№ას-326-307-2014 2 ივლისი, 2014 წელი
თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე
საკასაციო საჩივრის ავტორი – სს „ჰ. კ-ა“
მოწინააღმდეგე მხარე – ნ. ჯ-ა
შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორი – ნ. ჯ-ა
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 22 იანვრის გადაწყვეტილება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება
დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2012 წლის 26 ნოემბერს სს „ჰ. კ-ამ“ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე ნ. ჯ-ას მიმართ და მოითხოვა მოპასუხისათვის სს „ჰ. კ-ის“ სასარგებლოდ 15066 ლარის დაკისრება, მათ შორის, მოპასუხის მიერ დაზიანებული ავტომანქანის, „ტოიოტა ჰაილუქსის“ შეკეთების ღირებულება – 10690 ლარი, აგრეთვე, მოპასუხის მიერ კომპანიიდან მიღებული და დაუბრუნებელი თანხა – 4376 ლარი.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 26 ივნისის გადაწყვეტილებით სს „ჰ. კ-ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა:
ნ. ჯ-ას სს „ჰ. კ-ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა 15066 ლარის გადახდა.
პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ.
სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნა:
გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 22 იანვრის განჩინებით ნ. ჯ-ას სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, სს „ჰ. კ-ის“ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა:
ნ. ჯ-ას სს „ჰ. კ-ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა 6376 ლარის გადახდა;
სააპელაციო საჩივარი საოქმო განჩინებების გაუქმების ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.
სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
ნ. ჯ-ა მუშაობდა სს ,,ჰ. კ-ში” ეკონომისტის თანამდებობაზე, 2010 წლის ივნისამდე.
ნ. ჯ-ა და სს ,,ჰ. კ-ის” თანამშრომელი ზ. ლ-ი, საწარმოს დავალებით, 2010 წლის 8 ივნისს იმყოფებოდნენ დასავლეთ საქართველოში, საიდანაც თბილისში ბრუნდებოდნენ სს ,,ჰ-ის’’ სახელზე რეგისტრირებული ავტომანქანით – ,,ტოიოტა ჰაილუქსი”, სახელმწიფო ნომრით ...... , რომლის საჭესთან იჯდა ნ. ჯ-ა. რიკოთის უღელტეხილზე მოძრაობისას, ნ. ჯ-ამ დაარღვია საგზაო მოძრაობის წესები და შეეჯახა შემხვედრი მიმართულებით მოძრავ ავტომანქანას, რის გამოც ნ. ჯ-ა ცნობილ იქნა სამართალდამრღვევად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 125-ე მუხლის მე-10 ნაწილით და შეეფარდა ადმინისტრაციული ჯარიმა 200 ლარი.
სს „ჰ. კ-ას“ (მოიჯარე) და სს ,,ჰ-ს” (მეიჯარე) შორის 2010 წლის 4 ივნისიდან 2010 წლის 4 სექტემბრამდე ვადით გაფორმებული იყო წერილობითი ხელშეკრულება №HEM – 20/1 ავტომანქანაზე – ,,ტოიოტა ჰაილუქსი”, სახელმწიფო ნომრით ......., რაც 2010 წლის 7 ივნისის მიღება-ჩაბარების აქტით გადაეცა სს ,,ჰ-ს”.
მოწმე ა. ს-ის და ვ. თ-ის ჩვენებებით დადგინდა, რომ დაზიანებული ავტომანქანა შეაკეთეს სს ,,ჰ-ის’’ საქმიან ეზოში, რომლის აღდგენაზე მუშაობდნენ თ.ხ-ე და ვ.თ-ი.
2012 წლის 4 ოქტომბრის წერილობითი შეტყობინებით სს ,,ჰ-მა’’ სს ,,ჰ. კ-ისგან” მოითხოვა დაზიანებული ავტომანქანის აღდგენის ხარჯების ანაზღაურება 10690 ლარის ოდენობით (8815 ლარი – სათადარიგო ნაწილების ღირებულება და 1875 ლარი – შრომის დანახარჯი), რაც სს ,,ჰ. კ-ამ” მას აუნაზღაურა 22 ოქტომბერს.
დაზიანებული ავტომანქანის დათვალიერების ოქმი არ შემდგარა და, ასევე, მისი აღდგენის საფასურის განსაზღვრის მიზნით ექსპერტიზა არ ჩატარებულა.
სს ,,ჰ. კ-ა“ სამეურნეო საჭიროებისათვის მიზნობრივად, საქვეანგარიშოდ გასცემდა თანხებს თავის თანამშრომლებზე, რომლებიც შემდგომ საწარმოში წარადგენდნენ ამ თანხის ნაღდი ანგარიშწორებით გახარჯვის დამადასტურებელ დოკუმენტაციას, რაც აღირიცხებოდა სპეციალურ ჟურნალში თანხის გაცემის თარიღის, თანხის გახარჯვის დამადასტურებელი საბუთის სახელწოდების, გახარჯული თანხის ოდენობის, საბუთის წარდგენის თარიღის და წარმდგენი პირის ხელმოწერის მითითებით. ამ თანამშრომლებს შორის იყვნენ მოპასუხე ნ. ჯ-ა და მოწმე ზ. ლ-ი.
საგადახდო დავალებებით დადგინდა, რომ 2010 წლის 8 თებერვლიდან 2010 წლის 24 მარტამდე პერიოდში მოსარჩელე ნ. ჯ-სათვის საქვეანგარიშოდ გადაირიცხა 6350 ლარი.
საგადახდო დავალებებით დადგინდა, რომ საქვეანგარიშოდ თანხები მოსარჩელეს გადარიცხული ჰქონდა აგრეთვე, ზ. ლ-სათვისაც.
მოპასუხე ნ. ჯ-ა ადასტურებდა საქვეანგარიშოდ 6350 ლარის მიღებას, თუმცა მიუთითებდა, რომ ამ თანხის ნაღდი ანგარიშწორებით სრულად გახარჯვის დოკუმენტაცია წარდგენილი იყო საწარმოში.
მოსარჩელე ადასტურებდა ნ. ჯ-სათვის გადარიცხული 6350 ლარიდან საწარმოში 1974 ლარის ნაღდი ანგარიშწორებით გახარჯვის დოკუმენტაციის წარდგენის გარემოებას, რაც აღრიცხული იყო ჟურნალში. კერძოდ, 100 ლარის გახარჯვის დოკუმენტი 2010 წლის 16 თებერვალს წარადგინა ნ. ჯ-ამ, რაზეც თავად აწერდა ხელს, ხოლო 1860 ლარის და 14 ლარის გახარჯვის დოკუმენტები 2010 წლის 1 მარტს და 2010 წლის 9 მარტს წარადგინა ზ. ლ-მა, რაზეც ეს უკანასკნელი აწერდა ხელს. დასახელებულ გარემოებას ადასტურებდნენ ნ. ჯ-ა და ზ. ლ-იც. ამდენად, საქმეზე დადგინდა, რომ ნ. ჯ-სათვის გადარიცხული თანხიდან 1860 ლარის და 14 ლარის ხარჯვის დოკუმენტები საწარმოში წარადგინა ზ. ლ-მა.
ზემომითითებული ინფორმაცია შეტანილი იყო სს ,,ჰ. კ-ში“ წარმოებულ ნ. ჯ-ას საბუღალტრო ანგარიშის ბარათშიც, კერძოდ ,,ბრუნვის“ სვეტის ,,კრედიტის“ სვეტში.
აღრიცხვის ჟურნალში ზ. ლ-ი ხელს აწერდა ასევე სს ,,ჰ კ-ში“ 2010 წლის 15 თებერვალს – 25 ლარის, 160 ლარის, 60 ლარის; 2010 წლის 1 მარტს – 24.50 ლარის, 20 ლარის, 123 ლარის, 17.64 ლარის, 35 ლარის, 266 ლარის, 45 ლარის, 35 ლარის; 2010 წლის 9 მარტს – 52 ლარის, ჯამში – 863.14 ლარის ნაღდი ანგარიშსწორებით ხარჯვის დამადასტურებელი დოკუმენტაციის წარდგენაზე.
სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა გასაჩივრებულ გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც დადგინდა ნ. ჯ-ას მართლსაწინაღმდეგო და ბრალეული ქმედებით სს ,,ჰ-ის“ კუთვნილი ავტომანქანის დაზიანების ფაქტი, რომელსაც იჯარის ხელშეკრულების საფუძველზე ფლობდა მოსარჩელე. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა, პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა ზიანის ოდენობის განსაზღვრასთან დაკავშირებით
სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლზე, რომლის 1-ლი და მე-2 ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებები, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებების დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. აღნიშნული მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.
მოცემულ შემთხვევაში, პირველი ინსტანციის სასამართლომ ავტომანქანის ნაწილების – სავალი ნაწილის, წინა მარცხენა ფრთის, „კაპოტის“, ჰიდრო მუფტას, მარცხენა ,,ბარაბანის“, ამორტიზატორის, გიტარის, ე.წ. ,,შარნირის“, საქარე მინის და რადიატორის დაზიანების ფაქტი, ასევე, ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ ავტომანქანის ძარა იყო დეფორმირებული და ძრავის ამოღებისათვის საჭირო გახდა ძარის გაჭიმვა, დაადგინა მოწმეების ა.ს-ისა და ვ.თ-ის ჩვენებებით, ხოლო ავტომანქანის დაზიანებული ნაწილების ღირებულების განსაზღვრის მტკიცებულებად მიიჩნია შპს ,,ა. ტ. ს-ის” მიერ გაცემული ანგარიშის ბარათი. ამასთან, მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილებისას პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიიჩნია, რომ იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელე დოკუმენტალურად ადასტურებდა ავტომანქანაზე მიყენებული ზიანის ოდენობას, სარჩელით მოთხოვნილზე ნაკლები ოდენობის ზიანის არსებობა მოპასუხეს უნდა დაედასტურებინა არა ზეპირი განმარტებით და არაარსებითი შედავებით, არამედ სათანადო წერილობითი მტკიცებულებებით. სასამართლოს მოსაზრებით, სარჩელით მოთხოვნილი ოდენობით ავტომანქანაზე მიყენებული ზიანის არსებობას ვერ აბათილებდა მოპასუხე ნ. ჯ-ას განმარტება და ის გარემოება, რომ არ შემდგარა ავტომანქანის დათვალიერების ოქმი, ზიანის შეფასებისათვის არ ჩატარებულა ექსპერტიზა.
სააპელაციო სასამართლო არ დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს ზემოაღნიშნულ მოსაზრებას და დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს ავტომანქანისათვის მიყენებული დაზიანებებისა და დაზიანების აღმოსაფხვრელად გაწეული ხარჯის (ნაწილების ღირებულება – 8815 ლარი და შეკეთების ღირებულება – 1875 ლარი) ზიანის ოდენობის განსაზღვრის ნაწილში და მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლზე, რომლის შესაბამისად, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი.
სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ზიანის მიყენებისათვის სამოქალაქოსამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრების პირობებია: ზიანის ფაქტი, მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეული ქმედება და მიზეზობრივი კავშირი მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეულ ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის. განსახილველ შემთხვევაში, უდავო იყო მოპასუხე ნ. ჯ-ას მიერ მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეული ქმედების ჩადენის ფაქტი, რაც გამოიხატა საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევაში, რის გამოც მოპასუხე ცნობილ იქნა სამართალდამრღვევად საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 125-ე მუხლის მე-10 ნაწილით. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მიზეზობრივი კავშირი ნ. ჯ-ას მიერ ჩადენილ მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეულ ქმედებასა და იმ დაზიანებებს შორის, რაც გადაწყვეტილებით დადგინდა, მოწმეთა ჩვენებებით ვერ დადგინდებოდა, იმის მიუხედავად, რომ მოწმედ დაკითხული პირები წარმოადგენდნენ ხელოსნებს, რომლებმაც დაზიანებული მანქანა შეაკეთეს.
სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, იმ პირობებში, როდესაც არ შედგენილა დაზიანებული ავტომანქანის დათვალიერების ოქმი და საქმეზე არ წარდგენილა ექსპერტის დასკვნა ავტომანქანის აღდგენის ღირებულების განსაზღვრის თაობაზე, ამასთან, დაზიანებული ავტომანქანის შეკეთება მოხდა თავად ავტომანქანის მესაკუთრის – სს „ჰ-ის“ მიერ მის ე.წ. საქმიან ეზოში, მისივე პერსონალის (ხელოსნები) მიერ, ხოლო მოპასუხე არ ადასტურებდა მის მიერ ჩადენილი მართლსაწინაღმდეგო ქმედების შედეგად იმ დაზიანებების მიყენების ფაქტს, ანუ მიზეზობრივ კავშირს მის მიერ ჩადენილ მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა (როგორც მიზეზს) და ავტომანქანაზე მოწმეთა ჩვენებებით მითითებულ დაზიანებებს (როგორც შედეგს) შორის, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის დანაწესიდან გამომდინარე, აღნიშნული გარემოება სწორედ მოსარჩელის სამტკიცებელი იყო.
გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მოწმეების ჩვენებების, ასევე, ა.ს-ის მოხსენებითი ბარათის საფუძველზე დგინდებოდა, რომ ავტომანქანის შეკეთება დასრულდა ავტოსაგზაო შემთხვევიდან 3 თვის ვადაში, რა დროსაც მანქანა სრულ საექსპლუატაციო მდგომარეობაში იმყოფებოდა, ხოლო მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულების – შპს ,,ა. ტ. ს-ის” მიერ გაცემული ანგარიშის ბარათის საფუძველზე დადგინდა, რომ ავტომანქანის სათადარიგო ნაწილები შეძენილი იყო 2010 წლის 9 დეკემბერს, ანუ ავტოსაგზაო შემთხვევიდან 7 თვის შემდეგ, რაც დამატებით საფუძველს წარმოადგენდა მოპასუხის (აპელანტის) პოზიციის გასაზიარებლად.
ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება მოსარჩელის მიერ მისთვის 10690 ლარის ოდენობით ზიანის მიყენების დადასტურების თაობაზე და მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა იმ დაზიანებებისა და იმ ოდენობით ზიანის მიყენების გარემოებები, რასაც იგი სარჩელში მიუთითებდა. აღნიშნულის საპირისპიროდ, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა აპელანტის (მოპასუხის) განმარტებაზე რომლის შესაბამისად, მან დაადასტურა 2000 ლარის ოდენობით ზიანის მიყენების ფაქტი, ავტოსაგზაო შემთხვევის დროს ავტომანქანაზე მიყენებული შემდეგი დაზიანებები, კერძოდ, წინა მარცხენა ფრთა, „კაპოტი“, საქარე მინა და წინა ფარები.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვინაიდან, განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელემ სათანადო და სარწმუნო მტკიცებულებებით ვერ დაადასტურა 10690 ლარის ოდენობით ზიანის მიყენების ფაქტი, სარჩელი უნდა დაკმაყოფილებულიყო ნაწილობრივ, კერძოდ, მოპასუხის მიერ დადასტურდა 2000 ლარის ოდენობით ზიანის მიყენების შესახებ ფაქტობრივი გარემოება. შესაბამისად, არსებობდა მოპასუხისათვის 2000 ლარის ოდენობით ზიანის ანაზღაურების დაკისრების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები და სარჩელი ნ. ჯ-ას მიმართ ავტომანქანის დაზიანებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის ნაწილში უნდა დაკმაყოფილებულიყო ზემოაღნიშნული ოდენობით.
რაც შეეხებოდა, სააპელაციო საჩივრის საფუძვლებს საქვეანგარიშოდ გაცემული თანხების ხარჯვის მიზნობრიობასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმება პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ და სამართლებრივ საფუძვლებს და მიუთითა მასზე (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,გ” ქვეპუნქტი). სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ 4376 ლარის ნაღდი ანგარიშსწორებით ხარჯვის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია ნ. ჯ-ას საწარმოში არ წარუდგენია და არც თანხა დაუბრუნებია. უსაფუძვლო იყო ნ. ჯ-ას განმარტება იმასთან დაკავშირებით, რომ აღრიცხვის ჟურნალში ზ. ლ-ის მიერ წარდგენილი დოკუმენტები მისთვის (ნ. ჯ-ასათვის) გადარიცხული სადავო 4376 ლარის ხარჯვას ადასტურებდა. საგადახდო დავალებების საფუძველზე, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ჩათვალა, რომ საქვეანგარიშოდ თანხა სადავო პერიოდში ნ. ჯ-ასთან ერთად მიღებული ჰქონდა ზ. ლ-საც, ხოლო მოწმე ზ. ლ-ის ჩვენება იმასთან დაკავშირებით, რომ იგი ნ. ჯ-ას სახელით ახორციელებდა საქვეანგარიშო თანხების ხარჯვას, არათანმიმდევრული და არადამაჯერებელი იყო, რის გამოც იქნებოდა გაზიარებული. ამასთან, მოსარჩელის განმარტებით, საგადასახადო დავალებებით ზ. ლ-ისათვის გადარიცხული თანხის ოდენობა ემთხვეოდა საბუღალტრო ანგარიშის ბარათის შესაბამისად მოსარჩელის მიერ მისთვის გაქვითულ თანხებს, ხოლო აღნიშნულის საწინააღმდეგო მტკიცებულებაზე აპელანტს არ მიუთითებია.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში ნ. ჯ-ას არ მიუთითებია ისეთ გარემოებებსა ან/და მტკიცებულებებზე, რომლებიც გამორიცხავდა მის პასუხისმგებლობას საქვეანგარიშოდ გაცემულ თანხებთან დაკავშირებით,. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებულად ჩათვალა სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნა იმ ნაწილში, რომლითაც აპელანტი მოითხოვდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებას ნ. ჯ-ასათვის სს ,,ჰ. კ-ის“ სასარგებლოდ 4376 ლარის დაკისრების ნაწილში.
გასაჩივრებული საოქმო ფორმის განჩინებებთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ როგორც სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე აპელანტის წარმომადგენელმა განმარტა, აღნიშნულ ნაწილში სააპელაციო საჩივრის დავის საგანს წარმოადგენდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 25 იანვრის ადგილზე თათბირით მიღებული განჩინება მოსარჩელისათვის დამატებითი მტკიცებულების წარდგენის შეთავაზების თაობაზე და სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მოსარჩელის მხრიდან წარდგენილი მტკიცებულებების მიღების თაობაზე.
სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, გასაჩივრებული განჩინების (2013 წლის 25 იანვრის) შესაბამისად, სასამართლომ მოსარჩელის წარმომადგენელს შესთავაზა სასამართლოსათვის მოპასუხის მიერ მითითებული სადავო გარემოებების შესახებ მტკიცებულებების, იმ საბუღალტრო დოკუმენტაციის წარდგენა, თუ რა თანხები იყო მითითებული სს „ჰ-ის“ მიერ შედგენილ „ანგარიშის ბარათში“, მასში მითითებული თანხების წარმომავლობის გასარკვევად. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 203-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, სასამართლოს მთავარ სხდომაზე განხილვისათვის საქმის მოსამზადებლად მოსამართლეს შეუძლია დაავალოს მხარეებს შეავსონ, ხოლო საჭიროების შემთხვევაში განმარტონ მათ მიერ წარდგენილი წერილობითი მასალები, წინადადება მისცეს მათ წარმოადგინონ საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ნივთები თუ დოკუმენტები.
მოცემულ შემთხვევაში, დადგინდა, რომ სასამართლოს მოსამზადებელ სხდომაზე მოსამართლის შეკითხვაზე პასუხის გასაცემად მოსარჩელის წარმომადგენელმა იშუამდგომლა იმ დამატებითი მტკიცებულებების სასამართლოსათვის წარდგენის შესახებ, რის საფუძველზეც საბუღალტრო პროგრამის მეშვეობით დადგინდა შედგენილი საანგარიშო ბარათი. ამის შემდგომ, სასამართლომ მიიღო გასაჩივრებული განჩინება საბუღალტრო დოკუმენტაციის წარდგენის შეთავაზების შესახებ მოსარჩელის მიერ საქმის მასალებში არსებული კონკრეტული მტკიცებულების „ანგარიშის ბარათის“ განმარტების მიზნით, რაც სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით არ არღვევდა სამოქალაქო სამართალწარმოებაში მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპს. აქედან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა 2013 წლის 25 იანვრისა და შესაბამისად, მთავარ სხდომაზე მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების მიღების შესახებ სასამართლოს საოქმო განჩინებების გაუქმების საფუძველი, რის გამოც აღნიშნულ ნაწილში სააპელაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სს „ჰ. კ-ამ“.
კასატორის მოთხოვნა:
გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.
საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:
სააპელაციო სასამართლომ არამართებულად შეაფასა სარჩელის დასასაბუთებლად საქმეზე წარდგენილი მტკიცებულებები. არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მიერ ა.ს-ის მოხსენებით ბარათზე დაყრდნობა და შედეგად, იმ გარემოების დადგენილად მიჩნევა, რომ თითქოს ავტომანქანის შეკეთება დასრულდა ავტოსაგზაო შემთხვევის დადგომიდან 3 თვეში. დასახელებულ ბარათში ის კი არ არის მითითებული, რომ სამუშაოები 3 თვეში დასრულდა, არამედ აღნიშნულია 60 კაცდღეში მისი დამთავრების თაობაზე, რაც ასახულია შესაბამისი თვეების ტაბელებში და რამაც თანხობრივად შეადგინა 1875 ლარი.
სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა სარჩელის პირველ მოთხოვნასთან მიმართებით ეწინააღმდეგება მის მიერვე დადგენილ გარემოებას, რომლის თანახმადაც, ნოდარ ჯოჯუას ბრალეული ქმედების გამო სს „ჰ. კ-ამ“ ავტომანქანის მესაკუთრეს გადაუხადა 10690 ლარი. სასამართლომ, რეალურ ბუღალტრულ დოკუმენტაციას დაუპირისპირა მოპასუხის ზეპირი და ყოველგვარი მტკიცებულების გარეშე სასამართლოს მთავარ სხდომაზე გაკეთებული განცხადება, რომ ავტომანქანას სავარაუდოდ 2000 ლარზე მეტი ზიანი არ მიადგებოდა.
გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში საუბარია იმაზე, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ შედგენილა ავტომანქანის დათვალიერების ოქმი და მისი აღდგენის საფასურის განსაზღვრის მიზნით ექსპერტიზა არ ჩატარებულა. ამ შემთხვევაში, სასამართლომ მხედველობაში არ მიიღო ის გარემოება, რომ ნოდარ ჯოჯუამ ივალდებულა ავტომანქანის შეკეთება, ავტომანქანა მისი თანდასწრებით მიიყვანეს „საქმიან ეზოში“, თუმცა 7 თვის მანძილზე ვერ იქნა მიღწეული ის შედეგი, რომ მოპასუხეს ვალდებულება შეესრულებინა. ასეთ პირობებში, ექსპერტიზის ჩატარებას აზრი აღარ ჰქონდა.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე შეგებებული საკასაციო საჩივარი შეიტანა ნ. ჯ-ამ.
შეგებებული კასატორის მოთხოვნა:
სარჩელის დაკმაყოფილებულ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
შეგებებული საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არაკანონიერია არა მხოლოდ სადავო საკითხის მატერიალურ-სამართლებრივი შეფასების თვალსაზრისით, არამედ იმ კუთხითაც, რომ იგი გამოტანილია საპროცესო სამართლის ნორმების არსებითი დარღვევით. ეს იმაში გამოიხატა, რომ საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივ გარემოებებსა და მტკიცებულებებს მიეცა მცდარი სამართლებრივი შეფასება.
ამდენად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება მიღებულია საქმეში არსებული მტკიცებულებების ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური გამოკვლევა-შეფასების გარეშე, რითაც დაირღვა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნა.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძვლები, რომლებიც გათვალისწინებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“, „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებით, ამავე მუხლის მე-3 ნაწილითა და 394-ე მუხლის „ე1“ ქვეპუნქტით.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო და შეგებებული საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სს „ჰ. კ-ის“ საკასაციო საჩივარი და ნ. ჯ-ას შეგებებული საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო და შეგებებული საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარსა და შეგებებულ საკასაციო საჩივარს არა აქვთ წარმატების პერსპექტივა.
საკასაციო და შეგებებული საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.
ამასთან, საკასაციო საჩივრისა და შეგებებული საკასაციო საჩივრის განხილვის და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას სს „ჰ. კ-ის“ საკასაციო საჩივარი და ნ. ჯ-ას შეგებებული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მათ უარი უნდა ეთქვათ განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო და შეგებებული საკასაციო საჩივრები დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (434.50 ლარი) 70% – 304.15 ლარი, ხოლო შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორს ასევე უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (320 ლარი) 70% – 224 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. სს „ჰ. კ-ის“ (საიდენტიფიკაციო ნომერი – .......) საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. ნ. ჯ-ას შეგებებული საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
3. კასატორს – სს „ჰ. კ-ას“ დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (434.50 ლარი, საგადახდო დავალება № 1397648934, გადახდის თარიღი – 2014 წლის 16 აპრილი) 70% – 304.15 ლარი;
4. შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორს – ნ. ჯ-ას დაუბრუნდეს შეგებებულ საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (320 ლარი, საგადახდო დავალება № 4, გადახდის თარიღი – 2014 წლის 17 ივნისი) 70% – 224 ლარი;
5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე პ. ქათამაძე
მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი
ბ. ალავიძე
