საქმე №ას-998-956-2013 19 მაისი, 2014 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები: 1. შპს „ჯ. მ-ი“ (მოპასუხე)

2. ს. ქ-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 5 აგვისტოს განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი - მკურნალობის ხარჯების, ყოველთვიური სარჩოსა და მორალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ს. ქ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ჯ. მ-ის“ მიმართ მკურნალობის ხარჯების, ყოველთვიური სარჩოსა და მორალური ზიანის ანაზღაურების თაობაზე შემდეგი საფუძვლებით:

2010 წლის თებერვლიდან ს. ქ-ე მუშაობდა „ჯ. მ-ის“ მე-4 საამქროში, მე-3 თანრიგის მდნობელად. 2011 წლის 9 მაისს იგი გამოცხადდა თავის სამუშაო ადგილას, მაგრამ ცვლის უფროსმა დაატოვებინა დროებით ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მისი სამუშაო და, წინასწარი მომზადების გარეშე, გადაიყვანა სხვა ადგილზე. ტექნიკურად გაუმართავ ხიდულ ამწეზე მომხდარი ავარიის შედეგად მოსარჩელემ დაკარგა მარჯვენა ფეხი მთლიანად.

ს. ქ-ემ გადაიტანა ოთხი ქირურგიული ოპერაცია და ერთი წელი იავადმყოფა. 2012 წლის ბოლომდე იგი მოპასუხისაგან იღებდა ყოველთვიურად გარკვეულ თანხას, მაგრამ 2013 წლის 1 იანვრიდან შპს „ჯ. მ-მა“ დახმარება შეუწყვიტა.

მიღებული ტრავმის საფუძველზე მოსარჩელეს შეეზღუდა შრომის უნარი, რის გამოც იგი საჭიროებს ყოველთვიურ სარჩოს, თანხებს პროტეზირებისათვის. მოპასუხეს ასევე უნდა დაეკისროს გაწეული სამედიცინო ხარჯები და მორალური ზიანი, რადგან ახალგაზრდა, დაუოჯახებელი ადამიანი დარჩა ინვალიდი, წაერთვა მისი უნარ-ჩვევებით თავის რჩენის შესაძლებლობა და მისი მომავალი, დასახიჩრების გამო, სრულიად ბუნდოვანია.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ შპს „ჯ. მ-მა“ გადაიხადა ს. ქ-ის საავადმყოფოში მკურნალობისათვის საჭირო ხარჯები, რასაც თავად ს. ქ-ე ადასტურებს. ს. ქ-ის პროთეზირება საქართველოშიც არის შესაძლებელი, ხოლო ბიონიკური პროთეზი მხოლოდ მისი სურვილია და არა აუცილებელობა. ს. ქ-ე ყოველთვიურად იღებდა სარჩოს 2012 წლის დეკემბრის ჩათვლით, მაგრამ რადგან საქართველოს მთავრობის დადგენილებით გაუქმდა #53 დადგენილება, აღარ არსებობოს სარჩოს დანიშვნის შესახებ მოთხოვნის დაკმაყოფლების სამართლებრივი საფუძველი.

ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 31 მაისის გადაწყვეტილებით ს. ქ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, შპს „ჯ. მ-ს“ ს. ქ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 2013 წლის 1 იანვრიდან სარჩოს სახით ყოველთვიურად 756 ლარის, მკურნალობის ხარჯის – 166 941 ლარის, გაწეული სამედიცინო ხარჯის – 105 ლარის, მორალური ზიანის – 50 000 ლარის, წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯის – 825 ლარისა და ექსპერტიზის დასკვნის ღირებულების – 200 ლარის გადახდა, რაც სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში – მოპასუხემ, ხოლო სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში მოსარჩელემ გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 5 აგვისტოს განჩინებით სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სასამართლომ დაადგინა, რომ 2012 წლის დეკემბრის ჩათვლით ს. ქ-ე, საწარმოო ტრავმიდან გამომდინარე, შპს „ჯ. მ-ან“ იღებდა ყოველთვიურად თანხას. მოსარჩელის მოთხოვნა იყო მოპასუხისათვის ყოველთვიური სარჩოს დაკისრება 2011 წლის 26 ივლისიდან. მოპასუხემ დაადასტურა შპს „ჯ. მ-ის“ მიერ ს. ქ-ის ყოველთვიურად გარკვეული თანხის გადახდის ფაქტი 2012 წლის დეკემბრის ჩათვლით, ს. ქ-ემ დააკონკრეტა მოთხოვნა და ყოველთვიური სარჩოს დაკისრება მოითხოვა 2013 წლის იანვრიდან.

წარმოებაში მომხდარი უბედური შემთხვევის შესახებ 2011 წლის 23 მაისის აქტის თანახმად, შპს „ჯ. მ-ის“ №4 საამქროში 2011 წლის 9 მაისს მოხდა უბედური შემთხვევა, ს. ქ-ეს ფეხზე დაეცა ტრავერსის ჩარჩო და მოიყოლა. ტრავმის გამომწვევ მიზეზად აქტში მიეთითა ხიდური ელამწის მემანქანის უყურადღებობა, ელექტროხიდური ამწის დიდი ბლოკის დოლზე საბოლოო ამომრთველის გაუმართაობა. გამოვლინდნენ პირები, რომლებმაც დაარღვიეს შრომის დაცვის წესები და მათ შორის არ იყო ს. ქ-ე.

2011 წლის 5 ივლისის საინჟინრო ექსპერტიზის №15/2011 დასკვნის თანახმად, ს. ქ-ე ასრულებდა ცვლის უფროსის მოვალეობის შემსრულებელ ა. ნ-ის დავალებებს და მას შრომის უსაფრთხოების წესები არ დაურღვევია.

ს. ქ-ეს ჩაუტარდა მარჯვენა ქვედა კიდურის ბარძაყის ზ/3 ტრავმული ამპუტაცია. მას ჰქონდა წელი-გავის მიდამოს რბილი ქსოვილების ტრავმული დაჟეჟილობა, ჰემორაგიული შოკის და სუნთქვის მწვავე უკმარისობის შემდგომი პერიოდი. ზესტაფონის შპს „ფ-ან“ იგი გადაყვანილი იქნა ქუთაისში, აკადემიკოს ზ. ც-ას სახელობის დასავლეთ საქართველოს ინტერვენციული მედიცინის ეროვნულ ცენტრში, სადაც იგი იმყოფებოდა 2011 წლის 12 მაისიდან 18 ივლისამდე. ს. ქ-ის მდგომარეობა სტაციონარში გაგზავნისას იყო მძიმე და გაეწერა დამაკმაყოფილებელ მდგომარეობაში ამბულატორიულ მკურნალობაზე ქირურგის მეთვალყურეობის ქვეშ. ს. ქ-ეს უვადოდ მიენიჭა მნიშვნელოვანი შეზღუდვის მქონე პირის სტატუსი. 2013 წლის 8 იანვრის №74 ცნობის თანახმად, ს. ქ-ეს მიეცა რეკომენდაცია პროთეზის საჭიროების თაობაზე. 2012 წლის 15 აგვისტოს ცნობით დასტურდება, რომ ს. ქ-ის ამპუტირებული კიდური პროტეზირებისათვის მზადაა.

შპს „შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა სოციალური რეაბილიტაციის ცენტრის“ პასუხით დასტურდება, რომ პაციენტ ს. ქ-ის საჭიროებიდან გამომდინარე, გერმანული ფირმა „ოტტო ბოკის“ მიერ გაწეული რეკომენდაციით მას ესაჭიროება გადაადგილებისათვის დამხმარე საშუალება – ამპუტირებული ფეხის „orthobionic“ პროთეზი. აღნიშნული პროთეზი საქართველოში არ მზადდება, ვინაიდან გარდა შემადგენელი ნაწილებისა, მისი დამზადება-გაკეთებისათვის აუცილებელია შესაბამისი სერთიფიკატის მქონე სპეციალისტი, რომელიც საქართველოში დღეის მდგომარეობით არ არის. იმის გათვალისწინებით, რომ გერმანული ფირმა „ოტტო ბოკი“ არ იღებს პასუხისმგებლობას საგარანტიო პირობებსა და მომსახურებაზე, თუ პროთეზი არ დამზადდება სერთიფიცირებული სპეციალისტის მიერ, მიზანშეწონილია ს. ქ-ის ”orthobionic“ პროტეზის დამზადება და მორგება მოხდეს უშუალოდ მწარმოებლის ფირმა „ოტტო ბოკის“ მიერ. „orthobionic“ პროთეზის დამზადება და გაკეთება საქართველოში შეუძლებელია.

საპროთეზო ორთოპედიული რეაბილიტაციის ქართული ფონდის პასუხით დასტურდება, რომ ს. ქ-ის მდგომარეობა (ქვედა კიდურის არარსებობა – მენჯ-ბარძაყის სახსრის ამოსახსვრა) პროთეზირების თვალსაზრისით ზოგადად რთულ შემთხვევათა კატეგორიას განეკუთვნება. ყველაზე მაღალტექნოლოგიური პროთეზი, რისი დამზადებაც საქართველოშია შესაძლებელი მენჯ-ბარძაყის ამოსახსვრის მქონე პაციენტებისათვის იძლევა შედეგს, როცა პაციენტის გადაადგილება შესაძლებელი იქნება გახსნილი მუხლის სახსრით და ორი ყავარჯნით, უფრო ნაკლები ალბათობით კი მხოლოდ ერთი ყავარჯნის დახმარებით. პროთეზირების წარმატების ხარისხის განმსაზღვრელ ფაქტორთა შორის მეტად მნიშვნელოვანია თვითონ პაციენტის მოტივაცია და მიმართება ორთოპედიული მომსახურების მომწოდებელი ორგანიზაციისა და ორთოპედიული პროდუქტის მიმართ, ასევე მისი მოლოდინი მკურნალობის შესაძლო შედეგის თაობაზე. პაციენტის არჩევანს, თუ სად და რა სახის პროთეზი დაიმზადოს ერთ-ერთი გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს.

შპს „შშმპ-თა სოც. რეაბილიტაციის ცენტრის“ მიერ 2013 წლის 6 მარტს შედგენილი №18 ანგარიშ-ფაქტურის თანახმად, ს. ქ-ის მუხლს ზედა პროთეზის დამზადების ღირებულება „ottobock“ ცენტრში ქალაქ დუდენშტატში, გერმანიაში შეადგენს 139559 ლარს. ამ თანხაში შედის ფრანკფურტის აეროპორტიდან გადაადგილება, პროთეზის მასალა, დამზადება, განთავსება თანმხლებ პირთან ერთად (30 დღე), შიდა ტრანსპორტირება, დაზღვევა და მომსახურეს, რაც ღირს 131 947 ლარი. ხელშეკრულების თანახმად, ცენტრიდან წარმომადგენლის გაყოლას 5 დღით ესაჭიროება 4290 ლარი, შუალედურ მომსახურებას საქართველოში ორი წლის განმავლობაში, შემდგომ გამგზავრებამდე ან გერმანელი სპეციალისტის ვიზიტამდე – 3322 ლარი. პაციენტ ს. ქ-ე გაცემული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა და ხარჯთაღრიცხვა წარმოდგენილ იქნა გერმანული საპროთეზო კომპანიის „ოტტო ბოკის“ (სადაც გაგზავნილი იყო პაციენტის შესახებ ინფორმაცია და ფოტო მასალა) მიერ მოწოდებული რეკომენდაციის, დასკვნის და კომერციული წინადადების საფუძველზე. „ოტტო ბოკის” მიერ რეკომენდირებული ბიონიკური პროთეზი ამჟამად საქართველოში არ იწარმოება. საგარანტიო ვადაა 5 წელი. წარმოდგენილი ხარჯები არ ითვალისწინებს პაციენტისა და გამყოლი პირის (გარდა ცენტრის წარმომადგენლისა) გერმანიამდე და უკან ტრანსპორტირების, სადღეღამისო, სავიზო მოსაკრებელსა და თარჯიმნის ხარჯს.

ტურისტული სააგენტო „ვანდერლენდის“ მენეჯერის მიმართვის თანახმად, ტრანსპორტირების ღირებულება ზესტაფონიდან თბილისის აეროპორტში და ასევე თბილისის აეროპორტიდან ზესტაფონის მიმართულებით შეადგენს 550 ლარს, თვითმფრინავის ფრენის ღირებულება თბილისი-ფრანკფურტი და ასევე ფრანკფურტი-თბილისის მიმართულებით სამ მგზავრზე –6418 ლარს, თარჯიმნის 30 დღის მომსახურების ღირებულება – 8250 ლარს, ხოლო მისი სადღეღამისო ხარჯი დამატებით – 4410 ლარს, რაც სულ შეადგენს 19628 ლარს. 7524 ლარი ს. ქ-ის და მისი მომვლელისათვის გერმანიაში საჭირო სადღეღამისო ხარჯია, ხოლო 3 ადამიანის სავიზო მოსაკრებლის ღირებულებაა 230 ლარი.

2012 წლის 1 აგვისტოს შპს „ჯ. მ-სა“ და ს. ქ-ეს შორის გაფორმდა №255 შრომითი ხელშეკრულება, რომლის დანართის თანახმად ს. ქ-ის სამუშაო ადგილად განისაზღვრა მე-4 საამქროს მე-3 ტანრიგის მდნობელის თანამდებობა, ხოლო ფიქსირებულ ანაზღაურებად – 756 ლარი. 2013 წლის 6 თებერვლის ცნობის თანახმად, მითითებული დროისათვის შპს „ჯ. მ-ის“ მე-4 საამქროს მესამე თანრიგის მდნობელის ხელფასი შეადგენდა 756 ლარს, ხოლო მისი ყოველთვიური შრომის ანაზღაურება – 829,68 ლარს. 2011 წლის მარტში ს. ქ-ის ხელფასი შეადგენდა 560 ლარს. მისი ხელფასი 2011 წლის 9 მაისის თვის მდგომარეობით იყო 448 ლარი.

ს. ქ-ემ 2011 წლის 26 დეკემბერს ჩაიტარა კონტრასტული ფისტულოგრაფია, რაშიც გადაიხადა 45 ლარი. მან 2011 წლის 26 ივნისს გაიარა „შშმპ“ გადამოწმება სამედიცინო კომისიაზე და გადაიხადა საავადმყოფოს მიერ დაწესებული კონსულტაციების თანხა, სულ – 60 ლარი.

ს. ქ-ეს მინიჭებული ჰქონდა საინჟინრო მეცნიერებათა ბაკალავრის აკადემიური ხარისხი. მას ასევე მინიჭებული აქვს საინჟინრო მეცნიერებათა მაგისტრის აკადემიური ხარისხი მანქანათმშენებლობის სპეციალობით. ს. ქ-ემ წარმატებით დაასრულა ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს მიერ დაფინანსებული შემდუღებელთა საერთაშორისო სტანდარტებზე დაფუძნებული შეგირდთა ინტენსიური მომზადების კურსი ელექტრო შემდუღებლის სპეციალობით. მას აღებული აქვს მართვის მოწმობა. ფეხთან ერთად ს. ქ-ემ დაკარგა სოფლის მეურნეობაში ფიზიკური შრომის უნარი (იგი ცხოვრობს სოფელში) და მეტალურგის, ელექტროშემდუღებლის პროფესიები, ავტომობილის მართვის მოწმობა, რადგან შეეზღუდა მძღოლობის უნარი და, მისი მდგომარეობიდან გამომდინარე, დასაქმება აღარ შეუძლია. ს. ქ-ემ მიიღო მორალური ზიანი, რადგან ახალგაზრდა, დაუოჯახებელი ადამიანი დარჩა ინვალიდი, წაერთვა უნარ-ჩვევებით თავის რჩენის შესაძლებლობა და მისი მომავალი, ამ დასახიჩრების გამო, სრულიად ბუნდოვანია. როგორი დიდიც არ უნდა იყოს კომპენსაცია, იგი ვერ დააბრუნებს ს. ქ-ეს წარსულში და ვერ გადაწონის იმ სულიერ ტკივილს, რასაც იგი ყოველწუთიერად განიცდის.

სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის №53 დადგენილებით განისაზღვრა შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესი, რომლის 1.1 მუხლის შესაბამისად, საწარმოში, დაწესებულებასა თუ ორგანიზაციაში, ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის მიუხედავად, შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება ამ წესით, საქართველოს შრომის კოდექსითა და სამოქალაქო კოდექსით განსაზღვრულ შემთხვევებში. იმავე წესის 1.2 მუხლით, დამსაქმებელი ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, რომელიც მიადგა დასაქმებულის ჯანმრთელობას შრომითი მოვალეობის შესრულებისას, თუ ზიანი გამოწვეულია დამსაქმებლის ბრალეული მოქმედებით და შრომის კოდექსი და სამოქალაქო კოდექსი ითვალისწინებს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას ასეთი მოქმედებისათვის.

პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ მართალია, ეს დადგენილება ძალადაკარგულად გამოაცხადა საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის №45 დადგენილებამ, მაგრამ რადგან შპს „ჯ. მ-ში“ მომხდარი შემთხვევა, რომლის შედეგად საწარმოო ტრავმა მიიღო ს. ქ-ემ, მოხდა 2011 წლის 9 მაისს და ამ დროს მოქმედებდა საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის №53 დადგენილება „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ“, სასამართლომ სწორად მიიჩნია, რომ მოცემული სარჩელის გადაწყვეტისას უნდა ეხელმძღვანელა ამ დადგენილებით, შრომის და სამოქალაქო კოდექსის შესაბამისი ნორმებით.

სასამართლომ ამ კონტექსტში სწორად არ გაიზიარა მოპასუხის პოზიცია, რომ, რადგან №53 დადგენილება გაუქმდა, ს. ქ-ის მოთხოვნას სამართლებრივი საფუძველი არ ჰქონდა და სწორად განმარტა, რომ დადგენილებათა საერთოდ არარსებობის პირობებშიც მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი შრომის და სამოქალაქო კოდექსის შესაბამისი მუხლებია.

სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის სამართლებრივი ანალიზის საფუძველზე სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირმა, რომელიც ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება.

თუ სხეულის დაზიანებით ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად დაზარალებულს წაერთვა შრომის უნარი ან შეუმცირდა იგი, ანდა იზრდება მისი მოთხოვნილებები, დაზარალებულს უნდა აუნაზღაურდეს ზიანი ყოველთვიური სარჩოს გადახდით იმ ოდენობით, რა ოდენობითაც მოსარჩელე მიიღებდა ხელფასს ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება რომ არ დამდგარიყო.

გარდა ამისა, ზიანის ანაზღაურების ოდენობის განსაზღვრისათვის მნიშვნელოვანია საწარმოო ბრალის ხარისხის დადგენა. თუ უბედური შემთხვევა მხოლოდ საწარმოს ბრალეული მოქმედებითაა (შრომის კანონმდებლობის, შრომის დაცვის წესების, ნორმებისა და სხვა ნორმატიული აქტების მოთხოვნათა უგულებელყოფით ან არასათანადო შესრულებით) გამოწვეული, იგი სრულად ანაზღაურებს ზიანს.

პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ ყოველთვიური სარჩოს სახით ზიანის ანაზღაურების ოდენობის განსაზღვრის კრიტერიუმს სწორედ ხელფასის ის ოდენობა წარმოადგენს, რასაც დაზარალებული მიიღებდა ხელფასს ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება რომ არ დამდგარიყო.

მოცემულ შემთხვევაში შპს „ჯ. მ-ის“ 2013 წლის 6 თებერვლის №13 ცნობით პალატამ დაადგინა, რომ შპს „ჯ. მ-ის“ მე-4 საამქროს მესამე თანრიგის მდნობელის ხელფასი შეადგენს 756 ლარს. ამიტომ სასამართლომ სწორად მიიჩნია, რომ ს. ქ-ემ 2013 წლის 1 თებერვლიდან ყოველთვიურად სარჩოს სახით უნდა მიიღოს შპს „ჯ. მ-ან“ 756 და არა 829,68 ლარი, რასაც ს. ქ-ე ითხოვდა. როგორც აღინიშნა, ზიანის ანაზღაურების ოდენობის განმსაზღვრელი კრიტერიუმია ხელფასი და არა შრომის ანაზღაურება (ხელფასს დამატებული რძის კომპენსაცია, დამატებული ღამის საათების ანაზღაურება, დამატებული გეგმის შესრულების პრემია).

სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში იკვეთება სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის წინაპირობები, კერძოდ, მოსარჩელემ შპს „ჯ. მ-ი“ მუშაობის პერიოდში მიიღო საწარმოო ტრავმა, რის გამოც, მას შეეზღუდა შრომის უნარი, კერძოდ, მიღებული ტრავმის გამო, დაკარგული აქვს პროფესიული შრომითი უნარი უვადოდ, რადგან ს. ქ-ეს ამპუტირებული აქვს მარჯვენა ფეხი და იგი ვერასოდეს ვეღარ იმუშავებს პროფესიით, რომელსაც წლების განმავლობაში ეუფლებოდა.

პალატის განმარტებით, სასამართლომ ს. ქ-ის მოთხოვნასთან მიმართებით შპს „ჯ. მ-ის“ ს. ქ-ის მკურნალობის ხარჯის – 166 941 ლარის დაკისრების თაობაზე (რაშიც შედის ს. ქ-ის, მისი თანმხლების პირის (მომვლელის) და თარჯიმნის გერმანიაში გამგზავრების, ”orthobionic“ პროთეზის დამზადება-გაკეთების და გამგზავრების ორგანიზებისათვის საჭირო სხვა ხარჯები) სწორად გაიზიარა საპროთეზო ორთოპედიული რეაბილიტაციის ქართული ფონდის მოსაზრება, რომ პროთეზირების წარმატების ხარისხის განმსაზღვრელ ფაქტორთა შორის მეტად მნიშვნელოვანია თვითონ პაციენტის მოტივაცია და მიმართება ორთოპედიული მომსახურების მომწოდებელი ორგანიზაციისა და ორთოპედიული პროდუქტის მიმართ, ასევე მისი მოლოდინი მკურნალობის შესაძლო შედეგის თაობაზე, პაციენტის არჩევანს, თუ სად და რა სახის პროთეზი დაიმზადოს ერთ-ერთი გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს. მოცემულ შემთხვევაში, მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის მნიშვნელოვანი და განმსაზღვრელია ს. ქ-ის არჩევანი და რწმენა, რაც ეფუძნება არა მხოლოდ მის სურვილს, არამედ გერმანული ფირმა „ოტტო ბოკის“ მიერ გაწეულ რეკომენდაციას, რომ ს. ქ-ეს ესაჭიროება გადაადგილებისათვის დამხმარე საშუალება – ამპუტირებული ფეხის „orthobionic“ პროთეზი.

სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, ს. ქ-ის მიერ წარმოდგენილი შპს ”შშმპ-თა სოც. რეაბილიტაციის ცენტრის” ანგარიშ-ფაქტურით, ხარჯთაღრიცხვით, 2013 წლის 7 მარტის №35 პასუხით, სანოტარო წესით ნათარგმნი სამკურნალო წინადადებით, ტურისტული სააგენტო „ვანდერლენდის“ მენეჯერის მიმართვით დასტურდება, რომ ს. ქ-ის მუხლის ზედა პროთეზის დამზადების ღირებულება „ottobock“ ცენტრში, ქალაქ დუდენშტატში, გერმანიაში შეადგენს 139559 ლარს. ამ თანხაში შედის ისეთი ხარჯები, როგორიცაა ფრანკფურტის აეროპორტიდან გადაადგილება, პროთეზის მასალა, დამზადება, განთავსება თანმხლებ პირთან ერთად (30 დღე), შიდა ტრანსპორტირება, დაზღვევა და მომსახურება, რაც ღირს 131 947 ლარი, ასევე სხვა ზემოთ მოყვანილი ხარჯებიც. რაც შეეხება ს. ქ-ის და მისი მომვლელის სადღეღამისო ხარჯს, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა ს. ქ-ის განმარტება, რომ ამ თანხის განსაზღვრა მოხდა „დაქირავებულისათვის გადახდილი სამივლინებო ხარჯების ნორმების განსაზღვრის შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2005 წლის 5 აპრილის №220 ბრძანების მიხედვით და არა მის საფუძველზე და მიიჩნია, რომ ს. ქ-ის და მისი მომვლელის სადღეღამისო ხარჯი – 7524 ლარი წარმოადგენს საჭირო ხარჯს და მისი ოდენობა გონივრულია.

ამდენად, პალატა დაეთანხმა მსჯელობას, რომ ს. ქ-ემ წარმოდგენილი წერილობითი მტკიცებულებებით სრულად დაადასტურა გერმანიაში მისი, თანმხლების პირის (მომვლელის) და თარჯიმნის გამგზავრების, ”orthobionic“ პროთეზის დამზადება-გაკეთების და გამგზავრების ორგანიზებისათვის საჭირო სხვა ხარჯების ოდენობა, რაც შეადგენს 166 941 ლარს. მოპასუხეს არ წარუდგენია არც ერთი მტკიცებულება, რომლითაც უარყოფილი ან გაქარწყლებული იქნებოდა ს. ქ-ის მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები ამ მოთხოვნასთან მიმართებით.

პალატა არ დაეთანხმა შპს „ჯ. მ-ის“ მსჯელობას, რომ პაციენტს შეიძლება სხვა, უფრო ეფექტური და ნაცადი პროთეზი დაუყენდეს, რაც დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი „საპროთეზო-ორთოპედიული რეაბილიტაციის ქართული ფონდის“ მიერ გაცემული ცნობითაც (ინვოისი), საიდანაც ნათლად ჩანს, რომ ს. ქ-ეს შეიძლება გაუკეთდეს მენჯ-ბარძაყის ამოსახსვრის მოდალური პროტეზი, რომელიც ასევე დამზადებულია გერმანული ფირმა „ოტო ბოკის“ მიერ და ამგვარი პროტეზის გაკეთება-მორგება ჯდება 19712,90 ლარი.

სასამართლოს მითითებით, სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის პირველი ნაწილი მორალური ზიანის ანაზღაურებას ითვალისწინებს გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით. მორალური ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას გათვალისწინებულ უნდა იქნეს შემდეგი ფაქტორები: დაზარალებულის მოთხოვნის დაკმაყოფილება, ზეგავლენის მოხდენა ზიანის მიმყენებელზე და სხვა პირების მიერ პიროვნების უფლებების ხელყოფის თავიდან აცილება. პირველ შემთხვევაში, ფულადმა კომპენსაციამ უნდა უზრუნველყოს მოსარჩელის სულიერი გაწონასწორება. მეორე შემთხვევაში კი, მორალური ზიანის ანაზღაურებისათვის არსებითი მნიშვნელობა აქვს ისეთ კრიტერიუმს, როგორიცაა სამართალდამრღვევის ბრალეულობა, დამდგარი ზიანის სიმძიმე, ბრალის ხარისხი და დიდი მნიშვნელობა ენიჭება ზიანის მიმყენებლის გადახდისუნარიანობას.

პალატამ მიიჩნია, რომ ს. ქ-ის მიყენებული ზიანი საკმაოდ მძიმეა. ახალგაზრდა, დაუოჯახებელი მამაკაცი დარჩა მარჯვენა ფეხის გარეშე და ძნელი არ არის მისი სულიერი მდგომარეობის და ტკივილის წარმოდგენა. მან დაკარგა შესაძლებლობა, იმუშაოს თავისი პროფესიით. მომხდარ შემთხვევაში მისი ბრალეულობა გამოირიცხა. ზიანის მიმყენებელი გადახდისუნარიანი საწარმოა. მისთვის სასურველი ბიონიკური პროთეზით მას შეზღუდულად, მაგრამ მაინც აღუდგება დამოუკიდებლად გადაადგილების შესაძლებლობა.

ს. ქ-ის მიყენებული სულიერი ტკივილის დადებითი ემოციით შეცვლისათვის, მიყენებული ზიანის ხარისხისა და ზიანის მიმყენებლის გადახდისუნარიანობის გათვალისწინებით, სასამართლომ გონივრულად და სამართლიან ანაზღაურებად მიიჩნია მოწინააღმდეგე მხარისათვის 50 000 ლარის დაკისრება.

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება შპს „ჯ. მ-მა“ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა თავისი მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება, რომ პაციენტ ს. ქ-ეს ესაჭიროებოდა გადაადგილებისათვის დამხმარე საშუალება – ამპუტირებული ფეხის ორთობიონიკური პროთეზი, რაც განპირობებული იყო გერმანული ფირმა „ოტო ბოკის“ მიერ გაწეული რეკომენდაციით. არასწორია მოსაზრება, რომ ს. ქ-ის ამპუტირებული ფეხის კიდურის სანაცვლოდ მხოლოდ ორთობიონიკური პროთეზის მორგება შეიძლებოდეს. პირველ რიგში, გერმანულ ფირმა „ოტო ბოკს“ რეკომენდაცია ამა თუ იმ პროთეზის მისადაგებაზე ს. ქ-ის არ გაუცია. „ოტო ბოკი“ არის პროთეზების მწარმოებელი ერთ-ერთი (მაგრამ არა ერთადერთი) მოწინავე კომპანია, რომელიც თავის პროდუქციას ყიდის ორთოპედიულ კლინიკებზე. იგი არ ემსახურება ინდივიდუალურ პაციენტებს და არ იძლევა კონსულტაციებს ამა-თუ-იმ პროდუქტის დაყენების თაობაზე.

საქართველოში ბიონიკური პროთეზების მოვლის არანაირი გამოცდილება არ არსებობს და არ არის არანაირი სამედიცინო დაწესებულება ან ცენტრი, რომელსაც შესაძლებლობა ან კვალიფიკაცია გააჩნია, უზრუნველყოს ბიონიკური პროთეზის ხანგრძლივი და დაუბრკოლებელი გამოყენება. ამგვარი პროთეზის დაყენება ექსპერიმენტია და არა პაციენტისათვის დახმარების აღმოჩენა. ასევე დასაფიქრებელია, რამდენად შესძლებს ბიონიკური პროთეზის გამოყენებას პაციენტი, რომელიც სოფლად ცხოვრობს.

საქართველოში რამდენიმე კლინიკაა სპეციალიზებული ორთოპროთეზირების დარგში და თითოეული მათგანი მზად არის, ს. ქ-ეს გაუწიოს მისთვის აუცილებელი მკურნალობა და მოარგოს „ოტო ბოკის“ მიერ დამზადებული პროთეზი. საყურადღებოა ის ფაქტიც, რომ არც გერმანულ და არც ქართულ კლინიკას არ გაუცია გარანტია ბიონიკური პროთეზის გრძელვადიან მორგებაზე.

მიუხედავად საქმეში არსებული არა ერთი მასალისა, სასამართლოს არ უმსჯელია ამ ფაქტორების შესახებ და მხოლოდ მოსარჩელის ნება-სურვილის გათვალისწინებით დაასკვნა, რომ მკურნალობა მაინც და მაინც გერმანიაში უნდა განხორციელდეს. გადაწყვეტილებით დადასტურებული არ არის, რა უკიდურესი აუცილებლობა არსებობს, რომ პროთეზირება განხორციელდეს გერმანიაში მაშინ, როდესაც საქართველოშიც შესაძლებელია მაღალი სამედიცინო სტანდარტებით განხორციელდეს აღნიშნული პროცედურა და მსგავსი სახის მომსახურება მოითხოვს გაცილებით ნაკლებ ხარჯებს. თუმცა, სასამართლომ თავიდანვე არასწორად მიიჩნია, რომ ს. ქ-ეს ესაჭიროებოდა ამპუტირებული ფეხის მხოლოდ ორთობიონიკური პროთეზი და ამ ფაქტობრივ უსწორობაზე ააგო მთელი გადაწყვეტილება.

მოპასუხისათვის თანხის ოდენობის განსაზღვრის მიზნით სასამართლო დაეყრდნო შპს „შშმპ-თა სოც. რეაბილიტაციის ცენტრის“ მიერ გაცემულ ე.წ ანგარიშ-ფაქტურას და „ოტო ბოკის“ სარეაბილიტაციო ცენტრის „20170316“ წერილს. პირველი დოკუმენტში მითითებულია, რომ ს. ქ-ის პროთეზის დამზადება ჯდება 139559 ლარი, ხოლო ცენტრის მიერ გამოგზავნილი წერილით დგინდება, რომ აღნიშნული მომსახურების ღირებულება შეადგენს 56,571,09 ევროს, რაც სასამართლო გადაწყვეტილების გამოტანის მომენტისთვის შეადგენს 120479,45 ლარს. მიუხედავად იმისა, რომ უშუალოდ იმ ცენტრის მიერ გამოგზავნილი წერილით, სადაც უნდა მოხდეს ს. ქ-ის პროთეზის დამზადება-მორგება, მომსახურების ღირებულება შეადგენს გაცილებით ნაკლებს, ვიდრე შპს „შშმპ-თა სოც. რეაბილიტაციის ცენტრის“ მიერ გაცემულ ე.წ ანგარიშ-ფაქტურაშია მითითებული, სასამართლომ მოპასუხეს მაინც დააკისრა იმაზე მეტი თანხა, რაც „ოტო ბოკის“ სარეაბილიტაციო ცენტრის მომსახურებას სჭირდება. სასამართლოს ამგვარი ლოგიკა აპელანტი ორგანიზაციისთვის დღესაც გაუზიარებელი რჩება. სასამართლო არ დასჯერდა მოპასუხისთვის ნამეტი თანხების დაკისრებას, გასცდა სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის მოთხოვნებს და მკურნალობის ხარჯების გარდა, რომელიც კომპანიამ სრულად აუნაზღაურა მოსარჩელეს, შპს „ჯ. მ-ს“ დააკისრა ს. ქ-ის სასარგებლოდ ტურისტული სააგენტო „ვანდერლენდის“ მომსახურებისთვის საჭირო თანხა.

სასამართლომ მოპასუხეს სრულიად უსაფუძვლოდ დააკისრა მკურნალობის შეუსაბამოდ მაღალი ხარჯი და ის თანხაც, რაც მკურნალობის ხარჯებში არ შედის, არაგონივრული და უსამართლოა.

სასამართლომ მოპასუხეს დააკისრა ყოველთვიური სარჩოს გადახდა ს. ქ-ის სასარგებლოდ და თანხის დაკისრების სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის №53 დადგენილება. სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ აღნიშნული ნორმატიული აქტი გაუქმებულია საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის №45 დადგენილებით და, შესაბამისად, საკითხის გადაწყვეტაც ამ ნორმატიული აქტით უნდა მომხდარიყო. ამასთან, საგულისხმოა, რომ საქმეში არსებული არც ერთი დოკუმენტით არ დგინდება შრომისუუნარობის დაკარგვის ხარისხი (პროცენტული მაჩვენებელი).

სასამართლომ შპს „ჯ. მ-ს“ დააკისრა მორალური ზიანის 50000 ლარის გადახდა ს. ქ-ის სასარგებლოდ.

მოსარჩელე უფლებამოსილია, სასარჩელო განცხადებაში მიუთითოს თანხა, რომელსაც ის ითხოვს მიყენებული სულიერი თუ ფიზიკური ტკივილის კომპენსაციისათვის, მაგრამ ეს მოთხოვნა მოსარჩელის მხოლოდ მოსაზრებაა და ანაზღაურების მოცულობის განსაზღვრა სასამართლოს შეხედულებით უნდა გადაწყდეს. მორალური ზიანის ანაზღაურების უმთავრეს მიზანს არ წარმოადგენს უფლებების სრულყოფილი რესტიტუცია, რადგან მიყენებულ ზიანს ფულადი ეკვივალენტი არ გააჩნია და შეუძლებელია მისი სრული კომპენსაცია. იგი უნდა განისაზღვროს გონივრულად და სამართლიანად. საწარმოო ტრავმის შედეგად მიყენებულ ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით საქართველოს უზენაეს სასამართლოს აქვს ერთგვაროვანი პრაქტიკა. ამ საკითხების თაობაზე უზენაესმა სასამართლომ განმარტა შემდეგი: „მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს ტერიტორიაზე განთავსებულ საწარმოებში, დაწესებულებებში, ორგანიზაციებში დასაქმებულ მუშაკთა შრომითი მოვალეობის შესრულებისას საწარმოო ტრავმით, პროფესიული დაავადებით ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების სამართლებრივ საფუძვლებს აწესრიგებს „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესები“, აღნიშნული სამართლებრივი ურთიერთობა მაინც წარმოადგენს ზიანის მიყენების (დელიქტის) საფუძველზე წარმოშობილ ვალდებულებას. ძალიან ხშირად დამდგარი შედეგების გამოსწორება შეუქცევადი მოვლენაა და როგორი დიდიც არ უნდა იყოს კომპენსაცია, იგი მაინც ვერ აღუდგენს დაზარალებულს ხელყოფამდე არსებულ სულიერ მდგომარეობას, რის გამოც კომპენსაციის ოდენობა უსაზღვროდ არ უნდა იყოს გაზრდილი და არ უნდა მოწყდეს რეალობას. იგი უნდა განისაზღვროს გონივრულად და სამართლიანად.“

საკასაციო სასამართლოს ერთგვაროვანი პრაქტიკის თანახმად, მორალური ზიანის ანაზღაურების საკითხთან მიმართებით ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება უპრეცედენტოა და აშკარა შეუსაბამობაში მოდის საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებებით დადგენილ ზიანის ოდენობებთან, რის გამოც ამ ნაწილშიც გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს.

რაც შეეხება საპროცესო ხარჯების მოპასუხისთვის დაკისრებას, აღსანიშნავია, რომ საქმეში მოყვანილი არგუმენტაციის მიუხედავად, სასამართლომ შპს „ჯ. მ-ს“ ს. ქ-ის სასარგებლოდ საადვოკატო მომსახურების იმ საფასურის გადახდა დააკისრა, რომელიც ს. ქ-ის მიერ არ არის გადახდილი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის თანახმად, მოპასუხეს შეიძლებოდა დაკისრებოდა წარმომადგენლის მომსახურებისათვის გაწეული თანხების გადახდა. მიუხედავად იმისა, რომ საქმეში არ მოიპოვება ს. ქ-ის მიერ წარმომადგენლისთვის გადახდილი 825 ლარის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტი, სასამართლომ აღნიშნული ფაქტი უგულებელყო და შპს „ჯ. მ-ს“ დააკისრა ს. ქ-ის სასარგებლოდ ამ თანხის გადახდა.

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა ს. ქ-აც, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება შემდეგი მოტივებით:

სააპელაციო სასამართლომ მორალური ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ ს.ქ-ის მიყენებული მორალური ზიანი შეუფასებელია. მან დაკარგა ავტომანქანის მართვისა და თავისი სპეციალობით მუშაობის უნარი. შესაბამისად, მოწინააღმდეგე მხარეს მორალური ზიანის სახით, 250 000 ლარის ნაცვლად, 50 000 ლარი არასწორად დააკისრა.

სასამართლომ კასატორს ასევე არასწორად არ აუნაზღაურა მის მიერ ადვოკატის მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯი, №06-2/12 ხელშეკრულებით განსაზღვრული 1000 ლარი №3 ხელშეკრულების საფუძველზე გადახდილი 1660 ლარი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 7 ოქტომბრის განჩინებით – ს. ქ-ის, ხოლო 28 ოქტომბრის განჩინებით შპს „ჯ. მ-ის“ საკასაციო საჩივრები წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამასთან, ს. ქ-ე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შპს „ჯ. მ-სა“ და ს. ქ-ის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ ისინი დაუშვებლად უნდა იქნენ მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივრებს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ შპს „ჯ. მ-ს“ უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2013 წლის 20 სექტემბერს №182 საგადახდო დავალებით გადახდილი 8000 ლარის 70% – 5600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „ჯ. მ-სა“ და ს. ქ-ის საკასაციო საჩივრები დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ შპს „ჯ. მ-ს“ (საიდენტიფიკაციო კოდი №...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2013 წლის 20 სექტემბერს №182 საგადახდო დავალებით გადახდილი 8000 ლარის 70% – 5600 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

პ. ქათამაძე