საქმე №ას-300-282-2014 21 ივლისი, 2014 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
თეიმურაზ თოდრია, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – ნ. ა-ი (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – ვ. ა-ი (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 5 თებერვლის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – უძრავი ქონების ნაწილის მესაკუთრედ ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ვ. ა-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. ა-ისა და თ. მ-ის მიმართ ქ.თბილისში, დ. მ-ის მე-6 კვარტლის მე-6 კორპუსის მიმდებარედ არსებული 165 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ½-ის მესაკუთრედ ცნობის შესახებ.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 27 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ვ. ა-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, რაც მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 5 თებერვლის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
2004 წლის 4 ოქტომბერს ნ. ა-სა და მ. გ-ას შორის გაფორმდა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება ქ. თბილისში, დ. მ-ის მე-6 კვ.-ის მე-6 კორპუსის მიმდებარედ არსებულ უძრავ ნივთზე. ხელშეკრულების თანახმად, ნ. ა-ს საკუთრებაში გადაეცა ½ წილი მიწის ნაკვეთი (200 კვ.მ) და ½ წილი შენობა-ნაგებობა (მშენებარე) უფლების დამადასტურებელი საბუთის გარეშე. ნასყიდობის საგნის მახასიათებლები იყო – სარეგისტრაციო ზონა თბილისი, სექტორი – დ-ე, კვარტალი №3, ფართობი - 400 კვ.მ, უფლება – საკუთრება.
ქ. თბილისში, დ. მ-ის მე-6 კვ.-ის მე-6 კორპუსის მიმდებარედ არსებული უძრავი ქონება მოიცავდა 400 კვ.მ მიწის ნაკვეთსა და 394,5 კვ.მ შენობა-ნაგებობებს, რაც წარმოადგენდა ნ. ა-ისა და მ. გ-ას თანასაკუთრებას.
2006 წლის 13 მარტს მ. გ-ასა და ნ. ა-ს შორის გაფორმდა უძრავი ქონების გაყოფის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, მ. გ-ას მიეკუთვნა შენობა-ნაგებობა 186,75 კვ.მ საერთო სასარგებლო ფართით პირველ სართულზე, ხოლო ნ. ა-ნს – შენობა-ნაგებობა 13,87 კვ.მ საერთო სასარგებლო ფართობით პირველ სართულზე და 193,68 კვ.მ მეორე სართულზე, ანუ სულ 207,75 კვ.მ. მიწა კვლავ დარჩა საერთო სარგებლობაში.
2010 წლის 9 სექტემბერს ნ. ა-მა განცხადებით მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურს და მოითხოვა უძრავი ნივთის დაყოფის საფუძველზე საკუთრების უფლების რეგისტრაცია სადავო უძრავ ნივთზე. 2010 წლის 16 ნოემბრის განცხადების საფუძველზე, ნ. ა-მა მოითხოვა რეგისტრირებულ მონაცემებში უფლების სუბიექტისა და ობიექტის საიდენტიფიკაციო მონაცემების ცვლილებების რეგისტრაცია ქ.თბილისში, მდებარე დ. მ-ის მე-6 კვარტლის №6ა შენობაზე.
ზემოაღნიშნული განცხადების საფუძველზე, საცხოვრებელ სახლს მიენიჭა ნომერი – ქ. თბილისი, დ. მ-ის 6 კვ. შენობა 6-ა, საერთო ფართი 235 კვ.მ საიდენტიფიკაციო კოდი №...... (235 კვ.მ), ხოლო, დარჩენილი მიწის ნაკვეთი 165 კვ.მ ცალკე საიდენტიფიკაციო კოდით – №....... (165 კვ.მ) დარეგისტრირდა – ქ. თბილისში, დ. მ-ის მე-6 კვარტლის მე-6 კორპუსის მიმდებარედ.
ამჟამად, ქ.თბილისში, დ. მ-ის VI კვარტლის მე-6 კორპუსის მიმდებარედ უძრავი ნივთი (საკადასტრო კოდით №........ დაზუსტებული ფართი 165 კვ.მ), წარმოადგენს ნ. ა-ის საკუთრებას
რაც შეეხება ნ. ა-ის საკუთრებაში არსებულ ქ.თბილისში, დ. მ-ის მე-6 კვ-ის №6-ა-ში მდებარე უძრავ ქონებას, საკადასტრო კოდით , მის ½ ნაწილზე ნ. ა-თან ერთად, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 21 თებერვლის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, თანამესაკუთრედ ცნობილია თ მ-ე.
თ. მ-სა და ნ. ა-ს შორის 1990 წლიდან რეგისტრირებული ქორწინება 2010 წლის 1 მარტს შეწყდა.
თ. მ-ს საკუთრებაში არ გააჩნია ისეთი უძრავი ნივთი, რომელზეც შესაძლებელია, მიექცეს იძულებითი აღსრულება 12 000 აშშ დოლარის .ვ ა-ის სასარგებლოდ გადახდასთან დაკავშირებით.
სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ .ნ ა-ის მიერ შეძენილი ქ.თბილისში, დ. მ-ის VI კვარტლის მე-6 კორპუსის მიმდებარედ, საკადასტრო კოდით № 165 კვ.მ დაზუსტებული ფართი წარმოადგენს ნ. ა-ის და თ. მ-ის თანასაკუთრებას.
პალატამ აღნიშნა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლი შეიცავს ზოგად დებულებას მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების თაობაზე. კონკრეტულ შემთხვევაში, მტკიცების ტვირთის განაწილების წესი პირდაპირ რეგულირდება გამოსაყენებელი მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმით – სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლით.
ამდენად, აღნიშნული მუხლი ადგენს კანონისმიერ პრეზუმფციას იმის შესახებ, რომ მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილ ქონებაზე ვრცელდება თანასაკუთრების რეჟიმი. შესაბამისად, საწინააღმდეგოს მტკიცების ტვირთი აწევს იმ მხარეს, რომელიც მიუთითებს საკუთრების სხვაგვარ რეჟიმზე.
მოცემულ შემთხვევაში სასამართლომ დაადგინა, რომ სადავო უძრავი ქონება შეძენილ იქნა 2004 წლის 4 ოქტომბერს, თ. მ-ისა და ნ. ა-ს შორის რეგისტრირებული ქორწინების განმავლობაში, რაც პალატას საფუძველს აძლევს ვარაუდისთვის, რომ საწინააღმდეგოს დამტკიცებამდე სადავო ქონებაზე გაავრცელოს მეუღლეთა თანასაკუთრების რეჟიმი (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1158.1 მუხლი).
ამდენად, ასეთ შემთხვევაში, სადავო გარემოების მტკიცების ტვირთი ეკისრება ნ. ა-ს.
პალატამ მიიჩნია, რომ აპელანტმა ნ. ა-მა ვერ შეძლო სათანადო მტკიცებულებებით მის მიერ მითითებული იმ ფაქტობრივი გარემოებების დადასტურება, რომ სადავო უძრავი ქონება შეიძინა მამამისმა, რა დროსაც იგი ფაქტობრივად აღარ იმყოფებოდა თ. მ-სთან ქორწინებაში.
აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ კი, საქმის მასალებში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდება, რომ სადავო უძრავი ქონების შეძენის მომენტისთვის თ. მ-ე და ნ. ა-ი ცხოვრობდნენ ერთად და ეწეოდნენ ერთობლივ საოჯახო საქმიანობას.
საქმეში წარმოდგენილი გაზეთ „სიტყვა და საქმის“ ნომრების, საჯარო რეესტრში თ. მ-სა და ნ. ა-ის მიერ წარდგენილი განცხადებების, ასევე, მოწმეთა ჩვენებების ერთობლივი შეფასების შედეგად, პალატამ დაადგინა, რომ რეგისტრირებულ ქორწინებაში მყოფი თ. მ-ე და ნ. ა-ი სადავო უძრავი ქონების შეძენის მომენტისთვის ცხოვრობდნენ ერთად და ეწეოდნენ ერთობლივ საოჯახო საქმიანობას.
პალატამ სადავო გარემოების დადგენილად ცნობისათვის დამატებით მიუთითა აბსოლუტურად იდენტურ დავაზე. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 21 თებერვლის კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილების თანახმად, თ. მ-ე ცნობილ იქნა ნ. ა-ის საკუთრებაში რიცხული ქ.თბილისში, დ. მ-ის მე-6 კვარტლის №6ა-ში (საკადასტრო კოდი N.....) მდებარე საცხოვრებელი ბინის ½ წილზე მესაკუთრედ. აღნიშნულ დავაში სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ნ. ა-ის მიერ 2004 წელს ნაყიდი ქ.თბილისში, დ. მ-ის მე-6 კვარტლის №6 კორპუსის მიმდებარედ №6-ა-ში მდებარე (საკადასტრო კოდით...... ) უძრავი ქონება, შეძენილი იყო თ. მ-სთან რეგისტრირებული ქორწინებისა და თანაცხოვრების პერიოდში.
პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 1151-ე, 1152-ე მუხლებზე, 1158-ე მუხლის პირველი ნაწილზე და განმარტა, რომ უძრავ ქონებაზე მეუღლეთა თანასაკუთრების წარმოშობის საფუძველია მეუღლეთა მიერ ამ ქონების შეძენა ქორწინების განმავლობაში. არ არის აუცილებელი, შეძენაში მეორე მეუღლის დამოუკიდებელი შემოსავლით მონაწილეობა და შეძენილის ორივე მეუღლის სახელზე საკუთრების უფლებით აღრიცხვა. მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლომ დაადგინა, რომ სადავო ქონება შეძენილია თ. მ-ის და ნ. ა-ის რეგისტრირებული ქორწინების პერიოდში და, შესაბამისად, წარმოადგენს მათ თანასაკუთრებას. ის გარემოება, რომ თ. მ-ს მის შეძენაში მონაწილეობა არ მიუღია, არ ნიშნავს იმას, რომ მას თანასაკუთრების უფლება სადავო ქონებაზე არ მოუპოვებია.
რაც შეეხება აპელანტის წარმომადგენლების მიერ სასამართლო პრაქტიკიდან მოხმობილ პრეცედენტს (საქმე №2ბ/500–09), სააპელაციო პალატამ აღინიშნა, რომ მითითებული საქმე განხილულია სააპელაციო სასამართლოს ამავე შემადგენლობის მიერ და ამ საქმეზე სააპელაციო პალატის მიერ 2009 წლის 27 მაისს გამოტანილი გადაწყვეტილებაზე მხარის მიერ წარდგენილი საკასაციო საჩივარი უზენაესი სასამართლოს განჩინებით დაუშვებლად იქნა ცნობილი. ამასთან, ხსენებულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები არსებითად განსხვავდება მოცემული დავისგან, კერძოდ, იმ საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილებით დადგენილი იყო, რომ მხარეთა შორის 1992 წლის იანვრიდან ქორწინება ფაქტობრივად შეწყდა, ისინი ცალ-ცალკე ცხოვრობდნენ და აღარ ეწეოდნენ საერთო მეურნეობას, თუმცა იურიდიულად მათ განქორწინება მხოლოდ 2005 წელს გააფორმეს. ასეთ პირობებში 1996 წელსა და 2003 წელში ერთ-ერთი მეუღლის მიერ შეძენილ ქონებაზე სააპელაციო სასამართლომ მეუღლეთა თანასაკუთრების რეჟიმი არ გაავრცელა.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ნ. ა-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ ქორწინების განმავლობაში მეუღლეთა შორის შეძენილ ქონებაზე თანასაკუთრების რეჟიმის დაწესებით, კანონმდებელი ხელმძღვანელობს იმ ვარაუდით, რომ როგორც წესი, ასეთი ქონება იქმნება მეუღლეთა ერთობლივი სახსრებით, საოჯახო მეურნეობის ერთობლივი გაძღოლითა და ერთობლივი შრომით.
მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ სადავო ქონების შეძენაში (შექმნაში) კასატორს ყოფილ მეუღლეს არა მხოლოდ მატერიალური მონაწილეობა არ მიუღია (ანუ ეს ქონება არ არის შეძენილი მხარეთა ერთობლივი სახსრებით), არამედ ქონების შეძენის მომენტისათვის არ არსებობდა არც სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლის მეორე ნაწილით გათვალისწინებული საგამონაკლისო გარემოებები, რადგან 2004 წლის იანვრიდან მხარეებს შორის ქორწინება ფაქტობრივად შეწყვეტილი იყო, ისინი ცალ-ცალკე ცხოვრობდნენ და აღარ ეწეოდნენ საერთო მეურნეობას.
სააპელაციო სასამართლო აღნიშნული პრაქტიკის გვერდის ავლით შეეცადა დაესაბუთებინა მისი გადაწყვეტილების სამართლიანობა და ყურადღება არ გაამახვილა იმ ფაქტზე, რომ თ.მ-ე არ ეწეოდა იმ პერიოდში არანაირ საოჯახო საქმიანობა, არანაირი წვლილი არ შეუტანია ნ.ა-ის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაში.
აღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, სასამართლომ მოწმეთა ჩვენებების საფუძველზე, მიკერძოებულად და ცალსახად არასწორად განმარტა ზემოაღნიშნული მუხლი, რის გამოც საქმეში არსებულ უტყუარ მტკიცებულებებს გვერდი აუარა და ისე მიიღო გადაწყვეტილება, რაც მიღებული გადაწყვეტილების უპირობო გაუქმების საფუძველია.
სასამართლო დაეყრდნო გაზეთ „სიტყვა და საქმის“ 2003-2007 წლის ნომრების ასლებზე საკონტაქტო რეკვიზიტებად მითითებულ ტელეფონის ნომრებს. საქმეში არ არის წარმოდგენილი და სასამართლო სხდომებზე არ წარმოდგენილა პირდაპირი მტკიცებულება, რომელიც ადასტურებს განცხადებაში მითითებული ნომრების კუთვნილების ფაქტს. ასევე სასამართლოსთვის ცნობილია ის ფაქტი, რომ მითითებულ გაზეთში განცხადების განთავსება შეუძლია ნებისმიერ ადამიანს და განმცხადებლის იდენტობის დადგენა შეუძლებელია.
სასამართლომ არასწორად გაიზიარა 2007 წელს თ. მ-ის მიერ საჯარო რეესტრში წარდგენილი განცხადებები, სადაც საკონტაქტო ინფორმაციის სახით თ.მ-ე მიუთითებს იგივე საკონტაქტო ნომრებს. ასევე, 2004 წლის 18 მარტს თ. მ-ის მიერ ზ. ხ-ის მიმართ შედგენილი ვალის აღიარების ხელწერილი, რომლითაც თ.მ-ე თავის მისამართად უთითებს გ. გ-რ №22-22-ს, სადაც ცხოვრობდა ნ. ა-თან ერთად, ვიდრე შეიძენდნენ დ. მ-ში მდებარე ბინას.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 31 მარტის განჩინებით ნინა ავალიანის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ნ. ა-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ნ. ა-ს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2014 წლის 24 მარტის №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ნ. ა-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. კასატორ ნ. ა-ის (პირადი №.......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2014 წლის 24 მარტის №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: თ. თოდრია
პ. ქათამაძე
