საქმე №ას-1129-1076-2013 21 ივლისი, 2014 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
თეიმურაზ თოდრია, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – დ. შ-ე (მოსარჩელე)
მოწინააღმდეგე მხარე – რ. ქ-ი, ფ. თ-ე (მოპასუხე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 30 სექტემბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი – ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
დ. შ-მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში რ. ქ-ისა და ფ. თ-ის მიმართ და მოითხოვა, ბათილად იქნეს ცნობილი მასა და რ. ქ-ს შორის 2008 წლის 12 იანვარს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, როგორც მოტყუებით დადებული გარიგება, და ქ.თბილისში, ვ. მ-ის ზემო პ-ოს №18 კორპუსში მდებარე №3 ბინა საკუთრებაში დაუბრუნდეს დ. შ-ს.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 1 თებერვლის გადაწყვეტილებით დ შ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 30 სექტემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ დ. შ-მ სარჩელით მოითხოვა ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, რის საფუძვლადაც მიუთითა მოპასუხის მიერ ნდობის ბოროტად გამოყენებასა და მოტყუებაზე. ამდენად, სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები, რომლებიც ეხება თანხის გადახდასა და მის ოდენობასთან დაკავშირებით ფაქტების გამოკვლევას, ვერ გახდება სააპელაციო სასამართლოში განხილვის საგანი, რადგან აღნიშნული წარმოადგენს ხელშეკრულებიდან გასვლისა და არა ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძვლებს, რაც განსახილველ საქმეზე არ წარმოადგენს მოსარჩელის მოთხოვნას. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა და გამოიკვლია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი გარემოებები ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობასთან დაკავშირებით, რის საფუძვლადაც მხარე უთითებდა მოპასუხის მიერ ნდობის ბოროტად გამოყენებასა და მოტყუებაზე.
სასამართლომ მიიჩნია, რომ 2008 წლის 12 იანვარს დ. შ-სა და რ. ქ-ს შორის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას მოსარჩელე არ მოუტყუებიათ და მისი ნდობა ბოროტად არ გამოუყენებიათ.
საქმის მასალებით პალატამ დაადგინა, რომ დ. შ-სა და მის გერს – რ. ქ-ს შორის 2008 წლის 12 იანვარს სანოტარო წესით დაიდო ქ.თბილისში, ვ. მ-ის ზემო პ-ოს №18 კორპუსში მდებარე №3 ბინის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულება. ნასყიდობის საგანი გაიყიდა 23 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარად. გარიგების მიხედვით, მყიდველმა 20 000 აშშ დოლარი გადაიხადა, ხოლო დარჩენილ 3000 აშშ დოლარს გადაიხდიდა 2010 წლის 12 იანვარს. ნასყიდობის ფასის სრულ გადახდამდე გამყიდველს უფლება მიეცა, ეცხოვრა გაყიდულ ბინაში.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის, 102-ე მუხლის, 105-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, სასამართლომ მიუთითა აპელანტის განმარტებაზე, რომ მოწინააღმდეგე მხარეებმა ისარგებლეს მისი ინვალიდობით, თუმცა მიიჩნია, რომ მხარემ ვერ დააკონკრეტა, რაში გამოიხატა აღნიშნული, რადგან თვითონვე დაადასტურა, რომ დ. შ-ის შეზღუდული უნარი გამოიხატება მხოლოდ ფიზიკურ შესაძლებლობის შეზღუდვაში და მას გარიგების დადების დროსაც და ამჟამადაც შესწევს უნარი, დამოუკიდებლად გამოავლინოს ნება და გააცნობიეროს მისი შედეგები. ამდენად, სასამართლოს მოსაზრებით, საფუძველს მოკლებულია აპელანტის წარმომადგენლის მითითება იმ გარემოებაზე, რომ მოწინააღმდეგე მხარეებმა აპელანტის დის ნებართვისა გარეშე და მისგან მალულად გააფორმეს ეს ხელშეკრულება. დ შ-ის შეზღუდული უნარი არ გამოიხატება მის გონებრივ შესაძლებლობებში. მას, როგორც სრულწლოვან ადამიანს, უფლება ჰქონდა დის – ნ. შ-ის თანხმობის გარეშე განეკარგა უძრავი ქონება და მისი ნების გამოვლენა არ საჭიროებდა ვინმეს თანხმობასა და დადასტურებას.
სასამარლომ არ გაიზიარა აპელანტის განმარტება, რომ დ. შ-ე მოატყუეს, როდესაც განუმარტეს, რომ სადავო ხელშეკრულებით იგი არ კარგავდა უფლებას ნასყიდობის საგანზე. ხელშეკრულების მე-5 პუნქტის თანახმად, მხარეები შეთანხმდნენ, რომ ბინის ნასყიდობის საფასურის სრულად გადახდამდე, ორი წლის განმავლობაში, გამყიდველი (დ. შ-ე) განაგრძობდა ცხოვრებას განვადებით გაყიდულ საცხოვრებელ ბინაში. შესაბამისად, აღნიშნული პუნქტი კიდევ ერთხელ ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ დ. შ-ისათვის ხელშეკრულების გაფორმების დროისათვის უკვე ცნობილი იყო, რომ იგი კარგავდა უფლებას საცხოვრებელ ბინაზე.
ამდენად, სამოქალაქო კოდექსის 81-ე და 55-ე მუხლების საფუძველზე სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ აპელანტმა მასზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთის ფარგლებში, მტკიცებულებების წარმოდგენის გზით, ვერ შეძლო სასამართლოსათვის სარწმუნოდ დაედასტურებინა, რომ ბოროტად გამოიყენეს მისი ნდობა და გარიგების დადების დროს მოატყუეს.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება დ. შ-მ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:
სასამართლომ ყურადღება არ გაამახფილა იმ გარემოებაზე, რომ კასატორს სადავო გარიგება დაადებინეს მისი ნდობის ბოროტად გამოყენებით.
მოცემული საქმის განხილვისას სასამართლო სხდომებზე დადასტურდა ის ფაქტი, რომ მოპასუხე რ.ქ-ს დ.შ-ისათვის 23000 აშშ დოლარი არ გადაუცია და, ფაქტობრივად, დაიდო არა ნასყიდობის ხელშეკრულება, არამედ მეუღლეებს – დ.შ-სა და ფ.თ-ს შორის გაიყო ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება.
სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ ყველა გარიგებაში მონაწილეობს ფ. თ-ე და ნასყიდობამდე სადავო ქონებაზე გაფორმდა ჩუქების ხელშეკრულება.
პალატას არ შეუფასებია ის გარემოება, რომ დ.შ-ს მოპასუხეებმა ბინა დაატოვებინეს მას შემდეგ, რაც რ.ქ-მა დაირეგისტრირა უფლება ბინაზე.
სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 54-ე, 55-ე მუხლები მაშინ, როცა სადავო ხელშეკრულება დაიდო ნდობის ბოროტად გამოყენებით.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 13 დეკემბრის განჩინებით დ. შ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე განჩინებით დადგინდა, რომ კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა დ. შ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. დ. შ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: თ. თოდრია
პ. ქათამაძე
