საქმე №ას-1176-1121-2013 14 ივლისი, 2014 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
თეიმურაზ თოდრია, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორები: 1. ნ. ნ-ი (მოპასუხე)
2. კ. კ-ი (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – მ. ზ-ი (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 16 ოქტომბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება
დავის საგანი – საზიარო უფლების გაუქმება, საგნის ნატურით გაყოფა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
მ. ზ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ვ. კ-ის, კ. კ-ის, ნ. ნ-ისა და რ. მ-ის მიმართ და მოითხოვა, გაუქმდეს საზიარო უფლება ქ.თბილისში, ა-ი ქუჩა №13/12-ში მდებარე მიწის ნაკვეთზე (საკადასტრო კოდი №.....) საგნის აუქციონზე იძულებითი რეალიზაციის გზით და ამონაგები თანხა განაწილდეს თანამესაკუთრეებს შორის მათი წილის პროპორციულად.
მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს, ხოლო ნ. ნ-მა შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს მ. ზ-ის, ვ. კ-ის, კ. კ-ის, ნ. ნ-ისა და რ. მ-ის მიმართ სადავო ქონებაზე საზიარო უფლების გაუქმებისა და სახლთმფლობელობის მესამე სართულის მისთვის გამოყოფის თაობაზე.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 1 მაისის გადაწყვეტილებით მ. ზ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ხოლო შეგებებულ სარჩელს ეთქვა უარი, რაც ნ. ნ-მა, ასევე ვ. და კ. კ-ებმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 16 ოქტომბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სასამართლომ დაადგინა, რომ ქ.თბილისში, ა-ი ქუჩა №13/12-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე (ნაკვეთის საკუთრების ტიპი – თანასაკუთრება, დაზუსტებული ფართი – 418.00 კვ.მ. შენობა ნაგებობის ჩამონათვალი: №1 საერთო ფართით 218.84 კვ.მ, მათ შორის: I სართული – საერთო ფართით 86.66 კვ.მ, II სართული – საერთო ფართით 97.49 კვ.მ, III სართული – საერთო ფართით 97.69 კვ.მ, სხვა ფართი – საერთო სადარბაზო ზომით 2.65*5.15, უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე არსებული შენობა-ნაგებობის ჩამონათვალი: №2, №3, №4. მიწის საკადასტრო კოდი №......) რეგისტრირებულია შემდეგ პირთა საკუთრების უფლება: კ. კ-ს ეკუთვნის – 1/18 ნაწილი, მ. ზ-ს – 8/18 ნაწილი, ვ. კ-ს – 1/18 ნაწილი, ნ. ნ-ს – 6/18 ნაწილი და რ. მ-ს – 2/18 ნაწილი.
ქ.თბილისში, ა-ს ქ. №13/12-ში მდებარე სახლთმფლობელობის ლიტერი „ა-დან“ მ. ზ-ის კუთვნილი 8/18 იდეალური წილის შესაბამისი საცხოვრებელი ფართი შეადგენს 81.06კვ.მ-ს. ვ. კ-ის 1/18 იდეალური წილით კუთვნილი საცხოვრებელი ფართი არის 10.13 კვ.მ, კ. კ-ის 1/18 იდეალური წილით კუთვნილი საცხოვრებელი ფართი შეადგენს 10.13 კვ.მ-ს, გ. მ-ის 2/18 იდეალური წილით კუთვნილი საცხოვრებელი ფართი არის 20.26 კვ.მ, ხოლო ნ. ბ-ის 6/18 იდეალური წილით კუთვნილი საცხოვრებელი ფართი შეადგენს 60.79 კვ.მ-ს.
2003 წლის 11 ნოემბრის ექსპერტიზის დასკვნით, ასევე, 2004 წლის 20 იანვრის გადაწყვეტილებით სასამართლომ დადასტურებულად ჩათვალა, რომ ლიტერ „ა-დან“ მხარეთა კუთვნილი იდეალური წილების შესაბამისად, იზოლირებულად, დამოუკიდებელი შესასვლელის მოწყობით ფართის გამოყოფა ტექნიკური თვალსაზრისით შესაძლებელია მხოლოდ ნ. ბ-ისათვის, რომელიც ცხოვრობს მე-3 სართულზე. სხვა დანარჩენ მობინადრეთათვის კუთვნილი იდეალური წილების შესაბამისად, იზოლირებულად, დამოუკიდებელი შესასვლელის მოწყობით ფართის გამოყოფა ტექნიკური თვალსაზრისით შეუძლებელია.
სასამართლომ დაადგინა, რომ გ. მ-ის კუთვნილი 2/18 იდეალური წილის მესაკუთრეს დღეის მდგომარეობით წარმოადგენს რ. მ-ი, ხოლო ნ. ბ-ის კუთვნილი 6/18 იდეალური წილის მესაკუთრეს – ნ. ნ-ი.
პალატის მითითებით, მ. ზ-ი სარჩელით მოითხოვდა საზიარო უფლების გაუქმებას უძრავ ქონებაზე (საკადასტრო კოდი №.....) საგნის აუქციონზე რეალიზაციის გზით და ამონაგები თანხის თანამესაკუთრეებს შორის მათი წილების პროპორციულად განაწილებას, ხოლო ნ. ნ-ი შეგებებული სარჩელით – საზიარო უფლების გაუქმებას ამავე ქონების ნატურით გაყოფის გზით, კერძოდ, კუთვნილი წილის შესაბამისად შენობის მე-3 სართულის გამოყოფას.
სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 953-ე მუხლით, 961-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 963-ე მუხლით და განმარტა, რომ საზიარო უფლება უქმდება საზიარო საგნის ნატურით გაყოფისას მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ საზიარო საგანი შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად და მათი დაყოფა შესაძლებელია ღირებულების შემცირების გარეშე. ორივე ელემენტის არსებობა გადამწყვეტია იმისათვის, რომ დადგეს ამ ნორმით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგი. ნატურით გასაყოფმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ის ასრულებს გაყოფამდე, ე.ი. არ უნდა წაერთვას ის ფუნქცია და მნიშვნელობა.
მოცემულ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა და კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილება პირდაპირ გამორიცხავს საზიარო უფლების გაუქმების შესაძლებლობას ნატურით გამოყოფის გზით ზემოაღნიშნული ორი აუცილებელი წინაპირობის არარსებობის გამო.
ამასთან, მართალია, 2003 წლის 11 ნოემბრის ექსპერტიზის დასკვნით, ასევე, 2004 წლის 20 იანვრის გადაწყვეტილებით ლიტერ „ა-დან“ მხარეთა კუთვნილი იდეალური წილების შესაბამისად იზოლირებულად, დამოუკიდებელი შესასვლელის მოწყობით ფართის გამოყოფა ტექნიკური თვალსაზრისით შესაძლებელია მხოლოდ ნ. ბ-ისათვის (ამჟამად ნ. ნ-ი), რომელიც ცხოვრობს მე-3 სართულზე, მაგრამ გასათვალისწინებელია ის გარემოება, რომ ამავე დასკვნით, სხვა დანარჩენ მობინადრეთათვის კუთვნილი იდეალური წილების შესაბამისად, იზოლირებულად, დამოუკიდებელი შესასვლელის მოწყობით ფართის გამოყოფა ტექნიკური თვალსაზრისით შეუძლებელია. მხოლოდ ნ. ნ-ის წილის გამოყოფა მთლიანი ნივთის დანარჩენი ნაწილისაგან კი ეწინააღმდეგება სამოქალაქო კოდექსის 953-968-ე მუხლებით დადგენილ მოთხოვნებს, ვინაიდან ნატურით გაყოფის გზით საზიარო უფლების გაუქმების აუცილებელ წინაპირობაა, გაყოფის შედეგად თითოეულმა მოწილემ და არა მხოლოდ ერთმა, მიიღოს ინდივიდუალური საკუთრება. გასათვალისწინებელია ისიც, რომ ნ. ბ-ის (ამჟამად ნ. ნ-ის) შემთხვევაშიც მისი წილის გამოყოფა ხდება საცხოვრებელი ფართიდან და არა მთლიანი საკადასტრო ერთეულიდან (ანუ მიწის ნაკვეთი კვლავ რჩება საერთო საკუთრებაში).
სამოქალაქო კოდექსის 964-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლომ დაადგინა, რომ ქ. თბილისში, ა-ი ქუჩა №13/12-ში მიწის (საკადასტრო კოდი №.....) საზიარო უფლების გაუქმება ყველა თანამესაკუთრეთა იდეალური წილების შესაბამისი პროპორციით ტექნიკურად შეუძლებელია.
ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ სწორად ჩათვალა, რომ საზიარო უფლების გაუქმება უნდა მომხდარიყო საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი ალტერნატიული გზით – ქონების აუქციონზე რეალიზაციით.
რაც შეეხება აპელანტების – ვ. და კ. კ-ების სააპელაციო საჩივრის საფუძვლად მითითებულ იმ გარემოებას, რომ ისინი „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, წარმოადგენენ მოსარგებლეებს, უძრავ ქონებაზე საზიარო უფლების გაუქმებით ილახება მათი საკუთრების უფლება, რის გამოც სასამართლო ვალდებული იყო, დაედგინა ფაქტობრივი გარემოება დანარჩენ ფართზე მათი უფლების შესახებ, პალატამ განმარტა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში მისი განხილვის საგანს წარმოადგენს სადავო უძრავ ქონებაზე საზიარო უფლების გაუქმება, ამასთან, ზემოთ მითითებული კანონიდან გამომდინარე, უფლების რეალიზაცია მათ შეუძლიათ მოახდინონ ახალი მესაკუთრის მიმართაც.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ნ. ნ-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად შემდეგი საფუძვლებით:
სასამართლომ არასწორად გამოიყენა და განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 363-ე მუხლი.
პალატამ არ გაითვალისწინა, რომ მ. ზ-მა შეგებებული სარჩელი ცნო და არ გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლი, რის საფუძველზეც სარჩელი უნდა დაეკმაყოფილებინა.
არც ერთი ინსტანციის სასამართლოს არ დაუსაბუთებია, თუ რატომ დაკარგავს სადავო საზიარო საგანი თავის დანიშნულებას შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაში. გაურკვეველია, რატომ უნდა გაიყიდოს მთელი ქონება, როდესაც საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნითაც დასტურდება, რომ კასატორის კუთვნილი იდელაური წილის – შენობის 1/3 ნაწილის (მესამე სართული) გამოყოფა სავსებით მართლზომიერია.
სასამართლომ საქმის განხილვისას არ დაიცვა შეჯიბრებითობისა და დისპოზიციურობის პრინციპი. შედეგად მოსარჩელეს მიეკუთვნა იმაზე მეტი, ვიდრე იგი ითხოვდა.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა კ. კ-მაც, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი მოტივებით:
სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ კასატორი ფლობს სადავო სახლთმფლობელობიდან 66,84 კვ.მ-ს, საიდანაც 15,68 კვ.მ მისი საკუთრებაა, ხოლო დარჩენილი ფართი მას ეკუთვნის, როგორც სადგომის მოსარგებლეს. ფართის წინა მფლობელებმა განსაზღვრეს საზიარო სახლის სარგებლობის წესი და სამოქალაქო კოდექსის 958-ე მუხლის მიხედვით, ეს წესი ვრცელდება მათ უფლებამონაცვლეებზეც.
საზიარო ნივთის აუქციონზე გასხვისების შემთხვევაში კასატორი კომპენსაციას მიიღებს მხოლოდ მისი კუთვნილი 15,68 კვ.მ-ს შესაბამისად და დაკარგავს უფლებას 51,18 კვ.მ-ზე, რაც ლახავს მის უფლებებს.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 9 დეკემბრის განჩინებით – კ. კ-ის, ხოლო 23 დეკემბრის განჩინებით ნ. ნ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამასთან, კ.კ-ი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა კ. კ-ისა და ნ. ნ-ის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ ისინი დაუშვებლად უნდა იქნენ მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივრებს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები, რის გამოც მათ უარი უნდა ეთქვათ განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ნ. ნ-ს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2013 წლის 13 დეკემბერს №5709.91.1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. კ. კ-ისა და ნ. ნ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. კასატორ ნ. ნ-ს (პირადი №......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2013 წლის 13 დეკემბერს №5709.91.1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: თ. თოდრია
პ. ქათამაძე
