ბს-690-277(კ-კს-05) 18 იანვარი, 2006 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნინო ქადაგიძე, ნუგზარ სხირტლაძე

სხდომის მდივანი _ ლანა ჭანტურია

კასატორი _ შპს «ს.-ა» (მოპასუხე), წარმომადგენელი თ. კ.-ე

მოწინააღმდეგე მხარეები:

1. შპს «ჩ.-ო» (მოსარჩელე), წარმომადგენელი პ. ლ.-ე

2. საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტრო (მოპასუხე)

მესამე პირები:

1. საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს ანტიმონოპოლიური სამსახური

2. საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს ფასების სახელმწიფო ინსპექცია

დავის საგანი _ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 16 მარტის გადაწყვეტილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2004 წლის 24 დეკემბერს შპს ,,ჩ.-მ" სარჩელით მიმართა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხეების: საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროსა და შპს «ს.-ის» მიმართ, მესამე პირების: საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროსთან არსებული ფასების სახელმწიფო ინსპექციისა და საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს ანტიმონოპოლიური სამსახურის მონაწილეობით და მოითხოვა საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს 2002 წლის 3 იანვრის ¹1 ბრძანების მესამე პუნქტისა და ,,ს.-ის» 2004 წლის 5 ივლისის ¹56/ნ ბრძანების ბათილად ცნობა. მოსარჩელე მიუთითებდა შემდეგს:

2002 წლის 3 იანვარს საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტრომ გამოსცა ¹1 ბრძანება ,,ს.-ის 2002 წლის საფრახტო პოლიტიკის შესახებ". ბრძანების მოქმედების ვადად განსაზღვრული იყო 2002 წელი, მაგრამ 2002 წლის 30 დეკემბერს ¹1 ბრძანებაში შევიდა ცვლილებები ¹74 ბრძანებით, რომლითაც ვადა გახდა განუსაზღვრელი და იგი ძალაშია დღესაც.

ამავე ცვლილების საფუძველზე, ნავთობისა და ნავთობპროდუქტების საერთაშორისო გადაზიდვებისას ჩამოყალიბდა ახალი, შეღავათიანი მოცულობითი ტარიფები, რამაც 1 ტონა ,,ნედლი ნავთობის" გადაზიდვისათვის 5 აშშ დოლარი, ხოლო ,,ნავთობპროდუქტების" გადაზიდვებისათვის _ 7 აშშ დოლარი შეადგინა. აღნიშნული შეღავათიანი ტარიფები გავრცელდებოდა იმ შემთხვევაში, თუ ტვირთმფლობელის მიერ ერთი წლის განმავლობაში სადგურ გარდაბნიდან სადგურებამდე _ ბათუმსა და ფოთამდე გადაიზიდებოდა შესაბამისად ერთი მილიონი ტონა ნედლი ნავთობი და/ან მილიონი ტონა ნავთობპროდუქტი.

2002 წლის 3 იანვრის ¹1 ბრძანების მე-2 პუნქტით დადგინდა, რომ ,,სატარიფო პოლიტიკით განსაზღვრული სატარიფო განაკვეთები და დამატებითი ანაკრებები წარმოადგენს ზედაზღვრულ ტარიფს", ხოლო ბრძანების მე-3 პუნქტით კი განისაზღვრა შემდეგი: ,,აღნიშნული ტარიფების ზედა ზღვრის ფარგლებში სამუშაოების და მომსახურების ტარიფების ცვლილება განხორციელდეს მეწარმე სუბიექტის მიერ არა უმეტეს კვარტალში ერთხელ. ამასთან, უზრუნველყოფილ იქნეს მოსალოდნელი ცვლილებების საჯარო გამოცხადება, მათ შორის, ,,საქართველოს რესპუბლიკაში" არანაკლებ 15 დღით ადრე მის ძალაში შესვლამდე». აღნიშნული ნორმების საფუძველზე «ს.-ის» გენერალურმა დირექტორმა 2004 წლის 4 თებერვალს გამოსცა ¹8/ნ ბრძანება ,,ტვირთის გადაზიდვის ტარიფების შესახებ", რომლითაც ზემოაღნიშნული მოცულობითი ტარიფები ერთეულ ტონაზე გაიზარდა ერთი აშშ დოლარით და გახდა 6 აშშ დოლარი ,,ნედლი ნავთობისათვის" და 8 აშშ დოლარი ,,ნათვობპროდუქტებისათვის". ეს ბრძანება ძალაში შევიდა 2004 წლის 5 მარტს.

2004 წლის 5 ივლისს «ს.-ის» გენერალურმა დირექტორმა გამოსცა ¹56/ნ ბრძანება, რომლითაც ერთი წლის განმავლობაში სადგურ გარდაბნიდან სადგურებამდე ბათუმსა და ფოთამდე 4 000 ტონა ან მეტი ,,ნავთობისა და ნავთობპროდუქტების" საერთაშორისო გადაზიდვებისას დადგინდა მოცულობითი ტარიფები: ,,ნედლი ნავთობისათვის" მთელი მოცულობის ერთ ტონაზე 5 აშშ დოლარის, ხოლო ,,ნავთობპროდუქტების" მთელი მოცულობის ერთ ტონაზე 7 აშშ დოლარის ოდენობით.

ამ ბრძანებით ასევე განისაზღვრა, რომ მოცულობითი ტარიფები შეიძლება თავიდან გავრცელდეს ტვირთმფლობელზე, თუ იგი წარმოადგენს პირველი კლასის ბანკის ან საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანიის მიერ გაცემულ საბანკო გარანტიას, ან ქონებრივ გარანტიას შპს ,,ს.-ისთვის» მისაღებ პირობებზე 4000 ათასი ტონა ტვირთის გადაზიდვის შემთხვევაში მიღებული შეღავათების უზრუნველყოფისათვის. ტარიფების გამოყენების აუცილებელ პირობად ჩაითვალოს ტერმინალების მიერ წერილობითი ფორმით აღებული ვალდებულება ტვირთმფლობელის მიერ გადასახადი ზემოაღნიშნული მოცულობის ტვირთის ერთწლიანი პერიოდის განმავლობაში შპს ,,ს.-ასთან" და ტვირთმფლობელთან შეთანხმებული პირობების მიხედვით გადამუშავების თაობაზე. ეს ბრძანება გამოქვეყნდა გაზეთ ,,...-ში" 2004 წლის 6 ივლისს.

მოსარჩელის განმარტებით, რამდენადაც 2002 წლის 3 იანვრის ¹1 ბრძანების მე-3 პუნქტით მეწარმე სუბიექტს უფლება მიეცა სატარიფო პოლიტიკით განსაზღვრული ტარიფების ზედა ზღვრის ფარგლებში თავად შეეცვალა სამუშაოებისა და მომსახურების ტარიფები, სამინისტრომ მეწარმე სუბიექტს, ამ შემთხვევაში შპს ,,ს.-ას", გადასცა უფლებები, რომლებიც მხოლოდ ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს პრეროგატივა იყო, რაც არაერთი კანონით და კანონქვემდებარე აქტით არის განსაზღვრული.

2002 წლის 3 იანვრის ¹1 ბრძანების გამოცემის დროისათვის მოქმედი ,,რკინიგზის ტრანსპორტის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით დადგენილი იყო, რომ: ,,საქართველოს ფარგლებში მგზავრთა გადაყვანის, ტვირთის, ფოსტისა და ბარგის გადაზიდვის ტარიფებს ამტკიცებს საქართველოს ტრანსპორტის სამინისტრო საქართველოს ეკონომიკის სამინისტროსთან შეთანხმებით, ხოლო საერთაშორისო ტვირთზიდვის ტარიფები განისაზღვრება ქვეყნებს შორის არსებული ხელშეკრულებებისა და შეთანხმებების საფუძველზე". ამ კანონმა ძალა დაკარგა 2003 წლის 23 იანვარს, როდესაც ამოქმედდა საქართველოს სარკინიგზო კოდექსი, რომლის მე-10 მუხლით დადგინდა, რომ მგზავრთა გადაყვანის, ტვირთის, ბარგის, ტვირთ-ბარგისა და ფოსტის გადაზიდვის საფასურს რკინიგზა შეიმუშავებს გადაყვანა-გადაზიდვის მონაწილე მხარეთა ინტერესების გათვალისწინებით. საფასურის შემუშავებისას რკინიგზა ასევე ითვალისწინებს აღიარებულ საერთაშორისო პრაქტიკასა და გამოცდილებას ტრანსპორტის სფეროში სატარიფო პოლიტიკის ძირითად პრინციპებსა და ამოცანებზე, ხოლო საფასურის დამტკიცება ხდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ ტარიფების დამტკიცება სამინისტროს უფლებაა და არა შპს ,,ს.-ის" კომპეტენცია. ამ უკანასკნელის როლი მხოლოდ გადაზიდვის საფასურის შემუშავებით განისაზღვრება.

აღნიშნულს ადასტურებს ასევე ,,ფასებისა და ფასწარმოქმნის შესახებ" საქართველოს კანონი, რომლის მე-7 მუხლის მეორე ნაწილით (2001 წლის 20 ივლისს შესული ცვლილებების შემდეგ) განისაზღვრა, რომ ტრანსპორტის სფეროში ტარიფებს შეიმუშავებენ და საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს მიერ მათი სათანადო წესით დამტკიცების შემდეგ, არეგულირებენ საქართველოს საავტომობილო ტრანსპორტის, სარკინიგზო ტრანსპორტის, საზღვაო ტრანსპორტისა და სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციები შესაბამისი ნორმატიული აქტების საფუძველზე. ანალოგიურს ითვალისწინებს ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის საბოლოო რედაქციაც, რომელიც 2003 წლის 14 აგვისტოს შემდეგ ასეთი ფორმით ჩამოყალიდა: ტრანსპორტის სფეროში ტარიფებს შეიმუშავებენ და სათანადო წესით დამტკიცების შემდეგ არეგულირებენ საქართველოს საავტომობილო ტრანსპორტის, საზღვაო ტრანსპორტის სარკინიგზო ტრანსპორტის და სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციები შესაბამისი ნორმატიული აქტების საფუძველზე.

მოსარჩელე მიუთითებდა ასევე საქართველოს პრეზიდენტის 2002 წლის 4 იანვრის ¹1 ბრძანებულებით დამტკიცებულ ,,საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს დებულების 3.1 მუხლის ,,ჟ" პუნქტზე, რომლის შესაბამისადაც სამინისტროს ფუნქციას განეკუთვნებოდა ,,ტრანსპორტის სფეროში სატრანსპორტო სისტემითა და საშუალებებით მომსახურების ტარიფების დამტკიცება".

საქართველოს პრეზიდენტის 1996 წლის 20 მაისის ¹334 ბრძანებულებით დამტკიცდა ბუნებრივ მონოპოლიათა სახელმწიფო რეესტრი, რომლითაც ს.-ა ბუნებრივ მონოპოლისტად არის მიჩნეული. ამავე ბრძანებულების მე-3 პუნქტით დადგენილია, რომ საქართველოს ეკონომიკის სამინისტრომ უნდა განახორციელოს ბუნებრივ მონოპოლიათა სახელმწიფო რეესტრში შესული სამინისტროების, უწყებების (საწარმოების) საქმიანობის ფასების რეგულირება და კონტროლი.

შპს ,,ჩ.-ს" მოსაზრებით, აღნიშნული მოწმობდა, რომ ს.-ის, როგორც მონოპოლისტის, საქმიანობის ფასების რეგულირება და კონტროლი ეკონომიკის სამინისტროს მიერ უნდა მომხდარიყო. ამდენად, უდავო ხდებოდა ის გარემოება, რომ შპს ,,ს.-ას" ტარიფის დადგენა თავად არ შეეძლო.

სარჩელში განმარტებულია, რომ საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტრომ მეწარმე სუბიექტზე ტარიფის შეცვლის უფლებამოსილების დელეგირებით დაარღვია როგორც ზემოაღნიშნული ნორმები, ასევე ,,აღმასრულებელი ხელისუფლების სტრუქტურისა და საქმიანობის წესის შესახებ" კანონის მე-6 მუხლის მე-5 პუნქტი, რომლის თანახმად, სამთავრობო დაწესებულების კომპეტენცია დადგენილია კანონით ან კანონის საფუძველზე. სამთავრობო დაწესებულებას უფლება არა აქვს გადასცეს სხვა სახელმწიფო ან არასახელმწიფო დაწესებულებებს უფლებები და მოვალეობები, რომლებიც მის კომპეტენციას განეკუთვნება, თუ საქართველოს კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის დადგენილი.

მოსარჩელის მოსაზრებით, სამინისტრომ, გარდა დელეგირების უფლების არქონისა, დაარღვია ასევე ზემოაღნიშნული ნორმის ის მოთხოვნა, რომლითაც მეწარმე სუბიექტს მიეცა უფლება ცვლილება ,,საქართველოს რესპუბლიკაში" გამოექვეყნებინა, რადგან ტარიფების დადგენა ხდება ნორმატიული აქტით, რომელიც უნდა გამოქვეყნდეს ,,საკანონმდებლო მაცნეში" და გატარდეს ნორმატიული აქტების სახელმწიფო რეესტრში. აღნიშნულ პროცედურას ითვალისწინებს საქართველოს პრეზიდენტის 1998 წლის 17 მაისის ¹326 ბრძანებულებაც ,,აღმასრულებელი ხელისუფლების აქტების მომზადების, გამოცემის, გამოქვეყნებისა და მოქმედების შესახებ", რომელიც, მოსარჩელის მოსაზრებით, ასევე დარღვეულია.

შპს ,,ს.-ის" 2004 წლის 5 ივლისის ¹56/ნ ბრძანებულებასთან დაკავშირებით მოსარჩელე განმარტავდა, რომ მისი გამოცემისას შპს ,,ს.-ა" მოქმედებდა როგორც ადმინისტრაციული ორგანო, ხოლო მისი დირექტორი, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის ,,ა" პუნქტის თანახმად, როგორც თანამდებობის პირი.

2004 წლის 5 ივლისის ¹56/ნ ბრძანება გამოცემულია არაუფლებამოსილი პირის მიერ უფლებამოსილების გადამეტებით, რაც, მოსარჩელის განმარტებით, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5 მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით აქტის ბათილობის საფუძველია, კერძოდ, სადავო ბრძანების გამოცემისას შპს ,,ს.-ის" გენერალურ დირექტორს არ ჰქონდა ტარიფის შეცვლის უფლება, მიუხედავად იმისა, რომ მას სამინისტროს მიერ ამგვარი უფლებამოსილება მიენიჭა, რადგან ნორმატიული აქტების იერარქიის მიხედვით უფრო მაღლა დგას პრეზიდენტის ბრძანებულება და კანონი, რომელთა მიხედვითაც მეწარმე სუბიექტს ტარიფების შეცვლის უფლება არ გააჩნია.

მოსარჩელე აღნიშნავდა, რომ საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს 2002 წლის 3 იანვრის ¹1 ბრძანების მე-11 მუხლის მე-3 პუნქტით არსებული მოცულობითი ტარიფის მოქმედების ვადა განსაზღვრული იყო ერთი წლით და შეღავათს ითვალისწინებდა 500 ათასი ტონა ნედლი ნავთობის და ნავთობპროდუქტების გადატანის შემთხვევაში. 2002 წლის 30 დეკემბრის ¹74 ბრძანებით 500 000 ტონა შეიცვალა 1 000 000 (მილიონი) ტონით. ამ შეღავათის მოქმედების ვადაც ერთი წლით განისაზღვრა იმის გათვალისწინებით, რომ 2003 წლის 30 დეკემბრისათვის ახალი მოცულობითი ტარიფი არ იქნა დადგენილი, არსებულმა მოცულობითმა ტარიფმა კიდევ ერთი წლით გააგრძელა არსებობა. ამ გარემოებამ მოსარჩელეს შეუქმნა კანონიერი ნდობა იმისა, რომ მოცულობითი ტარიფის გაზრდა არ მოხდებოდა, რის გამოც მან ხელშეკრულებები გააფორმა ტვირთმფლობელებთან, გარკვეული შეღავათების მიღებით ერთი მილიონი ტონის გადაზიდვისათვის საჭირო დროის თვალსაზრისით. შპს ,,ს.-ამ" კი ერთი მილიონი ოთხ მილიონამდე გაზარდა და ნავთობისა და ნათვობპროდუქტების გადაზიდვის ათვლას ნულოვანი ნიშნულიდან იწყებს. მოსარჩელის განმარტებით, ამგვარ გარემოში არ არსებობდა გარანტია, რომ შპს ,,ს.-ა" მომავალშიც (7 თვის შემდეგ) ან უფრო ადრეც ისევ არ გაზრდიდა მოცულობას და უფრო მეტს არ მოითხოვდა. მისი თქმით, აღნიშნული ქმედება ეწინააღმდეგება საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-9 მუხლის მე-2 ნაწილს.

მოსარჩელე მოიხმობს ,,მონოპოლიური საქმიანობის და კონკურენციის შესახებ" კოდექსის მე-7 მუხლსა და მე-8 მუხლის ,,ა" პუნქტს, რომლის თანახმადაც შპს ,,ს.-ას", როგორც ეკონომიკურ აგენტს, ეკრძალება მიიღოს ისეთი გადაწყვეტილება, რომელიც ზღუდავს ერთ-ერთ მხარეს, მომარაგების წყაროების ან მომხმარებლების შერჩევაში. მოსარჩელე კი შეიზღუდა მომხმარებლის არჩევაში. სადავო ბრძანებით მოცულობითი ტარიფის თავიდანვე გავრცელება მხოლოდ მაშინ არის შესაძლებელი თუკი ექსპედიტორი შპს ,,ს.-ასთან" შეთანხმებულ პირობებზე ტერმინალისაგან მოიპოვებს წერილობითი ფორმით მიღებულ ვალდებულებას საჭირო ოდენობის ნავთობისა და ნავთობპროდუქტების გადამუშავების თაობაზე. ეს პირობა ქმნის საფუძველს კორუფციული ნიადაგის ჩამოსაყალიბებლად, რადგან ამა თუ იმ სუბიექტის შეხედულებაზე არის დამოკიდებული პირის კანონიერი უფლების რეალიზება და არღვევს ,,მონოპოლიური საქმიანობისა და კონკურენციის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-13 მუხლით დადგენილ მოთხოვნებს.

საბოლოოდ მოსარჩელემ გასაჩივრებული ბრძანებების ბათილად ცნობა მოითხოვა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ" პუნქტის თანახმად.

მოპასუხე შპს ,,ს.-ამ» სარჩელი არ ცნო, მისი განმარტებით, მოსარჩელეს გაშვებული ჰქონდა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლით დადგენილი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გასაჩივრების ვადა-უშუალო ზიანის მიყენებიდან სამი თვე.

მოპასუხე აღნიშნავდა, რომ გასაჩივრებული ბრძანებების შესახებ მოსარჩელისათვის თავიდანვე ცნობილი იყო, რადგან ის გადაზიდვებს ახორციელებდა ამ ბრძანებებით დადგენილი ტარიფებით და ზიანი მას მათი გამოცემისთანავე მიადგა, მოსარჩელეს კი ზიანის მიყენებიდან სამი თვის ვადაში არ გაუსაჩივრებია ეს ბრძანებები, როგორც ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები. მოპასუხის განმარტებით, სამთვიანი ვადის გაშვება, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის თანახმად, სარჩელის დაუშვებლობისა და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს წარმოადგენდა.

მესამე პირის _ საქართველოს ანტიმონოპოლიური სამსახურის წარმომადგენელთა განცხადებით, ,,ტრანსპორტის და კომუნიკაციების სფეროში სახელმწიფო მართვისა და რეგულირების წესის შესახებ" კანონის თანახმად ,,მონოპოლიური საქმიანობისა და კონკურენციის შესახებ" და «მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ" საქართველოს კანონების შესრულებაზე ზედამხედველობისა და კონტროლის განხორციელება ტრანსპორტის სფეროში საქმიანობის მარეგულირებელი ორგანოს - ადმინისტრაციის ფუნქციას წარმოადგენდა და ანტიმონოპოლიური სამსახურის კომპეტენციაში არ შედიოდა.

მოცემული საქმე თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს მიერ განსჯადობით განსახილველად გადაეგზავნა თბილისის საოლქო სასამართლოს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 15 მაისის განჩინებით შეჩერებულად ჩაითვალა შპს «ს.-ის» 2004 წლის 5 ივლისის ¹56/ნ ბრძანება.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 16 მარტის გადაწყვეტილებით შპს «ჩ.-ს» სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ და ბათილად იქნა ცნობილი შპს «ს.-ის» 2004 წლის 5 ივლისის ¹56/ნ ბრძანება. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი:

2002 წლის 3 იანვარს საქართველოს ტრანსპორტის და კომუნიკაციების სამინისტრომ გამოსცა (კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტი) ¹1 ბრძანება ,,ს.-ის" 2002 წლის საფრახტო პოლიტიკის შესახებ". ბრძანების მოქმედების ვადად განისაზღვრა 2002 წელი. 2002 წლის 30 დეკემბერს იმავე სამინისტრომ ¹74 ბრძანებით ცვლილებები შეიტანა ¹1 ბრძანებაში და ამ ბრძანების ვადა გახადა განუსაზღვრელი. ცვლილებების თანახმად, ასევე დადგინდა შეღავათიანი ტარიფები ნავთობისა და ნათვობპროდუქტების საერთაშორისო გადაზიდვებისას: ერთი ტონა ,,ნედლი ნავთობის" გადაზიდვებისათვის 5 აშშ დოლარი, ,,ნავთობპროდუქტებისათვის" _ 7 აშშ დოლარი. შეღავათიანი ტარიფის გავრცელებისათვის ტვირთმფლობელს (ექსპედიტორს) ერთი წლის განმავლობაში სადგურ გარდაბნიდან სადგურებამდე _ ბათუმსა და ფოთამდე უნდა გადაეზიდა შესაბამისად ერთი მილიონი ტონა ნედლი ნავთობი ან/და ერთი მილიონი ტონა ნათვობპროდუქტი. ბრძანების მე-2 პუნქტით დადგინდა, რომ ,,სატარიფო პოლიტიკით განსაზღვრული სატარიფო განაკვეთები და დამატებითი ანაკრებები წარმოადგენს ზედაზღვრულ ტარიფს", ხოლო ბრძანების მე-3 პუნქტით კი განისაზღვრა, რომ აღნიშნული ტარიფის ზედა ზღვრის ფარგლებში სამუშაოებისა და მომსახურების ტარიფების ცვლილება უნდა განხორციელებულიყო მეწარმე სუბიექტის მიერ არა უმეტეს კვარტალში ერთხელ. ამასთან, უზრუნველყოფილი იქნებოდა მოსალოდნელი ცვლილებების საჯარო გამოცხადება, მათ შორის _ ,,...-ში" არანაკლებ 15 დღით ადრე მის ძალაში შესვლამდე.

აღნიშნული ბრძანების საფუძველზე შპს ,,ს.-ამ» 2004 წლის 5 ივლისს გამოსცა ¹56/ნ ბრძანება ,,ტვირთის გადაზიდვის ტარიფების შესახებ", რომლითაც ერთი წლის განმავლობაში სადგურ გარდაბნიდან სადგურებამდე _ ბათუმსა და ფოთამდე 4000 ათასი და მეტი ტონა ,,ნავთობისა და ნათვობპროდუქტების" საერთაშორისო გადაზიდვისას დადგინდა მოცულობითი ტარიფები ,,ნედლი ნავთობისათვის" მთელი მოცულობის ერთ ტონაზე 5 აშშ დოლარის, ხოლო ,,ნავთობპროდუქტებისათვის" - მთელი მოცულობის ერთ ტონაზე 7 აშშ დოლარის ოდენობით. ამ ბრძანებით ასევე განისაზღვრა, რომ ,,მოცულობითი ტარიფები შეიძლება თავიდანვე გავრცელებულიყო ტვირთმფლობელზე, თუ იგი წარმოადგენდა პირველი კლასის ბანკის ან საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანიის მიერ გაცემულ საბანკო გარანტიას, ან ქონებრივ გარანტიას შპს ,,ს.-ისათვის" მისაღებ პირობებზე 4000 ათასი ტონა ტვირთის გადაზიდვის შემთხვევაში მიღებული შეღავათების უზრუნველყოფისათვის. ეს ბრძანება გამოქვეყნდა გაზეთ ,,...-ის" 2004 წლის 6 ივლისის ნომერში.

,,ფასებისა და ფასწარმოქმნის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-7 მუხლის მეორე ნაწილით ,,ტრანსპორტის სფეროში ტარიფებს შეიმაშავენებენ და საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს მიერ მათი სათანადო წესით დამტკიცების შემდეგ არეგულირებენ საქართველოს საავტომობილო ტრანსპორტის, სარკინიგზო ტრანსპორტის, საზღვაო ტრანსპორტისა და სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციები შესაბამისი ნორმატიული აქტების საფუძველზე".

საქართველოს პრეზიდენტის 2002 წლის 4 იანვრის ¹1 ბრძანებულებით დამტკიცებული ,,საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს დებულების" 3.1 მუხლის ,,ჟ" პუნქტის შესაბამისად, სამინისტროს ფუნქციას განეკუთვნებოდა ,,ტრანსპორტის სფეროში სატრანსპორტო სისტემითა და საშუალებებით მომსახურების ტარიფების დამტკიცება".

ზემოაღნიშნული საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებიდან გამომდინარე, სარკინიგზო ტრანსპორტის სფეროში ტარიფების დამტკიცების უფლება გააჩნდა საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს. რკინიგზის უფლებამოსილება კი შემოიფარგლებოდა მხოლოდ ტარიფების შემუშავებით. «ფასებისა და ფასწარმოქმნის შესახებ» კანონით ტარიფების რეგულირების უფლება მიენიჭა სარკინიგზო ტრანსპორტის ადმინისტრაციას, რომელიც სხვა ადმინისტრაციებისაგან განსხვავებით დღესაც არ არის შექმნილი. ამ კანონის თანახმად, ადმინისტრაციის არსებობის (შექმნის) შემთხვევაშიც კი ტარიფის რეგულირების და არა დადგენის ან დამტკიცების უფლება ადმინისტრაციას ეძლევა მხოლოდ შესაბამისი ნორმატიული აქტის საშუალებით.

,,აღმასრულებელი ხელისუფლების სტრუქტურისა და საქმიანობის წესის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად: ,,სამთავრობო დაწესებულების კომპეტენცია დადგენილია კანონით ან კანონის საფუძველზე. სამთავრობო დაწესებულებას უფლება არა აქვს გადასცეს სხვა სახელმწიფო ან არასახელმწიფო დაწესებულებებს უფლებები და მოვალეობები, რომლებიც მის კომპეტენციას განეკუთვნება, თუ საქართველოს კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის დადგენილი". იგივე დებულებაა დადგენილი ,,საქართველოს მთავრობის, სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ" კანონის მე-15 მუხლის მე-5 პუნქტით.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლო კოლეგიამ მიიჩნია, რომ, მართალია, საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს არ ჰქონდა უფლება 2002 წლის 3 იანვრის ¹1 ბრძანების მე-3 პუნქტით სხვისთვის გადაეცა მის კომპეტენციას მიკუთვნებული უფლება ტარიფების ცვლილებისა, მაგრამ, მიუხედავად ამისა, მოსარჩელის მიერ გაშვებული იყო ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გასაჩივრების საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლით დადგენილი სამთვიანი ვადა (უშუალო ზიანის მიყენებიდან). რადგან მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა ამ ვადის დაცვის ფაქტი, სასამართლომ სარჩელი ამ ნაწილში დაუშვებელად მიიჩნია, რაც მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს წარმოადგენს.

სასამართლო კოლეგიამ აქვე განმარტა, რომ შპს ,,ს.-ის" 2004 წლის 5 ივლისის ¹56/ნ ბრძანებით ,,ტვირთის გადაზიდვის ტარიფების შესახებ", შპს «ს.-ამ» ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროსაგან დელეგირებული უფლების საფუძველზე განახორციელა ქმედება, რომელიც კანონის თანახმად, სამინისტროს კომპეტენციას წარმოადგენდა. ამდენად, 2004 წლის 5 ივლისის ¹56/ნ ბრძანება გამოცემული იყო უფლებამოსილების გადამეტებით და იგი, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5 მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი.

სასამართლო კოლეგიამ არ გაიზიარა შპს ,,ს.-ის" წარმომადგენლის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელეს გაშვებული ჰქონდა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლით დადგენილი სამთვიანი ვადა, რადგან შპს ,,ს.-ის" 2004 წლის 5 ივლისის ¹56/ნ ბრძანება ნორმატიულ-ადმინისტრაციულ სამართლებრივ აქტს არ წარმოადგენს. იგი არ არის რეგისტრირებული ნორმატიული აქტების რეესტრში. მოსარჩელეს კი სარჩელი აღძრული აქვს 2004 წლის 12 აპრილს (ადმინისტრაციული აქტის გასაჩივრების ექვსთვიანი ვადის დაცვით). გარდა ამისა, მოსარჩელე სასამართლო პროცესის დასაწყისში თავად აცხადებდა, რომ 2004 წლის 5 ივლისის ¹56ნ ბრძანება საერთოდ არ წარმოადგენს ადმინისტრაციულ აქტს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლო კოლეგიამ მიიჩნია, რომ შპს ,,ს.-ის» 2004 წლის 5 ივლისის ¹56/ნ ბრძანება ეწინააღმდეგებოდა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5 მუხლის მე-3 ნაწილსა და მე-60 მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ" პუნქტს და ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი.

ხსენებული გადაწყვეტილება შპს «ს.-ამ» საკასაციო წესით გაასაჩივრა და მიუთითა, რომ გასაჩივრებული ბრძანების გამოცემისას კასატორი არანაირი საჯარო-სამართლებრივი ფუნქციის მატარებელი არ იყო და მას სახელმწიფო იძულების მექანიზმი არ გააჩნდა. ამდენად, კასატორმა მიიჩნია, რომ, რადგან ბრძანება ადმინისტრაციულ აქტს არ წარმოადგენდა, სწორედ აღნიშნულით იყო განპირობებული, რომ იგი «ნორმატიული აქტების შესახებ» კანონის მოთხოვნებს არ აკმაყოფილებდა. კასატორმა ამასთან განმარტა, რომ საერთოდ დაუსაბუთებელი იყო გასაჩივრებული 2004 წლის 5 ივლისის ბრძანების ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად მიჩნევა, რადგან იგი შეიცავდა მუდმივი ან დროებითი და მრავალჯერადი გამოყენების ქცევის ზოგად წესს, რაც მას ნორმატიული აქტის ხასიათს სძენდა. აღნიშნულის გასაჩივრება კი ზიანის მიყენებიდან 3 თვეში უნდა მომხდარიყო, რაც არ მომხდარა. ამასთან, მოსარჩელეს არ დაუსაბუთებია, კონკრეტულად რა ზიანი მიადგა მას გასაჩივრებული ბრძანების მოქმედებით მაშინ, როცა უშუალო ზიანის მიყენების ფაქტი სარჩელის დასაშვებობის ერთ-ერთ ძირითად წინაპირობას წარმოადგენს. კასატორის თქმით, სარჩელის დასაშვებობის აღნიშნულ პირობაზე სასამართლოს საერთოდ არ უმსჯელია.

კასატრომა საბოლოოდ გასაჩივრებული 2005 წლის 16 მარტის გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა, გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა და თვლის, რომ შპს «ს.-ის» საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 16 მარტის გადაწყვეტილება გასაჩივრებულ ნაწილში და საქმე ამ ნაწილში ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ ამ კოდექსის 411-ე მუხლის შესაბამისად საკასაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღება შეუძლებელია, იგი აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად უბრუნებს იმავე სასამართლოს. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ, ვინაიდან საქმის გარემოებები არ არის სრულყოფილად დადგენილი და საჭიროა მათი დამატებითი გამოკვლევა, საკასაციო სასამართლო არაა უფლებამოსილი, საქმეზე თავად გამოიტანოს გადაწყვეტილება.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მიღებული გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია, რაც კასაციის აბსოლუტურ საფუძველსა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების კანონისმიერ წინაპირობას წარმოადგენს (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის «ე» ქვეპუნქტი).

საკასაციო სასამართლო მოიხმობს საქმის შემდეგ გარემოებებს: საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტრომ 2002 წლის 3 იანვარს გამოსცა ¹1 ბრძანება «საქართველოს რკინიგზის 2002 წლის საფრახტო პოლიტიკის შესახებ». ამავე სამინისტროს 2002 წლის 30 დეკემბრის ¹74 ბრძანებით ¹1 ბრძანების ვადა გახდა განუსაზღვრელი. ამავე ცვლილებებით დადგინდა შეღავათიანი ტარიფები ნავთობისა და ნავთობპროდუქტების საერთაშორისო გადაზიდვებისას. ზემოხსენებული ბრძანების საფუძველზე, შპს «ს.-ამ» 2004 წლის 5 ივლისს გამოსცა ¹56/ნ ბრძანება «ტვირთის გადაზიდვის ტარიფების შესახებ». ეს ბრძანება გამოქვეყნდა გაზეთ «...-ში» 2004 წლის 6 ივლისს.

ზემოთქმული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მოიხმობს ბრძანების გამოცემისას მოქმედ «რკინიგზის ტრანსპორტის შესახებ» კანონის მე-6 მუხლს, რომლის მე-2 პუნქტს, რომლის შესაბამისად, საქართველოს ფარგლებში მგზავრთა გადაყვანის, ტვირთის, ფოსტისა და ბარგის გადაზიდვის ტარიფებს ამტკიცებდა საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტრო ეკონომიკის სამინისტროსთან შეთანხმებით. ამასთან, 2003 წლის 23 იანვარს ამოქმედდა «საქართველოს სარკინიგზო კოდექსი», რომლის მე-10 მუხლით რკინიგზას მიეცა მგზავრთა გადაყვანის, ტვირთის, ბარგის, ტვირთ-ბარგის და ფოსტის გადაზიდვის საფასურის შემუშავების უფლება გადაყვანა-გადაზიდვის მონაწილეთა ინტერესების გათვალისწინებით. საფასურის დამტკიცება უნდა მომხდარიყო კანონმდებლობით დადგენილი წესით. «ფასებისა და ფასწარმოქმნის შესახებ» კანონის მე-7 მუხლის მე-2 ნაწილით ტრანსპორტის სფეროში ტარიფებს შეიმუშავებდნენ და ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს მიერ მათი სათანადო წესით დამტკიცების შემდეგ, არეგულირებდნენ საქართველოს საავტომობილო ტრანსპორტის, სარკინიგზო ტრანსპორტის, საზღვაო ტრანსპორტისა და სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციები შესაბამისი ნორმატიული აქტების საფუძველზე. საქართველოს პრეზიდენტის 2002 წლის 4 იანვრის ¹1 ბრძანებულებით დამტკიცებული «საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს დებულების» 3.1 მუხლის «ჟ» პუნქტის შესაბამისად, სამინისტროს ფუნქციას განეკუთვნებოდა ტრანსპორტის სფეროში სატრანსპორტო სისტემითა და საშუალებებით მომსახურების ტარიფების დამტკიცება.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ტრანსპორტის სფეროში ტარიფების განსაზღვრისა და დადგენის უფლებამოსილება, მოქმედი კანონმდებლობის თანახმად, მინიჭებული ჰქონდა სატრანსპორტო სფეროს მარეგულირებელ ადმინისტრაციულ ორგანოს _ საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ ადმინისტრაციული კანონმდებლობის შესაბამისად, შესაძლებელია, კერძო პირს გადაეცეს რაიმე საჯარო სამართლებრივი ფუნქციის განხორციელების უფლებამოსილება (დელეგირებული უფლებამოსილება), რის შედეგადაც ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის «ა» ქვეპუნქტის შესაბამისად, იგი ამ სფეროში მოქმედებს, როგორც ადმინისტრაციული ორგანო და ახორციელებს საჯარო-სამართლებრივ უფლებამოსილებას. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქმის ხელახლა განხილვისას სასამართლომ უნდა გამოარკვიოს, ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტრომ მოახდინა თუ არა შპს «ს.-ისათვის» ტარიფების შემუშავებისა და დამტკიცების უფლებამოსილების დელეგირება, კერძოდ, სასამართლო კოლეგიამ უნდა იმსჯელოს, საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების მინისტრის 2002 წლის 3 იანვრის ¹1 ბრძანების მე-3 პუნქტი ადგენდა რა, რომ დადგენილი ტარიფების ზედა ზღვრის ფარგლებში სამუშაოებისა და მომსახურების ტარიფების ცვლილება განხორციელდებოდა მეწარმე სუბიექტის _ შპს «ს.-ის» მიერ, აღნიშნული ხომ არ წარმოადგენდა შპს «ს.-ისათვის» ამ სფეროში უფლებამოსილების დელეგირების საკმარის საფუძველს. საკასაციო სასამართლო ასევე საგულისხმოდ მიიჩნევს კასატორ შპს «ს.-ის» მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, რომ საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს მიერ მიღებული 2002 წლის 3 იანვრის ¹1 ბრძანების მე-3 პუნქტის საფუძველზე, მან განახორციელა მასზე კანონით დაკისრებული საჯარო-სამართლებრივი ფუნქცია ტარიფის დადგენისა, ანუ დაადგინა ტარიფის ზედა ზღვარი და ამ ფარგლებში თავისუფალი ფასის დადგენის უფლებამოსილება შპს «ს.-ას», როგორც მეწარმე სუბიექტს დარჩა. კასატორის თქმით, აღნიშნული შპს «ს.-ის» მიერ საჯარო-სამართლებრივი უფლებამოსილების განხორციელებად ვერ იქნებოდა მიჩნეული, შესაბამისად, მის მიერ მიღებული ¹56/ნ ბრძანება ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს არ წარმოადგენდა.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სასამართლო კოლეგიამ საქმის ხელახლა განხილვისას ისიც უნდა დაადგინოს, «რკინიგზის ტრანსპორტის შესახებ» კანონი 2002 წლის 28 დეკემბერს გამოცხადდა ძალადაკარგულად და მისი მოქმედება 2004 წლის 5 ივლისის ¹56/ნ ბრძანებაზე ვერ გავრცელდებოდა. ამასთან, სასამართლომ უნდა გამოარკვიოს, რამდენად სამართლიანია აღნიშნულ კანონზე დაყრდნობით შპს «ს.-ისათვის» ადმინისტრაციული ორგანოს გარკვეული უფლებამოსილებების დელეგირების მტკიცება. ამასთან, გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ საქმის მასალებით დადგენილია და მხრეებიც არ ხდიან სადავოდ იმ ფაქტს, რომ შპს «ს.-ის» მიერ გასაჩივრებული ბრძანების გამოცემისას ტარიფების დამდგენი სხვა ორგანო რეალურად არ არსებობდა. ამასთან, ნიშანდობლივია, რომ სასამართლოში წარმოდგენილი არ ყოფილა და სასამართლოს არ გამოუკვლევია შპს «ს.-ის» წესდება.

საკასაციო სასამართლომ დამატებით უნდა იმსჯელოს მხარეთა მიერ გამოთქმულ პოზიციაზე, რომ შპს «ს.-ის» გასაჩივრებული ბრძანება ადმინისტრაციულ აქტს არ წარმოადგენდა, არამედ იგი იყო მეწარმე-სუბიექტის მიერ დადგენილი ფასი, ხელშეკრულების პირობა, რომლის შეთავაზება ხდებოდა მეწარმისათვის და მათ ნებაზე იყო დამოკიდებული _ მიიღებდნენ თუ არა აღნიშნულ პირობას.

ყოველივე ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სასამართლო კოლეგიამ უნდა იმსჯელოს და გამოარკვიოს შპს «ს.-ის» 2004 წლის 5 ივლისის ¹56/ნ ბრძანების მიღებისას მეწარმე სუბიექტი ახორციელებდა თუ არა საჯარო-სამართლებრივ უფლებამოსილებას. ამასთან, თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ მას ადმინისტრაციული ორგანოს უფლებამოსილება ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს 2002 წლის 3 იანვრის ¹1 ბრძანების მე-3 ნაწილით გადაეცა, წარმოადგენდა თუ არა აღნიშნული საკმარის პირობას ამ სფეროში შპს «ს.-ის» ადმინისტრაციული ორგანოს ფუნქციის მატარებლად მიჩნევისათვის, თუ აღნიშნული კანონით ან სხვა ნორმატიული აქტით უნდა ყოფილიყო დადგენილი.

საკასაციო სასამართლო, დამატებით, განმარტავს, რომ გასაჩივრებული ბრძანების გამოცემისას შპს «რ.-სათვის» უფლებამოსილების დელეგირებისა და მის მიერ საჯარო-სამართლებრივი უფლებამოსილების განხორციელების ფაქტის დადგენის შემთხვევაშიც კი, ვერ გაიზიარებს სასამართლო კოლეგიის მსჯელობას შპს «ს.-ის» ¹56/ნ ბრძანების ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად მიჩნევის შესახებ და თვლის, რომ ამ ნაწილში გადაწყვეტილება სრულიად დაუსაბუთებელია. აღნიშნულზე სასამართლო მოიხმობს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის «დ» ქვეპუნქტს, რომლის თანახმად, ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად მიიჩნევა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე გამოცემული ინდივიდუალური სამართლებრივი აქტი, რომლიც აწესებს, ცვლის, წყვეტს ან ადასტურებს პირის, ან პირთა შეზღუდული წრის უფლებებსა და მოვალეობებს. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ, ვინაიდან სახეზე არ არის კანონისმიერი უმთავრესი პირობა, კერძოდ, გასაჩივრებული აქტი კონკრეტული პირის _ შპს «ჩ.-ს» და/ან პირთა შეზღუდული წრის მიმართ არ არის გამოცემული და მათ უფლებებს არ ეხება, მისი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად მიჩნევა სრულიად დაუსაბუთებელია.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქმის ხელახლა განხილვისას სასამართლომ დამატებით უნდა იმსჯელოს, გასაჩივრებული აქტი რამდენად პირდაპირ და უშულო ზიანს აყენებდა მოსარჩელის კანონიერ უფლებებსა და ინტერესს და დაადგინოს, მიადგა თუ არა ზიანი საერთოდ შპს «ჩ.-ს» და საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექის 22-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად გამოარკვიოს დასაშვები იყო თუ არა სარჩელი განსახილველად.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სასამართლომ იმ გარემოებაზეც უნდა გაამახვილოს ყურადღება, თუ საქმის ხელახლა განხილვისას დადგინდა, რომ გასაჩივრებული ბრძანება შინაარსის გათვალისწინებით ნორმატიული ხასიათის ადმინისტრაციული აქტია, ვინაიდან იგი მრავალჯერადი გამოყენების ქცევის ზოგად წესს ადგენს, მაშინ უნდა იმსჯელოს, რამდენად იყო იგი გამოცემული კანონით დადგენილი წესით და მოხდა თუ არა ამ აქტის მოქმედებით მოსარჩელისათვის რეალური ზიანის მიყენება. ნიშანდობლივია, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ნორმატიულ-ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობის მოთხოვნა დასაშვებია უშუალო ზიანის მიყენებიდან 3 თვის ვადაში, ანუ სარჩელის დასაშვებად მიჩნევისათვის სახეზე უნდა იყოს რეალური ზიანის მიყენების ფაქტი, ხოლო მოსარჩელის მხრიდან თუ მოსალოდნელ ზიანზეა აქცენტი გაკეთებული, მაშინ შესაბამისად უნდა მოხდეს სარჩელის დაზუსტება და იგი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 25-ე მუხლის თანახმად, აღიარებითი სარჩელის ფორმით უნდა ჩამოყალიბდეს.

ყოველივე ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ 2005 წლის 16 მარტის გადაწყვეტილება გასაჩივრებულ ნაწილში უნდა გაუქმდეს და საქმე ამ ნაწილში ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს «ს.-ის» საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 16 მარტის გადაწყვეტილება გასაჩივრებულ ნაწილში და საქმე ამ ნაწილში ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას;

3. სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას.

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.