№ას-152-142-2014 14 ივლისი, 2014 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – გ. ხ-ა, ნ. ზ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – გ. ს-ი, ლ. ს-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 დეკემბრის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ. ხ-მა და ნ. ზ-მა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში გ. ს-ისა და ლ. ს-ის წინააღმდეგ და მოითხოვეს: ა)გ. ს-სა და ლ. ს-ს დაეკისროთ გ. ხ-ას სასარგებლოდ 3700 აშშ დოლარის გადახდა; ბ)გ. ს-სა და ლ. ს-ს დაეკისროთ გ. ხ-ას სასარგებლოდ ზიანის ანაზღაურების მიზნით 1100 აშშ დოლარის ანაზღაურება; გ)გ. ს-ს და ლ. ს-ს დაეკისროთ ნ. ზ-ის სასარგებლოდ 2800 ევროსა და 1520 აშშ დოლარის გადახდა; დ)გ. ს-სა და ლ. ს-ს დაეკისროთ ნ. ზ-ის სასარგებლოდ ზიანის ანაზღაურების მიზნით 840 ევროსა და 456 აშშ დოლარის გადახდა შემდეგი საფუძვლებით:

სარჩელის თანახმად, 2009 წლის თებერვალში გ. ხ-ამ და ნ. ზ-მა სესხის ხელშეკრულება დადეს ცოლ-ქმარ ლ. და გ. ს-ებთან. ხელშეკრულების საფუძველზე, ლ. და გ. ს-ებმა გ. ხ-ასგან სესხის სახით მიიღეს 3700 აშშ დოლარი, ხოლო ნ. ზ-ისგან - 2800 ევრო და 1520 აშშ დოლარი. სესხის ხელშეკრულებით განისაზღვრა საპროცენტო სარგებელი 10 %-ის ოდენობით. მოპასუხეებმა სესხის სახით მიღებული თანხა და მასზე დარიცხული პროცენტები არ დაუბრუნეს მოსარჩელეებს, ამასთან ლ. და გ. ს-ებმა თავიანთ საკუთრებაში არსებული ბინა დააგირავეს 10 000 აშშ დოლარად და საცხოვრებელი ადგილი შეიცვალეს. 2012 წლის 26 ოქტომბერს ლ. და გ. ს-ებმა მ. ს-ის მიმართ სესხის სახით გასცეს ხსენებული თანხა, რის უზრუნველსაყოფადაც იპოთეკით დაიტვირთა მსესხებლის მ. ს-ის საკუთრებაში არსებული ბინა. მოსარჩელეებმა აღნიშნულ საქმესთან დაკავშირებით მიმართეს საგამოძიებო ორგანოებს და მოითხოვეს საგამოძიებო მოქმედებების დაწყება მოპასუხეების წინააღმდეგ. 2012 წლის 14 თებერვალს დაიწყო გამოძიება. 2012 წლის 15 ოქტომბერს ქ.თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონულმა პროკურატურამ გამოიტანა დადგენილება, რომლითაც დაზარალებულად ცნო გ. ხ-ი და ნ. ზ-ი. საქმის გარემოებებით დადგინდა, რომ მათ მიადგათ ,,ქონებრივი სახის ზიანი“. მოსარჩელეები განმარტავენ, რომ მათ მიერ მოპასუხეთაგან თანხის დაბრუნება შეუძლებელია და ამიტომ მომართეს სასამართლოს.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ მათ ერთობლივად არ გამოურთმევიათ თანხა გ. ხ-ისა და ნ. ზ-ისთვის, ამასთან, მათი მხრიდან არასდროს ყოფილა ქონების მოტყუებით დაუფლების მიზანი. მოპასუხე გ. ს-მა განაცხადა, რომ მას არ გამოურთმევია თანხა არცერთი მოპასუხისათვის, ხოლო ლ. ს-ის განმარტებით, მან გამოართვა ფული გ. ხ-ს 2100 აშშ დოლარის ოდენობით, ხოლო 1600 აშშ დოლარი გ. ხ-ს გამოართვა ნ. ზ-თან ერთად. ლ. ს-ის განაცხადებით, იგი გ. ხ-ას ორი წლის განმავლობაში უხდიდა პროცენტს სარგებლის სახით, ხოლო ნ. ზ-მა მხოლოდ ორი თვის საპროცენტო სარგებელი გადაიხადა 320 აშშ დოლარის ოდენობით. ლ. ს-ის განმარტებით, მან ლ. ზ-ს ფული გამოართვა ერთობლივი საქმიანობისათვის, ნაწილ-ნაწილ, რომელსაც მან დაუმატა საკუთარი თანხა და განახორციელა ნაკვეთის იჯარით აღება, მუშების დაქირავება, მიწის დამუშავება, სათესლე პროდუქციის შესყიდვა, დათესვა, შეწამვლა, მაგრამ მოპასუხისაგან დამოუკიდებელი მიზეზების გამო მოსავალი განადგურდა და ამაში თავად მოსარჩელეებიც დარწმუნდნენ, როდესაც საკუთარი თვალით ნახეს აღნიშნული ფაქტი. ამის გამო ლ. ს-მა მეზობლებისგან ისესხა დამატებით თანხა, ასევე ბანკიდან აიღო კრედიტი, თუმცა ხარჯის მთლიანად დაფარვა მაინც ვერ შეძლო. მოპასუხეს მიაჩნია, რომ იგი ნ. ზ-თან ერთად ეწეოდა სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობას და ამიტომ ვალდებულება მასთან ერთად უნდა დაეკისროს გ. ხ-ას მიმართ, ამასთან ნ. ზ-მა ბიზნესში ნებაყოფლობით ჩადო ფული და ამიტომ მას არ აქვს უფლება მოითხოვოს თანხაზე დარიცხული პროცენტი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 18 ივნისის გადაწყვეტილებით გ. ხ-ისა და ნ. ზ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: ლ. ს-ს, გ. ხ-ის სასარგებლოდ, დაეკისრა 3 700 აშშ დოლარის შესაბამისი ეკვივალენტი ლარში გადახდა; ლ. ს-ს ნ. ზ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 2 800 ევროსა და 1520 აშშ დოლარის შესაბამისი ეკვივალენტი ლარში გადახდა; გ. ხ-ასა და ნ. ზ-ის სარჩელი გ. ს-ის მიმართ არ დაკმაყოფილდა; გ. ხ-ას სარჩელი ლ. ს-ის მიმართ ზიანის ანაზღაურების თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა; ნ. ზ-ის სარჩელი ლ. ს-ის მიმართ ზიანის ანაზღაურების თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს გ. ხ-ამ და ნ. ზ-მა, მოითხოვეს მისი გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და გაუქმებულ ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 დეკემბრის განჩინებით გ. ხ-ისა და ნ. ზ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების ნაწილში გადაწყვეტილება მოპასუხეს არ გაუსაჩივრებია და სადავოდ არ გამხდარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება მხარეთა შორის სასესხო ურთიერთობის არსებობისა და სესხის სახით გადაცემული თანხის ოდენობის შესახებ.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტთა განმარტება მასზე, რომ, სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობდა მათსა და მოპასუხეებს: ლ. ს-სა და გ. ს-ს შორის. ის ფაქტი, რომ 2009 წლის თებერვალში ლ. ს-მა გ. ხ-ისგან მიიღო სესხი 3700 (2100+1600) აშშ დოლარი, ხოლო ნ. ზ-სგან - 1520 აშშ დოლარი და 2800 ევრო, მხარეთა შორის სადავო არ გამხდარა.

მხარეთა შორის სადავოა, საკითხი იმის შესახებ, თუ რამდენად არსებობს ლ. ს-სა და გ. ს-ისთვის, სასესხო ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე, ფულადი ვალდებულების სოლიდარულად დაკისრების სამართლებრივი საფუძველი.

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 317.1-ე, 623-ე, 463-ე, 464-ე მუხლებით და ზემოაღნიშნული ნორმების სამართლებრივი ანალიზისა და სესხის ხელშეკრულების, როგორც რეალური ხელშეკრულების სამართლებრივი ბუნებიდან გამომდინარე, გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს პოზიცია და განმარტა, რომ სოლიდარული ვალდებულების თავისებურებიდან გამომდინარე, სადავოობის შემთხვევაში საკმარისია, მხარემ დაადასტუროს ხელშეკრულების მხარეებს შორის სესხზე შეთანხმების არსებობა და ერთ-ერთ მოვალეზე სესხის სახით თანხის რეალურად გადაცემის შესახებ გარემოება.

პალატამ მიიჩნია, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლების დანაწესიდან გამომდინარე, მტკიცების ტვირთი იმ გარემოების შესახებ, რომ სადავო სესხის ხელშეკრულების დადებისას არსებობდა მოპასუხეების: ლ. ს-ის და გ. ს-ის ნების სოლიდარულობა, გ. ხ-ისგან და ნ. ზ-ისგან სესხის სახით მიეღოთ სადავო თანხა, ეკისრება მოსარჩელე მხარეს, რომელიც ამ გარემოების დასადასტურებლად, შემოიფარგლა მხოლოდ სიტყვიერი განმარტებებით, რაც სადავო გარემოებაზე სათანადო მტკიცებულებად ვერ იქნება მიჩნეული. სხვა შესაბამისი მტკიცებულება იმ გარემოების დასადასტურებლად, რომ გ. ს-ი მონაწილეობდა სესხის ხელშეკრულების პირობების შეთანხმებისას, საქმეში წარმოდგენილი არ არის. ამდენად, რამდენადაც, არ არსებობს მოსარჩელეთა სიტყვიერი განმარტების დამადასტურებელი შესაბამისი მტკიცებულება, სიტყვიერი განმარტებანი კი, როგორც აღინიშნა, სადავო გარემოებაზე სათანადო მტკიცებულებად ვერ იქნება მიჩნეული, სააპელაციო სასამართლოს შეხედულებით, მოსარჩელემ ვერ უზრუნველყო რა, მისი მტკიცების ტვირთის სათანადო რეალიზება, არ დგინდება მოპასუხეების სოლიდარული ვალდებულების არსებობა.

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოების პირობებში, პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ, სამოქალაქო კოდექსის 317-ე, 623-ე და 361-ე მუხლებით გათვალისწინებულ ნორმებზე მითითებით, სწორად დაასკვნა, რომ სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, დავალიანების ანაზღაურება უნდა დაკისრებოდა მოპასუხე - ლ. ს-ს, გ. ს-ის მიმართ კი, სარჩელი უსაფუძვლო იყო და დაკმაყოფილებას არ ექვემდებარებოდა.

სააპელაციო სასამართლომმ ასევე აღნიშნა, რომ ვინაიდან სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სოლიდარული ვალდებულების შესრულება, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლით კი, სასამართლოს უფლება არა აქვს მიაკუთვნოს თავისი გადაწყვეტილებით მხარეს ის, რაც მას არ უთხოვია, ან იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა, სამოქალაქო საქმეთა პალატა მოკლებულია შესაძლებლობას, იმსჯელოს სამოქალაქო კოდექსის 1170-ე მუხლით დადგენილი ერთ-ერთი მეუღლის ვალის მეუღლეთა საერთო ქონებიდან გადახდევინების თაობაზე. ამასთან, სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, რამდენადაც გ. ხ-ისა და ნ. ზ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა გ. ს-ის მიმართ, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სსსკ–ის 199¹ –ე მუხლის დანაწესზე მითითებით სწორად განახორციელა სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით გ. ს-ის კუთვნილ უძრავ ნივთზე დადებული ყადაღის გაუქმება.

სააპელაციო პალატამ ასევე არ გაიზიარა აპელანტის პრეტენზია იმასთან დაკავშირებით, რომ დაუსაბუთებელია გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ზიანის ანაზღაურებაზე უარის თქმის ნაწილში და არ გამომდინარეობს საქმეში არსებული მტკიცებულებებიდან.

აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით, პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ, რამდენადაც მოსარჩელეებს სასამართლოსთვის არ წარმოუდგენიათ არც სარგებელზე შეთანხმების არსებობის დამადასტურებელი მტკიცებულებები და არც ზიანის განმსაზღვრელი სამართლებრივი წინაპირობები, მოსარჩელეთა მოთხოვნა ამ ნაწილში უსაფუძვლო იყო და არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ დაასკვნა, რომ სასამართლომ სამართლებრივად სწორად შეაფასა, სესხის სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე, მხარეთა უფლება-მოვალეობები. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მართებულად შეფასდა დავის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი საკითხები და, საბოლოოდ, მიღებულ იქნა სწორი გადაწყვეტილება. სააპელაციო საჩივარი არ შეიცავს რაიმე დასაბუთებულ პრეტენზიას გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიმართ, შესაბამისად, იგი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს გ. ხ-მა და ნ. ზ-მა, მოითხოვეს მისი გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ მართალია სწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 463-ე მუხლი, თუმცა არასწორად განმარტა იგი, მაშინ, როდესაც საქმეში არსებობდა ყველა საჭირო მტკიცებულება იმის დასადასტურებლად, რომ სესხის ხელშეკრულების მონაწილე მხარე იყო არა მარტო ლ. ს-ი, არამედ მისი მეუღლე – გ. ს-ი, რაც უკანონოდ არ გაიზიარა სასამართლომ და სოლიდარულად არ დააკისრა მათ მოსარჩელის სასარგებლოდ სესხის გადახდა.

კასატორის აზრით, არასწორია სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოება, რომ ლ. ს-მა და გ. ხ-მა 2009 წლის თებერვალში სესხის ხელშეკრულება გააფორმა ლ. ს-თან, ვინაიდან საქმეში არსებული მტკიცებულებებით დასტურდება, რომ მათ ხელშეკრულება გააფორმეს გ. ს-თან და ლ. ს-თან.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 4 მარტის განჩინებით გ. ხ-ისა და ნ. ზ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ გ. ხ-ისა და ნ. ზ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას გ. ხ-ისა და ნ. ზ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარის) 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. გ. ხ-ისა და ნ. ზ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორებს დაუბრუნდეთ გ. ხ-ის მიერ 2014 წლის 29 იანვარს №2 სალაროს შემოსავლის ორდერით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (253 ლარისა) და 2014 წლის 25 თებერვალს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (47 ლარის), სულ 300 ლარის (253+47) 70% – 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე