საქმე№ას-1215-1160-2013 1 აპრილი, 2014 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
თეიმურაზ თოდრია, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – ს. მ-ი, ი. ა-ი (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – ინდივიდუალური მეწარმე „ვ. ნ-ე“ (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 9 ოქტომბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – სესხის დაბრუნება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ინდივიდუალურმა მეწარმე „ვ. ნ-ემ“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ს. მ-სა და ი. ა-ის მიმართ, 2011 წლის 15 სექტემბრის სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, სესხის – 13 000 აშშ დოლარის, პროცენტის – 9 126 აშშ დოლარისა და პირგასამტეხლოს – 4 550 აშშ დოლარის ანაზღაურების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით:
2011 წლის 25 სექტემბერს ინდივიდუალურ მეწარმე „ვ. ნ-სა“ და ს. მ-ის შორის გაფორმდა სესხისა და გირავნობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც ს. მ-იმ ვ. ნ-ან ისესხა 13 000 აშშ დოლარი 12 თვის ვადით 2012 წლის 15 სექტემბრამდე თვეში 9% სარგებლის დარიცხვით, პირგასამტეხლო განისაზღვრა გადაუხდელი თანხის 0,5%-ით ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე. სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, კრედიტორის მოთხოვნის უზრუნველყოფის მიზნით, დაგირავდა ს. მ-ის საკუთრებაში არსებული 100%-იანი წილი შპს „ჯ. ჯ-ი“. აღნიშნული ხელშეკრულებით მხარეები შეთანხმდნენ, რომ, თუ მოვალე გააჭიანურებდა გირავნობით უზრუნველყოფილი მოთხოვნის დაკმაყოფილებას, კრედიტორი უფლებამოსილი იქნებოდა, მოთხოვნის დაკმაყოფილების მიზნით, მიემართა ნოტარიუსისთვის სააღსრულებო ფურცლის მისაღებად.
ინდივიდუალურ მეწარმე „ვ. ნ-სა“ და ს. მ-ის შორის გაფორმებული სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, კრედიტორის მოთხოვნების უზრუნველყოფის მიზნით, 2011 წლის 15 სექტემბერს ინდივიდუალურ მეწარმე ვ. ნ-სა და ი. ა-ს შორის გაფორმდა სოლიდარული თავდებობის ხელშეკრულება.
მოპასუხემ ნაკისრი ვალდებულება არ შეასრულა, ხოლო 2012 წლის 21 ნოემბერს იძულებით აუქციონზე განხორციელდა შპს „ჯ. ჯ-ი“ დაგირავებული, ს. მ-ის საკუთრებაში არსებული 100%-იანი წილის რეალიზაცია. რეალიზაციის შედეგად ამონაგებმა თანხამ შეადგინა 195 ლარი, რომლითაც დაიფარა პირგასამტეხლო.
მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.
ს. მ-ის განმარტებით, მოსარჩელის მოთხოვნა უნდა ჩაითვალოს დაკმაყოფილებულად, ვინაიდან, დავალიანების დაფარვის მიზნით, განხორციელდა გირავნობის საგნის რეალიზაცია, სხვა ქონება კი მხარეს არ გააჩნია.
ი. ა-ის მითითებით, თავდებობის ხელშეკრულება არ აკმაყოფილებს კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს, კერძოდ, ხელშეკრულებაში არ არის განსაზღვრული თავდების პასუხისმგებლობის რაოდენობრივად განსაზღვრული მაქსიმალური ოდენობა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ი. ა-ს არ ეკისრება სოლიდარული ვალდებულება ინდივიდუალურ მეწარმე ვ. ნ-ის მიმართ.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 12 აპრილის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხეებს მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ, 2011 წლის 15 სექტემბრის სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, სესხის – 13 000 აშშ დოლარის, პროცენტის – 1 470 აშშ დოლარისა და პირგასამტეხლოს – 2 000 აშშ დოლარის გადახდა, რაც სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში მოპასუხეებმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 9 ოქტომბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნები საქმის ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით მხარეთა მიერ არ გასაჩივრებულა, შესაბამისად, გაზიარებულ უნდა იქნეს გადაწყვეტილებაში დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები.
სააპელაციო პალატა არ დაეთანხმა აპელანტების პრეტენზიას იმასთან დაკავშირებით, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად არ მიიჩნია თავდებობის ხელშეკრულება ფორმადაუცველ გარიგებად და შესაბამისად, თავდებ ი. ა-ს თანხის გადახდა უსაფუძვლოდ დააკისრა.
პალატამ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ, სამოქალაქო კოდექსის 892-ე მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესზე მითითებით, მართებულად მიიჩნია, რომ სოლიდარული თავდებობის შესახებ წერილობითი განცხადებით გამოვლენილია ნება ძირითად მოვალესთან ერთად სოლიდარულად პასუხისმგებლობის შესახებ და რამდენადაც ამ წერილობითი განცხადებით დადგენილია თავდების პასუხისმგებლობის ფარგლები (საკრედიტო ხელშეკრულებაში მითითებული თანხის /13 000 აშშ დოლარი/ ორმაგი ოდენობა, რაშიც შედის: ძირითადი ვალი, საპროცენტო სარგებელი და პირგასამტეხლოები, რაც დაწესებულია საკრედიტო ხელშეკრულებით, ასევე კრედიტორისთვის მიყენებული ზიანი და სასამართლო ხარჯები), იგი აკმაყოფილებს სამოქალაქო კოდექსის 892-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამდენად, თავდებობა ნამდვილია და არ არსებობს ფორმადაუცველ გარიგებად მისი მიჩნევის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი.
პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 317-ე, 623-ე, 625-ე, 895-ე, 361-ე და 316-ე მუხლებზე მითითებით, სწორად დაასკვნა, რომ სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დავალიანება სოლიდარულად უნდა დაეკისროთ მოპასუხეებს, ს. მ-ის (ძირითადი მოვალე) და ი. ა-ს (თავდები), რადგან თავდებობა ნამდვილია და არ არსებობს მისი ბათილად მიჩნევის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი.
სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის პრეტენზია იმასთან დაკავშირებით, რომ ვ. ნ-ის სასარგებლოდ გადახდილი 3030 აშშ დოლარი სასამართლოს მხრიდან არასწორად ჩაითვალა პროცენტის სახით გადახდილ თანხად და არასწორად არ გამოაკლდა ძირითად სესხს.
სააპელაციო პალატა აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით სრულად დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას, რომ, რამდენადაც 2011 წლის 15 სექტემბრის ხელშეკრულების საფუძველზე სესხი გაცემულ იყო 12 თვის ვადით, ყოველთვიურად საპროცენტო სარგებლის სახით 3%-ის გადახდის შემთხვევაში მსესხებელს საპროცენტო სარგებლის სახით სულ უნდა გადაეხადა 4 500 აშშ დოლარი (2011 წლის 15 ოქტომბერს – 7 000 აშშ დოლარის 3%, რაც შეადგენდა 210 აშშ დოლარს, ხოლო 2011 წლის 15 ნოემბერს და მომდევნო თვეებში – 13 000 აშშ დოლარის 3%, რაც შეადგენდა 390 აშშ დოლარს (390 აშშ დოლარიX11 თვეზე + 210 აშშ დოლარი=4 500 აშშ დოლარს). ამდენად, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მსესხებელს საპროცენტო სარგებლის სახით უკვე გადახდილი აქვს 3 030 აშშ დოლარი, მას მოსარჩელის მიმართ გააჩნია საპროცენტო სარგებლის დავალიანება 1 470 აშშ დოლარის ოდენობით (4 500 აშშ დოლარს - 3 030 აშშ დოლარი=1 470 აშშ დოლარს). შესაბამისად, აპელანტის პრეტენზია ამ ნაწილშიც ფაქტობრივ საფუძველს მოკლებულია.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ს. მ-იმ და ი. ა-მა გაასაჩივრეს საკასაციო წესით, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
სააპელაციო პალატამ არ გაითვალისწინა, რომ კასატორები სადავოდ ხდიდნენ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას მათი უფლებების დარღვევის ნაწილში. სადავო გარიგება წარმოადგენდა ფორმადაუცველ თავდებობის ხელშეკრულებას, ვინაიდან იგი სამოქალაქო კოდექსის 892-ე და 898-ე მუხლების შინაარსთან წინააღმდეგობაშია.
სასამართლომ საქმეში არსებული მტკიცებულებები სამართლებრივად არ შეაფასა და მიიღო არასწორი განჩინება.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 13 იანვრის განჩინებით ს. მ-სა და ი. ა-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ს. მ-სა და ი. ა-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორებს – ს. მ-სა და ი. ა-ს უნდა დაუბრუნდეთ სახელმწიფო ბაჟის სახით 2014 წლის 3 იანვარს №22 საგადახდო დავალებით ს. მ-ის მიერ გადახდილი 1431 ლარის 70% – 1001,7 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ს. მ-სა და ი. ა-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. კასატორ ს. მ-სა (პირადი №...) და ი. ა-ს (პირადი №...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეთ სახელმწიფო ბაჟის სახით 2014 წლის 3 იანვარს №22 საგადახდო დავალებით ს. მ-ის მიერ გადახდილი 1431 ლარის 70% – 1001,7 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: თ. თოდრია
პ. ქათამაძე
