№ას-832-790-2013 10 აპრილი, 2014 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – მ. ჟ-ი

მოწინააღმდეგე მხარეები – მ. ჟ-ი, ს. ხ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 12 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩნების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

ახალქალაქის რაიონულ სასამართლოში სარჩელი აღძრეს მ. ჟ-მა და ს. ხ-მა მოპასუხეების მ. ჟ-სა და ს. ი-ის მიმართ და მოითხოვეს მ. ჟ-სა და ს. ი-ეს შორის 2010 წლის 03 სექტემბერს დადებული სოფელ ჩ-ი მდებარე უძრავი ნივთის (საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი და შენობა-ნაგებობანი ფართობით 403 კვ.მ., საკადასტრო კოდი ...) ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ ს. ი-ე აღნიშნული უძრავი ნივთის არაკეთილსინდისიერი შემძენია და აღნიშნული გარიგება მოჩვენებითია. მოსარჩელეები თვლიან, რომ აღნიშნული საკადასტრო კოდით საცხოვრებელი სახლი საკარმიდამო მიწის ნაკვეთით და ავტოფარეხი მ. ჟ-ის მიერ უკანონოდ იყო რეგისტრირებული თავის საკუთრებად და ითხოვენ მ. ჟ-ი აღიარებული იქნეს სოფელ ჩ-ი მდებარე საცხოვრებელი სახლის ¾-ის მესაკუთრედ, ხოლო ს. ხ-ი ცნობილ იქნეს ამავე საცხოვრებელი სახლის ¼-ის მესაკუთრედ. ასევე მ. ჟ-ი მოითხოვს აღიარებული იქნეს სოფელ ჩ-ი მდებარე, მ. ჟ-ის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული 1613 კვ.მ. სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის (საკადასტრო კოდი ...) თანამესაკუთრედ. მოსარჩელის მოსაზრებით მიწის განაწილების დროს იგი და მისი ყოფილი მეუღლე მ. ჟ-ი იყვნენ აღნიშნული მიწის ნაკვეთის კანონიერი მოსარგებლე, თუმცა აღნიშნული მიწის ნაკვეთი მ. ჟ-ის მიერ უკანონოდ რეგისტრირებულია თავის საკუთრებად.

მოპასუხე მ. ჟ-მა სარჩელი არ ცნო და მიაჩნია, რომ მის მიერ საჯარო რეესტრში წარდგენილი დოკუმენტების საფუძველზე სრულიად კანონიერად მოხდა უძრავი ქონების (საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი და შენობა-ნაგებობანი ფართობით 403 კვ.მ., საკადასტრო კოდი ...) რეგისტრაცია და გასხვისება. 1613 კვ.მ. სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი (საკადასტრო კოდი ...) მას გამოეყო მიწის რეფორმის დროს, რა დროსაც მ. ჟ-ი არ იყო საქართველოს მოქალაქე, ამიტომ იგი აღნიშნული მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრე არ არის, ხოლო ს. ხ-ს გათხოვებისას გაატანეს მზვითი და ამით მან მიიღო თავისი წილი მემკვიდრეობიდან.

მოპასუხე ს. ი-ემ სარჩელი არ ცნო და მიაჩნია, რომ მან შეიძინა უფლებრივად უნაკლო ნივთი და არის უძრავი ქონების კეთელსინდისიერი შემძენი.

ახალქალაქის რაიონული სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მ. ჟ-ის და ს. ხ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. ბათილად იქნა ცნობილი მ. ჟ-სა და ს. ი-ეს შორის 2010 წლის 03 სექტემბრის უძრავი ქონების (403 კვ.მ., კოდი ...) ნასყიდობის ხელშეკრულება. ახალქალაქის რაიონის სოფელ ჩ-ი მდებარე უძრავი ქონების (403 კვ.მ., კოდი ...) საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრედ ცნობილი იქნა მ. ჟ-ი 3/4 წილით და ს. ხ-ი (ჟ-ი)1/4 წილით. მ. ჟ-ი ცნობილ იქნა თანამესაკუთრედ ახალქალაქის რაიონის სოფელ ჩ-ი მდებარე მიწის ნაკვეთზე (1613 კვმ ფართობით, კოდი ...).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა მ. ჟ-მა და ს. ი-ემ, რომელთაც ითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 12 ივნისის განჩინებით ს. ი-სა და მ. ჟ-ის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა ახალქალაქის რაიონული სასამართლოს 2012 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია, რომ მ. ჟ-ი 1968 წელს დაქორწინდა შ. მ-ე და 1969 წელს შეეძინათ ქალიშვილი ს. ჟ-ი (ქორწინების შემდეგ ხ-ი). მ. ჟ-მა და შ. მ-მა 1978 წელს ახალქალაქის რაიონის სოფელ ჩ-ი 0,04ჰა მიწის ნაკვეთზე ააშენეს სადავო საცხოვრებელი სახლი დამხმარე ნაგებობით (ავტოფარეხი). შ. მ-ის გარდაცვალებამდე მ. ჟ-ი და შ. მ-ი თანამესაკუთრის უფლებით სარგებლობდნენ ზემოხსენებული ქონებით. ამასთან, აღნიშნული არ წარმოადგენდა კომლს.

1982 წელს გარდაიცვალა მ. ჟ-ის მეუღლე შ. მ-ი 1983 წელს მ. ჟ-ი დაქორწინდა მ. ფ-ე, რომელთა ქორწინების რეგისტრაცია მოხდა 1990 წელს და მ. ფ-ს მიეკუთვნა მეუღლის გვარი - ჟ-ი. მ. ჟ-სა და მ. ჟ-ს შორის ქორწინება შეწყდა 2008 წელს.

2010 წლის 25 მაისს მ. ჟ-მა სარჩელი აღძრა მ. ჟ-ის მიმართ აღნიშნულ სადავო ქონებაზე თანამესაკუთრედ ცნობის და გაყოფის შესახებ. ასევე, 2010 წლის 07 ივნისს მ. ჟ-მა აღძრა სარჩელი მ. ჟ-ის მიმართ აღნიშნულ სადავო ქონების გაყოფის მოთხოვნით.

დადგენილია, რომ მიწის რეფორმის დროს 1997 წლის 03 მაისის №59 მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე მ. ჟ-ს გადაეცა რეფორმამდე ოჯახის სარგებლობაში გამოყოფილი 0,04ჰა და 0,16ჰა (სულ 1,25ჰა) საკარმიდამო მიწის ნაკვეთები. აღნიშნული დოკუმენტის საფუძველზე 0,16ჰა მიწის ნაკვეთი სახელწოდებით „სოფლის უკან“ საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა მ. ჟ-ის სახელზე საკადასტრო კოდით: ..., ხოლო 0,04ჰა საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა მ. ჟ-ის სახელზე საკადასტრო კოდით: .... დადგენილია ისიც, რომ სადავო საცხოვრებელი სახლი დამხმარე ნაგებობით განლაგებულია 0,04 ჰა საკარმიდამო მიწის ნაკვეთზე.

ახალქალაქის ტერიტორიული არქივის 2008 წლის 30 იანვრის ცნობის მიხედვით სადავო სახლი აშენდა 1978 წელს მეუღლეების მ. ჟ-ის და შ. მ-ის (ჟ-ის) მიერ, სადაც ერთ ოჯახად ცხოვრობდნენ მეუღლეები ქალიშვილთან ს. ჟ-ან (ხ-ან) ერთად შ. მ-ის (ჟ-ის) გარდაცვალებამდე (1982 წლამდე). სადავო სახლი სოფელ ჩ-ის სამეურნეო წიგნებში ირიცხება მ. ჟ-ის სახელზე. საწინააღმდეგოს დამადასტურებელი მტკიცებულება მ. ჟ-ს არ წარმოუდგენია და არც სარწმუნოდ მიუთითებია მასზე.

ამასთან, როგორც ეს 1997 წლის 03 მაისის №59 მიღება-ჩაბარების აქტშია მითითებული მ. ჟ-ს გადაეცა სწორედ ის საკარმიდამო ნაკვეთები (0,04ჰა და 0,16ჰა), რომელიც მიწის რეფორმამდე ჰქონდა სარგებლობაში ჟ-ის ოჯახს.

საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის საქართველოს რესპუბლიკაში „სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის შესახებ“ N48 დადგენილების მე-5 პუნქტის თანახმად, საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებზე კანონით დადგენილი ნორმის ფარგლებში რიცხული (სარგებლობაში არსებული) საკარმიდამო, საბაღე და სააგარაკო მიწები უსასყიდლოდ გადაეცათ კერძო საკუთრებაში. ამასთან, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1513-ე მუხლის თანახმად, ფიზიკურ პირთა კანონიერ სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთები, რომლებზედაც ინდივიდუალური სახლებია განლაგებული, სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებიდან ითვლება ამ პირთა საკუთრებად და მათზე ვრცელდება სამოქალაქო კოდექსით უძრავი ნივთებისათვის გათვალისწინებული წესები.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო საცხოვრებელი სახლი დამხმარე ნაგებობით და საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი თავის დროზე, იყო მ. ჟ-ის და მისი აწ გარდაცვლილი მეუღლის - შ. მ-ის (ჟ-ის) კანონიერ სარგებლობაში. საცხოვრებელი სახლი დამხმარე ნაგებობით რეგისტრირებული იყო სოფელ ჩ-ის სამეურნეო წიგნებში და ამდენად, წარმოადგენდა მეუღლეთა საერთო საკუთრებას. შ. მ-ის (ჟ-ის) გარდაცვალების შემდეგ კი, თანასაკუთრებაში მისი ნაწილი (უძრავი ქონების ½ ნაწილი) გადავიდა მემკვიდრეების (მეუღლე და შვილი) საკუთრებაში.

სააპელაციო სასამართლომ არ იზიარა აპელანტ მ. ჟ-ის პოზიცია იმასთან დაკავშირებით, რომ ვინაიდან მიწის რეფორმის დროს 1997 წლის 03 მაისის №59 მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე 0,04ჰა და 0,16ჰა საკარმიდამო მიწის ნაკვეთები საკუთრებაში გადაეცა მ. ჟ-ს, ამიტომ მ. ჟ-ს არ აქვს საფუძველი ამტკიცოს თავისი საკუთრების უფლება მასზე. სამოქალაქო საქმეთა პალატამ მიიჩნია, რომ იმ პირობებში, როდესაც დადგენილია მ. ჯ-სა და შ. მ-ის (ჟ-ის) მიერ 1978 წელს სადავო მიწის ნაკვეთზე (0,04ჰა.) საცხოვრებელი სახლისა და დამხმარე ნაგებობების აშენების, სადავო უძრავი ქონებით სარგებლობისა და ახალქალაქის ტერიტორიული არქივის მონაცემებში სადავო უძრავი ქონების მ. ჟ-ე აღრიცხვის ფაქტობრივი გარემოებები, მხოლოდ მიღება-ჩაბარების აქტი (1997 წლის 3 მაისის N59 მ/ჩ აქტი) სადავო უძრავ ქონებაზე მ. ჟ-ის საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველი ვერ გახდება და ვინაიდან აღნიშნულ უძრავ ქონებაზე, როგორც მიწის რეფორმამდე მ. და შ. ჟ-ის სარგებლობაში არსებული ქონების საკუთრებაში მიღების უფლება წარმოეშვათ მ. და შ. ჟ-ს (შ. ჟ-ის მემკვიდრეებს) მ. ჟ-ან მ. ჟ-ის ქორწინების რეგისტრაციამდე.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია აპელანტის მტკიცება ახალქალაქის რაიონის სოფელ ჩ-ი მდებარე საცხოვრებელ სახლსა და დამხმარე ნაგებობაზე (403 კვ.მ., ს/კ: ...) მ. ჟ-ის საკუთრების უფლების წარმოშობის მართლზომიერებასთან დაკავშირებით.

რაც შეეხება მ. ჟ-სა და ს. ი-ეს შორის ახალქალაქის რაიონის სოფელ ჩ-ი მდებარე საცხოვრებელ სახლსა და დამხმარე ნაგებობაზე (403 კვ.მ., ს/კ: ...) გაფორმებულ ნასყიდობის ხელშეკრულების ნამდვილობასა და შემძენის (ს. ი-ის) დამოკიდებულებას აღნიშნული ფაქტის მიმართ, სამოქალაქო საქმეთა პალატამ განმარტა, რომ მ. ჟ-სა და ს. ი-ეს შორის 2010 წლის სექტემბერში გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება მოჩვენებითი გარიგებაა და იგი მხარეთა ნამდვილ ნებას არ ასახავს, არამედ დადებულია მ. ჟ-ის შესაძლო ქონებრივი პასუხისმგებლობისაგან თავის არიდების მიზნით.

პალატამ არ გაიზიარა ს. ი-ის პოზიციას სადავო ხელშეკრულების ბათილობასთან დაკავშირებით, იმაზე მითითებით, რომ მან დაირეგისტრირა ნასყიდობის საგანი საკუთრების უფლებით საჯარო რეესტრში და ამასთან, უძრავი ქონება გაქირავებული ჰქონდა და აქედან იღებდა შემოსავალს. პალატამ განმარტა, რომ მხოლოდ უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში არ ნიშნავს, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებაში ასახული ნება - ნივთის გაყიდვისა და ყიდვისა მხარეებს ნამდვილად გააჩნდათ. ამასთან, არც ის გარემოება დასტურდება, რომ იგი სარგებლობდა უძრავი ნივთით. პირიქით, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ ს. ი-ე არ გადასულა საცხოვრებლად სადავო სახლში მიუხედავად იმისა, რომ იგი აცხადებდა, რომ სასწრაფოდ სჭირდებოდა სახლი და ამიტომ შეიძინა (ტ. III. ს.ფ. 51).

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის პირველი ნაწილი ბათილად მიიჩნევს ამგვარ გარიგებას და ადგენს ქცევის წესს, რომლის თანამად, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება).

გარდა მისა, სააპელაციო სასაამართლომ არ გაიზიარა აპელანტ ს. ი-ის პოზიცია მისი, როგორც კეთილსინდისიერი შემძენის უფლების დაცულობასთან დაკავშირებით და მიუთითა რომ, როგორც ეს მხარეთა ახსნა-განმარტებებითაა დადგენილი ს. ი-ე 2008 წლის 10 სექტემბერს მ. ჟ-ის მიერ მ. და გ. ჟ-ის მიმართ ქონების გაყოფისა და უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის თაობაზე 2008 წლის 10 სექტემბერს აღძრულ საქმეში მონაწილეობდა მოწმის სახით მ. და გ. ჟ-ის მხარეს (ტ. III. ს.ფ. 5, 88). ქონების სადავოობის თაობაზე ს. ი-ის ცნობილი რომ იყო, რაც დასტურდება ასევე ახალქალაქის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 10 იანვრის სხდომის ოქმითაც (ტ. III. ს.ფ. 51). ამასთან, მ. ჟ-მა სადავო უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში აღრიცხა 2010 წლის 1 სექტემბერს, 2 დღის შემდეგ კი, 2010 წლის 3 სექტემბერს გაასხვისა მოსარჩელე ს. ი-ე (ტ. I. ს.ფ. 96). გარდა ამისა, სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზეც, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ნასყიდობის საგანი მდებარეობდა ახალქალაქის რაიონში, ნასყიდობის ხელშეკრულება დამოწმებულ და რეგისტრირებულ იქნა არა ახალქალაქის, არამედ - ახალციხის სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ იმ მიზეზით, რომ, როგორც მოპასუხე ს. ი-ემ განმარტა, არსებობდა საფრთხე იმისა, რომ ახალქალაქის სარეგისტრაციო სამსახური არ დაარეგისტრირებდა სახლს შემძენზე (ტ. I. ს.ფ. 97; ტ. III. ს.ფ. 115). მოპასუხე ს. ი-ემ ახალქალაქის რაიონულ სასამართლოში 2011 წლის 23 ივნისს გამართულ სხდომაზე დაადასტურა ასევე, რომ გ. ჟ-ი, მ. ჯ-ის შვილი, არის მისი შორეული ნათესავი (ბიძაშვილის მეუღლის დის ქმარი) (ტ. III. ს.ფ. 116).

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ 2010 წლის 03 სექტემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების დროს არსებობდა მყიდველისთვის ცნობილი ისეთი გარემოებები, რომლებიც ეჭვს იწვევდა ნასყიდობის საგანზე მ. ჯ-ის საკუთრების უფლებასთან დაკავშირებით. საწინააღმდეგოს მტკიცების ტვირთი, კერძოდ ის, რომ ს. ი-ის მხრიდან დაცულ იქნა წინდახედულობის ქცევის მინიმალური სტანდარტი, რაც მყიდველს ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების დროს მოეთხოვებოდა, აპელანტებს (მოპასუხეებს) ეკისრებათ, რომლის რეალიზებაც მათ ვერ უზრუნველყვეს. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამ კონკრეტულ შემთხვევაში, აპელანტი ს. ი-ე არ წარმოადგენს კეთილსინდისიერ შემძენს და აქედან გამომდინარე, იგი ვერ იქნება დაცული საქართველოს სკ-ის 183-ე, 185-ე, 187-ე მუხლებით.

რაც შეეხება სადავო 0,16ჰა მიწის ნაკვეთზე მ. ჟ-ის თანასკუთრების უფლების აღიარებას, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა 1997 წლის 03 მაისის №59 მიღება-ჩაბარების აქტზე, რომლის თანახმად, მ. ჟ-ს გადაეცა (პრივატიზებულია) 1,25 ჰა მიწის ნაკვეთი, საიდანაც რეფორმამდე არსებული 0,16ჰა მიწის ნაკვეთი სახელწოდებით „სოფლის უკან” რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში საკადასტრო კოდით: .... ვაჩიანის სასოფლო გამგეობის სოფელ ჩ-ის სამეურნეო წიგნების ჩანაწერებით დადგენილია, რომ აღნიშნული სადავო მიწის ნაკვეთი იყო მ. ჟ-ის პირად სარგებლობაში, რაც ასევე დასტურდება მიღება-ჩაბარების აქტით, სადაც მითითებულია - ჟ-ის ოჯახს ჰქონდა სარგებლობაში მიწის რეფორმამდე. მ. კ-ის სარჩელის მოთხოვნას ამ ნაწილში წარმოადგენს 1613 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე თანამესაკუთრედ ცნობა სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე, 1164-ე მუხლების სამართლებრივი საფუძვლით. დადგენილია, რომ მ. ჟ-ი და მ. ჟ-ი იმ პერიოდში იმყოფებოდნენ რეგისტრირებულ ქორწინებაში. შესაბამისად, მიიჩნევა, რომ ჟ-ის ოჯახს წარმოეშვა (შეიძინა) საკუთრების უფლება აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება წარმოადგენს მათ საერთო ქონებას (თანასაკუთრებას). შესაბამისად, პალატას მიაჩნია, რომ სადავო 0,16ჰა მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს მ. და მ. ჟ-ების საერთო საკუთრებას.

ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ არ არსებობს მ. ჟ-ის და ს. ი-ის სააპელაციო საჩივრების დაკმაყოფილების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლები.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. ჟ-მა.

მ. ჟ-ი საკასაციო საჩივრით მოითხოვს გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ.

საკასაციო საჩივარი არგუმენტირებულია შემდეგნაირად:

კასატორის განმარტებით სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ გამოიყენა კანონი მემკვიდრეობის შესახებ, რადგან საქმეში არ იძებნება და არც რაიმე სახის მტკიცებულება არ წარმოუდგენიათ მოსარჩელეებს მ. ჟ-ის აწ. გარდაცვლილი მეუღლის შ. მ-ის უძრავი ქონების შესახებ, რომ მას დარჩა სამკვიდრო ქონება.

სააპელაციო სასამართლომ არასწორედ ჩათვალა დადგენილად, რომ ახალქალაქის ტერიტორიული არქივის 2008 წლის 30 იანვრის ცნობით დასტურდება სადავო სახლზე მ. ჟ-ის საკუთრების უფლება. მოსარჩელის მიერ არ ყოფილა წარმოდგენილი საკუთრების დამადასტურებელი მტკიცებულება ტექნიკური აღრიცხვის არქივიდან რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ მიწა და მიწის ნაკვეთი რაზედაც განთავსებულია სახლი და დამხმარე სათავსო მ. ჟ-ის საკუთრებას წარმოადგენს, რადგან მასზე სააღრიცხო ბარათი არ იძებნება, ხოლო საკუთრება წარმოშობილად ითვლება შესაბამის რეესტრში რეგისტრაციით. მ.ჟ-ი მესაკუთრე არასოდეს ყოფილა და იგი მხოლოდ ფაქტობრივად ცხოვრობდა აღნიშნულ სახლში. თუ აღნიშნული სახლი იყო მ. ჟ-ის საკუთრებაში, მაშინ სასამართლოს აღარ უნდა ემსჯელა მ. ჟ-ის მიერ ამ სახლის მემკვიდრეობით მიღებაზე.

სასამართლომ ასევე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად მიიჩნია ის ფაქტი, რომ მხოლოდ მიღება-ჩაბარების აქტი სადაო უძრავ ქონებაზე მ. ჟ-ის საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველი ვერ გახდება აღნიშნულ უძრავ ქონებაზე. საქართველოს საბჭოთა რესპუბლიკის კოდექსის 93-ე მუხლის თანახმად სახელმწიფო საკუთრებას წარმოადგენდა მიწა, ტყე, მდინარე და ყველა წიაღისეული და მხოლოდ მიწები გაიცემოდა სარგებლობის უფლებით და ეს არ წარმოადგენდ საკუთრებას. მ. ჟ-ის პირად სარგებლობაში მიწის ნაკვეთის არსებობას მიწის რეფორმამდე, იგი მას ვერ აქცევდა ამ მიწის მესაკუთრედ, რადგან სარგებლობის უფლებით ფლობა მესაკუთრედ ყოფნას არ ნიშნავს. 1,25 ჰა მიწის ნაკვეთი მიღებული აქვს პირადად მ. ჟ-ს და მ. ჟ-ის მის თანამესაკუთრედ ცნობა არის უკანონო. 1997 წლის 3 მაისის #59 მიღება-ჩაბარების აქტით აღნიშნული ქონება გადაეცა საკუთრებაში მხოლოდ და მხოლოდ მ. ჟ-ს, აღნიშნული აქტი წარმოშობს ქონების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის საფუძველს, იგი არის საკუთრების რეგისტრაციის საფუძველი და არა ნაკვეთის არსებობის ფაქტის დამადასტურებელი დოკუმენტი. სასამართლომ ამ აქტის გვერდის ავლით ცნო მ. ჟ-ი სადავო ქონების ¾ წილის და ს. ხ-ი კი ¼ -ის მესაკუთრედ.

სასამართლომ 1997 წლის 3 მაისის მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე მ. ჟ-ის საკუთრებაში გადაცემული 1,25 ჰა მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრედ ცნო მ. ჟ-ი, ისე, რომ არ გაუუქმებია აღნიშნული მიღება ჩაბარების აქტი, ხოლო მიწა გამოყოფილი ჰქონდა არა ოჯახს, როგოც სასამართლომ მიიჩნია, არამედ მ. ჟ-ს. სასამართლომ თუ გაითვალისწინა საქმეში არსებული საარქივო ცნობა რომლითაც მოსარჩელე სცნო სადაო სახლის მესაკუთრედ, მაშინ უნდა გაეთვალისწინებინა ცნობა ოჯახის შემადგენლობის შესახებ და აღნიშნულ მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრეებად უნდა ეცნო სხვა ოჯახის წევრებიც. სადაო მიწის ნაკვეთი საჯარო რეესტრში აღრიცხულია მ. ჟ-ის სახელზე, ითვლება მის მესაკუთრედ და ვერ ჩაითვლება მეუღლეთა თანასაკუთრებად, ვინაიდან გამოეყო პირადად მას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2013 წლის 7 ოქტომბრის განჩინებით წარმოებაში იქნა მიღებული მ. ჟ-ის საკასაციო საჩივარი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. ჟ-ის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივრებს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ. ჟ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2013 წლის 30 სექტემბერს N17 საგადახდო დავალებით გადახდილი 500 ლარის 70% – 350 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ. ჟ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. კასატორს მ. ჟ-ს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2013 წლის 30 სექტემბერს N17 საგადახდო დავალებით გადახდილი 500 ლარის 70% –350 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე