საქმე №ას-308-290-2014 24 ივლისი, 2014 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - ნ. ლ-ე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - მ. ო-ა (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 5 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - ვალდებულების გაუქმების შესახებ ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, გადახდის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუქმება, ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ. ლ-მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ. ო-ს მიმართ ნ. და გ. ლ-ების წარმომადგენელ ი. ნ-სა და მ. ო-ს შორის 2012 წლის 14 აგვისტოს გაფორმებული ვალდებულების გაუქმების შესახებ ხელშეკრულების ბათილად ცნობის, გ. და ნ. ლ-ებსა და მ. ო-ს შორის 2010 წლის 20 სექტემბერს გაფორმებული უძრავი ქონების გადახდის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუქმების, ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მ. ო-ს მიერ გადახდილი თანხის მის მიერვე მიყენებული ზიანის ოდენობაში გაქვითვისა და მოპასუხისათვის ზიანის დარჩენილი თანხის - 70745 აშშ დოლარის დაკისრების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

2010 წლის 20 სექტემბერს ნ. და გ. ლ-ებსა და მ. ო-ს შორის ქ.ქობულეთში, ა-ის გამზირის N128-ში მდებარე 1309 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე დაიდო გადახდის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც შემძენმა იკისრა ვალდებულება, 150000 აშშ დოლარი გადაეხადა 2011 წლის 30 დეკემბრამდე. მოპასუხეს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხა არ გადაუხდია, რაც ხელშეკრულების გაუქმების საფუძველია, გარდა აღნიშნულისა, მიუხედავად ხელშეკრულებაში არსებული პირდაპირი მითითებისა ნასყიდობის საგანზე, საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში მ.ო-ს საკუთრებად აღირიცხა ასევე 195,30 კვ.მ შენობა-ნაგებობა.

საჯარო რეესტრიდან მიღებული ინფორმაციით გაირკვა, რომ მოპასუხეს 2012 წლის 14 აგვისტოს წარდგენილი აქვს დოკუმენტი - უძრავი ქონების გადახდის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულების შესახებ, რის თაობაზეც მოსარჩელისათვის ცნობილი არ ყოფილა. 2012 წლის 14 აგვისტოს ხელშეკრულების წარდგენა ადასტურებს იმას, რომ მ.ო-ა არ აპირებს ნასყიდობის თანხის გადახდას. თავად სადავო ხელშეკრულებაზე გამყიდველებს ხელი არ მოუწერიათ, მათი სახელით ხელს აწერს ი.ნ-ე, თუმცა ხელშეკრულებას არ ერთვის ი.ნ-ის უფლებამოსილების დამადასტურებელი დოკუმენტი, ამასთანავე, ნ. და გ. ლ-ებს ამგვარი უფლებამოსილება არავისთვის მიუნიჭებიათ.

მ. ო-მ გადახდის განვადებით შეძენილი უძრავი ქონება, საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის შემდეგ, სს „თ-ის“ სასარგებლოდ დატვირთა იპოთეკით 250000 აშშ დოლარის სესხად მიღების მიზნით, ამასთანავე, ის, როგორც მესაკუთრე, ფლობდა ქონებას და აქირავებდა მას იმგვარად, რომ საგნის ღირებულება სრულად არ ჰქონია გადახდილი. აღნიშნულით მოპასუხე იღებდა შემოსავალს, რომელიც ნ.ლ-ს უნდა მიეღო. ზაფხულის პერიოდში, ქ.ქობულეთში, ა-ის გამზირზე მდებარე საცხოვრებელი ფართის გაქირავების შემთხვევაში, საშუალო დღიური თანხა 700 ლარს შეადგენს, რაც მოსარჩელის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს მ.ო-ს.

მოსარჩელის განმარტებით, მიუხედავად შემძენის მიერ ვალდებულების ნაწილობრივ შესრულებისა, მან ვალდებულების შეუსრულებელი ნაწილის მიმართ დაკარგა ინტერესი.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით მოითხოვა:

არასწორია მოსარჩელის მტკიცება, რომ ნასყიდობის საფასური შემძენს არ გადაუხდია, თანხის გადახდის ფაქტს ადასტურებს მხარეთა შორის დადებული მორიგების ხელშეკრულება, თანხის მიღების ხელწერილი, სს „პ-ის“ მიერ გაცემული ცნობები და მოსარჩელის მიერვე წარმოდგენილი საბანკო ანგარიშის ამონაწერი. საცხოვრებელი სახლი შემძენის მიერ მართლაც დატვირთულია იპოთეკით, მაგრამ არა იმ ოდენობით თანხის მისაღებად, რასაც მოსარჩელე მიუთითებს, არამედ 50000 აშშ დოლარის უზრუნველსაყოფად, საიდანაც დარჩენილი დავალიანება 25604 აშშ დოლარს შეადგენს.

ასევე არასწორია მოსარჩელის მსჯელობა 2012 წლის 14 აგვისტოს ვალდებულების გაუქმების შესახებ ხელშეკრულების გაყალბებისა და იმ ფაქტის თაობაზე, რომ საჯარო რეესტრში წარდგენილი განცხადების სარეგისტრაციო დოკუმენტს გამყიდველი მხარის უფლებამოსილი წარმომადგენლის მინდობილობა არ ერთვის.

2012 წლის 13 აგვისტოს მხარეთა შორის გაფორმდა ხელშეკრულება მორიგების შესახებ, რომლითაც დასტურდება, რომ მოპასუხის დარჩენილი დავალიანება 41000 აშშ დოლარს შეადგენდა, ამ თანხიდან შემძენმა ნაღდი ანგარიშსწორების გზით გადაუხადა გამყიდველს 1000 აშშ დოლარი და ეს გარემოება დასტურდება ხელწერილით, ხოლო დარჩენილი დავალიანება დაიფარა 2012 წლის 14 აგვისტოს ნ.ლ-ის პირად ანგარიშზე უნაღდო ანგარიშსწორების გზით შეტანით.

ნასყიდობის თანხის სრულად გადახდის გამო, 2012 წლის 14 აგვისტოს გ. და ნ. ლ-ების წარმომადგენელმა და მოპასუხემ მიმართეს საჯარო რეესტრს ერთობლივად უძრავ ქონებაზე ვალდებულების გაუქმების თაობაზე.

გაუგებარია ასევე მოსარჩელის მსჯელობა გარიგების საგნად შენობა-ნაგებობის არასწორად მიჩნევის თაობაზე, რადგანაც გადახდის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულებაში ამ ნაგებობის თაობაზე პირდაპირაა მითითებული, ხოლო რაც შეეხება მოსარჩელის მტკიცებას, რომ მ.ო-ა ქონების რეალიზაციის მიზნით განცხადებას ავრცელებს გაზეთ „სიტყვა და საქმეში“ ეს ფაქტი არ არის დადასტურებული საქმეში არსებული მტკიცებულებებით.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 7 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 5 თებერვლის განჩინებით ნ. ლ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 7 ოქტომბრის გადაწყვეტილება, ამავე განჩინებით ნ. ლ-ს მ. ო-ს სასარგებლოდ დაეკისრა ადვოკატის მომსახურებისათვის გადახდილი ხარჯის - 700 ლარის ანაზღაურება შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2010 წლის 20 სექტემბერს ნ. ლ-ს, გ. ლ-ს და მ. ო-ს შორის დაიდო უძრავი ქონების განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც გ. ლ-მ და ნ. ლ-მ მათ საკუთრებაში რიცხული ქ.ქობულეთში, ა-ის გამზირის №282-ში მდებარე უძრავი ქონება მიჰყიდეს მ. ო-ს. ხელშეკრულების თანახმად, ნასყიდობის საგნის მთლიანი ღირებულება განისაზღვრა 150000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარით. ხელშეკრულების გაფორმებისას მ. ო-ს გადახდილი ჰქონდა 46500 აშშ დოლარი, ხოლო დარჩენილი ნასყიდობის თანხის გადახდა უნდა განხორციელებულიყო შემდეგი გრაფიკით: 2010 წლის 30 ოქტომბერს მყიდველს უნდა გადაეხადა 33500 აშშ დოლარი, ხოლო 2011 წლის 30 დეკემბერს - 70000 აშშ დოლარი.

მოპასუხემ 2010 წლის 20 სექტემბრის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხის გადახდის გრაფიკი დაარღვია, მაგრამ საქმეში წარმოდგენილი მორიგების შესახებ ხელშეკრულების თანახმად, 2012 წლის 13 აგვისტოს მხარეები შეთანხმდნენ 2010 წლის 20 სექტემბერს დადებული უძრავი ქონების განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე პირობების განსაზღვრის თაობაზე. მორიგების ხელშეკრულების 2.1. პუნქტის თანახმად, 2012 წლის 13 აგვისტოსათვის მოპასუხის დარჩენილი დავალიანება შეადგენდა 41000 აშშ დოლარს. აღნიშნული თანხიდან 1000 აშშ დოლარი მ. ო-მ ნაღდი ანგარიშსწორებით პირადად გადასცა ნ. ლ-ს, რასაც არ უარყოფდა არც აპელანტი (მოსარჩელეც), ხოლო დარჩენილი 40000 აშშ დოლარი 2012 წლის 14 აგვისტოს მოპასუხემ შეიტანა ნ. ლ-ის პირად ანგარიშზე სს „პ-ში“. უნაღდო ანგარიშსწორების ფაქტი სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქმეში წარმოდგენილი საბანკო ამონაწერისა და სს „პ-ის“ მიერ გაცემული ცნობის საფუძველზე. ამდენად, მ. ო-ს მიერ 2010 წლის 20 სექტემბრის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული უძრავი ქონების ნასყიდობის საფასურის - 150000 აშშ დოლარის სრულად გადახდის ფაქტი დადგენილად იქნა მიჩნეული სასამართლოს მიერ.

2012 წლის 14 აგვისტოს გ. და ნ. ლ-ების წარმომადგენელ ი. ნ-სა და მ. ო-ს შორის შედგა ვალდებულების გაუქმების შესახებ ხელშეკრულება, რის საფუძველზეც გაუქმდა საჯარო რეესტრში დაფიქსირებული ვალდებულება.

საჯარო რეესტრიდან გამოთხოვილი მტკიცებულებებით დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ 2012 წლის 14 აგვისტოს ხელშეკრულების გაფორმებისას სარეგისტრაციო ორგანოში წარდგენილი იყო ი. ნ-ის სახელზე ნ. ლ-სა და გ. ლ-ის მიერ გაცემული მინდობილობები, რომელთა თანახმადაც ი. ნ-ს გააჩნდა უფლებამოსილება, ყოფილიყო როგორც ნ. ლ-ის, ასევე გ. ლ-ის წარმომადგენელი ყველა ორგანიზაცია-დაწესებულებაში, მათ შორის საჯარო და სამოქალაქო რეესტრის სამსახურებში და შეესრულებინა ყველა საჭირო მოქმედება და პროცედურა, რაც დადგენილი იყო მოქმედი კანონმდებლობით. ამდენად, სასამართლოს შეფასებით, ი. ნ-ს სრული უფლებამოსილება გააჩნდა, ხელი მოეწერა ვალდებულების გაუქმების თაობაზე 2012 წლის 14 აგვისტოს შედგენილ ხელშეკრულებაზე, მით უმეტეს მაშინ, როცა დადგენილი იყო, რომ 2012 წლის 14 აგვისტოსათვის უკვე შესრულებული იყო მ. ო-ს მიერ ვალდებულება სრულად და არსებობდა საჯარო რეესტრში აღნიშნული ვალდებულების გაუქმების საფუძველი.

დადგენილად იქნა ასევე მიჩნეული, რომ გ. ლ-მ მისი ყველა მოთხოვნის უფლება, რომელიც გამომდინარეობდა ქ.ქობულეთში, ა-ის №282-ში მდებარე უძრავი ქონებიდან, დაუთმო ნ. ლ-ს.

აპელანტი (მოსარჩელე) ნ. ლ-ე სადაოდ ხდიდა მოპასუხესთან 2010 წლის 20 სექტემბერს გაფორმებულ გადახდის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულებას და 2012 წლის 14 აგვისტოს ვალდებულების გაუქმების შესახებ ხელშეკრულებას, რომლის ბათილად ცნობის საფუძვლად მიუთითებდა სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლზე.

პალატამ მიუთითა ამავე კოდექსის 50-ე მუხლზე და განმარტა, რომ გარიგება ნების თავისუფალი გამოვლენაა, რომელიც მისი მონაწილე მხარეების განსჯის შედეგია, რომელთაც გაცნობიერებული აქვთ მისი შედეგები და შესაძლო სამომავლო რისკები. მონაწილის მიერ შესრულებული ხელმოწერა ასახავს ამ უკანასკნელის ნებას, შევიდეს სამოქალაქო სამართლებრივ ურთიერთობაში შეთანხმებული პირობებით და აღიჭურვოს შესაბამისი უფლება-მოვალეობებით.

სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 327-ე, 54-ე, 505-ე, 508-ე მუხლებით და რადგანაც 2010 წლის 20 სექტემბერს მხარეებს შორის გაფორმებულ გადახდის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულებაში არ ყოფილა შეთანხმება თანხის გადაუხდელობის გამო გამყიდველი მიერ ხელშეკრულებაზე უარის თქმისა და მხარეთათვის მიღებული შესრულების დაბრუნებაზე (სკ 508-ე მუხლი), ამასთან, ვინაიდან მყიდველს ნასყიდობის ფასი სრულად ჰქონდა გადახდილი, მიიჩნია, რომ არ არსებობდა ნ. ლ-ის მიერ ხელშეკრულებაზე უარის თქმის საფუძველი.

2012 წლის 14 აგვისტოს ვალდებულების გაუქმების შესახებ ხელშეკრულებასთან დაკავშირებით პალატამ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა არც ამ გარიგების ბათილად ცნობის სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლით გათვალისწინებული წინაპირობები, რადგანაც მხარეებს შორის ვალდებულების გაუქმების შესახებ ხელშეკრულება დაიდო სწორედ წარმომადგენლის მიერ, რომელსაც აღნიშნული უფლებამოსილება, სამოქალაქო კოდექსის 103-ე მუხლისა და 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მინიჭებული ჰქონდა მინდობილობის საფუძველზე.

გაზიარებულ იქნა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობა მოპასუხისათვის ზიანის სახით 70745 აშშ დოლარის დაკისრებაზე უარის თქმის თაობაზეც, რადგანაც, სასამართლოს შეფასებით, სამოქალაქო კოდექსის 394-ე და 412-ე მუხლების თანახმად, პირს ზიანის ანაზღაურება ეკისრება, თუ არსებობს ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების პირობები, უპირველესად კი, თუ სახეზეა ზიანი, რომელიც შეიძლება წარმოიშვას ერთ-ერთი მხარის მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობით ან არაჯეროვანი შესრულებით. „სახელშეკრულებო“ ზიანი შეიძლება მიყენებული იქნას ხელშეკრულებიდან წარმოშობილი ვალდებულების, კანონის ან ადმინისტრაციული აქტის შეუსრულებლობით. პირს ზიანის ანაზღაურება დაეკისრება, თუ არსებობს ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების პირობები, კერძოდ, თუ სახეზეა ზიანი, ზიანი მიყენებულია მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებით, მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებასა და ზიანს შორის არსებობს მიზეზობრივი კავშირი და ზიანის მიმყენებელს მიუძღვის ბრალი. სამოქალაქო-სამართლებრივ პასუხისმგებლობას ახასიათებს ზიანის მიმყენებლის ბრალეულობის პრეზუმფციის პრინციპი. ზიანის მიმყენებელი მიიჩნევა ბრალეულად, თუ არ დაამტკიცებს მისი ბრალის არარსებობის ფაქტს. ამის შესაბამისადვე ხდება მტკიცების ტვირთის განაწილება დაზარალებულსა და ზიანის მიმყენებელს შორის: დაზარალებული მიმართავს რა სასამართლოს ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით, ვალდებულია, დაამტკიცოს ზიანის მიყენების ფაქტი, ასევე მიზეზობრივი კავშირის არსებობა ზიანის მიმყენებლის ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის, თავის მხრივ, ზიანის მიმყენებელმა უნდა დაამტკიცოს მის ქმედებაში მართლწინააღმდეგობისა და ბრალის არარსებობა.

გაზიარებულ იქნა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა მ. ო-ს მიერ ვალდებულების დარღვევისა და, მით უმეტეს, ვალდებულების დარღვევიდან გამომდინარე მოსარჩელისათვის ზიანის მიყენების ფაქტი.

პალატის განმარტებით, სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა ეფუძნება დისპოზიციურობის პრინციპს, რაც გულისხმობს მხარეთა თავისუფლებას, განკარგონ თავისი მატერიალური და საპროცესო უფლებები. აღნიშნული პრინციპის გამოხატულებაა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლი, ამავე კოდექსის მე-4 მუხლით კი, დადგენილია, რომ სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრობითობის საფუძველზე.

სააპელაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლით დადგენილი წესით საქმის მასალების შესწავლის შედეგად გაიზიარა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს დასკვნა, რომ ნ. ლ-ის სარჩელი იყო უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელი, შესაბამისად, არც მისი სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების წინაპირობები არსებობდა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, პალატამ საფუძვლიანად მიიჩნია მ. ო-ს შუამდგომლობა სააპელაციო წესით საქმის განხილვის გამო ადვოკატის მომსახურების ხარჯის ანაზღაურების თაობაზე, ხოლო საქალაქო სასამართლოში მოპასუხის მიერ გაღებული ადვოკატის მომსახურების ხარჯის ანაზღაურებაზე მოწინააღმდეგე მხარეს ეთქვა უარი იმ საფუძვლით, რომ მას კერძო საჩივრით არ გაუსაჩივრებია ამ საკითხის თაობაზე ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 15 ნოემბრის განჩინება, რომლითაც მას უარი ეთქვა დამატებითი გადაწყვეტილების გამოტანაზე.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ლ-მ, მოითხოვა მისი გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

სასამართლომ მტკიცებულებათა შეფასებისას დაარღვია კანონი, მან განვრცობით განმარტა მხარეთა შორის 2010 წლის 20 სექტემბრის ხელშეკრულების მე-2 მუხლი, ასევე განვრცობით განმარტა მორიგების შესახებ ხელშეკრულება და მხარეს მიაკუთვნა 195,30 კვ.მ შენობა-ნაგებობა, რაც ნასყიდობის საგანს არ წარმოადგენდა. სააპელაციო სასამართლო განჩინებაში უთითებს „ნასყიდობის საგნის მთლიან ღირებულებას“, რაც არ წარმოადგენს კანონის ანალოგიის ან განვრცობითი განმარტების გამოყენებას, არამედ ხელშეკრულების პირობის ანალოგიით გამოყენებაა. აღნიშნულის გამო, მხარეს მიეკუთვნა ნივთი, რაც მას ხელშეკრულებით არ შეუძენია. სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლის დეფინიციიდან გამომდინარე, სასამართლოს არ ჰქონდა უფლებამოსილება, შემძენისათვის მიეკუთვნებინა ხელშეკრულებაში არარსებული ქონება, მით უფრო, როდესაც შემძენს შეგებებული ან დამოუკიდებელი სარჩელით არ მიუმართავს სასამართლოსათვის.

ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებს არ დაუდგენიათ ფაქტობრივი გარემოება, თუ რა დროიდან წარმოეშვა მ.ო-ს საკუთრების უფლება უძრავ ქონებაზე, მაშინ, როდესაც სამოქალაქო კოდექსი ნასყიდობის საგანზე უფლებას წარმოშობილად ფასის სრულად გადახდის შემდგომ ითვალისწინებს. სასამართლოს მიერ დაკითხული მოწმეების ჩვენებით უდავოდ დასტურდება, რომ 2010 წლიდან 2013 წლამდე მ.ო-ა სადავო ქონებას აქირავებდა დამსვენებლებზე და თავადვე იღებდა შემოსავალს. 2010 წლის 20 სექტემბრის ხელშეკრულება კი არ ითვალისწინებდა შემძენის მიერ ნასყიდობის საფასურის გადახდას ნივთის გაქირავებით მიღებული თანხით. ამ გარემოებაზე და ამგვარი გაქირავებით მიღებული ზიანის ანაზღაურებაზე სასამართლოებს საერთოდ არ უმსჯელიათ.

სასამართლომ დაუსაბუთებლად არ გაიზიარა მოსარჩელის მსჯელობა, რომ 2012 წლის 13 აგვისტოს მორიგების შესახებ ხელშეკრულების თავფურცელი, რომელიც წარმოადგენს ორგვერდიან დოკუმენტს, შეცვლილია, სასამართლომ ამ დოკუმენტის გაზიარებით არა თუ 2010 წლის 20 სექტემბრის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ნასყიდობის ფასი შეამცირა, არამედ შეცვალა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხის გადახდის პირობები.

2010 წლის 20 სექტემბრის ხელშეკრულება ითვალისწინებდა თანხის გადახდის შესაძლებლობას როგორც ნაღდი, ისე უნაღდო ანგარიშსწორების გზით. ნაღდი ანგარიშსწორებისას სავალდებულო იყო თანხის გადაცემის თაობაზე მხარეთა მიერ ხელმოწერილი გარიგების არსებობა. მოპასუხე 150000 აშშ დოლარის გადახდის დამადასტურებელი ვერც საბანკო ამონაწერი და ვერც ნაღდი ანგარიშსწორებით თანხის გადაცემის დამადასტურებელი ხელწერილი ვერ წარმოადგინა, რადგანაც მას ნასყიდობის საფასური არ გადაუხდია.

სასამართლომ არასწორად გაიზიარა მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი მორიგების ხელშეკრულებაში მითითებული გარემოებები. იმ შემთხვევაში, თუ ეს ხელშეკრულება რაიმე სახით ცვლიდა გადახდის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულების პირობებს, მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად უნდა ყოფილიყო შედგენილი, ამავე წესით უნდა ყოფილიყო შედგენილი სადავოდ გამხდარი 2012 წლის 14 აგვისტოს ვალდებულების გაუქმების შესახებ ხელშეკრულება, რომელიც არც სანოტარო და არც საჯარო რეესტრში დადგენილი წესით არაა დამოწმებული.

სადავო 2012 წლის 14 აგვისტოს ხელშეკრულებაში 195,30 კვ.მ შენობა-ნაგებობა ჩამატებულია. სწორედ საჯარო რეესტრის მეშვეობით მოპოვებული ეს ხელშეკრულება გახდა სარჩელის აღძვრის ერთ-ერთი წინაპირობა. ხელშეკრულება არ არის ხელმოწერილი გამყიდველი მხარის მიერ, არამედ მასზეა გ. და ნ. ლ-ების წარმომადგენლის ხელმოწერა. როგორც მოგვიანებით გაირკვა, 2012 წლის 14 აგვისტოს ხელშეკრულების საჯარო რეესტრში წარდგენისას მას ასევე ერთვოდა ხელმომწერი პირის სახელზე ლ-ების მიერ გაცემული მინდობილობა, თუმცა სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ გ. და ნ. ლ-ებს რწმუნებულისათვის არ მიუნიჭებიათ 195,30 კვ.მ უძრავი ქონების მ.ო-სათვის დამატებით მიყიდვის უფლებამოსილება. გარდა ზემოაღნიშნულისა, 2012 წლის 14 აგვისტოს ხელშეკრულებაში 195,30 კვ.მ უძრავი ქონების ჩამატებით აშკარად იცვლება ნასყიდობის ხელშეკრულების მე-2 პუნქტი, რაც სადავო გარიგების სანოტარო წესით დამოწმების აუცილებლობას განაპირობებდა. ამავე ხელშეკრულებით დასტურდება ის გარემოებაც, რომ მ. ო-ა კასატორს აღარ გადაუხდიდა სარჩელით მოთხოვილ თანხას, რის გამოც მოითხოვდა მოსარჩელე 2012 წლის 14 აგვისტოს ხელშეკრულების ბათილად ცნობას, 2010 წლის 20 სექტემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუქმებასა და მხარეთა ურთიერთმოთხოვნის გაქვითვას.

სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია მ. ო-ს მეუღლე კ. ხ-ს მიერ კასატორის ანგარიშზე შეტანილი თანხები წარმოადგენდა თუ არა ნასყიდობის თანხის გადახდას, მიუხედავად იმისა, რომ ეს საკითხი მხარემ სააპელაციო საჩივრით სადავოდ გახადა. კ.ხ-ს მიერ გადარიცხული თანხები რეალურად, წარმოადგენდა კასატორის ქონების მოპასუხის მიერ გაქირავების გამო გაწეულ კომუნალურ ხარჯსა და დამხმარე პერსონალისათვის გადასახდელ თანხებს, გარდა აღნიშნულისა, კ.ხ-ს მიერ თანხის მოსარჩელის ანგარიშზე შეტანა ვერ იქნება მიჩნეული ნ.ო-ს მიერ ვალდებულების შესრულებად, რადგანაც ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, საგნის ღირებულების გადახდა მხოლოდ შემძენის მიერ უნდა განხორციელებულიყო. ამდენად, მიუხედავად შემძენის მიერ ვალდებულების ნაწილობრივ შესრულებისა, სამოქალაქო კოდექსის 508-ე მუხლის შესაბამისად, გამყიდველმა შეუსრულებელი ვალდებულების მიმართ დაკარგა ინტერესი.

გარდა აღნიშნულისა, სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინებით აპელანტს მოწინააღმდეგე მხარის სასარგებლოდ დააკისრა იურიდიული მომსახურების გამო გაწეული ხარჯი - 700 ლარი. ამ შემთხვევაში სასამართლომ იხელმძღვანელა არარსებული კანონით და არ გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 44-ე მუხლის „ვ“ ქვეპუნქტი, რომლის თანახმადაც, საქმის განხილვასთან დაკავშირებული ხარჯი არის ადვოკატისათვის სახელმწიფო სალაროდან გადასახდელი თანხები, მ. ო-ს წარმომადგენელი კი, ამავე კოდექსის 47-ე მუხლით გათვალისწინებული სახელმწიფოს ხარჯზე მოწვეული ადვოკატი არ ყოფილა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 2 აპრილის განჩინებით ნ. ლ-ის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ნუგზარ ლორთქიფანიძის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნას მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ნ. ლ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

„სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „მ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ. ლ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე