№ას-119-114-2014 7 ივლისი, 2014 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – სს „ს. რ-ა“

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ა-ი“

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 11 დეკემბრის გადაწყვეტილება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სს „ს. რ-ამ“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ა-ის“ წინააღმდეგ და მოითხოვა შპს ,,ა-სთვის’’ სს ''ს. რ-ის'' მიერ გაწეული მომსახურების ღირებულების ანაზღაურების - 146 226,15 ლარის დაკისრება.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 5 ივლისის გადაწყვეტილებით სს „ს. რ-ის” სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. შპს „ა-ს'“ სს ,,ს. რ-ის'' სასარგებლოდ დაეკისრა 3 090 ლარის გადახდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა ორივე მხარემ.

სს „ს. რ-მ“ სააპელაციო საჩივრით მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება იმ ნაწილში, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა სარჩელი და სააპელაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

შპს „ა-მა“ სააპელაციო საჩივრით მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება იმ ნაწილში, რომლითაც დაკმაყოფილდა სარჩელი და სააპელაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს „ს. რ-ის’’ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; შპს ,,ა-ის’’ სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 5 ივლისის გადაწყვეტილება სს ,,ს. რ-ის’’ სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების ნაწილში (სარეზოლუციო ნაწილის პირველი და მესამე პუნქტები) და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად; სს ,,ს. რ-ის’’ სარჩელი შპს ,,ა-ისთვის“ 3 090 ლარის დაკისრების შესახებ არ დაკმაყოფილდა; სს ,,ს. რ-ას’’, შპს ,,ა-ის’’ სასარგებლოდ, დაეკისრა ამ უკანასკნელის მიერ სააპელაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 150.00 ლარის ანაზღაურება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტოვბრივი გარემოებები:

შპს „ს. რ-სა“ და შპს ,,ა-ის’’ შორის არსებობდა სახელშეკრულებო ურთიერთობები და შპს „ა-ი“ მოსარჩელის მომსახურების გამოყენებით გადაზიდავდა ტვირთებს.

პალატამ სრულად გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა იმის შესახებ, რომ 2011 წელს ფოთისა და ბათუმის პორტებიდან 7728,2 ტონა მშრალი ტვირთის (119 ვაგონი) გადაზიდვის მარშრუტების არასწორად მითითების შედეგად (ფოთი/ბათუმი–სადახლოს მაგივრად, ფოთი/ბათუმი-თბილისის საკვანძო, შემდეგ თბილისის საკვანძო–სადახლოს მიმართულებით გადამისამართება), შპს „ა-ს“ სს „ს. რ-სთვის“ გადახდილი აქვს მომსახურების თანხა 146 226,15 ლარით ნაკლები (იხ. ტ. 2, ს.ფ. 229-242).

პალატა დაეთანხმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნას იმის შესახებ, რომ საქმეში არ არსებობდა სარწმუნო მტკიცებულებები, რომ 2011 წელს შპს „ა-ის“ კუთვნილი თითქმის ყოველი მეორე ვაგონი (333-დან 119) სომხეთის მიმართულებით გადამისამართდა იმიტომ, რომ რეალიზაციის მოთხოვნა გაჩნდა მყისიერად, ტრანსპორტირების პერიოდში. მოპასუხეს წარმოდგენილი არ ჰქონდა იმის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, რომ პოტენციურ მყიდველებთან მოლაპარაკებები მიმდინარეობდა და გარიგება დაიდო სწორედ ტრანსპორტირების დროს, რამაც გამოიწვია მარშრუტის ცვლილება. ამ გარემოებისა და წინა წლების სტატისტიკის გათვალისწინებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დასაბუთებულად იქნა გაზიარებული სს „ს. რ-ის“ მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სადავო პერიოდში შპს „ა-ის“ მიერ ხელოვნურად მოხდა ტრანზიტული გზის ორ ნაწილად დაყოფა, რათა ტვირთგამგზავნს ნაკლებ ფასად მიეღო მომსახურება ს. რ-სგან.

ამასთან, პალატამ დაუსაბუთებლად მიიჩნია პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ სადავო სამართალურთიერთობებში შპს „ა-ი“ წარმოადგენდა აქცეპტანტს. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, ამ ნაწილში საქალაქო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა; კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 329-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, რომლის თანახმად, წინადადება, რომელიც მიმართულია პირთა განუსაზღვრელი წრისადმი, წარმოადგენს მოწვევას ოფერტზე, თუ ამ წინადადებაში სხვა რამ არ არის პირდაპირ მითითებული.

საქართველოს სარკინიგზო კოდექსის მე-2 მუხლის „ძ“ ქვეპუნქტის თანახმად, „რკინიგზის სატარიფო პოლიტიკა“ ესაა ნორმატიული აქტი, რომელიც განსაზღვრავს რკინიგზის მიერ გადაყვანა-გადაზიდვის საფასურის დაწესებისა და რეგულირების წესს.

მოცემულ შემთხვევაში, შპს ,,ს. რ-ის’’ გენერალური დირექტორის ბრძანებით დამტკიცებული „სატვირთო გადაზიდვის ტარიფები და დამატებითი საფასურები’’ განთავსებული სს ,,ს. რ-ის’’ ოფიციალურ ვებ-გვერდზე მიმართულია პირთა განუსაზღვრელი წრისადმი და შესაბამისად, წარმოადგენს მოწვევას ოფერტზე. ამდენად, შპს ,,ა-ი’’ ვერ იქნება განხილული აქცეპტანტად, ვინაიდან აქცეპტი გულისხმობს ერთადერთ ქმედებას - თანხმობას (დასტურს) და მას არ შეიძლება ახლდეს რაიმე დამატებითი მოქმედების შესრულების ვალდებულება, მათ შორის ინფორმაციის მითითების ვალდებულება, რადგან, თუ ასეთ ქმედებას ექნება ადგილი, ეს იქნება ოფერტი და არა აქცეპტი. სს ,,რ-ის’’ მიერ ტვირთგამგზავნთათვის შეთავაზებული პროცედურების შესაბამისად, ტვირთის გადაზიდვის აქცეპტს აკეთებს თავად რკინიგზა და არა ტვირთგამგზავნი (მოცემულ შემთხვევაში შპს „ა-ი“).

ამ მოსაზრებებიდან გამომდინარე, პალატის მოსაზრებით, სწორედ შპს „ა-ი“ (ოფერენტი) იყო ვალდებული, რომ აქცეპტანტისთვის (სს „ს. რ-ა“) ზუსტად მიეთითებინა გადაზიდვის ხელშეკრულების პირობები, მათ შორის მარშრუტი.

პალატამ მიუთითა საქართველოს სარკინიგზო კოდექსის მე-16 მუხლზე, რომლისმიხედვით, 1. რკინიგზა შეიმუშავებს ტვირთის გადაზიდვის წლიურ და კვარტალურ ინდიკატურ გეგმებს, რომელთა შედგენა ხდება ტვირთგამგზავნთა განაცხადების მიხედვით. ტვირთის გადაზიდვის განაცხადის ფორმა, მისი შევსების, წარდგენის, შესრულებისა და აღრიცხვის წესი განისაზღვრება „რკინიგზით ტვირთის გადაზიდვის წესებით“. 2. ტვირთგამგზავნი ვალდებულია, განაცხადი წარუდგინოს რკინიგზას ადგილობრივი გადაზიდვისას – ტვირთის დატვირთვამდე არა უგვიანეს 10 დღისა, ხოლო საერთაშორისო ან პირდაპირი შერეული გადაზიდვისას – კალენდარული თვის დაწყებამდე არა უგვიანეს 15 დღისა. ამავე ვადებში უნდა იქნეს წარდგენილი განაცხადი ტვირთის დამატებითი ოდენობისა და გეგმით გაუთვალისწინებელი ტვირთის გადაზიდვაზე. სს „ს. რ-ის“ მუშაობის სპეციფიკა ითხოვს, რომ მან განსაზღვროს სხვადასხვა მარშრუტი და ამ მარშრუტზე დააწესოს საფასური იმ ფორმულის გათვალისწინებით, რაც ცნობილია სატარიფო პოლიტიკის თანახმად.

განსახილველ შემთხვევაში, პალატის აზრით, მოსარჩელეს კონკრეტულად ჰქონდა განსაზღვრული მიმართულება ფოთიდან სადახლომდე, ისევე, როგორც არსებობდა ცალ-ცალკე მიმართულებები ფოთი-თბილისი, თბილისი-სადახლო. ფოთი-სადახლოს მიმართულებით ტვირთის გადატანა შესაძლებელი იყო სხვადასხვა გზით, კერძოდ, ამ პერიმეტრზე არსებული სადგურების გამოყენებით და, შესაბამისად, მარშრუტების დაყოფით, თუმცა, რადგან სს „ს. რ-ა“ კონტრაგენტებს სთავაზობდა მომსახურებას ერთი მარშრუტის სახით – ფოთი-სადახლო (ბათუმი–სადახლო), კეთილსინდისიერების პრინციპები მოითხოვდა, რომ ოფერენტს (შპს „ა-ი“) ესარგებლა ამ ერთი მარშრუტით. სხვა შემთხვევაში ხდებოდა მარშრუტის ხელოვნურად დაყოფა, თითქოს ტვირთი ჯერ იგზავნება თბილისში, ხოლო შემდეგ, რაღაც მიზეზების გამო, იცვლის მიმართულებას და მოთხოვნა კორექტირდება სადახლოს მიმართულებით.

სარკინიგზო კოდექსის მე-12 მუხლის თანახმად, 1. ზედნადების საფუძველზე რკინიგზა ვალდებულებას კისრულობს, ტვირთგამგზავნის მიერ მისთვის გადაცემული ტვირთი, გადაზიდვის პირობების დაცვით, მიიტანოს დანიშნულების რკინიგზის სადგურამდე და გადასცეს ტვირთმიმღებს, ხოლო ტვირთგამგზავნი ვალდებულია გადაიხადოს ტვირთის გადაზიდვისა და სხვა მომსახურების გაწევის (სამუშაოს შესრულების) დადგენილი საფასური... 7. ტვირთგამგზავნი პასუხს აგებს მის მიერ ან მისი მოთხოვნით ზედნადებში შეტანილი მონაცემების სისწორეზე, ზედნადებში არასწორი ან არასრული მონაცემების აღნიშვნის გამო წარმოშობილი ზიანისათვის, აგრეთვე გადასაზიდად აკრძალული ტვირთის გაგზავნისათვის. 8. რკინიგზას უფლება აქვს, შერჩევით შეამოწმოს ტვირთგამგზავნის მიერ ზედნადებში მითითებული ტვირთის მასისა და სხვა მონაცემების სისწორე.

ამდენად, მითითებული საკანონმდებლო ნორმის მიხედვით, ტვირთგამგზავნი ვალდებულია სრულად და სწორად მიუთითოს მონაცემები, წინააღმდეგ შემთხვევაში იგი პასუხს აგებდა წარმოშობილი ზიანისთვის.

სარკინიგზო კოდექსის 24-ე მუხლის შესაბამისად, 1. ტვირთგამგზავნის (ტვირთმიმღების) წერილობითი განცხადების საფუძველზე რკინიგზა ცვლის ტვირთის მიტანის ადგილს (მისამართს) – ტვირთმიმღებს ან გადასაზიდად მიღებული ტვირთის დანიშნულების რკინიგზის სადგურს. მიტანის ადგილი იცვლება დადგენილი საფასურის გადახდის შემდეგ, „რკინიგზით ტვირთის გადაზიდვის წესების“ შესაბამისად. 2. პირი, რომლის განცხადების საფუძველზედაც მოხდა ტვირთის მიტანის ადგილის შეცვლა, პასუხისმგებელია თავდაპირველი ტვირთმიმღების წინაშე ამ ცვლილებით გამოწვეული შედეგებისათვის და ვალდებულია, მოაწესრიგოს ანგარიშსწორება ტვირთგამგზავნს, თავდაპირველ ტვირთმიმღებსა და ფაქტობრივ ტვირთმიმღებს შორის.

ამასთან, პალატამ მიიჩნია, რომ ხანდაზმულობის საკითხზე მსჯელობისას, პირველი ინსტანციის სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 699-ე მუხლი) და არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა (,,საერთაშორისო სარკინიგზო სატვირთო მიმოსვლის შესახებ’’ 1951 წლის 01 ნოემბრის საერთაშორისო შეთანხმების 31-ე მუხლი), რის შედეგადაც სასამართლო მივიდოდა დასკვნამდე, რომ სს ,,ს. რ-ის’’ სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილებულ ნაწილშიც იყო ხანდაზმული (2011 წლის დეკემბერში განხორციელებული გადაზიდვები) და, შესაბამისად, არ არსებობდა სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების საფუძველიც.

პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 128.1-ე, 144.1-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში შპს „ა-ი“ მიუთითებდა სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე.

სარკინიგზო კოდექსის 55-ე მუხლის თანახმად, 1. ადგილობრივი გადაზიდვისას რკინიგზას პრეტენზია შეიძლება წარედგინოს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილ ვადებში, ხოლო საერთაშორისო გადაზიდვისას – „საერთაშორისო სარკინიგზო სატვირთო მიმოსვლის შესახებ“ შეთანხმებით განსაზღვრულ ვადაში... 6. რკინიგზას უფლება აქვს, პრეტენზია წარუდგინოს ტვირთგამგზავნს (ტვირთმიმღებს) ან სხვა პირს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ ვადებში. ,,საქართველოს სარკინიგზო კოდექსის’’ მე-2 მუხლის ,,ხ’’ პუნქტის თანახმად, საერთაშორისო გადაზიდვა არის ერთიანი სატრანსპორტო დოკუმენტით ტვირთის გადაზიდვა/გაგზავნა დანიშნულებისა და სატრანზიტო ქვეყნების საბაჟო ტერიტორიებზე, ერთი ან რამდენიმე ქვეყნის საზღვრის გადაკვეთით, ერთი ქვეყნის ნებისმიერი საბაჟო გამშვები პუნქტიდან მეორე ქვეყნის ერთი ან რამდენიმე შუალედური საბაჟო გამშვები პუნქტის გავლით. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, სახეზეა საერთაშორისო გადაზიდვებიდან წარმოშობილი ურთიერთობები.

,,საქართველოს სარკინიგზო კოდექსის’’ მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, სარკინიგზო ტრანსპორტის ფუნქციონირება წესრიგდება საქართველოს კონსტიტუციით, საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებებითა და შეთანხმებებით, ამ კოდექსითა და საქართველოს სხვა ნორმატიული აქტებით. ამასთან, საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების მინისტრის 2003 წლის 17 აპრილის N26 ბრძანებით დამტკიცებული ,,რკინიგზის ტვირთის გადაზიდვის წესების’’ მე-5 მუხლის თანახმად, რკინიგზით ტვირთის საერთაშორისო გადაზიდვა წესრიგდება ,,საერთაშორისო სარკინიგზო სატვირთო მიმოსვლის შესახებ’’ შეთანხმებით.

1951 წლის 01 ნოემბრის საერთაშორისო შეთანხმების ,,საერთაშორისო სარკინიგზო სატვირთო მიმოსვლის შესახებ’’ 31-ე მუხლის პირველი პარაგრაფის თანახმად ,,რკინიგზის მოთხოვნები და სარჩელები გამგზავნების ან მიმღებებისადმი გადატანის გადასახდელების, ჯარიმების გადახდისა და ზარალის ანაზღაურების შესახებ შეიძლება განცხადებული იქნეს 9 თვის განმავლობაში. იმავე მუხლის მე-2 პარაგრაფის მე-3 ნაწილის თანახმად, 9 თვიანი ვადა იანგარიშება: ,,პრეტენზიებისათვის, რომელიც ეხება დამატებით ანაზღაურებას ან პრეტენზიებისათვის გადატანის ღირებულების, დამატებითი მოსაკრებელის, ჯარიმების უკან დაბრუნების შესახებ, ან პრეტენზიებისათვის გადატანის ღირებულების, დამატებითი მოსაკრებელის, ჯარიმების უკან დაბრუნების შესახებ ან პრეტენზიებისათვის, რომლებიც დაკავშირებულია ტარიფების არასწორი გამოყენების, აგრეთვე გადასახდელების გაანგარიშებისას დაშვებული შეცდომების შედეგად ანგარიშსწორების გამოსწორებასთან, - გადახდის დღიდან, ან თუ გადახდა არ მომხდარა ტვირთის გაცემის დღიდან. იმავე მუხლის მე-4 პარაგრაფის თანახმად, პრეტენზიები და მოთხოვნები, რომლებსაც გაუვიდათ ხანდაზმულობის ვადა, ვერ იქნება წარდგენილი აგრეთვე ვერც სარჩელების სახით.

ნორმატიული აქტების შესახებ’’ საქართველოს კანონის მე-7 მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად, საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებასა და შეთანხმებას აქვს უპირატესი იურიდიული ძალა შიდასახელმწიფოებრივი ნორმატიული აქტების მიმართ.

საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს 2013 წლის 21 თებერვლის N01/7174 წერილით ირკვევა, რომ 1951 წლის საერთაშორისო შეთანხმება ,,ტვირთების საერთაშორისო სარკინიგზო გადაზიდვების შესახებ’’ საქართველოსთვის ძალაშია 1993 წლის 18 ივნისიდან ((ტომი 2; ს.ფ. 178). შესაბამისად, მითითებული შეთანხმების 31-ე მუხლს უპირატესი იურიდიული ძალა აქვს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ნორმების მიმართ.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ ხანდაზმულად მიიჩნია როგორც 2011 წლის დეკემბრამდე, ისე - დეკემბერში განხორციელებულ გადაზიდვებთან დაკავშირებული სასარჩელო მოთხოვნები, გამომდინარე იქიდან, რომ ამ შეთანხმებით განსაზღვრული ხანდაზმულობის 9 თვიანი ვადა გავიდა 2012 წლის სექტემბერში, ხოლო სარჩელი აღძრულია 2013 წლის იანვარში.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 11 დეკემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სს „ს. რ-მ“, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტიელბის მირებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, თბილისის საქალაქო სასამართლომ აბსოლუტურად სწორად და კარგად შეაფასა რკინიგზის მოთხოვნა ფაქტობრივი გარემოებების ნაწილში, თუმცა გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, ხანდაზმულობის ნაწილში არ იმსჯელა სწორად, რადგან საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა ცალსახად ადასტურებს, რომ სახელშეკრულებო ურთიერთობებზე უნდა გავრცელდეს ხანდაზმულობის ვადა, რომელიც რეგლამენტირებულია სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლით. სამოქალაქო კოდექსის 668-697-ე მუხლები, მთლიანად ეთმობა ტვირთის დაზიანებისა და დაკარგვის დროს წარმოშობილი ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნებს. ვინაიდან, სახეზეა სახელშეკრულებო ვალდებულებით –სამართლებრივი ურთიერთობა, სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადა შეადგენს სამ წელს. ამასვე ადასტურებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკა და ამ შემთხვევაში ამ ურთიერთობაზე ხანდაზმულობის სხვა ვადა ვერ გავრცელდება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა სს „ს. რ-ის“ მოსაზრება სამოქალაქო კოდექსის 699-ე მუხლთან მიმართებაში და მიუთითა, რომ ხსენებული ნორმა, მართალია, განსაზღვრავს გადაზიდვებიდან გამომდინარე უფლებების დაცვის ხანდაზმულობის ვადას, მაგრამ, სამოქალაქო კოდექსის 144-ე მუხლის შესაბამისად, აღნიშნული უკავშირდება სასამართლოში სარჩელის წარდგენას ან უფლების არასასარჩელო წესით დაცვას, რომლის გასვლის შემდეგ ვალდებული პირი უფლებამოსილია, უარი თქვას მოქმედების შესრულებაზე. ამასთანავე, სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა, რომ 2011 წელს ფოთისა და ბათუმის პორტებიდან 119 ვაგონის გადაზიდვის მარშრუტების შპს „ა-ის“ მიერ არასწორად მითითების შედეგად, მოპასუხეს სს „ს. რ-სთვის“ გადახდილი აქვს მომსახურების თანხა 146 226.15 ლარით ნაკლები. სააპელაციო სასამართლო ასევე ეთანხმება სს „ს. რ-ის“ პოზიციას იმასთან დაკავშირებით, რომ მოპასუხის მიერ არ არსებობს სარწმუნო მტკიცებულებები, რომ 2011 წელს შპს „ა-ის“ კუთვნილი თითქმის ყოველი მეორე ვაგონი (333-დან 119) სომხეთის მიმართულებით გადამისამართდა იმიტომ, რომ რეალიზაციის მოთხოვნა გაჩნდა მყისიერად ტრანსორტირების პერიოდში. მოპასუხეს წარმოდგენილი არ ჰქონდა იმის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, რომ პოტენციურ მყიდველებთან მოლაპარაკებები მიმდინარეობდა და გარიგება დაიდო სწორედ ტრანსპორტირების დროს, რამაც გამოიწვია მარშრუტის ცვლილება. ამ გარემოებისა და სტატისტიკის გათვალისწინებით, პალატა ეთანხმება სს „ს. რ-ის“ პოზიციას მთლიანად, რომ მოპასუხის მხრიდან ტრანზიტული გზა დაიყო ხელოვნურად ორ ნაწილად. სწორედ ამაში მდგომარეობს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილების გასაჩივრების საფუძველი, რომ ტრანზიტული გზის ხელოვნურად დაყოფა წარმოადგენს უკვე არა საერთაშორისო, არამედ ადგილობრივ გადაზიდვას, რაზეც უნდა გავრცელდეს შიდა სახელმწიფოებრივი კანონმდებლობით დადგენილი ნორმები, კერძოდ, სკ 699-ე მუხლის დანაწესი, ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადის გათვალისწინებით, ვინაიდან სახეზეა განზრახვა და უხეში გაუფრთხილებლობა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 10 თებერვლის განჩინებით სს „ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სს „ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას სს „ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (7311.31 ლარის) 70% – 5117.92 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს „ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ სს „ს. რ-ას“ დაუბრუნდეს მის მიერ 2014 წლის 20 იანვარს №834 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (7311.31 ლარის) 70% – 5117.92 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე