისის საქალაქო სასამართლოში მოპასუხეების – მ. მ-ის, ა. მ-ის, მ. გ-ას, გ. წ-ას, გ. გ-ის, ბ. ქ-ას, ტ. პ-ის, ფ. პ-ის, ჯ. პ-ის, ლ. ქ-ის, ზ. ხ-ის, გ. ე-ის, ი. ყ-ის, ბ. გ-ის, დ. თ-ის, გ. თ-ის, ე. თ-ის, ლ. გ-ის, ნ. ჩ-ის, ბ. ლ-ის, რ. შ-ის, ლ. წ-ას, ც. ა-ის, ზ. კ-ის, ი. ქ-ის, ზ. ჯ-ის, ტ. კ-ის, თ. ჩ-ის, ჯ. ა-ის, ლ. ჯ-ის, მ. ო-ის, კ. მ-ის, გ. ჯ-ის, ი. ბ-ის, ბ. ჯ-ის, ს. ს-ას, ლ. ჯ-ას, მ. ქ-ის, გ. ბ-ის, რ. მ-ის, ზ. ბ-ის, კ. ჯ-ას, გ. გ-ის, რ. კ-ის, ნ. ბ-ის, ვ. პ-ის, ც. პ-ის, ჯ. ქ-ის, ხ. ყ-ის, ა. შ-ას, ტ. გ-ის, ნ. თ-ის, თ. გ-ის, ზ. ჩ-ის, თ. კ-ის, ვ. წ-ის, ე. თ-ის, ი. გ-ის, ბ. ბ-ის, ზ. თ-ის, რ. თ-სა და დ. ჭ-ას მიმართ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის თაობაზე შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

ქ.თბილისში, ვ-ი, გ-ის მე-2 შესახვევის №17-ში მდებარე 9949,00 დაზუსტებული მიწის ნაკვეთი და მასზე განლაგებული შენობა-ნაგებობა წარმოადგენდა შპს „ნ-ის“ მიერ საკუთარი ხარჯებით აშენებულ ლაბორატორიულ კორპუსს, რომლის მესაკუთრეებსაც დღეისათვის წარმოადგენენ მოსარჩელეები. მოსარჩელეებმა შექმნეს ბმა „ვ 2012“, რომელიც 2011 წლის 23 მარტის 01 კრების ოქმის საფუძველზე აღირიცხა და გაიცა ამხანაგობის ფურცელი №80-24. ბმა-ს თავმჯდომარედ არჩეული იქნა ლ. ჭ-ე. შენობა-ნაგებობაში უნებართვოდ, თვითნებურად შეჭრილები იყვნენ უცხო პირები და მათ შორის მოპასუხეებიც, რომლებიც ერთხელ უკვე თბილისის ვაკე-საბურთალოს 1999 წლის 19 ივლისის გადაწყვეტილებით მათთან მყოფ პირებთან ერთად გამოსახლებულნი იქნენ. აღნიშნული გადაწყვეტილება ძალაში დარჩა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2000 წლის 26 აპრილის გადაწყვეტილებით. მოპასუხეები გამოსახლებულნი იქნენ შენობიდან, მაგრამ რამოდენიმე ხნის შემდეგ კვლავ შეიჭრნენ და თვითნებურად მოიწყვეს საცხოვრებელი ფართები, შემოიერთეს სარდაფები, კიბის უჯრედები, განახორციელეს მიშენება-დაშენებები რამაც ხელყო მოსარჩელეთა საკუთრება. მოპასუხეებს არ გააჩნიათ მოსარჩელეთა საკუთრების მართლზომიერი მფლობელობის რაიმე სახის დამადასტურებელი დოკუმენტი. მათი საკუთრება არ წარმოადგენს კომპაქტურად განსახლების ობიექტს. მოპასუხე (გარდა მ-სა) იძულებით გადაადგილებული პირები – დევნილები დარეგისტრირებულნი არიან სხვა მისამართებზე და ყველა მოპასუხე წარმოადგენს უძრავი ქონების უკანონო მფლობელს, ხოლო მ. და ა. მ-ი დევნილად რეგისტრირებულნი არიან უძრავ ქონებაში 1998 წლიდან. მათი რეგისტრაცია არ წარმოადგენს მართლზომიერი მფლობელობის მტკიცებულებას. მოპასუხე მ-ეებმა დროებით საცხოვრებელ ადგილად თვითნებურად აირჩიეს მოსარჩელეთა საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება და არ წარმოადგენენ სადაო ქონების მართლზომიერ მფლობელებს. მოსარჩელეებმა რამოდენიმეჯერ ცადეს მოპასუხე გამოსახლება პოლიციის მეშვეობით, მიმართეს ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროს მაგრამ უშედეგოდ.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ ისინი წარმოადგენენ სადაო უძრავი ქონების კეთილსინდისიერ მფლობელებს, მოსარჩელებს კანონდარღვევით აქვთ მიღებული ქონება. ვ-ი, გ-ის მე-2 შესახვევის №17 არის 4100 კვ.მ. ლაბორატორიული შენობა, რომელიც იყო სახელმწიფო საკუთრება და ირიცხებოდა საქნავთობის დეპარტამენტის ბალანსზე, რომელიც კონკურსის საფუძველზე გადაეცა შპს „ს-ას,“ რომელსაც ხელმძღვანელობდა გ. ს-ე. საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს შემოწმების შედეგად აღმოჩნდა, რომ ზემოაღნიშნული ობიექტი შეფასებულ იქნა 171 184 აშშ დოლარად, შესაბამისად, საქნავთობგეოფიზიკის შრომით კოლექტივს წლიური საიჯარო ქირა უნდა გადაეხადათ 17 119 აშშ დოლარი რომელიც 2 წლის განმავლობაში არ შესრულებულდა, რის გამოც ქონების მართვის სამინისტრომ გააუქმა საიჯარო ხელშეკრულება №1-31/398 ბრძანების საფუძველზე. 2002 წლის 17 სექტემბერს ქალაქ თბილისის პრემიერის გ.შ-ის №534-ე განკარგულების საფუძველზე ზემოთხსენებული 4100 კვ.მ. ფართობის შენობა გადაეცა საბინაო ფონდს და დაევალა საბინაო მეურნეობის საქალაქო სამსახურს ორდერების გაცემა შპს „ს-ის“ მიერ წარმოდგენილი ოქმების შესაბამისად. 2005 წლის 20 ივნისს №746 განკარგულების საფუძველზე ქალაქ თბილისის ყოფილმა მერმა ზ. ჭ-მა გააუქმა ზემოაღნიშნული განკარგულება და სადაო ქონება გადასცა სახელმწიფოს. როდესაც დავა მიმდინარეობდა მერიაში და სასამართლოში აღნიშნულ ქონებაზე შპს „ნ-ის“ დირექტორი გ.ს-ე უკანონოდ ასხვისებდა მოსარჩელეებზე სახელმწიფო ქონებას.

მესამე პირი საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს წარმომადგენელმა სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ სადავო შენობა არ წარმოადგენს დევნილთა კომპაქტურად განსახლების ობიექტს. მოპასუხეთა ნაწილი წარმოადგენს იძულებით გადაადგილებულ პირებს, მათ შორის მ-ის ოჯახი რეგისტრირებულია სადაო მისამართზე და წარმოადგენენ მართლზომიერ მფლობელებს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 14 თებერვლის გადაწყვეტილებით ლ. ჭ-ის, თ. ც-ის, მ. გ-ას, ლ. კ-ის, ვ. ფ-ის, გ. ტ-ის, დ. ღ-ის, ნ. ს-ის, დ. ს-ის, დ. ფ-ის, დ. ქ-ის, თ. რ-ის, ნ. მ-ის, ქ. ფ-ის, ნ. ვ-ის, მ. მ-ის, ლ. ლ-ას, ზ. მ-ის, ტ. ო-ის, ა. ა-ის, რ. მ-ის, ჟ. მ-ის და ბმა ”ვს” სარჩელი დაკმაყოფილდა. გამოთხოვილ იქნა ქ.თბილისში მოსარჩელეთა საკუთრებაში არსებული ვ-ის დასახლება, გ-ის ქ. II შესახვევი #17-ში მდებარე 9949.00 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე განლაგებულ შენობა-ნაგებობა მოპასუხეების: მ. მ-ის, ა. მ-ის, მ. გ-ას, გ. წ-ას, გ. გ-ის, ბ. ქ-ას, ტ. პ-ის, ფ. პ-ის, ჯ. პ-ის, ლ. ქ-ის, ზ. ხ-ის, გ. ე-ის, ი. ყ-ის, ბ. გ-ის, დ. თ-ის, გ. თ-ის, ე. თ-ის, ლ. გ-ის, ნ. ჩ-ის, ბ. ლ-ის, რ. შ-ის, ლ. წ-ას, ც. ა-ის, ზ. კ-ის, ი. ქ-ის, ზ. ჯ-ის, ტ. კ-ის, თ. ჩ-ის, ჯ. ა-ის, ლ. ჯ-ის, მ. ო-ის, კ. მ-ის, გ. ჯ-ის, ი. ბ-ის, ბ. ჯ-ის, ს. ს-ას, ლ. ჯ-ას, მ. ქ-ის, გ. ბ-ის, რ. მ-ის, ზ. ბ-ის, კ. ჯ-ას, გ. გ-ის, რ. კ-ის, ნ. ბ-ის, ვ. პ-ის, ც. პ-ის, ჯ. ქ-ის, ხ. ყ-ის, ა. შ-ას, ტ. გ-ის, ნ. თ-ის, თ. გ-ის, ზ. ჩ-ის, თ. კ-ის, ვ. წ-ის, ე. თ-ის, ი. გ-ის, ბ. ბ-ის, ზ. თ-ის, რ. თ-ის, დ. ჭ-ას უკანონო მფლობელობიდან და მოსარჩელეებს გადაეცათ გამონთავისუფლებულ მდგომარეობაში.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა და მოითხოვეს მისი გაუქმება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2013 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილებით მ. მ-ის, ა. მ-ის, მ. გ-ას, გ. წ-ას, გ. გ-ის, ბ. ქ-ას, ტ. პ-ის, ფ. პ-ის, ჯ. პ-ის, ლ. ქ-ის, ზ. ხ-ის, გ. ე-ის, ი. ყ-ის, ბ. გ-ის, დ. თ-ის, გ. თ-ის, ე. თ-ის, ლ. გ-ის, ნ. ჩ-ის, ბ. ლ-ის, რ. შ-ის, ლ. წ-ას, ც. ა-ის, ზ. კ-ის, ი. ქ-ის, ზ. ჯ-ის, ტ. კ-ის, თ. ჩ-ის, ჯ. ა-ის, ლ. ჯ-ის, მ. ო-ის, კ. მ-ის, გ. ჯ-ის, ი. ბ-ის, ბ. ჯ-ის, ს. ს-ას, ლ. ჯ-ას, მ. ქ-ის, გ. ბ-ის, რ. მ-ის, ზ. ბ-ის, კ. ჯ-ას, გ. გ-ის, რ. კ-ის, ნ. ბ-ის, ვ. პ-ის, ც. პ-ის, ჯ. ქ-ის, ხ. ყ-ის, ა. შ-ას, ტ. გ-ის, ნ. თ-ის, თ. გ-ის, ზ. ჩ-ის, თ. კ-ის, ვ. წ-ის, ე. თ-ის, ი. გ-ის, ბ. ბ-ის, ზ. თ-ის, რ. თ-ის და დ. ჭ-ას სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. მოცემულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 14 თებერვლის გადაწყვეტილება შეიცვალა მ. მ-ის და ა. მ-ის მიმართ სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში; დანარჩენ ნაწილში გადაწყვეტილება დარჩა უცვლ.დ. ლ. ჭ-ის, თ. ც-ის, მ. გ-ას, ლ. კ-ის, ვ. ფ-ის, გ. ტ-ის, დ. ღ-ის, ნ. ს-ის, დ. ს-ის, დ. ფ-ის, დ. ქ-ის, თ. რ-ის, ნ. მ-ის, ქ. ფ-ის, ნ. ვ-ის, მ. მ-ის, ლ. ლ-ას, ზ. მ-ის, ტ. ო-ის, ა. ა-ის, რ. მ-ის, ჟ. მ-ის და ბმა „ვ-ის“ სარჩელი, მ. მ-ის და ა. მ-ის მიმართ, არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა შემდეგ ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებზე:

ლ. ჭ-ეს, თ. ც-ს, მ. გ-ას, ლ. კ-ეს, ვ. ფ-ს, გ. ტ-ს, დ. ღ-ს, ნ. ს-ეს, დ. ს-ეს, დ. ფ-ს, დ. ქ-ეს, თ. რ-ს, ნ. მ-ს, ქ. ფ-ეს, ნ. ვ-ს, მ. მ-ს, ლ. ლ-ას, ზ. მ-ეს, ტ. ო-ს, ა. ა-ეს, რ. მ-ეს, ჟ. მ-ეს და ბმა „ვ-ს“ აღძრული აქვთ ვინდიკაციური სარჩელი.

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 170.1-ე, 172.1-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების პირობებში, რამდენადაც დადასტურებულია, რომ მოსარჩელეთა საკუთრებაში არსებულ უძრავი ქონებას - 9949.00 კვ.მ მიწის ნაკვეთსა და მასზე განლაგებულ შენობა-ნაგებობას, მდებარე: ქ. თბილისში, ვ-ის დასახლება, გ-ის ქ. II, შესახვევი N17, სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე ფლობენ მოპასუხეები: მ. გ-ა, გ. წ-ა, გ. გ-ი, ბ. ქ-ა, ტ. პ-ი, ფ. პ-ი, ჯ. პ-ი, ლ. ქ-ი, ზ. ხ-ი, გ. ე-ე, ი. ყ-ი, ბ. გ-ი, დ. თ-ი, გ. თ-ი, ე. თ-ი, ლ. გ-ი, ნ. ჩ-ი, ბ. ლ-ი, რ. შ-ი, ლ. წ-ა, ც. ა-ი, ზ. კ-ი, ი. ქ-ე, ზ. ჯ-ე, ტ. კ-ი, თ. ჩ-ი, ჯ. ა-ი, ლ. ჯ-ე, მ. ო-ი, კ. მ-ე, გ. ჯ-ე, ი. ბ-ი, ბ. ჯ-ე, ს. ს-ა, ლ. ჯ-ა, მ. ქ-ი, გ. ბ-ი, რ. მ-ე, ზ. ბ-ე, კ. ჯ-ა, გ. გ-ი, რ. კ-ი, ნ. ბ-ი, ვ. პ-ი, ც. პ-ი, ჯ. ქ-ე, ხ. ყ-ი, ა. შ-ა, ტ. გ-ი, ნ. თ-ე, თ. გ-ი, ზ. ჩ-ე, თ. კ-ი, ვ. წ-ი, ე. თ-ე, ი. გ-ი, ბ. ბ-ი, ზ. თ-ი, რ. თ-ი და დ. ჭ-ა, სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, პ-ი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად დაასკვნა, რომ მათ მიმართ არსებობდა სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლით გათვალისწინებული ნორმის გამოყენებისთვის ზემოდასახელებული სამივე აუცილებელი გარემოება და სწორად მიიჩნია ამ ნაწილში სარჩელი საფუძვლ.დ. ამასთან, პალატამ მიუთითა, რომ მოსარჩელეების საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული საკუთრების უფლების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა (სსკ-ის 312-ე მუხლი). საჯარო რეესტრის ამონაწერების საწინააღმდეგო გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, მოპასუხეებს სასამართლოსთვის არ წარმოუდგენიათ. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტების მოსაზრება მოსარჩელეების საკუთრების უფლების სადავოობასთან დაკავშირებით.

სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ მოპასუხეების ის პოზიცია, რომ ქ. თბილისში, ვ-ის დასახლება, გ-ის ქ. II, შესახვევი N17-ში მდებარე უძრავი ქონება - 9949.00 კვ.მ მიწის ნაკვეთსა და მასზე განლაგებულ შენობა-ნაგებობა მთლიანად არ წარმოადგენს მოსარჩელეთა საკუთრებას, დაუსაბუთებელია და არ იქნა გაზიარებული, რამდენადაც დადასტურებულია, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი და მასზე განლაგებული შენობა-ნაგებობა, როგორც მიწის ნაკვეთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი, საჯარო რეესტრში რეგისტირებულია ერთ საკადასტრო ერთეულად, საკადასტორი კოდით: N..., რომელიც თანასაკუთრების უფლებით ეკუთვნით თითოეული მოსარჩელეს. გარდა ამისა, ნიშანდობლივია, რომ მოსარჩელე მხარეს წარმოადგენს არა მარტო ფიზიკური პირები, არამედ - ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ვ 2012“. შესაბამისად, ის ფაქტი, რომ სადავო შენობა-ნაგებობის მთლიანი ფართი საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია თუ არა მოსარჩელეთა (იგულისხმება, ფიზიკური პირები) ინდივიდუალურ საკუთრების საგნად, განსახილველი სამოქალაქო დავის გადაწყვეტაზე გავლენას ვერ მოახდენს, რამდენადაც ინდივიდუალურ საკუთრებისგან თავისუფალ ფართზე ვრცელდება ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა თანასაკუთრების რეჟიმი.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა პ-ი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა მ. და ა. მ-ან მიმართებაში, როდესაც მიუთითა, რომ საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს მიერ მოპასუხის სადავო ფართში რეგისტრაცია არ წარმოადგენდა საკმარის საფუძველს მათი მფლობელობის მართლზომიერად მიჩნევისათვის.

სააპელაციო სასამართლომ, „იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 11 მუხლის „ვ“ ქვეპუნქტზე მითითებით, განმარტა, რომ დევნილის დროებითი საცხოვრებელი ადგილი (დევნილის რეგისტრაციის ადგილი) არის დევნილის მიერ დევნილობის პერიოდში არჩეული საცხოვრებელი ადგილი ან ადგილი, სადაც იგი დროებით იქნა განსახლებული. ამავე კანონის მე-5 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, სახელმწიფო უზრუნველყოფს დევნილს დროებითი საცხოვრებელი ფართობით. სამინისტრო ახორციელებს დევნილთა განსახლებას სახელმწიფო და ადგილობრივი თვითმმართველობის (მმართველობის) ორგანოების მიერ, დევნილთა დროებითი განსახლებისათვის გამოყოფილი საცხოვრებელი ფართობის ფარგლებში. ზემოაღნიშნული ნორმის ანალიზიდან გამომდინარეობს, რომ იძულებით გადაადგილებულ პირთა საცხოვრებელი ფართობით დაკმაყოფილების ვალდებულება იკისრა სახელმწიფომ.

კონკრეტულ შემთხვევაში, საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს 2011 წლის 13 თებერვლის და 2013 წლის 31 იანვრის წერილებით დასტურდება, რომ მოპასუხეები: მ. მ-ე და ა. მ-ე, როგორც იძულებით გადაადგილებული პირები (დევნილები), 1998 წლის 25 აგვისტოდან სახელმწიფოს მიერ განსახლებულნი არიან მისამართზე: თბილისი, გ-ის მე-2 შეს. N17 (ტ. I, ს.ფ. 59; ტ. II. ს.ფ. 317-318).

პალატის მითითებით იმისათვის, რომ მესამე პირს, დევნილსა და სახელმწიფოს შორის არსებული სამართალურთიერთობა მოექცეს „იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესრიგის ფარგლებში, აუცილებელია დადგინდეს დევნილთა საწყისი შესახლების მართლზომიერება და კანონშესაბამისობა.

მოცემულ შემთხვევაში მხარეთა შორის სადავო არ ხდება ის გარემოება, რომ მოპასუხეები: მ. მ-ე და ა. მ-ე სადავო ფართში დევნილად რეგისტრირებულნი არიან 1998 წლის 25 აგვისტოდან, იმ პერიოდში, როდესაც აღნიშნული ქონება წარმოადგენდა სახელმწიფო საკუთრებას. იმ ფაქტს, რომ მ. და ა. მ-ის სადავო ბინაში შესახლება განხორციელდა სახელმწიფოს (საქართველოს ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროს ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს) ნებართვითა და თანხმობით, ადასტურებს ასევე, მესამე პირის - საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს წარმომადგენელი, ასევე, როგორც უკვე აღინიშნა, - საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს 2011 წლის 13 თებერვლის და 2013 წლის 31 იანვრის წერილები.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ „საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა შესახებ“ საქართველოს კანონიდან გამომდინარე, იძულებით გადაადგილებული პირების (დევნილების) განსახლების თაობაზე არ არის აუცილებელი, არსებობდეს სახელმწიფოს წერილობითი ნება. პალატის მოსაზრებით, ასეთი ნება შეიძლება სახელმწიფოს შესაბამისი ორგანოების ამა თუ იმ მოქმედებიდანაც იკვეთებოდეს. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, იმ შემთხვევაში, თუ საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტრო წერილობით ადასტურებს სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ ობიექტში დევნილთა ორგანიზებულად (კომპაქტურად) განსახლებისა და რეგისტრაციის ფაქტს, მაშინ არსებობს პრეზუმფცია, რომ დევნილთა განსახლება მოხდა სახელმწიფოს ნებართვის საფუძველზე და შესაბამისად, დევნილს ფართი დაკავებული აქვს კანონიერად. პრეზუმფციულად მიჩნეული ფაქტის საწინააღმდეგოს მტკიცების ტვირთი კი, სამოქალაქო საპროცესო კიდექსის 102-ე მუხლის პ-ი ნაწილის დანაწესიდან გამომდინარე, მას ეკისრება, ვინც დევნილის მიერ ფართის თვითნებურად, კანონის დარღვევით დაკავებაზე მიუთითებს. თუმცა, როგორც საქმის მასალებიდან ირკვევა, ამ სადავო ფაქტობრივი გარემოების დასადასტურებლად მოსარჩელეებს სასამართლოში არცერთი მტკიცებულება არ წარმოუდგენიათ.

ამდენად, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების ერთობლიობაში მიღებისა და სამართლებრივი ანალიზის საფუძველზე, კერძოდ, იმ გარემოების მხედველობაში მიღებით, რომ მ. და ა. მ-ი სადავო ფართში დევნილად რეგისტრირებულნი იყვნენ მანამ, სანამ სადავო ქონება წარმოადგენდა სახელმწიფო საკუთრებას, ასევე, სადავო ობიექტში სახელმწიფოს ნებართვის საფუძველზე მოპასუხეების - მ. და ა. მ-ის შესახლებასთან დაკავშირებით საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს წარმომადგენლის ახსნა-განმარტებისა და სამინისტროს 2011 წლის 13 თებერვლის და 2013 წლის 31 იანვრის წერილების გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ იძულებით გადაადგილებული პირების ჩასახლება სადავო შენობაში განხორციელდა რა სახელმწიფოს ნებით და მისივე საკუთრებაში, მოპასუხეები - მ. და ა. მ-ი მართლზომიერად ფლობენ სადავო ნივთს.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 162-ე მუხლის შესაბამისად, დაუშვებელია მართლზომიერ მფლობელს მოეთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება.

„იძულებით გადაადგილებულ პირთა - დევნილთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, საქართველოს შესაბამის ტერიტორიაზე საქართველოს იურისდიქციის აღდგენამდე დევნილთა კომპაქტური განსახლების ობიექტიდან არ შეიძლება დევნილთა გამოსახლება. მათი გამოსახლება შეიძლება მხოლოდ შესაბამისი კომპენსაციის ან შესაბამისი ფართის გამოყოფის შემთხვევაში.

კონკრეტულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მოპასუხეთათვის სახელმწიფოს არც კომპენსაცია მიუცია ბინის სანაცვლოდ და არც სანაცვლო ბინა გადაუცია (იხ. ტ. II. ს.ფ. 317-318), რის გამოც სახელმწიფოს მიერ აღნიშნული ქმედების განხორციელებამდე მესაკუთრე კანონისმიერი ბოჭვის ფარგლებში რჩება და მის უფლებას, მოსთხოვოს მართლზომიერ მფლობელს (მოპასუხე მ. და ა. მ-ს) ფართის გამოთავისუფლება, ნაკლიანს ხდის კანონისმიერი დათქმა - პირობა, რომ კომპაქტური ჩასახლების ადგილებიდან არ შეიძლება დევნილთა გამოსახლება შესაბამისი ფართით უზრუნველყოფის ან ანაზღაურების გარეშე.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მოპასუხეების - მ. და ა. მ-ის, როგორც იძულებით გადაადგილებული პირების (დევნილების) ჩასახლება სადავო ობიექტში განხორციელდა სახელმწიფოს ნებით და მისივე საკუთრებაში, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მესაკუთრის უფლება, მოითხოვოს ნივთის დაბრუნება, სახელმწიფოს მხრიდან ალტერნატიული ფართის ან შესაბამისი კომპენსაციის შეთავაზებამდე, არ ექცევა სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის რეგულირების სფეროში. შესაბამისად, მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხეების მ. და ა. მ-ის ნაწილში მფლობელობიდან უძრავი ქონების გამოხმობის თაობაზე, ამ ეტაპზე უსაფუძვლოა და იგი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

სააპელაციო პალატის ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა. კასატორებმა მოითხოვეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორების განმარტებით, საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ამონაწერებით დგინდება, რომ მოსარჩელეთა საკუთრებაა 2000 კვადრატული მეტრი და არა 9949 კვადრატული მეტრი. შესაბამისად უნდა გაუქმდეს გადაწყვეტილება ვინაიდან არასწორედაა განსაზღვრული მოსარჩელეთა საკუთრება. სასამართლომ არ გამოიკვლია და გადაწყვეტილებაში არ მიუთითა თუ კონკრეტულად რომელი მოსარჩელის ფართი აქვს დაკავებული მოპასუხეებს, რამაც წაართვა მათ შეგებებული სარჩელის აღძვრის უფლება. კასატორები სადაო შენობაში ჩასახლებულნი არიან 1992-1993 წლებში, როდესაც შენობა წარმოადგენდა სახელმწიფო საკუთრებას და იყო კარკასულ მდგომარეობაში. კასატორები წარმოადგენენ მათ მიერ დაკავებული ფართების მართლზომიერ მფლობელებს. არ არსებობს გამგეობის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბინების ნუმერაციის დადგენის შესახებ და შეუძლებელია სადაო კოსპუსში ბინების რეალური იდენტიფიცირება. მოპასუხეების მიერ დაკავებული ბინების ფართობი დაახლოებით 4-ჯერ აღემატება მოსარჩელეთა საკუთრებაში არსებულ 22 ბინის ფართობს. არ არსებობს სამი ძირითადი მომენტი: არსებობს ნივთი, აღნიშნული ნივთი სრულად არ ეკუთვნის მოწინააღმდეგე მხარეს, კასატორებს გააჩნიათ ამ ნივთის ფლობის უფლება. გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელი და უკანონოა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 385-ე მუხლის შესაბამისად.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 7 ნოემბრის განჩინებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, თ. კ-ი, ზ. კ-ი, ე. თ-ი, კ. ჯ-ა და გ. ჯ-ე გათავისუფლდნენ სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, ხოლო მ. გ-ას, კ. მ-ის, ლ. ჯ-ას, ა. შ-ას, ზ. ბ-ის, ს. ს-ას, თ. კ-ის, ზ. კ-სა და ე. თ-ის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად დასაშვებობის შესამოწმებლად.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2013 წლის 25 ნოემბრის განჩინებით გ. წ-ას, გ. გ-ის, ბ. ქ-ას, ტ. პ-ის, ფ. პ-ის, ჯ. პ-ის, ლ. ქ-ის, ზ. ხ-ის, გ. ე-ის, ი. ყ-ის, ბ. გ-ის, დ. თ-ის, გ. თ-ის, ლ. გ-ის, ნ. ჩ-ის, ბ. ლ-ის, რ. შ-ის, ლ. წ-ას, ც. ა-ის, ი. ქ-ის, ზ. ჯ-ის, ტ. კ-ის, თ. ჩ-ის, ჯ. ა-ის, ლ. ჯ-ის, მ. ო-ის, ი. ბ-ის, ბ. ჯ-ის, მ. ქ-ის, გ. ბ-ის, რ. მ-ის, გ. გ-ის, რ. კ-ის, ნ. ბ-ის, ვ. პ-ის, ც. პ-ის, ჯ. ქ-ის, ხ. ყ-ის, ტ. გ-ის, ნ. თ-ის, თ. გ-ის, ზ. ჩ-ის, ვ. წ-ის, ე. თ-ის, ი. გ-ის, ბ. ბ-ის, ზ. თ-ის, რ. თ-სა და დ. ჭ-ას საკასაციო საჩივარი დარჩა განუხილველი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა კ. ჯ-ას, გ. ჯ-ის, მ. გ-ას, კ. მ-ის, ლ. ჯ-ას, ა. შ-ას, ზ. ბ-ის, ს. ს-ას, თ. კ-ის, ზ. კ-ის და ე. თ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლ.დ დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას კ. ჯ-ას, გ. ჯ-ის, მ. გ-ას, კ. მ-ის, ლ. ჯ-ას, ა. შ-ას, ზ. ბ-ის, ს. ს-ას, თ. კ-ის, ზ. კ-ის და ე. თ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მათ უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პ-ი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, თ. კ-ი, ზ. კ-ი, ე. თ-ი, კ. ჯ-ა და გ. ჯ-ე გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. კ. ჯ-ას, გ. ჯ-ის, მ. გ-ას, კ. მ-ის, ლ. ჯ-ას, ა. შ-ას, ზ. ბ-ის, ს. ს-ას, თ. კ-ის, ზ. კ-ის და ე. თ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. თ. კ-ი, ზ. კ-ი, ე. თ-ი, კ. ჯ-ა და გ. ჯ-ე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

3. კასატორ ლ. ჯ-ას სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მისი წარმომადგენლის მ. ჩ-ის მიერ 2013 წლის 28 ოქტომბერს N3 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

4. კასატორ ა. შ-ას სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მისი წარმომადგენლის მ. ჩ-ის მიერ 2013 წლის 28 ოქტომბერს N4 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

5. კასატორ კ. მ-ეს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მისი წარმომადგენლის მ. ჩ-ის მიერ 2013 წლის 28 ოქტომბერს N2 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

6. კასატორ ზ. ბ-ეს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მისი წარმომადგენლის მ. ჩ-ის მიერ 2013 წლის 28 ოქტომბერს N5 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

7. კასატორ ს. ს-ას სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მისი წარმომადგენლის მ. ჩ-ის მიერ 2013 წლის 28 ოქტომბერს N6 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

8. კასატორ მ. გ-ას სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მისი წარმომადგენლის მ. ჩ-ის მიერ 2013 წლის 28 ოქტომბერს N1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

9. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე