საქმე №ას-886-844-2013 1 აპრილი, 2014 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
თეიმურაზ თოდრია, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – გ. თ-ი (მოპასუხე, შეგებებული სარჩელის ავტორი)
მოწინააღმდეგე მხარე – კ. ხ-ე (მოსარჩელე, შეგებებულ სარჩელზე – მოპასუხე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 16 ივლისის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ხოლო შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი – ვალდებულების შესრულებულად აღიარება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
კ. ხ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში გ. თ-ის მიმართ და მოითხოვა, კ. ხ-ის მიერ შესრულებულად აღიარებულ იქნეს 2009 წლის 2 სექტემბერს ამ უკანასკნელსა და ა. თ-ს შორის დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის №090461828 ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ფულადი ვალდებულება შემდეგი საფუძვლებით:
2009 წლის 2 სექტემბერს კ. ხ-სა და ა. თ-ს შორის დაიდო უძრავი ქონების განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც მის საკუთრებაში აღირიცხა ქ.თბილისში, სოფელ დ-ი მდებარე №.... საკადასტრო კოდით რიცხული უძრავი ქონება. ნასყიდობის საფასური – 18 000 აშშ დოლარი უნდა გადახდილიყო ეტაპობრივად.
მოსარჩელემ ა. თ-ს სხვადასხვა დროს გადასცა ნასყიდობის საგნის ღირებულება, სულ – 14 000 აშშ დოლარი. 2010 წლის 13 მაისს კი, ა. თ-ი გარდაიცვალა. სამკვიდრო მოწმობის გაცემამდე მოსარჩელემ თანხის გადაცემა შეაჩერა და მას შემდეგ, რაც მისთვის ცნობილი გახდა მემკვიდრის არსებობის შესახებ, შეეცადა მისი ადგილსამყოფელის დადგენას, ხოლო აღნიშნულის შეუძლებლობის შემდეგ ნასყიდობის დარჩენილი თანხა – 4000 აშშ დოლარი განათავსა ნოტარიუსის დეპოზიტზე.
მოსარჩელის მიერ ვალდებულება შესრულდა სრულად, რის გამოც არ არსებობს მის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე შეზღუდვის დაწესების საფუძველი.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს, ხელშეკრულებიდან გასვლის გამო, გ. თ-ის საკუთრებად ქ.თბილისში, სოფელ დ-ი მდებარე უძრავი ქონების აღრიცხვის თაობაზე. მხარის განმარტებით, მოსარჩელეს დათქმულ ვადაში 2009 წლის 2 სექტემბერს გაფორმებული განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება არ შეუსრულებია, რაც ა. თ-ის უფლებამონაცვლეს აძლევს საშუალებას, გავიდეს ხელშეკრულებიდან და მოითხოვოს გადაცემული ქონების უკან დაბრუნება.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 16 იანვრის გადაწყვეტილებით ძირითადი სარჩელი დაკმაყოფილდა, ხოლო შეგებებულ სარჩელს ეთქვა უარი, რაც გ.თ-მა გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 16 ივლისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა მოცემულ დავაზე საქმის განმხილველი სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება.
სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 317-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 505-ე, 434-ე, 405-ე, 401-ე მუხლებით და დადგენილად მიიჩნია გარემოება, რომ, კ. ხ-ემ 2009 წლის 2 სექტემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ფულადი ვალდებულება ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვადაში – 2010 წლის მაისის ბოლოს ვერ შეასრულა, ამ უკანასკნელისაგან დამოუკიდებელი მიზეზის – ა. თ-ის გარდაცვალების გამო, შესაბამისად, მას ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვადა არ დაურღვევია. მას შემდეგ, რაც კ.ხ-ემ შეიტყო კრედიტორის უფლებამონაცვლის სასარგებლოდ სამკვიდრო მოწმობის გაცემის თაობაზე, გამოიჩინა სამოქალაქო ბრუნვისათვის ჩვეული ყურადღება და სცადა მემკვიდრესთან დაკავშირება, ხოლო ამ ცდის უშედეგოდ გასვლის შემდეგ ნასყიდობის საფასურის დარჩენილი ნაწილი განათავსა ნოტარიუსის დეპოზიტზე, რის თაობაზეც აცნობა კრედიტორს.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ დაუსაბუთებლად ჩათვალა ის მოსაზრება, რომ კ. ხ-ემ დაარღვია დადგენილ დროში ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხის გადახდის ვალდებულება, რაც გამყიდველისთვის წარმოშობს ხელშეკრულებიდან გასვლისა და ორმხრივი რესტიტუციის მოთხოვნის საფუძველს. სასამართლოს მოსაზრებით, შეგებებული სარჩელის ავტორმა (აპელანტმა) ასევე ვერ დაასაბუთა ის გარემოება, რომ მან, როგორც ხელშემკვრელი მხარის უფლებამონაცვლემ, დაკარგა ინტერესი ხელშეკრულების შესრულების მიმართ.
ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების პირობებში სასამართლომ სამართლებრივად მართებულად შეაფასა დავის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი საკითხები და მიიღო არსებითად კანონიერი გადაწყვეტილება.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება გ. თ-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ხოლო შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:
პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად იხელმძღვანელა ექსპერტიზის სავარაუდო ხასიათის დასკვნით, რადგან ექსპერტს არ შეუმოწმებია ხელწერილებზე შესრულებული ყველა ხელმოწერა. ხელწერილების გაზიარების შემთხვევაში დგინდება, რომ კ.ხ-ემ ა.თ-ს 6000 აშშ დოლარის გადაცემის შემდეგ გადაუხადა დამატებით 14000 აშშ დოლარი და დეპოზიტზე შეიტანა კიდევ 4 000 აშშ დოლარი, რაც სულ 24 000 აშშ დოლარის ტოლია მაშინ, როდესაც უდავოდ დადგენილია, რომ ნასყიდობის საგნის ღირებულება 18 000 აშშ დოლარს შეადგენდა.
არასწორია სასამართლოს დასკვნა, რომ კ.ხ-ემ ვალდებულება სრულად შეასრულა.
პალატამ დაუსაბუთებლად არ გაიზიარა კასატორის მოსაზრება, რომ კ.ხ-ემ ხელშეკრულების ვადა დაარღვია.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 16 ოქტომბრის განჩინებით გ. თ-მა საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე განჩინებით კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა გ. თ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. გ. თ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: თ. თოდრია
პ. ქათამაძე
