№ას-143-134-2014 7 ივლისი, 2014 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – რ. ბ-ა, თ. ბ-ა , (მოპასუხეები, შეგებებული სარჩელის მოსარჩელეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – სს „ვ. ბ. ჯ-ა“ (მოსარჩელე, შეგებებული სარჩელის მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 27 ნოემბრის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ვალდებულების შესრულება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სს „ვ. ბ. ჯ-ამ“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში რ. ბ-ას, თ. ბ-ასა და ი. კ-ას წინააღმდეგ და მოითხოვა მოპასუხეებისათვის, სოლიდარულად, მის სასარგებლოდ, 5459.63 აშშ დოლარის გადახდა (შემდეგომ მოსარჩელემ სასამართლო სხდომაზე შეამცირა მოთხოვნა პირგასამტეხლოს ნაწილში 1000 აშშ დოლარით).

მოსარჩელის განმარტებით, სს „ვ. ბ. ჯ-ასა“ და რ. ბ-ას შორის დაიდო საკრედიტო ხელშეკრულება, რომლის საფუძვლეზეც, მოპასუხის სახელზე გაიცა კრედიტი. კრედიტის უზრუნველსაყოფად, მოსარჩელესა და მოპასუხეებს შორის დაიდო თავდებობის ხელშეკრულება. მოპასუხემ დაარღვია ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება და არ გადაიხადა კრედიტი, რის გმოც, მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხეებისათვის, სოლიდარულად, 5459.63 აშშ დოლარის დაკისრება, საიდანაც კრედიტის დავალიანების ძირითადი თანხაა 2399.53 აშშ დოლარი, სარგებელი – 1048.37 აშშ დოლარი, პირგასამტეხლო – 2011.73 აშშ დოლარი.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და შეგებებული სარჩელით მოითხოვეს 2009 წლის 13 ივლისს მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის დადებული საკრედიტო ხელშეკრულების ბათილად ცნობა იმ საფუძვლით, რომ ხელშეკრულება მოტყუებით იყო დადებული, ვინაიდან მოპასუხეს საკრედიტო ხელშეკრულების საფუზველზე მიღებული თანხით არ უსარგებლია.

შეგებებული სარჩელის მოაპსუხე სს „ვ. ბ. ჯ-ამ“ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ საკრედიტო ხელშეკრულება მოტყუებით არ დადებულა.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 26 ივნისის გადაწყვეტილებით სს ,,ვ. ბ. ჯ-ას” სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. მოპასუხეებს რ. ბ-ას, თ. ბ-ას და ი. კ-ას სოლიდარულად დაეკისრათ მოსარჩელის სასარგებლოდ 4047,90 აშშ დოლარის შესაბამისი ეკვივალენტით ლარებში გადახდა. საიდანაც ძირითადი თანხაა 2399.53 აშშ დოლარი, სარგებელი - 1048.37აშშ დოლარი, ხოლო ჯარიმა - 600 აშშ დოლარი. არ დაკმაყოფილდა რ. ბ-ას და თ. ბ-ას შეგებებული სარჩელი სს ,,ვ. ბ. ჯ-ას” მიმართ საკრედიტო ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე. ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 29 აპრილის განჩინებით მოპასუხის შუამდგომლობა საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ არ დაკმაყოფილდა; ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის განჩინებით მოსარჩელე მხარის შუამდგომლობა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანისა და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს რ. ბ-ამ და თ. ბ-ამ, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება და ძირითადი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2013 წლის 6 დეკემბრის გადაწყვეტილებით რ. ბ-ასა და თ. ბ-ას სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 29 აპრილის განჩინება, უცვლელად დარჩა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 13 მაისის განჩინება, გაუქმდა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 26 ივნისის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც რ. ბ-ასა და თ. ბ-ას, მოსარჩელის სასარგებლოდ, სოლიდარულად დაეკისრათ 4047,90 აშშ დოლარისა და 345 ლარის გადახდა. დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად; სს „ვ. ბ. ჯ-ას“ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, რ. ბ-ასა და თ. ბ-ას სს „ვ. ბ. ჯ-ას“ სასარგებლოდ, სოლიდარულად, დაეკისროთ 3832 (სამიათასრვაასოცდათორმეტი) აშშ დოლარისა და 01 აშშ ცენტის ეკვივალენტი ლარის გადახდა; რ. ბ-ასა და თ. ბ-ას სს „ვ. ბ. ჯ-ას“ სასარგებლოდ, სოლიდარულად, დაეკისრათ 189 (ასოთხმოცდაცხრა) ლარისა და 22 თეთრის გადახდა, სს „ვ. ბ. ჯ-ას“ რ. ბ-ას სასარგებლოდ დაეკისრა 14 (თოთხმეტი) ლარისა და 13 თეთრის გადახდა.

პალატამ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2008 წლის 24 ოქტომბერს რ. ბ-ამ სს ვ. ბ ჯ-ასაგან ისესხა 3000 აშშ დოლარი.

ხელშეკრულების თანახმად, რ. ბ-ას ბანკისთვის, ყოველთვიურად, უნდა გადაეხადა 218 აშშ დოლარი და სესხი უნდა დაეფარა 2010 წლის 26 აპრილს.

ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვალდებულებას რ. ბ-ა ჯეროვნად ვერ ასრულებდა და 2009 წლის 13 ივლისს მხარეთა შორის დაიდო საბანკო კრედიტის ახალი ხელშეკრულება.

2009 წლის 13 ივლისის ხელშეკრულებით რ. ბ-ამ სს „ვ. ბ. ჯ-ასაგან“ ისესხა 2500 აშშ დოლარი. ამ თანხით ძირითადად დაიფარა რ. ბ-ას არსებული დავალიანება და 2008 წლის 24 ოქტომბრის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირგასამტეხლო, მათ შორის, სესხის წინასწარი დაფარვისათვის.

ამავე დღეს, ე.ი. 2009 წლის 13 ივლისს სს „ვ. ბ. ჯ-ასა“ და თ. ბ-ას შორის დაიდო თავდებობის ხელშეკრულება, რომლითაც თ. ბ-ა 4600 აშშ დოლარის ფარგლებში, სოლიდარულ თავდებად დაუდგა რ. ბ-ას.

ამავდროულად, ხელშეკრულების შესრულების უზრუნველსაყოფად, რ. ბ-ამ სს „ვ. ბ. ჯ-ში“ დააგირავა კუთვნილი საოჯახო ნივთები და ძვირფასეულობა.

ნაკისრი ვალდებულება რ. ბ-ამ ჯეროვნად არ შეასრულა და, ამიტომ, სს „ვ. ბ. ჯ-ამ“ 2009 წლის 26 დეკემბერს დაგირავებული ნივთები გაყიდა, ხოლო მიღებული თანხით დაფარა, როგორც დარიცხული პირგასამტეხლო და პროცენტი, ასევე, ნაწილობრივ, სესხის ძირითადი თანხა.

ამის შემდეგ, 2013 წლის 28 თებერვლამდე, რ. ბ-ას მოწინააღმდეგე მხარისათვის თანხა არ გადაუხდია, ხოლო 2013 წლის 28 თებერვალს გადაუხადა 1000 აშშ დოლარი.

იმის დამადასტურებელი არცერთი მტკიცებულება, რომ 2009 წლის 13 ივლისის ხელშეკრულება დაიდო მოტყუებით, აპელანტებს სასამართლოსათვის არ წარმოუდგენია.

არსებითად, აპელანტები თავიანთ პოზიციას ამყარებენ არა მტკიცებულებებზე, არამედ ფაქტების ანალიზზე. მათი აზრით, იმ ვითარებაში, როცა 2008 წლის 24 ოქტომბრის ხელშეკრულება ჯეროვნად სრულდებოდა, რ. ბ-ა თავისთვის ნაკლებად ხელსაყრელი პირობებით ახალ გარიგებას დადებდა, მხოლოდ, მოტყუებით. გარდა ამისა, მათ მიაჩნიათ, რომ 2009 წლის 13 ივლისის ხელშეკრულებით რ. ბ-ას ნასესხები თანხა არ მიუღია.

პირველ ყოვლისა, პალატამ აღნიშნა, რომ, მარტოოდენ, არახელსაყრელი გარიგების დადების ფაქტი მოტყუებას არ ამტკიცებს - შესაძლებელია, ამგვარი გარიგება მხარემ სავსებით გააზრებულად და შეგნებულადაც დადოს. ამავდროულად, პალატა არ დაეთანხმა აპელანტებს, რომ 2008 წლის 24 ოქტომბრის ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვალდებულებებს რ. ბ-ა ჯეროვნად ასრულებდა.

უდავოა, რომ ამ ხელშეკრულების თანახმად, რ. ბ-ას 2008 წლის 24 ნოემბრიდან, ყოველთვიურად, უნდა გადაეხადა 218 აშშ დოლარი (ს.ფ. 127).

რ. ბ-ას ანგარიშიდან ამონაწერით (ს.ფ. 281-284) კი, დგინდება, რომ, უკვე, 2009 წლის იანვარში, მან, ნაცვლად, ერთჯერადად, 218 აშშ დოლარის გადახდისა, თანხა გადაიხადა ნაწილ-ნაწილ და დაგვიანებით და, ამის გამო, დაერიცხა პირგასამტეხლო.

2009 წლის მაისსა და ივნისში კი, ნაცვლად ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხისა, ე.ი. 218X2=436 აშშ დოლარისა, გადაიხადა, მხოლოდ, 205 აშშ დოლარი. მართალია, 2009 წლის 1 მაისს რ. ბ-ამ საკუთარ ანგარიშზე შეიტანა 200 აშშ დოლარი, თუმცა 2009 წლის 21 მაისს ეს თანხა უკანვე დაიბრუნა. ასე, რომ ამ თანხით მას ვალდებულება, თუნდაც ნაწილობრივ, არ შეუსრულებია.

ამრიგად, მტკიცდება, რომ 2008 წლის 24 ოქტომბრის ხელშეკრულების პირობებს რ. ბ-ა ჯეროვნად არ ასრულებდა.

ამიტომ, ძირითადი არგუმენტი, რომლითაც აპელანტები თავიანთი პოზიციის დამტკიცებას ცდილობენ, უსაფუძვლოა.

პალატამ არ გაიზიარა აპელანტების განმარტება იმის თაობაზე, რომ რ. ბ-ას სადავო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, თანხა არ მიუღია.

საქმის მასალებით დგინდება და ამას არც აპელანტები ხდიან სადავოდ, რომ 2009 წლის 13 ივლისის ხელშეკრულებით ნასესხები თანხით დაიფარა 2008 წლის 24 ოქტომბრის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე რ. ბ-ას დავალიანება სს ვ. ბ-ის მიმართ.

პალატის მითითებით, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 867-ე მუხლიდან გამომდინარეობს, რომ საბანკო კრედიტის ხელშეკრულება არის სესხის ხელშეკრულების ერთ-ერთი სახე. სესხის ხელშეკრულების მიხედვით, კი გამსესხებელი მსესხებელს საკუთრებაში გადასცემს ფულს ან სხვა გვაროვნულ ნივთს. თუ ნასესხები თანხით იფარება მსესხებლის ვალი, ეს ნიშნავს, რომ მსესხებელს თანხა, ფაქტობრივად, გადაეცემა. ამრიგად, რ. ბ-ას ვალდებულების შესრულებით სს „ვ. ბ-მა“ მას ნასესხები თანხა გადასცა. ამიტომ, რ. ბ-ა ვალდებულია ნასესხები თანხა დააბრუნოს.

დადგენილია, რომ სადავო ხელშეკრულების საფუძველზე, რ. ბ-ამ გადაიხადა, მხოლოდ, 148 აშშ დოლარი 2009 წლის 21 აგვისტოს. გარდა ამისა, 2009 წლის 26 დეკემბერს კრედიტორმა გაასხვისა დაგირავებული ნივთები და ამ გზით მიიღო 558 აშშ დოლარი. ე.ი. სულ კრედიტორს მიღებული აქვს - 148+558=706 აშშ დოლარი. აქედან, ანგარიშიდან ამონაწერის თანახმად, დაიფარა სესხის ძირითადი თანხა - 66,82+33,65=100,47 აშშ დოლარი და პროცენტი - 63,91+343,69=407,6 აშშ დოლარი. ხელშეკრულების მიხედვით, რ. ბ-ას უნდა გადაეხადა პროცენტი - 1240,08 აშშ დოლარი.

ამის შესაბამისად, სარჩელის აღძვრის მომენტისათვის, რ. ბ-ას მოწინააღმდეგე მხარისათვის გადასახდელი ჰქონდა სესხის ძირითადი თანხა - 2500-100,47=2399,53 აშშ დოლარი და პროცენტი - 1240,08-407,6=832,48 აშშ დოლარი.

გარდა ამისა, რ. ბ-ა ვალდებული იყო გადაეხადა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირგასამტეხლო ვალდებულების დარღვევის მთელი პერიოდისათვის.

სს „ვ. ბ. ჯ-ამ“ მოითხოვა რ. ბ-ასათვის პირგასამტეხლოს გადახდის დაკისრება ვალდებულების დარღვევიდან 2013 წლის 31 იანვრამდე პერიოდისათვის. ამ პერიოდში, რ. ბ-ამ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება, ბოლოს, შეასრულა 2009 წლის 26 დეკემბერს. ე.ი. რ. ბ-ა ვალდებულია მოწინააღმდეგე მხარეს გადაუხადოს პირგასამტეხლო 2009 წლის 26 დეკემბრიდან 2013 წლის 31 იანვრამდე პერიოდისათვის. ხელშეკრულების 3.11. მუხლის თანახმად, პროცენტის დარიცხვა ხდებოდა ფაქტიური დღეების შესაბამისად, 365 დღისგან შემდგარ წელიწადზე გაანგარიშებით, ე.ი. მხარეთა შეთანხმებით, წელიწადში იგულისხმებოდა 365 დღე. ამის შესაბამისად, 2009 წლის 26 დეკემბრიდან 2013 წლის 31 იანვრამდე გავიდა 3 წელი და 35 დღე, ანუ 365X3=1095; 1095+35=1130 დღე.

პალატამ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 420-ე მუხლის საფუძველზე, გონივრულად მიიჩნია პირგასამტეხლოს განსაზღვრა, ყოველდღიურად, გადაუხდელი ძირითადი ვალის 0,07%-ის ოდენობით. ამრიგად, რ. ბ-ა ვალდებული იყო მოწინააღმდეგე მხარისათვის გადაეხადა პირგასამტეხლო (2399,53X0,07%)X1130=1887,1 აშშ დოლარი.

იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელემ თავისი მოთხოვნა შეამცირა 1000 აშშ დოლარით, რ. ბ-ას მისთვის უნდა გადაეხადა პირგასამტეხლო 1887,1-1000=887,1 აშშ დოლარი. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით კი, აპელანტებს დაეკისრათ პირგასამტეხლო 600 აშშ დოლარი, რაც, პალატის აზრით, მაღალი არ არის.

ამგვარად, რ. ბ-ამ სს „ვ. ბ. ჯ-ას“ უნდა გადაუხადოს სესხის ძირითადი თანხა - 2399,53 აშშ დოლარი; პროცენტი - 832,48 აშშ დოლარი და პირგასამტეხლო - 600 აშშ დოლარი, ე.ი. სულ: - 2399,53+832,48+600=3832,01 აშშ დოლარი.

პალატამ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 891-ე მუხლის 1-ლი ნაწილისა და 895-ე მუხლის თანახმად, მიიჩნია, რომ ამ თანხის გადახდა, რ. ბ-ასთან სოლიდარულად უნდა დაკისრებოდა თ. ბ-ასაც.

პალატამ არ გაიზიარა აპელანტების პოზიცია იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელემ არასწორად ჩათვალა რ. ბ-ას მიერ 2013 წლის 28 თებერვალს გადახდილი 1000 აშშ დოლარი შესასრულებელი ვალდებულების ანგარიშში.

დადგენილია, რომ ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 11 თებერვლის განჩინებით ყადაღა დაედო რ. ბ-ას ანგარიშებზე არსებულ თანხას 6459,63 აშშ დოლარის ფარგლებში.

„სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-40.1 მუხლზე მითითებით, პალატამ აღნიშნა, რომ ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 11 თებერვლის განჩინებით ანგარიშზე არსებული თანხის განკარგვა აეკრძალა რ. ბ-ას. ეს კი არ ნიშნავს, რომ ამ თანხის ვალდებულების ანგარიშში ჩათვლა აეკრძალა კრედიტორს. ამიტომ, სს „ვ. ბ. ჯ-ია“ უფლებამოსილი იყო ამავე ბანკში რ. ბ-ას ანგარიშზე არსებული 1000 აშშ დოლარი მიეღო ვალდებულების ნაწილობრივ შესრულებად.

პალატამ არ გაიზიარა აპელანტების პოზიცია იმის თაობაზე, რომ საქალაქო სასამართლო ვალდებული იყო ემსჯელა სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის თაობაზე, ვინაიდან, პალატის განმარტებით, საქმის მასალებით დგინდება, რომ მოპასუხეთა წარმომადგენელმა მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე მიუთითა, მხოლოდ, საპაექრო სიტყვის წარმოთქმის დროს.

მიუხედავად, სასამართლოს შეკითხვისა, მას არ განუმარტავს სათანადო საპროცესო ეტაპზე ამ ფაქტზე მიუთებლობის საპატიო მიზეზი. ამიტომ, აპელანტებმა მოთხოვნის ხანდაზმულობით თავის დაცვის უფლება დაკარგეს და საქალაქო სასამართლო, არა მარტო უფლებამოსილი, არამედ ვალდებულიც იყო არ განეხილა ეს საკითხი.

თუმცა, ასეც რომ არ იყოს, პალატის აზრით, სს „ვ. ბ. ჯ-ამ“ თავისი უფლების დასაცავად სასამართლოს მიმართა 2013 წლის 11 თებერვალს და ამის გამო, მისი სარჩელი ხანდაზმული შეიძლებოდა ყოფილიყო, მხოლოდ, 2009 წლის 26 დეკემბრიდან 2010 წლის 11 თებერვლამდე, ანუ 2010 წლის იანვარში გადასახდელი საპროცენტო სარგებლის, ე.ი. 73,82 დოლარის ნაწილში.

პალატამ არ გაიზიარა აპელანტების პოზიცია იმის თაობაზე, რომ საქალაქო სასამართლო ვალდებული იყო, შეესწავლა 2009 წლის 26 დეკემბერს კრედიტორის მიერ დაგირავებული ნივთების რეალიზაციის კანონიერების საკითხი.

პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ 2009 წლის 26 დეკემბერს კრედიტორის მიერ დაგირავებული ნივთების რეალიზაციის კანონიერება მოცემული დავის საგანი არ ყოფილა და საქალაქო სასამართლოს არ შეეძლო ემსჯელა მასზე. თუმცა, ასეც რომ არ ყოფილიყო, იმის დამადასტურებელი არც-ერთი მტკიცებულება, რომ კრედიტორმა დაგირავებული ნივთების რეალიზაცია არასწორად მოახდინა, აპელანტებს სასამართლოსათვის არ წარმოუდგენიათ. მხოლოდ მათი განმარტება კი ამ ფაქტის დასადასტურებლად საკმარისი არ არის.

აღსანიშნავია ისიც, რომ დაგირავებული ნივთების რეალიზაციის მომენტისათვის ამ ნივთების ღირებულების დამადასტურებელი მტკიცებულებები აპელანტებს სასამართლოსათვის არ წარმოუდგენიათ. ამიტომ, საქმის მასალებით ისიც კი არ დგინდება, რომ სს „ვ. ბ. ჯ-ამ“ დაგირავებული ნივთები მათ რეალურ ღირებულებაზე ნაკლებ ფასად გაყიდა. ამასთან, აპელანტებს თავიანთი პოზიცია რომც დაემტკიცებინათ, ეს საქმის განხილვის შედეგზე ვერ იმოქმედებდა, რადგან ნივთების არასწორი რეალიზაციით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება მათ არ მოუთხოვიათ, ხოლო, თავისთავად, დაგირავებული ნივთების უსწორო რეალიზაციის ფაქტი სასესხო გარიგების ბათილობას არ ამტკიცებს.

პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია იმის თაობაზე, რომ საქალაქო სასამართლოს უნდა შეეწყვიტა საქმის წარმოება, რადგან მხარეთა შორის დადებული იყო ხელშეკრულება საქმის განსახილველად არბიტრაჟისათვის გადაცემის შესახებ. სადავო საბანკო კრედიტის ხელშეკრულებისა და თავდებობის ხელშეკრულების თანახმად, მხარეთა შორის დავა, მოსარჩელის არჩევით, განსახილველად უნდა გადასცემოდა ან შავი ზღვის საერთაშორისო საარბიტრაჟო პალატას, ან საქართველოს საარბიტრაჟო პალატას. აქედან ჩანს, რომ მხარეები ერთი, რომელიმე კონკრეტული არბიტრაჟისათვის საქმის განსახილველად გადაცემაზე არ შეთანხმებულან და საქმის განმხილველი არბიტრაჟის არჩევის უფლება, ერთპიროვნულად, მიენიჭა კრედიტორს, მოვალესთან შეუთანხმებლად, ანუ მისი ნების საწინააღმდეგოდაც.

პალატამ მიიჩნია, რომ საარბიტრაჟო შეთანხმება, რომლითაც ერთ-ერთ მხარეს უპირობოდ, მეორე მხარესთან შეუთანხმებლად, ეძლევა საქმის განმხილველი არბიტრაჟის არჩევის შესაძლებლობა, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს და „არბიტრაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-8 მუხლის საფუძველზე, ასეთი შეთანხმება ნამდვილი არ არის.

ამასთან დაკავშირებით, პალატამ დამატებით მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 30 ივნისის განჩინებას საქმეზე №ას-176-503-2009, რომლითაც საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ განმარტა, რომ საარბიტრაჟო “შეთანხმებით... შესაძლებელი უნდა იყოს იმ არბიტრაჟის ოდენტიფიცირება, რომელმაც უნდა განიხილოს დავა”.მაშინ, როცა ხელშეკრულებაში არის მითითება ერთზე მეტ არბიტრაჟზე, კონკრეტულად, მაინცდამაინც, ამ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დავის განმხილველი, ერთადერთი, არბიტრაჟის ოდენტიფიცირება შეუძლებელია.

ამის გამო, ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 29 აპრილის განჩინება კანონიერია. პალატამ არ გაიზიარა აპელანტების პოზიცია იმის თაობაზე, რომ 2013 წლის 13 მაისს სასამართლო ვალდებული იყო გამოეტანა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელის წარმომადგენლის გამოუცხადებლობის გამო. საქმის მასალებით დგინდება, რომ ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 13 მაისის სხომაზე გამოცხადდა, მოსარჩელის წარმომადგენელი, ე. თ-ა, თუმცა, მან სასამართლომ წარუდგინა მინდობილობა, რომელშიც მითითებული იყო, რომ ის იყო სს „თ. ბ-ის“ წარმომადგენელი რ. ბ-ას, თ. ბ-ასა და ი. კ-ას მიმართ დავაში. მოპასუხეებმა სასამართლოს განუმარტეს, რომ მათ სს „თ ბ-თან“ სამართლებრივი ურთიერთობა არ ჰქონიათ და მათ შორის დავა არ არსებობდა (ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 13 მაისი სხდომის ოქმი - 11:47:27-11:01:51). ამგვარად, ნათელია, რომ ე. თ-ას სახელზე გაცემულ მინდობილობაში, შეცდომით, სს „ვ. ბ-ის ნაცვლად“ ჩაიწერა სს „თ. ბ-ი“, ეს კი არ ნიშნავს სხდომაზე მხარის გამოუცხადებლობას.

პალატამ მიიჩნია, რომ შეუძლებელი იყო გამოუცხადებლად ჩაითვლილიყო ის, ვინც სინამდვილეში, ფაქტობრივად, გამოცხადებულია. ამის გამო, ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 13 მაისის განჩინება (ტ. 1-ლი, ს.ფ. 177) კანონიერია.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 6 დეკემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს თ. ბ-ამ და რ. ბ-ამ, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება, ხოლო სს „ვ. ბ. ჯ-ას“ ძირითადი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორთა განმარტებით, სასამართლომ მოპასუხეთა მიერ მითითებულ ძირითადი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ერთ-ერთ საფუძვლად მიუთითა ის, რომ 2009 წლის 13 ივლისის საკრედიტო ხელშეკრულება უზრუნველყოფილი იყო გირავნობის საგნებით, რომელთა ღირებულება, ბანკისვე შეფასებით, 3557,44 აშშ დოლარს წარმოადგენდა, შესაბამისად, მოპასუხე აპელირებდა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 278-ე, 283-ე და 285.1 მუხლებზე. სასამართლომ აღნიშნულთან დაკავშირებით განმარტა რომ 2009 წლის 26 დეკემბრის კრედიტორის მიერ დაგირავებული ნივთების რეალიზაციის კანონიერება მოცემული დავის საგანი არ ყოფილა და ასევე საქალაქო სასამართლოს არ შეეძლო ემსჯელა მასზე, თუმცა ასეც რომ იყოს, ამის დამადასტურებელი არც ერთი მტკიცებულება, კერძოდ, რომ კრედიტორმა დაგირავებული ნივთების რეალიზაცია არასწორად მოახდინა, ასევე, დაგირავებული ნივთების რეალიზაციის მომენტისათვის ამ ნივთების ღირებულების დამადასტურებელი მტკიცებულებები აპელანტებს სასამართლოსთვის არ წარმოუდგენიათ, ამიტომ საქმის მასალებით ისიც არ დგინდება, რომ სს „ვ. ბ. ჯ-ამ“ ნივთები მათ რეალურ ღირებულებაზე ნაკლებ ფასად გაყიდა, ხოლო სასამართლომ განმარტა, რომ აპელანტებს თავიანთი პოზიცია რომც დაემტკიცებინათ, ეს საქმის შედეგზე ვერ იმოქმედებდა, ვინაიდან დაგირავებული ნივთების რეალიზაციის ფაქტი სასესხო გარიგების ბათილობას არ ამტკიცებს. აღნიშნულთან დაკავშირებით, კასატორის აზრით, სასამართლომ ზემოაღნიშნული როგორც ფაქტობრივი გარემოება, ასევე სამართლებრივი შეფასება ყოველგვარი აპელირების გარეშე დაადგინა, გარდა ამისა არასწორად გაანაწილა მტკიცების ტვირთი, კერძოდ, ის რომ დაგირავებული ნივთების რეალიზაციის თაობაზე აპელანტებმა შეიტყვეს მხოლოდ მოსარჩელის მიერ სარჩელის შეტანის შემდგომ, ეს ცალსახაა და ამის საწინააღმდეგოს მტკიცება აპელანტებზე არ უნდა მოდიოდეს, ვინაიდან, აღნიშნულის მტკიცების ტვირთი ეკისრება მოსარჩელეს. გარდა აღნიშნულისა, კასატორების მხრიდან აღნიშნული მითითებული იყო როგორც ძირითადი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველი და არა როგორც შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი.

კასატორის აზრით, სასამართლომ არასწორად შეაფასა გირაოს საგნების რეალიზაციის საკითხი, რომელიც ბანკის წარმომადგენლის პოზიციით ამ საქმეზე დავის საგანს არ შეეხებოდა.

სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ აპელანტებმა მოთხოვნის ხანდაზმულობით თავის დაცვის უფლება დაკარგეს, რადგან მათ ამის თაობაზე მიუთითეს პაექრობის ეტაპზე, ვინაიდან საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 219-ე მუხლის I ნაწილის შესაბამისად, მხარეები შეზღუდული არიან ახსნა-განმარტების მოსმენისას წარადგინოს ახალი მტკიცებულებები ან მიუთითოს ახალ გარემოებებზე, რომელთა შესახებაც არ ყოფილა მითითებული სარჩელსა თუ შესაგებელში ან საქმის მომზადების სტადიაზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მათ შესახებ თავის დროზე საპატიო მიზეზით არ იყო განცხადებული. შესაბამისად, საქალაქო სასამართლო არა მარტო უფლებამოსილი, არამედ ვალდებული იყო არ განეხილა ეს საკითხი და, შესაბამისად, აპელირებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 მარტის №ას-1350-1275-2012 განჩინებაზე. აღნიშნულთან დაკავშირებით, კასატორის განმარტებით, მოპასუხეთა მხრიდან განცხადებული იქნა ახსნა-განმარტებების ეტაპზე, გარდა ამისა სააპელაციო სასამართლოს მიერ მითითებული საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 მარტის №ას-1350-1275-2012 განჩინებიდან ეს არ გამომდინარეობს, არამედ პირიქით და მესამე სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 219-ე მუხლით დადგენილი დებულებანი არ მოქმედებს მხოლოდ აპელანტებზე, რამეთუ მოსარჩელე სს „ვ. ბ. ჯ-ას“ არც შეგებებული სარჩელის შესაგებელში და არც სააპელაციო საჩივრის შესაგებელში არ უარუყვია არც ერთი ის ფაქტობრივი გარემოებები, რაც ჩვენს მიერ იქნა მითითებული.

ასევე კასატორის აზრით, პალატამ არასწორად განმარტა „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-40 მუხლი.

კასატორის მითითებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არაკანონიერია არა მხოლოდ სადავო საკითხის მატერიალურ-სამართლებრივი შეფასების თვალსაზრისით, არამედ იმ კუთხითაც, რომ იგი გამოტანილია საპროცესო სამართლის ნორმების არსებითი დარღვევით, რაც გამოიხატა იმაში, რომ საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივ გარემოებებსა და მტკიცებულებებს მცდარი სამართლებრივი შეფასება მიეცა, ხოლო მთელ რიგ მნიშვნელოვან გარემოებებზე გადაწყვეტილება საერთოდ არ შეიცავს მსჯელობას, შესაბამისად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება მიღებულია საქმეში არსებული მტკიცებულებების ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური გამოკვლევა-შეფასების გარეშე, რითიც დაირღვა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 4 მარტის განჩინებით რ. ბ-ასა და თ. ბ-ას საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ რ. ბ-ასა და თ. ბ-ას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას რ. ბ-ასა და თ. ბ-ას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (339 ლარის) 70% –237.3 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. რ. ბ-ასა და თ. ბ-ას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ 2014 წლის 24 თებერვალს №2 ეროვნული ვალუტის გადარიცხვაზე ელეტრონული საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (339 ლარი) 70% – 237.3 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე