საქმე №ას-1141-1088-2013 1 აპრილი, 2014 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
თეიმურაზ თოდრია, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – ა. დ-ო-ი (მოსარჩელე, შეგებებულ სარჩელში – მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – ჯ., ე. მ-ი, მ. ა-ა (მოპასუხე, შეგებებული სარჩელის ავტორი)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 15 ოქტომბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება
დავის საგანი – თანხის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცობა (ძირითად სარჩელში), თანხის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელი სადგომის მფლობელობის შეწყვეტა (შეგებებულ სარჩელში)
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ა. დ-ო-იმ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ჯ., ე., მ-სა და მ. ა-ას მიმართ და მოითხოვა, ქ.თბილისში, ლ. ტ-ის დასახლება №4-ში მდებარე 119,61 კვ.მ (36 კვ.მ+83,61 კვ.მ) საცხოვრებელი სადგომის თანამესაკუთრეების – ე. მ-ის, მ. ა-სა და ჯ. მ-ის საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების – 7000 აშშ დოლარის 25%-ის – 1750 აშშ დოლარის (თითოეულისათვის 584 აშშ დოლარის) გადახდის სანაცვლოდ, უძრავი ნივთის მესაკუთრედ ცნობა.
მოსარჩელის მითითებით, იგი არის სადავო საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლე, მოპასუხეები კი უარს აცხადებენ, საკუთრებაში გადასცენ მას დაკავებული საცხოვრებელი სადგომი.
მოპასუხე ჯ. მ-მა სარჩელი ცნო და მიუთითა, რომ თანახმაა, გადაეცეს ა. დ-ო-ის საცხოვრებელი სადგომი საკუთრებაში, 584 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ.
მოპასუხეებმა – მ. ა-ამ და ე. მ-მა სარჩელი არ ცნეს და შეგებებული სარჩელით მოითხოვეს, შეუწყდეს მფლობელობა ა. დ-ო-ის ქ.თბილისში, ლ.ტ-ის დასახლება №4-ში მდებარე 119,61 კვ.მ საცხოვრებელ სადგომზე, საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის – 5250 აშშ დოლარისა და არსებითი გაუმჯობესების ხარჯის – 15000 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ.
მ. ა-ა და ე. მ-ი დაეთანხმდნენ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ აუდიტის დასკვნას უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულების განსაზღვრის შესახებ და, ვინაიდან თანამესაკუთრე ჯ. მ-მა უარი განაცხადა ა. დ-ო-ის მიერ დაკავებულ საცხოვრებელ სადგომზე, ნება გამოავლინეს, თავად გადაეხადათ მოსარგებლისათვის ჯ. მ-ის ნაცვლად კომპენსაცია. მათვე მოითხოვეს, ჯ. მ-ის 584 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ, ამ უკანასკნელის კუთვნილი საცხოვრებელი ფართის მესაკუთრედ ცნობა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 15 აპრილის გადაწყვეტილებით ა. დ-ო-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ე. მ-სა და მ. ა-ას შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა, ე. მ-სა და მ. ა-ას ა. დ-ო-ის სასარგებლოდ დაეკისრათ საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის – 5250 აშშ დოლარისა და საცხოვრებელი სადგომის არსებითი გაუმჯობესების ხარჯის – 15000 აშშ დოლარის გადახდა, ე. მ-სა და მ. ა-ას ა. დ-ო-ის სასარგებლოდ 20 250 აშშ დოლარის გადახდის შემთხვევაში, ვალდებულების შესრულების ან ამ ვალდებულების სხვაგვარად შეწყვეტის დოკუმენტის წარდგენის შემდეგ ა. დ-ო-ის შეუწყდა მფლობელობა ქ.თბილისში, ლ. ტ-ის დასახლება №4-ში მდებარე საცხოვრებელ სადგომზე (119.61 კვ.მ) და უძრავი ქონება (119.61 კვ.მ) თავისუფალ მდგომარეობაში გადაეცა მესაკუთრეებს – ე. მ-ს და მ. ა-ას, ე. მ-სა და მ. ა-ას ჯ. მ-ის სასარგებლოდ დაეკისრათ 584 აშშ დოლარის გადახდა.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება ა. დ-ო-იმ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 15 ოქტომბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაში ასახული შემდეგი გარემოებები:
საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, ქ.თბილისში, ლ. ტ-ის დასახლება №4-ში მდებარე უძრავი ქონება საკადასტრო კოდით №..., №6 ნაგებობა 119.66 კვ.მ საერთო ფართით და №5 ნაგებობა რეგისტრირებულია ე. მ-ის საკუთრებად, №3 და №4 ნაგებობები 105.68 კვ.მ საერთო ფართით, №7 ნაგებობა და №8-ის 3/8 ნაწილი ირიცხება ჯ. მ-ის საკუთრებად, №3 და №4 ნაგებობები 105.68 კვ.მ საერთო ფართით, №7 ნაგებობა, №8-ის 5/8 ნაწილი და №15 ნაგებობა (ავტოფარეხი) რეგისტრირებულია მ. ა-ას საკუთრებად.
მოსარჩელე ა. დ-ო-ი წარმოადგენს სადავო საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლეს, რომელსაც მფლობელობის უფლება მიღებული აქვს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით.
ამჟამად, ა. დ-ო-ის ფაქტობრივ მფლობელობაში არის 119.61 კვ.მ ფართი, რომელთაგან ერთი შენობა შეადგენს 85.51 კვ.მ-ს, ხოლო დანარჩენი არის დამხმარე ფართი. ტექნიკური აღრიცხვის არქივის მონაცემების მიხედვით ლიტ „დ-ს“ (დამხმარე) ფართია 36 კვ.მ, რომელიც არის თანამესაკუთრეთა საერთო საკუთრება. სააღრიცხვო ბარათში არსებული მასალების მიხედვით, ლიტ „დ-ს“ შეესაბამება შენობა-ნაგებობა №11/1-ის ნაწილი. ტექაღრიცხვის არქივში რეგისტრირებულია 36 კვ.მ ფართი, ხოლო დარჩენილი 83.61 კვ.მ არ არის რეგისტრირებული. 36 კვ.მ-ის საბაზრო ღირებულება შეადგენს 7 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარს, ხოლო 83.61 კვ.მ ფართის ღირებულება შეადგენს 15 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარს.
სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები მხარეთა მიერ სადავოდ არ გამხდარა.
სასამართლოს მითითებით, საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1996 წლის 27 ივნისამდე წარმოშობილი ურთიერთობები, მათი სპეციფიკური ხასიათიდან გამომდინარე, წესრიგდება კანონით „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“.
პალატამ იხელმძღვანელა აღნიშნული კანონის 11 მუხლის „ა“ პუნქტით, მე-2 მუხლის მე-3, მე-6 პუნქტებით, მე-6 მუხლით და მიიჩნია, რომ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრის სასარგებლოდ სადავო უძრავ ნივთზე მოსარგებლეთა მფლობელობის შეწყვეტისას მესაკუთრემ მოსარგებლეს უნდა გადაუხადოს ასევე ის ხარჯი, რის შედეგადაც მოსარგებლემ გააუმჯობესა სადგომი. ამასთან, ხსენებული ვალდებულების წარმოშობის საფუძველია უძრავი ნივთის არა ყოველგვარი გაუმჯობესება (მაგ: მიმდინარე სარემონტო სამუშაოები, როგორიცაა კედლების შეთეთრება, იატაკის მოხვეწა-გალაქვა ან სხვა), არამედ მხოლოდ ისეთი, რასაც შედეგად მოჰყვა ნივთის არსებითი ცვლილება, მისი თვისობრივად, ხარისხობრივად, მოცულობით მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება და სადგომის ღირებულების გაზრდა (მაგ: ფართის მიშენება, დაშენება, გაფართოება, შენობის კონსტრუქციის, საძირკვლის კაპიტალური შეკეთება-გამოცვლა და ა.შ).
მოცემულ შემთხვევაში სასამართლომ დაადგინა, რომ ა. დ-ო-ი წარმოადგენს სადავო საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლეს, რომელსაც მფლობელობის უფლება მიღებული აქვს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით, შეგებებული სარჩელის ავტორები – ე. მ-ი და მ. ა-ა არიან სადავო სადგომის მესაკუთრეები. საქმის მასალებით ასევე დადასტურებულია მესაკუთრეთა ნება „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონით გათვალისწინებული უფლებით ერთმნიშვნელოვნად სარგებლობის თაობაზე. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრეების მიერ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ კანონის მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული უფლების გამოყენების პირობებში, ე. მ-სა და მ. ა-ას მოთხოვნა საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის სანაცვლოდ, საცხოვრებელი სადგომის მფლობელობის შეწყვეტის თაობაზე პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართლზომიერად დააკმაყოფილა, მესაკუთრეებს ა. დ-ო-ის სასარგებლოდ მართებულად დაეკისრათ საცხოვრებელი სადგომის გამოთავისუფლების სანაცვლოდ სადგომის ღირებულების 75%-ის ანაზღაურება და მოსარგებლის მიერ განხორციელებული მიშენების ხარჯის სრულად ანაზღაურება.
სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია, რომ საცხოვრებელ სადგომზე მის მიერ მიშენებული ფართი არ წარმოადგენს დავის საგანს და, შესაბამისად, იგი არ უნდა გამოათავისუფლოს მესაკუთრეთა სასარგებლოდ. როგორც აღინიშნა, „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-6 მუხლი ადგენს მიშენების ანაზღაურების წესს, რაც მიუთითებს იმაზე, რომ დასახელებული კანონის მოქმედების სფეროში ექცევა მოსარჩელის მიერ ამჟამად დაკავებული მთლიანი ფართი. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ მოსარგებლისთვის მის მიერ განხორციელებული მიშენების ხარჯის სრულად ანაზღაურების სანაცვლოდ, მესაკუთრეებს ე. მ-სა და მ. ა-ას თავისუფალ მდგომარეობაში უნდა გადაეცეთ საცხოვრებელ სადგომზე მოსარგებლის მიერ განხორციელებული მიშენებული ფართიც.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ა. დ-ო-იმ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით ძირითადი სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:
სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ საქმის მასალებში წარმოდგენილი ტექნიკური აღრიცხვის არქივის მონაცემებით მოპასუხეთა საკუთრებას წარმოადგენს 36 კვ.მ ფართი, რომლის საბაზრო ღირებულება, აუდიტორული დასკვნის თანახმად, შეადგენს 7000 აშშ დოლარს. რაც შეეხება კასატორის სარგებლობაში არსებულ 83,6 კვ.მ-ს, აღნიშნული ფართი მოწინააღმდეგე მხარის სახელზე რეგისტრირებული არ არის და მათ მფლობელობაში არ იმყოფება. შესაბამისად, ა. დ-ო-ის მფლობელობა უნდა შეწყვეტოდა მხოლოდ 36 კვ.მ-ზე.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 29 ნოემბრის განჩინებით ა. დ-ო-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე განჩინებით კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ა. დ-ო-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ა. დ-ო-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: თ. თოდრია
პ. ქათამაძე
