№ას-260-244-2014 28 მაისი, 2014 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – თ. ო-ე

მოწინააღმდეგე მხარე – სს „ჩ. კ-ა“

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 28 იანვრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა თ. ო-მ მოპასუხე სს „ჩ. კ-ის“ მიმართ.

მოსარჩელის მოთხოვნები:

1. მოპასუხე ორგანიზაციისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ მატერიალური ზიანის ასანაზღაურებლად 8860 ევროსა და 800 აშშ დოლარის დაკისრება.

2. მოპასუხისათვის თ. ო-ის სასარგებლოდ მკურნალობაზე გასააწევი ხარჯების ასანაზღაურებლად 100000 აშშ დოლარის დაკისრება.

3. სს „ჩ. კ-ისათვის“ მოსარჩელის სასარგებლოდ მორალური ზიანის ასანაზღაურებლად 210000 ლარის დაკისრება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 18 იანვრის გადაწყვეტილებით თ. ო-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

აპელანტმა მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება. ამავდროულად, აპელანტმა სადავოდ გახადა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 9 ნოემბრის და 2013 წლის 18 იანვრის განჩინებები, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მისი შუამდგომლობები დასკვნის გამცემი ექსპერტების პროცესზე გამოძახების თაობაზე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 28 იანვრის განჩინებით თ. ო-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

თ. ო-ე დაიბადა .... წლის ... ოქტომბერს აკადემიკოს კ.ვ. ჩაჩავას სახელობის პერინატალური მედიცინის მეანობა-გინეკოლოგიის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, დიაგნოზით: პერინატალური პოსტიშემიური ენცეპალოფათია, სპინალური ლოკალიზაცია, მარცხენა ზედა კიდურის პლეგია, დიუშენ-ერბის სინდრომი.

თ. ო-ს ბცჟ-ს ვაქცინაცია ჩაუტარდა 1997 წლის 6 ოქტომბერს.

1998 წლის 26 მარტს თ. ო-ს დაუდგინდა ოსტეომიელიტი.

თ. ო-ე ოსტეომიელიტის განვითარებას უკავშირებდა ჩაჩავას კლინიკაში ჩატარებულ ბცჟ-ს ვაქცინაციას.

საქმეზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს განჩინებით დაინიშნა სასამართლო-სამედიცინო ექსპერტიზა, რომლის დასკვნის თანახმად დადგინდა, რომ თ. ო-ს მარცხენა მხარის ძვლის ოსტეომიელიტის დიაგნოზი დაუდგინდა 6 თვის ასაკში. ექსპერტებმა წარდგენილი სამედიცინო დოკუმენტაციით ვერ დაადგინეს დაავადების ხანგრძლივობა.

თ. ო-მ, სს „ჩაჩავას კლინიკაში“ ჩატარებული ბცჟ-ს ვაქცინაციის შედეგად, ოსტეომიელიტის განვითარების დასადასტურებლად მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ ბცჟ-ს ვაქცინაცია ჩატარდა იმუნიზაციის მეთოდური მითითებებით დადგენილი წესის დარღვევით.

მოსარჩელის მიერვე წარდგენილი მტკიცებულებებით, საქართველოს ტრავმატოლოგ-ორთოპედთა კავშირის სპეციალისტების წერილის, აგრეთვე, დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრის წერილის თანახმად დგინდებოდა, რომ ბცჟ-ს ვაქცინაცია კანონის მოთხოვნათა დაცვით ჩატარდა.

გარდა აღნიშნულისა, ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით, ბცჟ-ს ვაქცინაციისას პრეპარატებს: ვიტ 6-ს, ატფ პროზერინს, კოკარბოქსილაზას, ბცჟ-ს არ შეეძლო გამოეწვია ოსტეომიელიტი.

ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით, გამორიცხული იყო ბცჟ-ს ვაქცინაციას გამოეწვია ოსტეომიელიტი დისიმინირებული ბცჟ ინფექციის (გავრცელებული ტუბერკულოზური ინფექციის) განვითარების გარეშე. წარდგენილი სამედიცინო დოკუმენტაციის მონაცემებით ექსპერტებმა დაადგინეს, რომ თ. ო-ს დისიმინირებული ბცჟ ინფექცია არ აღენიშნებოდა. დაავადების ეტიმოლოგია არ იყო ტუბერკულოზური წარმოშობის, რის დასტურადაც ექსპერტებმა მიუთითეს იმ ფაქტზე, რომ მკურნალობის პროცესში ანტიტუბერკულოზური პრეპარატი არ ყოფილა გამოყენებული და ოსტეომიელიტის მკურნალობა დასრულდა დადებითი შედეგით ანტიტუბერკულოზური პრეპარატების გამოყენების გარეშე.

ის გარემოება, რომ ტუბერკულოზის საწინააღმდეგო ვაქცინაციას შეეძლო გამოეწვია ოსტეომიელიტი, დადგინდა საქართველოს ტრავმატოლოგ-ორთოპედთა კავშირის 2007 წლის 16 დეკემბრის წერილითაც.

ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, ოსტეომიელიტის განვითარების მიზეზებთან დაკავშირებით, მიეთითა, რომ დახურული მოტეხილობის დროს ოსტეომიელიტის განვითარება შესაძლებელი იყო მხოლოდ ენდოგენური გზით. ვინაიდან წარდგენილ სამედიცინო დოკუმენტაციაში არ ისახებოდა თ. ო-ის მარცხენა მხარის ძვლის ოსტეომიელიტის განვითარების სხვა რაიმე გზები, სავარაუდო იყო, რომ საყოფაცხოვრებო პირობებში მიღებული ტრავმული მოტეხილობა გართულდა ოსტეომიელიტით.

საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებებთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ განმარტა შემდეგი:

სამედიცინო შეცდომით მოქალაქის სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისათვის ზიანის მიყენების გამო სამოქალაქოსამართლებრივი პასუხიმგებლობის წარმოშობის პირობები იგივეა, როგორც ყველა დელიქტურ ვალდებულებებში: ზიანი, მართლწინააღმდეგობა, ბრალი და მიზეზობრივი კავშირი. ამასთან, თითოეული ამ კომპონენტის თავისებურება სამედიცინო საქმიანობის ხასიათით განისაზღვრება. იმავე პირობების არსებობას მოითხოვს სამოქალაქო კოდექსის 1007-ე მუხლი, რომლის ძალითაც სამედიცინო დაწესებულებაში მკურნალობისას (ქირურგიული ოპერაციის ან არასწორი დიაგნოზით დამდგარი შედეგი და სხვა) პირის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საერთო საფუძვლებით. ზიანის მიმყენებლი თავისუფლდება პასუხისმგებლობისაგან, თუ დაამტკიცებს, რომ ზიანის დადგომაში მას ბრალი არ მიუძღვის. ნორმის მიზნიდან გამომდინარე, მართლსაწინააღმდეგო ქმედებად მიიჩნევა სამედიცინო დაწესებულების მიერ არასწორად განხორციელებული დიაგნოსტიკა და მკურნალობა, რამაც გამოიწვია ზიანი. ზიანის ანაზღაურების დაკისრებისათვის აუცილებელია, დადგინდეს საექიმო შეცდომა.

„ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის „ო“ ქვეპუნქტით მცდარ სამედიცინო ქმედებად განმარტებულია ექიმის მიერ უნიებლიედ, პაციენტის მდგომარეობისათვის შეუსაბამო სადიაგნოზო და ან სამკურნალო ღონისძიებების ჩატარება, რაც მიყენებული ზიანის უშუალო მიზეზი გახდა. კანონის აღნიშნული დანაწესიდან გამომდინარეობს, რომ ექიმის მიერ პაციენტისათვის ზიანის მიყენება არ უნდა იყოს წინასწარ განზრახული, წინააღმდეგ შემთხვევაში იგი ექიმის პროფესიულ შეცდომად აღარ ჩაითვლება.

სამოქალაქო კოდექსის 1007-ე მუხლში მითითებული შემთხვევების არსებობისას არაბრალეულობის მტკიცების ტვირთი აწევს სამედიცინო დაწესებულებას. ასეთ დროს, პაციენტის ჯანმრთელობის დაზიანების ფაქტის არსებობა ქმნის იმის პრეზუმფციას, რომ მის ჯანმრთელობას ზიანი სამედიცინო დაწესებულების ბრალით მიადგა და საწინააღმდეგოს დადასტურება სამედიცინო დაწესებულებამ უნდა განახორციელოს.

საქმის მასალებით, კერძოდ, ახალშობილის განვითარების ისტორიის მიხედვით, ... წლის ... ოქტომბერს დაბადებული თ. ო-ის დიაგნოზს წარმოადგენდა: ნერვიული სისტემის დაზიანება – აგზნების მომატების სინდრომი (მსუბუქი), დიუშენ-ერბის სინდრომი.

კონკრეტულ შემთხვევაში, დადგინდა და არც მხარეთა შორის იყო სადავო ის გარემოება, რომ თ ო-ს 1997 წლის 6 ოქტომბერს სს „ჩ. კ-ში“ ჩაუტარდა ბცჟ-ს ვაქცინაცია. ასევე დადგინდა და მხარეთა შორის სადავო არ ყოფილა, რომ თ. ო-ს 1998 წლის 26 მარტს დაუდგინდა ოსტეომიელიტი. მხარეთა შორის სადავო იყო მოსარჩელის დაავადებასა და მოპასუხის ქმედებას შორის კაუზალური (მიზეზ-შედეგობრივი) კავშირის არსებობა.

საქმეში წარდგენილი იყო სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს N1-042024-2012/05/1 დასკვნა, რომლის მიხედვით, თ. ო-ს მარცხენა მხარის ძვლის ოსტეომიელიტის დიაგნოზი დაუდგინდა 6 თვის ასაკში. ექსპერტებმა წარდგენილი სამედიცინო დოკუმენტაციით ვერ დაადგინეს დაავადების ხანგრძლივობა.

ექსპერტთა დასკვნით, გამორიცხული იყო, რომ BCG-ვაქცინაციას გამოეწვია ოსტემიელიტი დისიმინირებული BCG-ვაქცინაციის (გავრცელებული ტუბერკულოზური ინფექციის) განვითარების გარეშე; ექსპერტთათვის წარდგენილი სამედიცინო დოკუმენტაციის მონაცემებით, თ. ო-ს დისიმინირებული BCG-ინფექცია არ აღენიშნებოდა. დაავადების ეტიმოლოგია (მიზეზი) არ იყო ტუბერკულოზური წარმოშობის. ექსპერტთა განმარტებით, აღნიშნულ გარემოებას ისიც ადასტურებდა, რომ თ. ო-ის მკურნალობის პროცესში ანტიტუბერკულოზური პრეპარატი გამოყენებული არ ყოფილა და ოსტეომიელიტის მკურნალობა დამთავრდა დადებითი შედეგით ანტიტუბერკულოზური პრეპარატების გამოყენების გარეშე; BCG-ვაქცინაციასას პრეპარატებს: ვიტ ბ6-ს, ატფ-ს, პროზერნის და კოკარბოქსილაზას არ შეეძლო გამოეწვია ოსტეომიელიტი.

ოსტეომიელიტის განვითარების მიზეზებთან დაკავშირებით ექსპერტიზის დასკვნაში მიეთითა, რომ დახურული მოტეხილობის დროს ოსტეომიელიტის განვითარება შესაძლებელი იყო მხოლოდ ენდოგენური გზით, ვინაიდან წარდგენილ სამედიცინო დოკუმენტაციაში არ ისახებოდა თ. ო-ის მარცხენა მხრის ოსტეომიელიტის განვითარების სხვა რაიმე გზები, სავარაუდო იყო, რომ საყოფაცხოვრებო პირობებში მიღებული ტრავმული მოტეხილობა გართულდა ოსტეომიელიტით.

ზემოაღნიშნულთან ერთად გასათვალისწინებელი იყო ის გარემოებაც, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოში 2013 წლის 18 ივნისს და ამავე წლის 23 ივლისს გამართულ სასამართლო სხდომებზე მიწვეულმა ექსპერტებმა: ნ. ტ-მა, რ. ქ-მ, პ. გ-მ და მ. ვ-მა დაადასტურეს N01042024-2012/05/1 დასკვნა. ამასთან, მათ დამატებით განმარტეს, რომ ტუბერკულოზური პროცესის ალაგმვა შესაძლებელი იყო მხოლოდ ხანგრძლივი ანტიტუბერკულოზური მკურნალობით. ანტიტუბერკულოზური პრეპარატების გარეშე ტუბერკულოზური ოსტეომიელიტის განკურნება სტატისტიკურად სარწმუნოდ შესაძლებელი არ იყო (იხ. 2013 წლის 3 ივნისისა და 2013 წლის 23 ივლისის სხდომის ოქმები).

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, განსახილველი დავის სწორად გადაწყვეტისათვის უმთავრესი იყო, თ. ო-ისათვის დადგენილი დაავადების – ოსტეომიელიტის ეტიოლოგიის გარკვევა.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, დავის სამართლიანი და ობიექტური გადაწყვეტის მიზნებისათვის, მტკიცების ტვირთი იმგვარად უნდა გადანაწილდეს, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს დაეკისროთ იმ ფაქტების დამტკიცება, რომელთა მტკიცება მათთვის ობიექტურად შესაძლებელია. როგორც აღინიშნა, სამედიცინო შეცდომით მოქალაქის სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისათვის ზიანის მიყენებით გამოწვეულ სარჩელებში პაციენტის ჯანმრთელობის დაზიანების ფაქტის არსებობა ქმნის იმის პრეზუმფციას, რომ მის ჯანმრთელობას ზიანი სამედიცინო დაწესებულების ბრალით მიადგა და საწინააღმდეგოს დადასტურება სამედიცინო დაწესებულებას აწევს. კონკრეტულ შემთხვევაში, მოსარჩელე ოსტეომიელიტის განვითარებას სს „ჩ. კ-ში“ ჩატარებულ ბცჟ-ს ვაქცინაციას უკავშირებდა. საქმის მასალებით დადასტურდა, რომ მედიცინა ოსტეომიელიტის გამომწვევ მიზეზად ბცჟ-ს ვაქცინაციას განიხილავს იმ შემთხვევაში, როდესაც ოსტეომიელიტი ტუბერკულოზური ეტიოლოგიისაა. ექსპერტთა განმარტებით, ანტიტუბერკულოზური პრეპარატების გარეშე ტუბერკულოზური ოსტეომიელიტის განკურნება სტატისტიკურად სარწმუნოდ შესაძლებელი არ არის.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ზემოთ დასახელებული გარემოებების არსებობის დადასტურების პირობებში, იმ ფაქტის მტკიცების ტვირთი, რომ თ. ო-ე გადიოდა ანტიტუბერკულოზურ მკურნალობას, სამოქალაქო საპროცესო კიდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესიდან გამომდინარე, გადავიდა მოსარჩელის მხარეზე. თუმცა, როგორც საქმის მასალებიდან ირკვეოდა, ამ სადავო ფაქტობრივი გარემოების დასადასტურებლად მოსარჩელეს სასამართლოში არც ერთი მტკიცებულება არ წარუდგენია. სააპელაციო სასამართლომ აქვე შენიშნა, რომ ექსპერტთა განმარტებით, პრეპარატი „ლინკომიცინი“ არ განეკუთვნებოდა ანტიტუბერკულოზურ მედიკამენტს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იმასთან დაკავშირებით, რომ სს „ჩ. კ-ში“ ჩატარებულ ბცჟ-ვაქცინაციას არ გამოუწვევია ოსტეომიელიტი.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, თ. ო-ის მოთხოვნა არასწორი მკურნალობის შედეგად მიყენებული მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურების თაობაზე, სს „ჩ. კ-ის“ მიმართ, ხანდაზმული არ იყო.

დასმულ საკითხთან მიმართებით სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სამედიცინი დაწესებულებაში მკურნალობისას პირის ჯანმრთელობისთვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება არასახელშეკრულებო (დელიქტური) პასუხისმგებლობის ფორმით. ამ მოთხოვნის მიმართ უნდა გავრცელდეს სამოქალაქო კოდექსის 1008-ე მუხლით გათვალისწინებული დელიქტით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადა, რომელიც აითვლება იმ მომენტიდან, როცა დაზარალებულმა შეიტყო ზიანის ან ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირის შესახებ.

კონკრეტულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ხანდაზმულობის ვადა სს „ჩ. კ-ის“ მიმართ უნდა ათვლილიყო 2007 წლის 26 სექტემბრიდან, როდესაც მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა ოსტეომიელიტის შესაძლო გამომწვევ მიზეზად სს „ჩ. კ-ში“ ჩატარებული ბცჟ-ვაქცინაციასთან დაკავშირებით გარემოების არსებობის თაობაზე (იხ.: ტომი 1, ს.ფ. 75-79). იმ გარემოების დამადასტურებელი შესაბამისი მტკიცებულება, რომ თ. ო-ის კანონიერი წარმომადგენლებისთვის ზემომითითებულ თარიღამდე ცნობილი იყო ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირის შესახებ, საქმეში არ მოიპოვებოდა, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლების დანაწესიდან გამომდინარე, მოპასუხის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა.

საქმის განხილვისას, სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 1007-ე მუხლით, ამავე კოდექსის 992-ე მუხლით. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოხმობილ ნორმაზე მითითებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად განსაზღვრა მითითებული ნორმის კვალიფიკაციისათვის და შესაბამისად, ზიანის ანაზღაურების შესახებ სამართლებრივი პასუხისმგებლობის წარმოშობისათვის აუცილებელი წინაპირობების წრე – მართლსაწინააღმდეგო ქმედების, ზიანის, მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის მიზეზობრივი კავშირის და ბრალეულობის არსებობა. ნორმის შემადგენელი მითითებული ელემენტებიდან, თუნდაც ერთ-ერთი ელემენტის არარსებობა, გამორიცხავდა ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებას.

გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის პირველი ნაწილით, რომლის მიხედვით, არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევებში. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სამედიცინო პერსონალის ქმედებით ან უმოქმედობით გამოწვეული პაციენტის ფიზიკური ან ფსიქიკური მდგომარეობის გაუარესების ან სიკვდილის შემთხვევაში, პაციენტს, მის ნათესავს ან კანონიერ წარმომადგენელს შეუძლია, მოითხოვოს პაციენტისათვის მიყენებული როგორც მორალური, ასევე მატერიალური ზიანის ანაზღაურება. მატერიალური ზიანი მოიცავს იმ ხარჯებს, რომლებიც უკვე გაწეულია პაციენტის მიერ და ასევე იმ ხარჯებს, რომლებსაც სამომავლოდ საჭიროებს პირი. მორალური (არაქონებრივი) ზიანის ანაზღაურება გათვალისწინებულია, როგორც სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლით, ასევე, „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის 103-ე მუხლით. პასუხისმგებლობის ერთ-ერთ პირობას წარმოადგენს მორალური ზიანის არსებობა, რაც ნიშნავს ადამიანის ფსიქიკის სფეროში ნეგატიური ცვლილებების არსებობას, იგი გამოიხატება ფიზიკურ და ზნეობრივ ტანჯვაში. ფორმას, რომელშიც ეს ცვლილებები გამოიხატება, თუ ისინი საერთოდ პოულობენ მისაწვდომი გარეგნული აღქმის გამოხატულებას, აქვს ძლიერი დამოკიდებულება სუბიექტის ფსიქიკურ თავისებურებებთან.

რამდენადაც განსახილველ შემთხვევაში არ დადასტურდა მოპასუხე კლინიკის მხრიდან მართლსაწინააღმდეგო ქმედების და ამ ქმედებით თ. ო-ის ზიანის მიყენების არსებობის შესახებ გარემოებები, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ, სარჩელი, როგორც მატერიალური, ასევე მორალური ზიანის ანაზღაურების ნაწილში, სწორად მიიჩნია დაუსაბუთებლად.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, წინამდებარე სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში აპელანტი ასევე მოითხოვდა გადაწყვეტილების წინმსწრები, ექსპერტიზის დანიშვნის შესახებ 2011 წლის 9 ნოემბრის განჩინების და განმეორებითი ექსპერტიზის დანიშვნის ან ექსპერტების სასამართლო სხდომაზე მიწვევისა და დაკითხვის შესახებ 2013 წლის 18 იანვრის საოქმო განჩინების გაუქმებას.

სააპელაციო სასამართლომ პირველ რიგში აღნიშნა, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 14 მაისის საოქმო განჩინებით დაკმაყოფილდა აპელანტ თ. ო-ის წარმომადგენლის შუამდგომლობა და სამედიცინო ექსპერტიზის 2012 წლის 13 ნოემბრის N042024-2-12/05/1 დასკვნის თაობაზე ზეპირი განმარტებების მიღების მიზნით, სასამართლო სხდომაზე მიწვეულ იქნენ ექსპერტები: პ. გ-ე, რ. ქ-ე, მ. ვ-ი და ნ. ტ-ი (იხ.: ტომი 3, ს.ფ. 23-29). რაც შეეხებოდა ექსპერტიზის დანიშვნის შესახებ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 9 ნოემბრის განჩინებას, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, არ არსებობდა დასახელებული განჩინების გაუქმების საფუძველი, ვინაიდან პირველი ინსტანციის სასამართლოს მითითებული განჩინება, ფაქტობრივ-სამართლებრივი თვალსაზრისით, დასაბუთებული, კანონიერი იყო და სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები არ ქმნიდნენ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლებით გათვალისწინებულ განჩინების გაუქმების პროცესუალურ-სამართლებრივ საფუძვლებს.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ. ო-მ.

კასატორის მოთხოვნა:

გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

საქმეზე წარდგენილი მტკიცებულებებით ალბათობის მაღალი ხარისხით მტკიცდება ის გარემოება, რომ სწორედ სს „ჩ. კ-ას“ მიუძღვის ბრალი თ. ო-ის ოსტეომიელიტით დაავადებასთან. გაუგებარია, თუ რატომ არ მისცა სააპელაციო სასამართლომ შეფასება ექსპერტთა ზეპირ ახსნა-განმარტებებს და ყოველგვარი დასაბუთების გარეშე, თუ რატომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა თ. ო-ის დაბადების დროს მოქმედი ნორმატიული აქტი, კერძოდ, „იმუნიზაციის სახელმწიფო პროგრამით გათვალისწინებულ ღონისძიებათა გაუმჯობესების შესახებ“ ჯანდაცვის მინისტრის 1997 წლის 2 ივლისის №246/ო ბრძანება. სწორედ ამ ბრძანების №3 დანართით: „იმუნიზაციის მეთოდური მითითებები, აცრის შემდგომი რეაქციები“, იყო გათვალისწინებული თუ სად, როდის და რა ფორმით უნდა განხორციელებულიყო ახალშობილის ბცჟ ვაქცინაცია. დასახელებული ბრძანება ასევე ითვალისწინებდა აკრძალვას, რომლის თანახმადაც, ბცჟ ვაქცინაციის დღეს ახალშობილს სამშობიარო სახლში არ უნდა ჩატარებოდა სხვა ინექციები და ინვაზიური მანიპულაციები. თ. ო-ის შემთხვევაში დაირღვა მითითებული მოთხოვნები, რასაც ცხაადყოფდა მთელი რიგი მტკიცებულებები. საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2004 წლის 4 ივნისის №122/ნ ბრძანებაში – „პროფილაქტიური აცრების ეროვნული კალენდარი“ – პირდაპირაა აღნიშნული, რომ ბცჟ ვაქცინაციამ შეიძლება გამოიწვიოს ოსტეომიელიტი.

არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა იმ ნაწილში, სადაც აღნიშნულია, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში თ. ო-ის მიერ ანტიტუბერკულოზური მკურნალობის გავლის დადასტურების მტკიცების ტვირთი მოსარჩელეზე გადავიდა. კასატორის მოსაზრებით, ანტიტუბერკულოზური პრეპარატების გამოუყენებლობა არ წარმოადგენს იმის დამადასტურებელ მტკიცებულებას, რომ ბცჟ ვაქცინაციის შედეგად თ. ო-ს ოსტეომიელიტი არ განვითარებია. ოსტეომიელიტის დიაგნოზის დასმის მომენტში მოსარჩელისათვის უცნობი იყო, რომ აღნიშნული დაავადება შეიძლებოდა ბცჟ ვაქცინაციას გამოეწვია. სწორედ ამიტომ, თ. ო-ს არ მიუღია ანტიტუბერკულოზური პრეპარატები. გარდა ამისა, მოსარჩელეს უკეთებდნენ პრეპარატ ლიკნომიცინს, რომელიც ძლიერი ანტიბიოტიკია და იმ დროისათვის ყველაზე მაღალი სტანდარტის სამკურნალო საშუალებად მიიჩნეოდა. ამავე მოსაზრებას ანვითარებს ექსპერტი გ-ე თავის წერილობით დასკვნაში. თუკი იმასაც გავითვალისწინებთ, რომ ლინკომიცინს აქვს უნარი დავიდეს ძვლის დონემდე, ასეთ შემთხვევაში არ შეიძლება გამოირიცხოს ოსტეომიელიტით მკურნალობა. მნიშვნელოვანია, რომ გ-ე წარმოადგენს ექსპერტს, რომელმაც დასკვნაში კატეგორიულად განაცხადა ანტიტუბერკულოზური პრეპარატების გარეშე ოსტეომიელიტის განკურნების შეუძლებლობის შესახებ (რასაც ხელმოწერით სხვა ექსპერტებიც დაეთანხმნენ), მაგრამ იგი ასეთივე კატეგორიული აღარ იყო სასამართლოში საქმის ზეპირ განხილვაზე.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იმის თაობაზე, რომ სს „ჩ. კ-ის“ მხრიდან ადგილი არ ჰქონდა იმუნიზაციის მეთოდური მითითებების დარღვევას თ. ო-ის ბცჟ ვაქცინაციის დროს, თუმცა არ უმსჯელია მითითებულ საკითხთან მიმართებით. ბავშვის დაბადების ისტორიიდან ცხადად ჩანს, თუ სად, როდის და როგორ აიცრა თ. ო-ე.

სააპელაციო სასამართლოს მით უფრო არ უნდა გაეზიარებინა ექსპერტიზის დასკვნა, რადგან პირველი ინსტანციის სასამართლოსგან განსხვავებით მან მოისმინა ექსპერტების ზეპირი ახსნა-განმარტებები. ვერც ერთმა ექსპერტმა შეკითხვებს თანმიმდევრული პასუხი ვერ გასცა, მათ კატეგორიულად ვერ დაადასტურეს თავიანთი არგუმენტები და კიდევ სხვა ბევრი ნიუანსი.

სასამართლოს უნდა გაეთვალისწინებინაა ის გარემოება, რომ ბცჟ ვაქცინაციის შედეგად გამოვლენილი ოსტეომიელიტი თ. ო-ის შემთხვევაში არის აბსოლუტურად დროული, რადგან ბავშვის დაბადების დროს მოქმედი ნორმითაც და საქმეზე წარდგენილი უცხოელი ექსპერტების დასკვნითაც (დ-ი) ბცჟ ვაქცინაციის შედეგად ოსტეომიელიტი შეიძლება გამოვლინდეს აცრიდან 12 თვის განმავლობაში. ვინაიდან დადგინდა, რომ თ. ო-ს დაბადებისას ნამდვილად ჩაუტარდა ბცჟ ვაქცინაცია, ხოლო 6 თვის ასაკში გამოუვლინდა ოსტეომიელიტი, ცხადია აზრი ეკარგება ექსპერტების დასკვნას დაავადების ხანგრძლივობის დაუდგენლობის თაობაზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ. ო-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას თ. ო-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 18 მარტის განჩინებით კასატორი გათავისუფლდა სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილის „ე^“ და „მ“ ქვეპუნქტების საფუძველზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. თ. ო-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე