№ას-175-164-2014 10 აპრილი, 2014 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – დ. ჭ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს საზოგადოებრივი კოლეჯი „გ-ა“

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2013 წლის 16 იანვარს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა დ. ჭ-ემ მოპასუხე შპს საზოგადოებრივი კოლეჯი „გ-ას“ მიმართ და მოითხოვა მოპასუხე ორგანიზაციისაგან სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება 2011 წლის თებერვლიდან ივნისის თვის ჩათვლით, 9400 ლარის ოდენობით და საბოლოო ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღისათვის დაყოვნებული თანხის 0.07%-ის დაკისრება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 29 აპრილის გადაწყვეტილებით დ. ჭ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა:

შპს საზოგადოებრივ კოლეჯ „გ-ას“ მოსარჩელე დ. ჭ-ის სასარგებლოდ გადასახდელად დაეკისრა 2011 წლის თებერვლიდან 2011 წლის ივნისამდე სახელფასო დავალიანება 6016 ლარი და ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღისათვის დაყოვნებული თანხის 0.07%, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე.

საქალაქო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

დ. ჭ-ე მუშაობდა შპს საზოგადოებრივ კოლეჯ „გ-ი“, ზეპირი შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე.

2012 წლის მაისის თვეში შპს საზოგადოებრივ კოლეჯ „გ-სა“ და დ. ჭ-ეს შორის შრომითი ურთიერთობა შეწყდა.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია დ. ჭ-ის მოპასუხე ორგანიზაციასთან შრომით ურთიერთობაში ყოფნის ფაქტი, ზეპირი შეთანხმებით გათვალისწინებული ვადით და შესაბამისად, დამსაქმებლის მხრიდან დასაქმებულისათვის შეთანხმებული ხელფასის – თვეში 1880 ლარის, ხელზე მისაღები 1504 ლარის ანაზღაურების ვალდებულება. სასამართლომ დაადგინა, რომ მოპასუხე ვალდებული იყო მოსარჩელისათვის გადაეხადა 2011 წლის თებერვლიდან 2011 წლის მაისის ჩათვლით ოთხი თვის ხელზე მისაღები 6016 ლარი. აღნიშნული დასკვნის გამოტანისას სასამართლომ იხელმძღვანელა შრომის კოდექსის მე-2 და 31-ე მუხლებით.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა შრომის კოდექსის 34-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისას დამსაქმებელი ვალდებულია დასაქმებულთან მოახდინოს საბოლოო ანგარიშსწორება არა უგვიანეს 7 კალენდარული დღისა, თუ შრომითი ხელშეკრულებით ან კანონით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული. ამავე კოდექსის 31-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, დამსაქმებელი ვალდებულია ნებისმიერი ანაზღაურების თუ ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღისათვის გადაუხადოს დასაქმებულს დაყოვნებული თანხის 0.07%, ხოლო 32-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, თუ შრომითი ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული, დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული იძულებითი მოცდენის დროს დასაქმებულს შრომის ანაზღაურება მიეცემა სრული ოდენობით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დ. ჭ-ის სარჩელი უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს საზოგადოებრივმა კოლეჯმა „გ-ამ“, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება. ამავდროულად, აპელანტმა სადავოდ გახადა სააპელაციო სასამართლოს 2013 წლის 19 მარტის საოქმო განჩინება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მისი შუამდგომლობა ექსპერტიზის დანიშვნის თაობაზე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილებით შპს საზოგადოებრივ კოლეჯ „გ-ას“ სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და აღნიშნული გადაწყვეტილების შეცვლით საქმეზე მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა დ. ჭ-ის სარჩელი.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ დ. ჭ-ეს უარი ჰქონდა ნათქვამი შპს „გ-სა’’ და გ. ბ-ას მიმართ არსებულ მოთხოვნებზე. კერძოდ, საქმეში წარდგენილი ხელწერილით დგინდებოდა, რომ დ. ჭ-ემ უარი თქვა გ. ბ-ას, მის მიერ დაფუძნებული კომპანიებისა და მისი ოჯახის წევრების მიმართ რაიმე სახის მატერიალურ მოთხოვნაზე, არსებული ხელწერილის დადების დროისთვისაც და სამომავლოდაც, მათ შორის, 77120 ლარის ოდენობით სახელფასო დავალიანებაზე.

სააპელაციო სასამართლომ მიზანშეწონილად მიიჩნია, ყურადღება გაემახვილებინა აპელანტის მიერ პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარდგენილ მტკიცებულებაზე, რომლითაც აპელანტი ადასტურებდა, რომ დ. ჭ-ეს კოლეჯისა და მისი დირექტორის მიმართ მოთხოვნაზე უარი ჰქონდა ნათქვამი.

ზემოაღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებები, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მითითებული ნორმა ადგენს მხარის ვალდებულებას, საჭირო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტუროს ყველა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომელსაც მისი მოთხოვნები ეფუძნება. კანონის აღნიშნული დანაწესი უთითებს იმ მტკიცებულებების რიგზე, რომლებიც მხარემ თავისი მოთხოვნის საფუძვლიანობის დასამტკიცებლად შეიძლება წარადგინოს, თუმცა გარკვეული ფაქტების დადასტურება შესაძლებელია არა ნებისმიერი, არამედ მხოლოდ კონკრეტული, სათანადო მტკიცებულებებით. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების შესაბამისად, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. ამდენად, სასამართლოს მიზანია, მხარეთა მიერ საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებების ურთიერთშეჯერებით დაადგინოს სადავო გარემოების არსებობა-არარსებობის ფაქტი, რა დროსაც ყოველი მტკიცებულების სათანადოობა მოწმდება სასამართლოს მიერ.

განსახილველ შემთხვევაში დგინდებოდა, რომ დ. ჭ-ემ უარი თქვა აპელანტის წინაშე არსებულ მატერიალურ მოთხოვნებზე. ხელწერილში მხარეები უთითებდნენ, რომ იგი დადებული იყო ყოველგვარი ზეწოლისა და იძულების გარეშე, რასაც ხელმოწერით ადასტურებდნენ.

რაც შეეხებოდა მოწინააღმდეგე მხარის განმარტებას, რომ ხელწერილი დაიდო იძულებისა და მუქარის გზით, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნული არ გაიზიარა, რაც შემდეგნაირად დაასაბუთა:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი ადგენს მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების მტკიცების ტვირთის განაწილების სტანდარტს. მხარეს, რომელიც თავის მოთხოვნას, თუ შესაგებელს აფუძნებს კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებას, ეკისრება მითითებული გარემოების მტკიცების ტვირთი. განსახილველ შემთხვევაში, მოწინააღმდეგე მხარე უთითებდა რა ხელწერილის დადების დროს იძულებისა და მუქარის არსებობის თაობაზე, შემოიფარგლა მხოლოდ ზეპირი ახსნა-განმარტებით. მხარემ ასევე აღნიშნა, რომ მას შეტანილი ჰქონდა საჩივარი იძულებისა და ზეწოლის ფაქტის გამოძიების მოთხოვნით, თუმცა, არც აღნიშნული ფაქტის დამადასტურებელი მტკიცებულება წარუდგენია სასამართლოსათვის.

სააპელაციო სასამართლომ, იძულების ფაქტზე მსჯელობისას ასევე მიზანშეწონილად მიიჩნია იმ გარემოების აღნიშვნა, რომ ხელწერილი დაიდო მხარეთა ადვოკატების თანდასწრებით, რომლებიც ასევე ადასტურებდნენ ხელმოწერით მის ნამდვილობას. ადვოკატების მიერ ხელწერილის ნამდვილობის დადასტურება კი უფრო მეტ სარწმუნოობას სძენდა დ. ჭ-ის მიერ გამოხატულ ნებას, რადგან ადვოკატებს, მხარეებისგან განსხვავებით, მათი განათლებისა და კვალიფიკაციის გათვალისწინებით, მეტი შესაძლებლობა აქვთ, გააცნობიერონ ხელწერილში გამოხატული ნების სამართლებრივი შედეგები და ასევე დროულად მოახდინონ რეაგირება იძულების და ზეწოლის ფაქტებზეც, ასეთის არსებობის შემთხვევაში.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დ. ჭ-ის მიერ გამოხატული ნება, უარი ეთქვა აპელანტის წინაშე არსებულ მოთხოვნებზე, იყო ნამდვილი, გაცნობიერებული და არ დასტურდებოდა ხელწერილის დადების დროს იძულებისა და ზეწოლის განხორციელების ფაქტები.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, სარჩელით მოთხოვნილი სახელფასო დავალიანება შედიოდა იმ მოთხოვნებში, რაზეც დ. ჭ-ემ აპელანტის წინაშე ხელწერილით უარი განაცხადა. საქმეში წარდგენილი ხელწერილით დასტურდებოდა, რომ იგი შედგენილი იყო 2012 წლის 9 მაისს და დ. ჭ-ე უარს ამბობდა აპელანტის წინაშე არსებულ მოთხოვნებზე, მათ შორის, 77120 ლარის ოდენობით სახელფასო დავალიანებაზე. დ. ჭ-ის მიერ წარდგენილი სარჩელით დგინდებოდა, რომ იგი ითხოვდა სახელფასო დავალიანების ანაზღაურებას 2011 წლის თებერვლიდან ივნისის თვის ჩათვლით პერიოდზე. შესაბამისად, საქმის მასალებით დგინდებოდა, რომ სარჩელის მოთხოვნა შეეხებოდა ხელწერილის დადებამდე არსებულ პერიოდს, რომლის თაობაზეც დ. ჭ-ეს უარი ჰქონდა ნათქვამი. აღნიშნული ასევე დაადასტურა მოწინააღმდეგე მხარის წარმომადგენელმაც, რომელმაც 2013 წლის 17 დეკემბერს გამართულ სხდომაზე განმარტა, რომ ხელწერილში მითითებული 77120 ლარის ოდენობით მოთხოვნაზე უარის თქმა ასევე მოიცავდა სარჩელის მოთხოვნას, კერძოდ, 2011 წლის თებერვლიდან ივნისის ჩათვლით სახელფასო დავალიანების ანაზღაურებას (იხ. 2013 წლის 17 დეკემბრის სასამართლო სხდომის ოქმი CD დისკზე 17:22:17).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ჩათვალა, რომ სარჩელის მოთხოვნაზე – სახელფასო დავალიანების ანაზღაურებაზე, დ. ჭ-ეს უარი ჰქონდა ნათქვამი 2012 წლის 9 მაისის ხელწერილით.

განსახილველ გარემოებაზე მსჯელობისას სააპელაციო სასამართლომ დამატებით ასევე განმარტა, რომ ხელწერილის ნამდვილობის დადასტურების არსებობის პირობებში, მეორეხარისხოვანი ხდებოდა აპელანტის მიერ სადავოდ გამხდარ გარემოებაზე, ხელფასის ოდენობაზე, მსჯელობა. იმ პირობებში, როდესაც სასამართლომ სარჩელის მოთხოვნა მთლიანად ჩათვალა ხელწერილში მითითებულ თანხებში, შესაბამისად, იმის დადგენა, თუ რა ოდენობით უნდა განსაზღვრულიყო მოთხოვნილ თვეებზე ხელფასის ოდენობა, მოცემული საქმისათვის არსებით გარემოებას აღარ წარმოადგენდა.

დავის გადაწყვეტისას, სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლით, რომელიც ითვალისწინებს ვალის არსებობის აღიარებას. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ვალის არსებობის აღიარების გვერდით არსებობს ნეგატიური ვალის აღიარება. ეს არის შემთხვევა, როდესაც კრედიტორის მოთხოვნის უფლება ისპობა, რადგან იგი მოვალესთან დადებული ხელშეკრულებით აღიარებს, რომ მისი მოთხოვნა არ არსებობს, ანუ ხელშეკრულების მეშვეობით, კრედიტორი უარს ამბობს მოთხოვნის არსებობაზე. ამდენად, თუ სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლით მოწესრიგებული ვალის აღიარების დროს სახეზე გვაქვს ვალის არსებობის აღიარება მოვალის მხრიდან, რაც ახალი ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობას იწვევს, ნეგატიური ვალის აღიარების დროს სახეზე გვაქვს კრედიტორის მხრიდან იმის აღიარება, რომ მოთხოვნა არ არსებობს, რაც წყვეტს მასა და მოვალეს შორის არსებულ ვალდებულებითსამართლებრივ ურთიერთობას და ახალ ვალდებულებითსამართლებრივ ურთიერთობას აღარ წარმოშობს. ნეგატიური ვალის არსებობის აღიარება, რა თქმა უნდა, 341-ე მუხლის რეგულირების რეჟიმში არ ექცევა და არც ის სამართლებრივი შედეგები წარმოიშობა, რასაც ვალის არსებობის აღიარება იწვევს. ნეგატიური ვალის აღიარების მიმართ ის სამართლებრივი შედეგები ვრცელდება, რაც ვალის პატიების მიმართ. შესაბამისად, ნეგატიური ვალის აღიარება, ანუ იმის აღიარება, რომ კრედიტორს მოვალის მიმართ მოთხოვნის უფლება არ აქვს, წყვეტს ვალდებულებას. ნეგატიური ვალდებულების აღიარების პირობებში კრედიტორის მიერ მოვალის მიმართ მოთხოვნა, რომელიც შესაბამისი მტკიცებულებებით დასტურდება, ქარწყლდება მოვალის მიერ ნეგატიური ვალის აღიარების ხელწერილის წარდგენით. პროცესუალურად, თუ მოსარჩელის მოთხოვნას, ვალდებულების შესრულების თაობაზე, უპირისპირდება მოპასუხის შესაგებელი ვალის არარსებობის აღიარების შესახებ, სარჩელის მოთხოვნა არ კმაყოფილდება.

გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო სამართალსა და საპროცესო სამართალში არსებობს მტკიცების ტვირთის სამართლიანი და ობიექტურის განაწილების სტანდარტი. აღნიშნული სტანდარტის თანახმად, მტკიცების ტვირთი განაწილებულ უნდა იქნეს იმგვარად, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს უნდა დაეკისროთ იმ ფაქტების დამტკიცება, რომელთა მტკიცება მათთვის ობიექტურად შესაძლებელია. მტკიცების ტვირთი ეკისრება მას, ვინც ამტკიცებს და არა მას, ვინც უარყოფს. ამგვარი სტანდარტი მტკიცების ტვირთს ვალდებულებით სამართალში შემდეგნაირად ანაწილებს:

1. მოსარჩელემ უნდა დაადასტუროს ხელშეკრულების დადება;

2. მოსარჩელემ უნდა დაადასტუროს ვალდებულების შესრულების ვადა, ანუ ვადამოსული ვალდებულების არსებობა;

3. მოპასუხემ უნდა ამტკიცოს ვალდებულების შესრულების ფაქტი;

4. მოპასუხემ უნდა ამტკიცოს გარემოებები, რომლებიც გამორიცხავდა მის მიერ ვალდებულების შესრულებას.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლი შეიცავს ზოგად დებულებას მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების თაობაზე. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში მტკიცების ტვირთის განაწილების წესი პირდაპირ რეგულირდებოდა გამოსაყენებელი მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმებით – სამოქალაქო კოდექსის 427-ე, 429-ე და 431-ე მუხლებით, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 427-ე მუხლის თანახმად, ვალდებულებითი ურთიერთობა წყდება კრედიტორის სასარგებლოდ ვალდებულების შესრულებით. სამოქალაქო კოდექსის 429-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, კრედიტორმა მოვალის მოთხოვნით შესრულების მთლიანად ან ნაწილობრივ მიღების შესახებ უნდა გასცეს ამის დამადასტურებელი დოკუმენტი. იგივე წესი ვრცელდება ვალდებულების შეწყვეტის დამადასტურებელ დოკუმენტებზე, მიუხედავად იმისა, თუ რა საფუძვლით მოხდა ვალდებულების შეწყვეტა. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოცემული ნორმით განსაზღვრული იურიდიული შემადგენლობის შედეგად წარმოშობილი ურთიერთობების დასადასტურებლად ამავე ნორმით გათვალისწინებულია შესრულების დამადასტურებელი დოკუმენტი, რაც უდავოდ გულისხმობს წერილობითი სახის მტკიცებულებას და იგი გაიცემა მოვალეზე. ამდენად, ვალდებულების შესრულების სადავოობის პირობებში კანონით უზრუნველყოფილია მოვალის შესაძლებლობა, ამტკიცოს ვალდებულების შეწყვეტა. მითითებული ნორმის ანალიზი ცხადყოფს, რომ კრედიტორი ყოველთვის ვალდებულია, გასცეს მოვალის მიერ ვალდებულების შესრულების დამადასტურებელი დოკუმენტი, თუ ამას მოვალე მოითხოვს. კანონში კრედიტორის მიმართ არსებობს მეტად ცალსახა დამოკიდებულება – იგი ავალდებულებს კრედიტორს, მოვალის მოთხოვნის შემთხვევაში გასცეს ასეთი დოკუმენტი, თუმცა, კანონი ასეთივე მომთხოვნი არ არის მოვალის მიმართ. მას შეუძლია, არ გამოითხოვოს ასეთი საბუთი კრედიტორისაგან. ბუნებრივია, კანონმდებლის ასეთი დამოკიდებულება განპირობებულია ვალდებულებიდან გამომდინარე მხარეთა მდგომარეობით. ნორმაში მითითებული დოკუმენტის ფლობა აუცილებლობას წარმოადგენს მოვალისათვის, რადგან მან მხოლოდ ამ დოკუმენტით შეიძლება დაადასტუროს ვალდებულების შესრულება, რასაც ვერ ვიტყვით კრედიტორზე. მას არანაირი საჭიროება არ აქვს, ფლობდეს ამ დოკუმენტს არც სამართლებრივი და არც ფაქტობრივი თვალსაზრისით. უფრო მეტიც, არაკეთილსინდისიერ კრედიტორს შეუძლია, ასეთი დოკუმენტის გაუცემლობის შემთხვევაში განმეორებით მოითხოვოს ვალდებულების შესრულება. სწორედ, ამიტომ კანონი მას ავალდებულებს სათანადო დოკუმენტის გაცემას.

კონკრეტულ შემთხვევაში დადგინდა, რომ ხელწერილით უარყოფილი მოთხოვნების პერიოდი მოიცავდა ასევე სარჩელით მოთხოვნილ სახელფასო დავალიანების პერიოდს. მოწინააღმდეგე მხარემ ასევე დაადასტურა, რომ ხელწერილში აღნიშნული 77120 ლარი მოიცავდა სარჩელით მოთხოვნილ თანხასაც. მითითებული ხელწერილი, რომელიც გამორიცხავდა დ. ჭ-ის მოთხოვნის უფლებას გ. ბ-სა და მის მიერ დაფუძნებული კომპანიის მიმართ, წარადგინა გ. ბ-ამ, რაც სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ადასტურებდა ვალდებულების შეწყვეტას და იმთავითვე გამორიცხავდა სარჩელის დაკმაყოფილებას.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა დ. ჭ-ემ.

კასატორის მოთხოვნა:

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

სააპელაციო სასამართლომ, საქმეში არსებული 2012 წლის 9 მაისის ხელწერილი შეაფასა, როგორც ნეგატიური ვალის აღიარება, გამომდინარე სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლიდან, რაც არასწორია. დასახელებული ხელწერილის ტექსტის შინაარსის შესაბამისად, დ. ჭ-ე არ აცხადებს, რომ გ. ბ-ას, ამ უკანასკნელის მიერ დაფუძნებულ კომპანიებს და მოპასუხის ოჯახის წევრებს მის მიმართ რაიმე სახის დავალიანება არ გააჩნიათ ან ვალდებულებები შესრულებული აქვთ, არამედ იგი აცხადებს, რომ არც ამჟამად და არც მომავალში არ ექნება მატერიალური მოთხოვნა. აქედან გამომდინარე, მითითებული ხელწერილი არ წარმოადგენს ნეგატიური ვალის აღიარების ხელშეკრულებას, იგი თავისი შინაარსით წარმოადგენს ვალდებულების პატიების ხელწერილს, გამომდინარე სამოქალაქო კოდექსის 448-ე მუხლიდან. არსებულ ვითარებაში, სასამართლოს უნდა დაედგინა, თუ რამდენად არსებობდა მოდავე მხარეებს შორის შეთანხმება. შეთანხმების არარარსებობის შემთხვევაში, ვერ მოხდებოდა ვალდებულების შეწყვეტა, როგორც ამას ითვალისწინებს სამოქალაქო კოდექსის 448-ე მუხლი. ამ მუხლის მიხედვით, ვალის პატიება მხარეთა შეთანხმებით იწვევს ვალდებულების შეწყვეტას. მოცემულ შემთხვევაში, მხარეთა შორის შეთანხმებას ადგილი არ ჰქონია, კასატორმა ხელწერილი შეადგინა ზეწოლის საფუძველზე, ხოლო ზეწოლას ადგილი ჰქონდა შსს ვაკე-საბურთალოს სამმართველოს უფროსის მოადგილის, გ.კ-ის მხრიდან. აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით დ. ჭ-ემ საჩივარი შეიტანა მთავარ პროკურატურაში, სადაც ამჟამად მიმდინარეობს გამოძიება. მითითებული გარემოების დასადასტურებლად მან პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარადგინა შესაბამისი მტკიცებულება, რომელსაც სასამართლომ არანაირი შეფასება არ მისცა. ზეწოლის ფაქტის არსებობას ადასტურებს ის გარემოებაც, რომ კასატორმა ყოველგვარი პირობის გარეშე, ხელწერილით გ. ბ-ას და ამ უკანასკნელის მიერ დაფუძნებულ კომპანიებს აპატია მის მიმართ არსებული დავალიანება, მის მიერ დავალიანების დაფარვის მოთხოვნის შესახებ შეტყობინების გაგზავნიდან ორმოც დღეში.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ დ. ჭ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას დ. ჭ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 20 თებერვლის განჩინებით კასატორი გათავისუფლდა სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.1 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. დ. ჭ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე