საქმე№ას-126-120-2014 1 აპრილი, 2014 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
თეიმურაზ თოდრია, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – სს „ს. რ-ა“ (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – შ. კ-ე, ვ. ო-ი, რ. ღ-ე (მოსარჩელეები)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 19 დეკემბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – საწარმოო ტრავმის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
შ. კ-ემ, ვ. ო-მა და რ. ღ-ე სარჩელი აღძრეს სასამართლოში სს „ს. რ-ის“ მიმართ საწარმოო ტრავმის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების შესახებ და მოითხოვეს 2003 წლის 1 ივნისიდან ყოველთვიური სარჩოს სახით შ. კ-ის – 900 ლარისა და მიუღებელი სარჩოს, ერთობლივად 12429.45 ლარის გადახდა, ვ. ო-ის 2003 წლის 1 ივნისიდან ყოველთვიური სარჩოს – 900 ლარისა და მიუღებელი სარჩოს, ერთობლივად 12931.29 ლარის ანაზღაურება, ხოლო რ. ღ-ის 2003 წლის 1 ივნისიდან ყოველთვიური სარჩოს – 900 ლარისა და მიუღებელი სარჩოს, ერთობლივად 12429.45 ლარის დაკისრება.
მოსარჩელეთა განმარტებით, ისინი მუშაობდნენ სს „ს. რ-ი“ მემანქანის თანაშემწეებად, სხვადასხვა დროს მიიღეს საწარმოო ტრავმა, რის გამოც მრავალი წელია, მოპასუხისაგან იღებენ ყოველთვიურ სარჩოს.
მოპასუხემ მათ სარჩოს ოდენობა იმავე კატეგორიის მოქმედი მუშაკის – მემანქანის თანაშემწის ხელფასის გაზრდილი ოდენობის გათვალისწინებით არ გადაუანგარიშათ, რის გამოც კარგავენ იმ შემოსავალს, რაც კანონით ეკუთვნით.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ კეთილსინდისიერად ასრულებდა მოსარჩელეებისათვის სარჩოს გადახდის ვალდებულებას. მოსარჩელეების წარმოდგენილი მოთხოვნები მიუღებელ შემოსავალთან დაკავშირებით სამართლებრივად დაუსაბუთებელია.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, რაც მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 19 დეკემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის პრეტენზია, რაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივ უსწორობას შეეხება და მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სამართლებრივად სწორად შეაფასა საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და მართებულად დააკმაყოფილა სარჩელი.
პალატამ იხელმძღვანელა მოქმედი საქართველოს შრომის კოდექსის 44-ე მუხლით, სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 317-ე მუხლის პირველი ნაწილით და ჩათვალა, რომ სამოქალაქო კოდექსით სხეულის დაზიანებითა და ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენებით გამოწვეული ზიანი ანაზღაურდება დელიქტური პასუხისმგებლობის ფორმით. ამავე კოდექსის 992-ე მუხლის, 408-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეები უფლებამოსილი არიან, სარჩოს სახით მიიღონ ზიანის ანაზღაურება იმ ოდენობით, რა ოდენობითაც მიიღებდნენ ხელფასს, ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება რომ არ დამდგარიყო.
სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ სასამართლო გადაწყვეტილებით განსაზღვრული სარჩოს ოდენობის გადაანგარიშების შესაძლებლობას კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს. სარჩოს მიღების უფლება წარმოადგენს პირის შესაძლებლობას, აუნაზღაურდეს ზიანი, რაც მიიღო საწარმოო ტრავმის სახით. აღნიშნული კი გულისხმობს პირისათვის შემოსავლის მიღების უზრუნველყოფას საწარმოო ტრავმის არარსებობის პირობებში შესაძლო შრომის ანაზღაურების შესაბამისად.
ვინაიდან დადგენილია, რომ სს „ს. რ-ი“ იმავე თანამდებობის მუშაკების ხელფასი გარკვეულ პერიოდში იზრდებოდა, საფუძვლიანია შ. კ-ის, ვ. ო-ის და რ. ღ-ის მოთხოვნა, ზიანის ანაზღაურება მოხდეს სარჩოს გადაანგარიშებით.
სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ სს „ს. რ-ას“ ბრალი არ მიუძღვის მომხდარ საწარმოო ტრავმაში, ანუ შ. კ-ის, ვ. ო-ის და რ. ღ-ის ჯანმრთელობისათვის ზიანის მიყენებაში და იგი არაა ვალდებული, ყოველთვიური სარჩო გადაუხადოს მოსარჩელეს.
სასამართლომ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებას, რომ მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანია არა სარჩოს დაწესება, არამედ უკვე დანიშნული სარჩოს გადაანგარიშება. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ საწარმოს ბრალეულობის საკითხის განხილვა ხდება სარჩოს დაწესებისას და არა უკვე დაწესებული სარჩოს აღდგენის ან გადაანგარიშებისას.
მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლომ დაადგინა, რომ შ. კ-ემ, ვ. ო-მა და რ. ღ-ემ სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მიიღეს საწარმოო ტრავმა და შრომითი დასახიჩრების მიზეზით დაეკარგათ პროფესიული შრომითი უნარი 90%-ით უვადოდ. მოსარჩელეები დღემდე საწარმოო ტრავმის გამო, სს „ს. რ-ან“ იღებდნენ და იღებენ ყოველთვიურ სარჩოს. პალატის მოსაზრებით, ვინაიდან სს „ს. რ-ა“, საწარმოო ტრავმის გამო, ზიანის ანაზღაურების მიზნით, დაზარალებულებს უხდის ყოველთვიურ სარჩოს, ეს საკითხი მხარეთა შორის უკვე გადაწყვეტილად და უდავოდ დადგენილად არის მიჩნეული, ამიტომ საწარმოს ბრალეულობის საკითხის გამორკვევა, როგორც ზემოთ აღინიშნა, ამ ეტაპზე აღარ ხდება.
ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ მართებულად დააკმაყოფილა სარჩელი მოსარჩელეების თანამდებობის მუშაკის ხელფასის 90%-ის ოდენობამდე გადასაანგარიშებელი სარჩოს – 2010 წლის 1 ივნისიდან 2013 წლის 1 ივნისამდე პერიოდში, შ. კ-სა და რ. ღ-ის, თითოეულისათვის დამოუკიდებლად ჯამში 12429.45 ლარის, ვ. ო-ის კი, სულ – 12931.29 ლარის და 2013 წლის 1 ივნისიდან თითოეული მათგანისათვის ყოველთვიურად სარჩოს – 900 ლარის ანაზღაურების ნაწილში.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება სს „ს. რ-ამ“ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 408-ე და 992-ე მუხლები, რომლებიც სარჩოს გადაანგარიშების წესს არ არეგულირებენ.
აღნიშნული საკითხი მოწესრიგებული იყო საქართველოს პრეზიდენტისა და მთავრობის დადგენილებებით დამტკიცებული სპეციალური წესებით, რომლებიდანაც ამჟამად სარჩოს გადაანგარიშების თაობაზე არსებული ნორმები ამოღებულია. შესაბამისად, მოქმედი კანონმდებლობა ასეთის შესაძლებლობას საერთოდ აღარ ითვალისწინებს.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 20 თებერვლის განჩინებით სს „ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა სს „ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ სს „ს. რ-ას“ უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2014 წლის 27 იანვარს №841 საგადასახადო დავალებით გადახდილი 995,57 ლარის, №842 საგადასახადო დავალებით გადახდილი 962,12 ლარისა და №843 საგადასახადო დავალებით გადახდილი 962,12 ლარის, სულ – 2919,81 ლარის 70% – 2043,867 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. სს „ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. კასატორ სს „ს. რ-ას“ (საიდენტიფიკაციო კოდი №...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2014 წლის 27 იანვარს №841 საგადასახადო დავალებით გადახდილი 995,57 ლარის, №842 საგადასახადო დავალებით გადახდილი 962,12 ლარისა და №843 საგადასახადო დავალებით გადახდილი 962,12 ლარის, სულ – 2919,81 ლარის 70% – 2043,867 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: თ. თოდრია
პ. ქათამაძე
