№ას-206-193-2014 18 ივლისი, 2014 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – თ. გ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „კ-ი“

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 18 დეკემბრის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს „კ-მა“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში თ. გ-ის წინააღმდეგ და მოითხოვა მოპასუხისათვის, მის სასარგებლოდ, 9958 აშშ დოლარის გადახდა.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეტა კოლეგიის 2013 წლის 21 ივნისის გადაწყვეტილებით შპს „კ-ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა, თ. გ-ს შპს „კ-ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა 9958 აშშ დოლარის გადახდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტიელბა სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თ. გ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 18 დეკემბრის განჩინებით თ. გ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

17.01.2011წ. დაფუძნდა და რეგისტრაციაში გატარდა შპს „კ-ი“, რომლის დამფუძნებელს და დირექტორს წარმოადგენს ს. კ-ე (ტ. I, ს.ფ. 15,16).

12.07.2011წ. დაფუძნებული იქნა შპს „თ-ი“, რომლის დამფუძნებელს და დირექტორს წარმოადგენს თ გ-ი (ტ. I, ს.ფ. 32,33).

10.03.2011წ. შპს „კ-ის“ მიერ თ. გ-ის სახელზე გაიცა მინდობილობა, დამოწმებული სანოტარო წესით, რომლითაც თ. გ-ს მიენიჭა უფლება, ყოფილიყო მოსარჩელის წარმომადგენელი სს „თ. ბ-ის“ გლდანის ფილიალში, სს „თ. ბ-ის“ გლდანის ფილიალში მოსარჩელის სახელზე გახსნილი ანგარიშიდან ეწარმოებინა ნებისმიერი საბანკო და სალომბარდო ოპერაციები, მათ შორის ოქროს შეტანა-გამოტანა, თანხის შეტანა, გამოტანა, გადარიცხვა, შეეტანა განცხადებები, გადაეხადა გადასახადები, წარედგინა, გამოეთხოვა და მიეღო ყველა საჭირო ცნობა, საბუთი და მოწმობა, ხელი მოეწერა საჭირო საბუთებისათვის და შეესრულებინა ყველა მოქმედება, რაც დაკავშირებული იქნებოდა აღნიშნული დავალების შესრულებასთან (ტ. I, ს.ფ. 17).

შპს „კ-ი“ ახორციელებდა სალომბარდო საქმიანობას, რომელიც მოქალაქეების სახელზე გასცემდა სესხს, რის სანაცვლოდაც, მოქალაქეები სესხის უზრუნველსაყოფად აგირავებდნენ თავიანთ საკუთრებაში არსებულ ძვირფასეულობას. მოსარჩელე აღნიშნულ ძვირფასეულობას, კრედიტის აღების სანაცვლოდ, ათავსებდა სს „თ. ბ-ის“ გლდანის ფილიალში (ტ. I, ს.ფ. 37-100).

27.07.2011წ. თ. გ-მა სს „თ. ბ-ის“ გლდანის ფილიალიდან მიიღო ძვირფასეულობა. მოსარჩელეს ანგარიშზე დებეტის სახით ერიცხებოდა 9 958 აშშ დოლარი, რაც ძვირფასეულობის გამოტანისას შესაბამის ანგარიშზე თანხის შეტანით დაიფარა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილია და სააპელაციო საჩივრით სადავო არ გამხდარა, რომ თ. გ-ს შესაბამისი მინდობილობის საფუძველზე, სს „თ. ბ-ის“ გლდანის ფილიალიდან გამოტანილი ძვირფასეულობა, ღირებულებით 9 958 აშშ დოლარი, მოსარჩელისათვის არ გადაუცია.

თ. გ-ი ადასტურებს ზემოაღნიშნულ გარემოებას და განმარტავს, რომ თითოეულ იმ კლიენტთან, რომელთანაც შპს „კ-ს“ გაფორმებული ჰქონდა სალომბარდო სესხის შესახებ ხელშეკრულება ძვირფასეულობის უზრუნველყოფით, იმ საზოგადოების სახელით, რომლის დირექტორსაც იგი წარმოადგენს, გააფორმა ახალი ხელშეკრულებები იმავე მხარეებს, იმავე საგანზე და იმავე პირობებით (იხ.: სააპელაციო საჩივარი, ტ. I, ს.ფ. 353-364).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატაში 04.12.2013წ. გამართულ სასამართლო სხდომაზე შპს „კ-მა“ ფაქტობრივად დაადასტურა ის გარემოება, რომ შპს „თ-მა“ ხელშეკრულებები გააფორმა მის კლიენტებთან იმავე ნივთების (სს „თ ბ-დან“ თ. გ-ის მიერ გამოტანილი) უზრუნველყოფით, რაზეც მანამდე შპს „კ-ს“ ჰქონდა გაფორმებული სესხისა და გირავნობის ხელშეკრულებები, კერძოდ, შპს „კ-ის“ წარმომადგენელთა განმარტებით, მსესხებლებს შპს „კ-ის“ მიმართ თანხის დაბრუნებისა და, შესაბამისად, უზრუნველყოფის საშუალების, გირავნობის საგნების მათთვის დაბრუნების მოთხოვნით არ მიუმართავთ. კლიენტებზე სესხი შესაბამისი ძვირფასეულობის უზრუნველყოფით გასცა შპს „კ-მა“, თუმცა თ. გ-ის მოქმედებების შედეგად გაცემული სესხი მის სარგებელთან ერთად დაიბრუნა სხვა შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებამ შპს „თ-მა“.

შპს „კ-ის“ წარმომადგენლების განმარტებით, დავალების ხელშეკრულების ჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში შპს „კ-ი“ მიიღებდა სარგებელს. სწორედ ის გარემოება, რომ გასესხებული თანხა დაიბრუნა სხვა პირმა სარგებელთან ერთად, წარმოადგენს შპს „კ-ის“ ზიანს, თუმცა შპს „კ-ი“ არ დავობს ამ სარგებელზე და თანახმაა მიიღოს მხოლოდ ის თანხა, რაც შეესაბამება ნივთების ღირებულებას .

აპელანტი ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ კლიენტებმა შესაბამისი ძვირფასეულობის დაბრუნების შედეგად ვალდებულება შეასრულეს შპს „თ-ის“ წინაშე და მათთან შპს „კ-ს“ აღარ გააჩნია მოთხოვნის უფლება. აპელანტის განმარტებით, თითქმის ყველა ძვირფასეულობა, 4-5 ნივთის გარდა, დაბრუნებული აქვს მათ მფლობელებს. ამასთან, აპელანტის განმარტებით, ის თანხა, რომელიც დააბრუნეს კლიენტებმა ოქროს დაბრუნების სანაცვლოდ, მცირედით მეტი იყო იმ თანხაზე, რაც გაიცა სესხის სახით.

ამდენად, დგინდება, რომ თ. გ-ის ქმედებების შედეგად რეალურად შპს „თ-ი“ ჩაენაცვლა შპს „კ-ს“ სასესხო ურთიერთობაში და მის ფაქტობრივ მფლობელობაში გადავიდა სესხის უზრუნველსაყოფად გირავნობით დატვირთული ძვირფასეულობა. მხარეთა შორის სადავო არაა, რომ სასესხო ურთიერთობიდან გამომდინარე, შემდგომი მოქმედებები კლიენტებთან განახორციელა შპს „თ-მა“, კერძოდ, მან მიიღო შპს „კ-ის“ მიერ სესხად გაცემული თანხა, საპროცენტო სარგებელი და კლიენტებს დაუბრუნა გირავნობის საგანი.

პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის განმარტება, რომ სასესხო ურთიერთობებში შპს „კ-ის“ ჩანაცვლება განხორციელდა თავად შპს „კ-ის“ თანხმობით, ვინაიდან რაიმე მტკიცებულება აღნიშნული გარემოების დასადასტურებლად საქმეში წარმოდგენილი არ არის. უფრო მეტიც, როგორც თავად აპელანტი განმარტავს, ასეთი თანხმობა წერილობით გაფორმებული არ ყოფილა და მხარეები აღნიშნულზე მხოლოდ ზეპირად შეთანხმდნენ.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია გარემოება მასზე, რომ თ. გ-ის ქმედებებით, ისე, რომ არ არსებობდა შპს „კ-ის“ თანხმობა აღნიშნულზე, განხორციელდა შპს „კ-ის“ ჩანაცვლება სასესხო ურთიერთობაში და სესხის უზრუნველსაყოფად გირავნობით დატვირთული ძვირფასეულობაც გადავიდა იმ შპს-ს ფაქტობრივ მფლობელობაში, რომლის დირექტორსაც წარმოადგენს თ. გ-ი.

აღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, პალატამ ასევე არ გაიზიარა მოწმეთა დაკითხვის შუამდგომლობაზე უარის თქმის შესახებ 21.06.2013წ. საოქმო განჩინების მიმართ აპელანტის პრეტენზია.

პალატამ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასებისას იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 316.1-ე, 317.1-ე, 709-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მხარეებს შორის არსებობდა დავალების მინდობილობის ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობა.

სამოქალაქო კოდექსის 715.1-ე, 408-ემუხლზე მითითებით, პალატამ მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილად მიიჩნია, რომ თ. გ-მა შპს „კ-ს“ არ გადასცა ის ძვირფასეულობა, რომელიც მან მოსარჩელის მიერ გაცემული მინდობილობის საფუძველზე მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში მიიღო სს ”თ. ბ-ის” გლდანის ფილიალიდან. საქმის მასალებით დგინდება, რომ თ. გ-ის მოქმედებების შედეგად, რეალურად შპს „თ-ი“, რომლის დირექტორსაც წარმოადგენს თ. გ-ი, ჩაენაცვლა შპს „კ-ს“ სასესხო ურთიერთობაში და მის ფაქტობრივ მფლობელობაში გადავიდა სესხის უზრუნველსაყოფად გირავნობით დატვირთული ძვირფასეულობაც. ამდენად, იმის გათვალისწინებით, რომ საქმის მასალებით დადასტურებული არ არის შპს „კ-ის“ მიერ სასესხო ურთიერთობიდან გამომდინარე მოთხოვნის დათმობის ფაქტი, საფუძვლიანია შპს „კ-ის“ სარჩელი თ. გ-ისთვის ზიანის ანაზრაურების შესახებ, რაც მოსარჩელეს ძვირფასეულობის ღირებულების, 9958 აშშ დოლარით აქვს განსაზღვრული.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 18 დეკემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ. გ-მა და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას აფუძნებს იმ გარემოებაზე, რომ კანონის თანახმად, თ. გ-ს უნდა დაედო წერილობითი შეთანხმება მოსარჩელესთან მოთხოვნათა დათმობის შესახებ და, რომ ზეპირი შეთანხმება არ იყო საკმარისი მოთხოვნის დასათმობად, რის საფუძვლადაც, მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 199-ე მუხლი. კასატორის აზრით, სასამართლოს აღნიშნული პოზიცია ეწინააღმდეგება კანონს და დამკვიდრებულ პრაქტიკას. მითითებული კანონის არასწორი გამოყენების შედეგად სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოთხოვნათა დათმობა შეიძლება მხოლოდ წერილობითი ფორმით, რის გამოც უარი უთხრა თ. გ-ს მოწმეთა დაკითხვაზე, რითაც დაარღვია მისი პროცესუალური უფლებები, კერძოდ სსსკ-ის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილი, 83-ე მუხლის პირველი ნაწილი და 102-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილები.

კასატორის განმარტებით სააპელაციო სასამართლომ არ დაადგინა მთავარი ფაქტი –ზიანის არსებობა. როგროც შპს „კ-ი“ განმარტავს, მან სალომბარდო სესხები გასცა 9958 აშშ დოლარის ოდენობით ძვირფასი ნივთების უზრუნველყოფით, ხოლო თ. გ-მა, ვითომდა შპს „კ-ის“ თანხმობის გარეშე, ძვირფასი ნივთები გადააგირავა თავის ლომბარდში, სხვა მოთხოვნა შპს „კ-ს“ არ წამოუყენებია. აღნიშნული მოქმედებების შედეგად, შპს „კ-ს“ 9958 აშშ დოლარის ზიანი არ მიუღია, რადგან თ. გ-მა ეს თანხა შეიტანა შპს „კ-ის“ ანგარიშზე, რაც ჩანს საბანკო ამონაწერიდან.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 4 მარტის განჩინებით თ. გ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ. გ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას თ. გ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (887.64 ლარი) 70% –621.34 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. თ. გ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ 2014 წლის 3 თებერვალს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (887.64 ლარი) 70% –621.34 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე