№ას-1227-1172-2013 23 მაისი, 2014 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ა. ხ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე – თ. დ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 30 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი – საცხოვრებელი სადგომიდან წარმოშობილი ურთიერთობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ. დ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ა. ხ-ის წინააღმდეგ და მოითხოვა საკუთრების უფლების გადაცემა ქ. თბილისში, ნ-ის ქ. №9 -ში ა. ხ-ის სახელზე რეგისტრირებულ მდებარე საცხოვრებელ სადგომზე ფრთით 11.32 კვ.მ, 18.21კვ.მ, 3.83კვ.მ, 7.50 კვ.მ, 1.38კვ.მ, 1.98 კვ.მ და 3.83 კვ.მ სადგომის საბაზრო ღირებულების 10 %-ის გადახდის სანაცვლოდ.

მოპასუხე ა. ხ-ემ სარჩელი არ ცნო და შეგებებული სარჩელით მოითხოვა მოსარჩელის მფლობელობის შეწყვეტა სადავო სადგომზე ფართით 11.32 კვ.მ, 18.21კვ.მ საბაზრო ღირებულების 90%-ის გადახდის სანაცლოდ.

მოპასუხე თ. დ-მა შეგებებული სარჩელი ნაწილობრივ ცნო და განმარტა, რომ ა. ხ-ემ სადგომის ფართით 11.32 კვ.მ, 18.21კვ.მ გარდა ასევე უნდა გადაუხადოს სველი წერტილების ფართით 3.83 კვ.მ, 1.38 კვ.მ, 1.98 კვ.მ და 7.50 კვ.მ საბაზრო ღირებულების 90%, ასევე საცხოვრებელ სადგომზე წარმოებული მიშენების ფართით 13.54 კვ.მ, 2.45კვ.მ, 9.02 კვ.მ, 7.50 კვ.მ და მის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად, ეზოში მდგომი ავტოფარეხის ღირებულების სრული ოდენობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 24 აპრილის გადაწყვეტილებით თ. დ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ა. ხ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ა. ხ-ეს თ. დ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა სადავო საცხოვრებელი სადგომის - ფართი 11.32 კვ.მ და 18.21 კვ.მ საბაზრო ღირებულების 9449.6 აშშ დოლარის 90%, რაც შეადგენს 8504.64 აშშ დოლარს, ექვივალენტს ლარში. მასვე დაეკისრა საცხოვრებელი სადგომის (სველი წერტილების) - ფართით 1.98 კვ.მ, 1.38.კვ.მ, 3.83 კვ.მ საბაზრო ღირებულების 2300.8 აშშ დოლარის 75%, რაც შეადგენს 1725.6 აშშ დოლარს, ეკვივალენტს ლარში, ა. ხ-ის მიერ თ. დ-ის სასარგებლოდ 10230.24 აშშ დოლარის ექვივალენტის ლარში გადახდის შემდეგ, თ. დ-ის მფლობელობა თბილისში, ნ-ის ჩიხი №9-ში მდებარე საცხოვრებელ სადგომზე (ფართი -11.32 კვ.მ, 18.21 კვ.მ, 1. 98 კვ.მ, 1.38.კვ.მ, 3.83 კვ.მ) შეწყდა და სადგომი გადაეცა ა. ხ-ეს.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ. დ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება იმ ნაწილში, რომლითაც ა. ხ-ეს თ. დ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა საცხოვრებელი სადგომის (სველი წერტილების) - ფართით 1.98 კვ.მ, 1.38.კვ.მ, 3.83 კვ.მ საბაზრო ღირებულების 75%-ის ანაზღაურება და ამ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილებით მესაკუთრისთვის აღნიშნული ფართის საბაზრო ღირებულების 90%-ის დაკისრება. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება ა. ხ-ის თ. დ-ის მიერ განხორციელებული მიშენებისა და ავტოფარეხის ღირებულების ანაზღაურებაზე უარის თქმის ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილებით საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრისთვის განხორციელებული მიშენების და ავტოფარეხის ღირებულების დაკისრება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 30 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით თ. დ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 24.04.2013 წლის გადაწყვეტილება ა. ხ-ის მოსარგებლის მიერ განხორციელებული მიშენებისა და ავტოფარეხის ღირებულების არდაკისრების ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ა. ხ-ეს თ. დ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა სადავო საცხოვრებელი სადგომის, ფართით - 9.02. კვ.მ (N1 ოთახი), 13.54 კვ.მ (N2 ოთახი), 2.45 კვ.მ (N3 ოთახი), 7.50 კვ.მ (N4 ოთახი) და ავტოფარეხის ხარჯების ანაზღაურება ჯამში 10 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტის ლარში ოდენობით და ამ ვალდებულების შესრულების სანაცვლოდ თ. დ-ის მფლობელობიდან გამოთხოვილი იქნეს თბილისში, ნ-ის ჩიხი №9-ში მდებარე საცხოვრებელ სადგომი, ფართით - 9.02. კვ.მ (N1 ოთახი), 13.54 კვ.მ (N2 ოთახი), 2.45 კვ.მ (N3 ოთახი), 7.50 კვ.მ (N4 ოთახი) და ავტოფარეხი, დანარჩენ ნაწილში თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 24.04.2013 წლის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

თბილისში, ნ-ის ჩიხის №9-ში მდებარე უძრავი ქონება, შენობა-ნაგებობები N2, N3, N4, N5, N6, N7, N8, N9 და N1-ში 19.4 კვ.მ, საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში საკუთრების უფლებით ირიცხება ა. ხ-ის სახელზე (ტ. I, ს.ფ. 19,20);

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 24.04.2013 წლის გადაწყვეტილებით დადგინდა, რომ სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, თ. დ-ი ფლობს ორ ოთახს, ფართით - 18.21 კვ.მ და 11.32 კვ.მ;

საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრეს დაეკისრა 11.32 კვ.მ და 18.21 კვ.მ ოთახების (ექსპერტის დასკვნით ეს არის №8 და №9 ოთახები) საბაზრო ღირებულების 9 449.6 აშშ დოლარის 90%-ის, 8 504.64 აშშ დოლარის ექვივალენტის ლარში გადახდა (ტ. I, ს.ფ. 190-195). ამ ნაწილში გადაწყვეტილება არ გასაჩივრებულა და შესულია კანონიერ ძალაში.

აპელანტი პრეტენზიას აცხადებს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 24.04.2013 წლის გადაწყვეტილების იმ ნაწილზე, რომლითაც ა.ხ-ეს თ. დ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა საცხოვრებელი სადგომის (სველი წერტილების) - ფართით 1.98 კვ.მ, 1.38.კვ.მ, 3.83 კვ.მ საბაზრო ღირებულების 75%-ის ანაზღაურება და ითხოვს ახალი გადაწყვეტილებით მესაკუთრეს დაეკისროს აღნიშნული ფართის საბაზრო ღირებულების 90%. თ. დ-ის განმარტებით, ზემოაღნიშნული ფართები, ისევე როგორც 18.21 კვ.მ და 11.32 კვ.მ.. ოთახები წარმოადგენდენ სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საგანს, რაც მესაკუთრისთვის მათი საბაზრო ღირებულების 90%-ის დაკისრების საფუძველია.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა მასზე, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდება მოსარგებლის მიერ ფორმადაუცველი ნასყიდობის ხელშეკრულებით 1.98 კვ.მ, 1.38.კვ.მ, 3.83 კვ.მ ფართების შეძენის ფაქტი. პალატას მიაჩნია, რომ აღნიშნული ფართები მოსარგებლეს გადაცემული აქვს საცხოვრებელი სადგომის სარგებლობის უფლების დათმობის ხელშკრულების საფუძველზე, შემდეგ გარემოებათა გამო: 24.12.1976წ. შედგენილი ხელწერილის თანახმად, ჯ. ბ-ამ თბილისში, ნ-ის ჩიხის №9-ში მდებარე უძრავი ქონების ნაწილი - ორი ოთახი მიჰყიდა მეუღლეებს რ.ა-ს და ო. პ-ს (ტ.I, ს.ფ.23) თბილისის საქალაქო სასამართლოში მოსარჩელე თ. დ-ის შუამდგომლობით მოწმედ დაკითხული გ. ნ-ის მითითებით, იმ დროს, როდესაც სადავო საცხოვრებელი შეიძინა რ. პ-მა, სახლი იყო ერთი მთლიანი და შესაბამისად, მას გააჩნდა მხოლოდ ერთი სველი წერტილი. მისი განმარტებით, შემდგომ მოხდა აღნიშნული სახლის გაყოფა ორ ნაწილად (07.03.2013წ. სხდომის ოქმი CD დისკზე 11:43:01-11:43:14; 11:50:33-11:51:13). მოწმედ დაკითხული ს. კ-ის განმარტებით, 24.12.1976წ. შედგენილი ხელშეკრულების ნასყიდობის საგანს წარმოადგენდა მხოლოდ ორი ოთახი, ვინაიდან საცხოვრებელ სახლს გააჩნდა მხოლოდ ერთი სველი წერტილი, რომლითაც ოთახების გაყიდვის შემდგომ სარგებლობდნენ როგორც მესაკუთრის, ასევე მოსარგებლის ოჯახის წევრები (07.03.2013წ. სხდომის ოქმი ჩD დისკზე 12:10:08- 12:12:12). იმ გარემოებას, რომ ფორმადაუცველი ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმების მომენტში საცხოვრებელ სახლს გააჩნდა მხოლოდ ერთი სველი წერტილი, ადასტურებს თავად მოსარგებლის შუამდგომლობის საფუძველზე მოწმედ დაკითხული ო. პ-იც, რომელიც ამავე დროს წარმოადგენს 24.12.1976წ. ნასყიდობის ხელშეკრულების მხარეს. მისი განმარტებით, საცხოვრებელი სადგომის ყიდვის დროს სახლს ჰქონდა ერთი სველი წერტილი, ხოლო შემდგომ მესაკუთრემ ააშენა საკუთარი სველი წერტილი (14:02.2013წ. სხდომის ოქმი ჩD დისკზე 11:00:14-11:00:21).

პალატის მოსაზრებით, იმ პირობებში, როდესაც 24.12.1976 წლის ნასყიდობის ხელშეკრულებაში ნასყიდობის საგნად მითითებულია მხოლოდ საცხოვრებელი სადგომის ორი ოთახი და მოწმეთა ჩვენებით დგინდება ნასყიდობის ხელშეკრულების შედგენის მომენტში საცხოვრებელ სადგომში მხოლოდ ერთი სველი წერტილის არსებობა, ასევე გარკვეული პერიოდის მანძილზე ამ სველი წერტილით მესაკუთრისა და მოსარგებლის საერთო სარგებლობა, გასაზიარებელია მსჯელობა მასზე, რომ მითითებული სველი წერტილი (დამხმარე ფართები) არ წარმოადგენდა სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საგანს და ეს ფართები მოსარგებლეს გადაეცა საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის გარიგების საფუძველზე. აღნიშნული კი, „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონიდან გამომდინარე, მოსარგებლისთვის ამ ფართების საბაზრო ღირებულების 75%-ის ანაზღაურების საფუძველია. შესაბამისად, არ არსებობს ამ ნაწილში სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.

მოსარგებლის მიერ სადავო საცხოვრებელი სადგომზე განხორციელდა მიშენება ფართით - 9.02. კვ.მ (N1 ოთახი), 13.54 კვ.მ (N2 ოთახი), 2.45 კვ.მ (N3 ოთახი), 7.50 კვ.მ (N4 ოთახი). მანვე ააგო ავტოფარეხი საცხოვრებელი სადგომის ეზოში.

მხარეთა შორის სადავოა ის გარემოება, ვინ აწარმოა მიშენებები. მოცემულ შემთხვევაში სამართლებრივად მნიშვნელოვანია დადგინდეს ექსპერტის დასკვნაში №1,№2,№3 და №4 ოთახებად აღრიცხული ფართის (ჯამში 32,51 კვ.მ) მიშენების განმახორციელებლი მხარე.

ის ფაქტი, რომ წინამდებარე საქმეში სადავოდ გამხდარი მიშენებები აწარმოა მოსარგებლემ, თავის ჩვენებაში დაადასტურეს მოწმეებმა.

იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ როგორც მოსარჩელის, ისე მოპასუხის შუამდგომლობის საფუძველზე, მოწმედ დაკითხული პირები უთითებენ სადგომის ნასყიდობის შემდგომ მის ორ იზოლირებულ ნაწილად გამიჯვნაზე, მიშენების განმახორციელებელი სუბიექტის დადგენისას, მოწმეთა ჩვენების გარდა ყურადღება უნდა გამახვილდეს იმ გარემოებაზე, გამიჯნული საცხოვრებელი სადგომის პირობებში, რომელი მხარის კუთვნილი საცხოვრებელი სადგომის უკეთ სარგებლობისთვის იქნა განხორცილებული მიშენება და რომელ ფართთან არის დაკავშირებული აღნიშნული მიშენება, როგორც ერთი მთელი.

აპელანტის განმარტებით, სადავო მიშენებები დაკავშირებულია თ. დ-ის კუთვნილ საცხოვრებელ სადგომთან და სწორედ იმის გამო, რომ სადავო მიშენებებში შესვლა ფაქტობრივად შეუძლებელია თ. დ-ის კუთვნილი ოთახებისაგან დამოუკიდებლად, საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრის დედამ, ჯ.ბ-ამ გატეხა თ. დ-ის კარის საკეტი, რათა შეეღწია სადავო მიშენებებში. აპელანტის მიერ წარმოდგენილ იქნა ქ. თბილისის საპატრულო პოლიციის მიერ 08.10.2013წ. შედგენილი ოქმი. ოქმის თანახმად, თბილისში, ნ-ის ქ. N9-ში გამოცხადებულ პატრულ ინსპექტორს დახვდა მოქალაქე ლ. ბ-ი, რომელმაც განმარტა, რომ მისამართზე გამოცხადდა მოსარგებელე თ. დ-ი, თუმცა კარის საკეტი დახვდა ამოღებული. გაირკვა, რომ კარის საკეტი ამოუღია ჯ. ბ-ას. ჯ. ბ-ას განმარტებით, ეს ფართები უკვე დიდი ხანია მისი შვილის საკუთრებაა (იხ.: 29.10.2013წ. სხდომის ოქმზე თანდართული საპატრულო პოლიციის 08.10.2013წ. ოქმი).

იმ გარემოებაზე, რომ საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლის მიერ ნასყიდობის ხელშეკრულებით შეძენილი ორი ოთახი და შემდგომ განხორციელებული სადავო მიშენებები წარმოადგენს ერთ მთლიან ფართს და ასეთად აღიქმებოდა იგი მოდავე მხარეებისთვის, უთითებს თავად სადგომის მესაკუთრის მოთხოვნით შედგენილი სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 15.10.2012 წლის დასკვნა. კერძოდ, ექსპერტიზის დასკვნაზე თანდართული აზომვითი ნახაზით დგინდება, რომ აიზომა ერთი მთლიანი ფართი, რომელიც მოიცავს ერთმანეთთან დაკავშირებულ სხვადასხვა ფართს. ის გარემოება, რომ მხარეთა შორის სადავო მიშენებები წარმოადგენს 15.10.2012წ. ექსპერტიზის დასკვნის აზომვით ნახაზზე N1, N2, N3, N4 ოთახებს, ორივე მხარის წარმომადგენელმა დაადასტურა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატაში 01.10.2013წ. გამართულ სხდომაზე (იხ.: 01.10.2013წ. სხდომის ოქმი ჩD დისკზე 11:38-19 – 11:39:20).

ამდენად, თავად საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებით (სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროს 15.10.2012წ. დასკვნით) თავად მესაკუთრის მითითების საფუძველზე აზომილ იქნა არა მხოლოდ №8 და №9 საცხოვრებელი ოთახები და სველი წერტილი (№5 ,6, 7), ანუ თავდაპირველად გარიგებით გადაცემული ფართი, არამედ ასევე №1, 2, 3, 4 ოთახები, ანუ მიშენებები. სადავო არ არის არც ის ფაქტი, რომ ამ ერთიან ფართში შესასვლელი განთავსებულია №1 ოთახიდან, ანუ მიშენებიდან (იხ.: 29.10.2013წ. სხდომის ოქმი ჩD დისკზე 13:20:07-13:21:45).

რაც შეეხება მესაკუთრის წარმომადგენლის განმარტებას მასზე, რომ ავტოფარეხი არის მარტივი კონსტრუქციის (იხ.: 01.10.2013წ. სხდომის ოქმი ჩD დისკზე 11:35-34), აღნიშნული არის არა მესაკუთრისათვის მისი ღირებულების მოსარგებლის სასარგებლოდ არდაკისრების საფუძველი, არამედ მისი ღირებულების განსაზღვრისას გასათვალისწინებელი გარემოება.

საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 29.01.2013წ. წერილის თანახმად, თბილისში, ნ-ის შესახვევი N9-ში მდებარე უძრავი ნივთის სააღრიცხვო ბარათში დაცულ სამართლებრივ გეგმაზე მონიშნული N1 ცვლილება (მიშენება) დატანილია 1980 წელს, ხოლო N2 ცვლილება (მიშენება) 1979-1980 წლებში (ტ. I, ს.ფ. 116,117).

მოწმეთა ჩვენებებისა და საქმის მასალების ერთობლიობაში შინაგანი რწმენით შეფასების შედეგად, სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია გარემოება მასზე, რომ სადავო მიშენებები ფართით - 9.02. კვ.მ (N1 ოთახი), 13.54 კვ.მ (N2 ოთახი), 2.45 კვ.მ (N3 ოთახი), 7.50 კვ.მ (N4 ოთახი) აწარმოა საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლემ, მანვე ააგო ასევე ავტოფარეხი, რაც სადგომის მესაკუთრისთვის აღნიშნული მიშენებების და ავტოფარეხის საბაზრო ღირებულების დაკისრების საფუძველია.

თავად მესაკუთრის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულების - სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროს 15.10.2012წ. N037267-2012/10/01 ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად, ქ.თბილისი, ნარგიზის ჩიხი №9-ში შენობის საერთო ფართი შეადგენს 69.23 კვ.მ.-ს, კერძოდ: N1 ოთახი ფართით 9.02კვ.მ, N2ოთახი ფართით 13.54 კვ.მ, N 3 ოთახი ფართით 2.45 კვ.მ, N 4 ოთახი ფართით 7.50 კვ.მ, N 5 ოთახი ფართით 1.98კვ.მ, N 6 საპირფარეშო ფართით 1.38 კვ.მ, N 7 სააბაზანო ფართით 3.83.კვ.მ N 8 ოთახი ფართით 11.32 კვ.მ, N9 ოთახი ფართით 18.21 კვ.მ..

ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად, 2012 წლის ოქტომბრის თვის მდგომარეობით ქ. თბილისი, სამგორის რაიონში, ნ-ის ჩიხი №9-ში მდებარე განმცხადებლის მიერ მითითებული საცხოვრებელი სახლის 1 კვ.მ-ის საბაზრო ღირებულება შეადგენს 320 აშშ დოლარს, შესაბამისად, მთლიანი ფართის 69.23 კვ.მ-ს საბაზრო ღირებულება შეადგენს 22 150 აშშ დოლარს (ტ. I, ს.ფ. 73-89).

მოსარგებლე ჯერ კიდევ პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაეთანხმა ამ დასკვნაში მოცემული აზომვებით, როგორც ზუსტად აზომილი ფართებით დავის გადაწყვეტას. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატაში 29.10.2013წ. გამართულ სასამართლო სხდომაზე თ. დ-ის წარმომადგენელმა ლ. ბ-მა განმარტა, რომ იგი ეთანხმება მოპასუხის მოთხოვნით შედგენილ სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროს 15.10.2012წ. ექსპერტიზის დასკვნაში მოცემულ საცხოვრებელი სადგომის აზომვას (იხ.: 29.10.2013წ. სხდომის ოქმი ჩD დისკზე 12:56:42- 13:00:29).

პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ექსპერტის დასკვნის თანახმად, მხოლოდ მიშენებების სართო ფართი არის 32,51 კვ.მ (N1 ოთახი ფართით 9.02კვ.მ, N2ოთახი ფართით 13.54 კვ.მ, N 3 ოთახი ფართით 2.45 კვ.მ, N 4 ოთახი ფართით 7.50 კვ.მ), შესაბამისად, მხოლოდ მიშენებების საბაზრო ღირებულება თავად მესაკუთრის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულების თანახმად, შეადგენს 10 403,2 აშშ დოლარს. მოცემულ შემთხვევაში ასევე ასანაზღაურებელია ავტოფარეხის ღირებულება.

მიშენების და ავტოფარეხის ანაზღაურების საკითხზე მოსარგებლე აცხადებს თანხმობას ერთობლიობაში მიიღოს 10 000 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარში და თანხის გამოანგარიშების საკითხში ეფუძნება დამოუკიდებელი სასამართლო ექსპერტის დავით მჭედლიშვილის 31.10.2012წ. დასკვნაში მოცემულ დაანგარიშებას, რომლითაც მიშენების და ავტოფარეხის ღირებულება შეფასებულია ჯამში 10 000 აშშ დოლარად. პალატას მიაჩნია, იმის გათვალისწინებით, რომ სამოქალაქო საპროცესო ურთიერთობების საფუძველი მხარეთა დისპოზიციური ნებაა, მესაკუთრეს მოსარგებლის სასარგებლოდ მიშენების და ავტოფარეხის ღირებულება უნდა დაეკისროს ჯამში 10 000 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის ოდენობით.

დადგენილია, რომ 1.98 კვ.მ, 1.38.კვ.მ, 3.83 კვ.მ ფართებზე მოსარგებლე თ. დ-ის მფლობელობის უფლება წარმოშობილია „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის 11 მუხლის „ა“ პუნქტით გათვალისწინებული საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის გარიგებიდან.

“საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, თუ მხარეებს შორის არსებობს გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ, მესაკუთრეს უფლება აქვს მოსარგებლეს მოსთხოვოს საცხოვრებელი სადგომის მფლობელობის შეწყვეტა, მხოლოდ მოსარგებლისათვის (ან თავდაპირველი მოსარგებლის უფლებამონაცვლისათვის) დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის შემთხვევაში. ამავე მუხლის მე-6 პუნქტის შესაბამისად, თუ მესაკუთრე უარს აცხადებს მოსარგებლისთვის ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული კომპენსაციის გადახდაზე, მოსარგებლეს უფლება აქვს მესაკუთრეს მოსთხოვოს შესაბამისი ანაზღაურების (დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%) სანაცვლოდ დაკავებულ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა.

განსახილველ შემთხვევაში პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრემ გამოიყენა უპირატესი უფლება და შეგებებული სარჩელით მოითხოვა 1.98 კვ.მ, 1.38.კვ.მ, 3.83 კვ.მ ფართების საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელი სადგომზე მოსარგებლის მფლობელობის შეწყვეტა. შესაბამისად, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად დააკმაყოფილა საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრის შეგებებული სარჩელი საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის სანაცვლოდ, საცხოვრებელი სადგომზე მოსარგებელთა მფლობელობის შეწყვეტის თაობაზე, შესაბამისად, პალატის აზრით, არ არსებობს ამ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.

“საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის შესაბამისად, მესაკუთრე, რომელიც მოსარგებლეს მოსთხოვს ნივთზე მფლობელობის შეწყვეტას, ვალდებულია აუნაზღაუროს მოსარგებლეს მის მიერ განხორციელებული მიშენება-დაშენების ან/და არსებითი გაუმჯობესების ხარჯები საბაზრო ღირებულების სრული ოდენობით.

დადგენილია, რომ საცხოვრებელ სადგომზე სადავო მიშენებები ფართით - 9.02. კვ.მ (N1 ოთახი), 13.54 კვ.მ (N2 ოთახი), 2.45 კვ.მ (N3 ოთახი), 7.50 კვ.მ (N4 ოთახი) აწარმოა საცხოვრებლი სადგომის მოსარგებლემ. მოსარგებლემ ააგო ასევე ავტოფარეხი, რაც სადგომის მესაკუთრისთვის აღნიშნული მიშენებების და ავტოფარეხის საბაზრო ღირებულების დაკისრების საფუძველია.

სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებში საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრეს უნდა დაეკისროს მიშენებული ფართის და ავტოფარეხის ღირებულების ანაზღაურება 10 000 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის ოდენობით და ამ ვალდებულების შესრულების სანაცვლოდ მოპასუხე თ. დ-ის მფლობელობიდან გამოთხოვილი უნდა იქნეს თბილისში, ნ-ის ჩიხი №9-ში მდებარე საცხოვრებელ სადგომი, ფართით - 9.02. კვ.მ (N1 ოთახი), 13.54 კვ.მ (N2 ოთახი), 2.45 კვ.მ (N3 ოთახი), 7.50 კვ.მ (N4 ოთახი) და ავტოფარეხი.

სააპელაციო პალატამ აქვე ყურადღება გაამახვილა ერთ პროცესუალურ საკითხზე: წინამდებარე საქმეში პირველი ინსტანციის სასამართლოში აღძრული იყო მოსარგებლის სარჩელი საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების 10%-ის გადახდის სანაცვლოდ მასზე საკუთრების მოპოვების თაობაზე.

ამავე საქმეში აღიძრა მესაკუთრის შეგებებული სარჩელი საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების ანაზღაურების სანაცვლოდ მოპასუხის მფლობელობიდან სადგომის გამოთხოვის თაობაზე. სწორედ შეგებებულ სარჩელთან (და არა მოსარგებლის პირვანდელ სარჩელთან) დაკავშირებით განმარტა მოსარგებლემ, რომ მესაკუთრის მოთხოვნის დაკმაყოფილების შემთხვევაში მას ასევე სრულად უნდა ანაზღაურებოდა მიშენებისა და ავტოფარეხის საბაზრო ღირებულება. მხარეთა ეს პოზიციები ასახულია გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში სასარჩელო მოთხოვნების და მოპასუხეთა პოზიციების მითითებისას (ტ.I,ს.ფ.190,191).

მოცემულ საქმეში შეგებებული სარჩელის საგანს წარმოადგენს საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის შეწყვეტა თანხის გადახდის სანაცვლოდ. ამდენად, სასამართლო უფლებამოსილია “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ საქართველოს კანონის” მოთხოვნათა შესაბამისად და საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე დაყრდნობით დაადგინოს: რამდენ კვადრატულ მეტრს შეადგენს საცხოვრებელი ფართი, მასზე განხორციელებული მიშენებები, დამხმარე ფართი, რომლის ღირებულება კანონით განსაზღვრული ოდენობით (სრულად თუ ნაწილობრივ) უნდა იქნეს ანაზღაურებული მოსარგებლისათვის. ის გარემოება, რომ შეგებებული სარჩელის მოსარჩელე (მესაკუთრე) თავის შეგებებულ სარჩელში ამჟღავნებდა მხოლოდ ორ ოთახზე თანხის გადახდის ნებას, არ წარმოადგენს საბოლოოდ მოსარგებლისათვის მხოლოდ ამ ფართზე თანხის ანაზღაურების საფუძველს.

ამდენად, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება აპელაციის დაკმაყოფილების სახით პროცესუალურად ნაწილობრივ უქმდება მესაკუთრის შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში და დამატებით განისაზღვრება ის ფართი, რომელის ღირებულების გადახდის ვალდებულებაც მესაკუთრეს ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის საფუძველზე ეკისრება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2013 წლის 30 ოქტომბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ალა ხ-ემ და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის აზრით, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლების შემოწმება შეუძლებელია. საქმეში არ არსებობს რაიმე მტკიცებულება რომელზე დაყრდნობითაც, სასამართლოს შეეძლო დაედგინა რომ მიშენება საერთოდ განხორციელდა, თან მოსარგებლეების ხარჯებით და მათ მიერ. ეს მიშენება რომ ნამდვილად მოსარგებლეებს განეხორციელებინათ, ამაზე ისინი იმსჯელებდნენ თავდაპირველ სარჩელში, რაც მათ არ მოუთხოვიათ, ძირითად სარჩელში მოსარჩელე ასახელებს დედამისს ო. პ-ს მოწმედ, რომელიც იყო ძირითადი მხარე ვიდრე მოთხოვნა არ დაუთმო დღევანდელ მოსარჩელეს და განმარტავს, რომ მოწმე დაადასტურებს „ორი ოთახის ყიდვის ფაქტსო“ მათ მიერ რაიმე მიშენება რომ ყოფილიყო განხორციელებული აუცილებლად მიუთითებდა. მათ ასევე არ წარმოუდგენიათ შესაგებელი ჩვენს შეგებებულ სარჩელზე რადგან მათ გარდა №8, და №9 ოთახებისა იცოდნენ რომ არაფერი არ ეკუთვნოდათ.

კასატორის განმარტებით, ეგრეთ წოდებულ „ავტოფარეხთან“ დაკავშირებით, რომლის ღირებულების გადახდაც სრულიად უკანონოდ დაეკისრათ, არასდროს არ ყოფილა ავტოფარეხი და მითუმეტეს აპელანტი მხარის სარგებლობაში და წარმოადგენდა ყოველთვის კასატორის საკუთრებას. ავტოფარეხიც კი არ იყო, უბრალოდ ხეივანი რომელზეც შემდეგ შეაბეს ნაჩუქარი კარი. ამდენად, კასატორის აზრით, სააპელაციო სასამართლომ დააკისრა იმ ავტოფარეხის ხარჯების ანაზღაურება, რომელიც ბუნებაში არ არსებობს. ეს დასტურდება 04.04.2007 წლის საკადასტრო გეგმის მიხედვითაც, სადაც ავტოფარეხის ადგილი ღიად არის დატოვებული რადგან ასეთი არც მაშინ არსებობდა და არც დღეს არ არსებობს.

სააპელაციო სასამართლო ზ/ხსენებულ გადაწყვეტილებაში მსჯელობს მოწმე „ი. ჩ-ის“ შესახებ, რომელმაც თითქოსდა დაადასტურა რომ მიშენება განახორციელა მოსარჩელის მამამ რ. პ-მა, მაგრამ არ ამახვილებს ყურადღებას იმ გარემოებაზე, რომ აღნიშნული მოწმე, რომელიც (1976) წლების მოვლენებსაც იგი ადასტურებს, მაგ პერიოდში იყო 8-9 წლის ბავშვი და შესაბამისად, მეზობლის მცირეწლოვან ბავშვს არ შეეძლო სცოდნოდა თუ ვისი ხარჯებით ან ვის მიერ განხორციელდა სამუშაოები, შესაბამისად, სასამართლომ არ გაითვალისწინა თავად მოსარჩელის მიერ ძირითად სარჩელში ნაჩვენები აღიარებები იმასთან დაკავშირებით, რომ რ. პ-ი 1980 წლიდან აღარ ცხოვრობს სადავო მისამართზე და გადასულია სხვა ბინაში, რომელიც მან მიიღო.

სასამართლომ არასწორედ გამოიყენა კასატორის მიერ ექსპერტიზის დასკვნასთან ერთად წარმოდგენილი შიდა აზომვითი ნახაზი, რომელიც შეგნებულად იქნა გაკეთებული მთლიან სადავო ფართზე, რათა სასამართლო არ შესულიყო შეცდომაში და ჰქონოდა ნათელი სურათი, თუ რომელ ფართებზე იყო საუბარი და გამოიყენა ჩემს წინააღმდეგ თითქოსდა მე ამით ვაღიარე მოსარჩელეების მფლობელობა და სადავო ფართზე, მოსარჩელეების მიერ წარმოდგენილი აუდიტის დასკვნაში არ იყო მითითებული არც სადავო ფართები, არ იყო არც დასურათება და შედგენილი იყო ადგილზე მისვლის გარეშე მხოლოდ 1945 წლის საინვენტარიზაციო გეგმის მონაცემებზე დაყრდნობით, რაც არ იყო თვალნათელი.

კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლო მტკიცებულებათა შეფასებისას, ამახვილებს ყურადღებას პატრულის მიერ შედგენილ ოქმზე, სადაც აცხადებს რომ გამოცვალა საკეტი მაგრამ არ ინტერესდება თუ რა იყო ამის მიზეზი. სადავო №1, 2, 3, სათავსოების შესასვლელის გასაღები აქვს კასატორს და სარგებლობს დღემდე. აპელანტმა პოვოკაციის მიზნით, იმავე დღეს გამოცვალა საკეტი ჩუმად და წავიდა, რაც გახდა საუძველი შემდეგ ჩვენი მხრიდან საკეტის დაზიანებისა, რადგანაც მესაკუთრის დედა ვეღარ ახერხებდა თავისი პირადი ნივთებით სარგებლობას, რითაც ისარგებლა აპელანტმა, გამოიძახა პატრული და შედგა ოქმი, რომელიც წარმოდგენილ იქნა სასამართლოში.

ზემოხსენებული სადავო ფართებით რომ სარგებლობს ა. ხ-ე, დადასტურდა საქმეზე დაკითხული როგორც კასატორის, ასევე მოწინააღმდეგე მხარის მოწმეთა ჩვენებებით. კ. კ-ის განმარტები, არის ა. ხ-ის მდგმური, იგი ცხოვრობს და სარგებლობს ეზოთი თვითონ, ხოლო რაც შეეხება სადავო ფართებს, აღნიშნულით სარგებლობს ხ-ის დედა, პირადად მოწმემ გამოცვალა სახურავი და საკეტი სადავო ფართში, ქალბატონის თხოვნა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 24 დეკემბრის განჩინებით ა. ხ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა. ხ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ა. ხ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ი“ ქვეპუნქტის თანახმად, ა. ხ-ე, გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ა. ხ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე