საქმე №ას-355-334-2014 21 ივლისი, 2014 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
თეიმურაზ თოდრია, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – ს. ნ-ე (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – ნ. და გ. კ-ები, კ. ა-ი (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 13 თებერვლის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – ხელშეკრულებისა და მინდობილობის ბათილად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
კ. ა-მა, ნ. და გ. კ-ებმა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში ს. ნ-ისა და ლ. ფ-ას მიმართ ხელშეკრულებისა და მინდობილობის ბათილად ცნობის შესახებ.
მოპასუხე მხარემ სარჩელი არ ცნო.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 17 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, რაც მოპასუხეებმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 13 თებერვლის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა „საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ“ საქართველოს კანონის 29-ე მუხლის მე-3 პუნქტზე და აღნიშნა, რომ, რამდენადაც 2012 წლის 14 ნოემბერს კ. ა-ის, ნ. კ-ისა და გ. კ-ის სახელით გაცემული მინდობილობებით ლ. ფ-ას მიენიჭა საქართველოში მდებარე მიწის ნაკვეთის განკარგვის უფლებამოსილება, ხოლო 2012 წლის 19 ნოემბერს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით განხორციელდა აღნიშნული ნაკვეთის განკარგვა, თბილისის საქალაქო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ მოცემული გარიგებების მიმართ გამოყენებულ უნდა იქნეს საქართველოში მოქმედი სამართლის ნორმები.
სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 54-ე მუხლების შესაბამისად, პალატამ განმარტა, რომ საჯარო წესრიგში იგულისხმება სამოქალაქო ბრუნვის ფუნდამენტური პრინციპები, რომლებშიც მოიაზრება ასევე საკუთრების ხელშეუხებლობა. საჯარო წესრიგის დარღვევით ილახება არა მხოლოდ ურთიერთობის კონკრეტული მონაწილის უფლებები, არამედ იგი ვნებას აყენებს, პირველ რიგში, სახელმწიფოსა და საზოგადოების ინტერესებს. გარიგება, რითაც უარყოფილი იქნება საკუთრების ხელშეუხებლობის სოციალური ფუნქცია, უნდა ჩაითვალოს საჯარო წესრიგის დამრღვევ გარიგებად. ამ შემთხვევაში მხედველობაშია სოციალური და ეკონომიკური საჯარო წესრიგი.
სასამართლომ დაადგინა, რომ კ. ა-ის, ნ. კ-ისა და გ. კ-ის მიერ გაცემული არ ყოფილა 2012 წლის 14 ნოემბრის №647, №648 და №649 მინდობილობები, რომლითაც ლ. ვ. ასულ ფ-ას მიენიჭა უფლებამოსილება, ყოფილიყო მოსარჩელეთა წარმომადგენელი ქ.თბილისის ნებისმიერ საწარმოში, ორგანიზაციასა და დაწესებულებაში, ქ.თბილისის ნოტარიატის ორგანოებში და სხვა კომპეტენტურ ორგანოებში, მათი კუთვნილი მიწის ნაკვეთის განკარგვასთან დაკავშირებით, რომელიც მდებარეობს ქ.თბილისში, დ.ა. ხ-სა და დ. დ-ის გასასვლელს შორის/ ქ. თბილისში, დ. დ-ის შესახვევთან და ფ-ის ქუჩასთან ახლოს, ა. ხ-სა და დ. დ-ის გზაჯვარედინთან ახლოს (ნაკვეთი - №11/45), მიწის ნაკვეთის საკადასტრო კოდით №......, შესაბამისად, აღნიშნული მინდობილობები, როგორც საჯარო წესრიგის საწინააღმდეგო გარიგებები ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი.
პალატის მითითებით, სამოქალაქო-სამართლებრივი გარიგების ამოსავალი პრინციპი ნების გამოვლენაა, ხოლო თუ ნების გამოვლენა ხარვეზიანია, კანონმდებელი ასეთი შემთხვევებისათვის შესაბამის იურიდიულ შედეგებს ითვალისწინებს.
სამოქალაქო კოდექსის 111-ე, 170-ე მუხლების თანახმად, პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ ნივთის სამართლებრივი ბედი მთლიანად დამოკიდებულია მესაკუთრის ნებაზე, კერძოდ, მან შეიძლება გაასხვისოს, მოთხოვნის უზრუნველყოფის მიზნით, დატვირთოს ან, მოგების მიღების მიზნით, დროებით სარგებლობაში გადასცეს იგი სხვა პირს.
განსახილველ შემთხვევაში, სასამართლომ მიიჩნია, რომ, რამდენადაც 2012 წლის 19 ნოემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისას უძრავი ნივთის მესაკუთრეებს – კ. ა-ს, ნ. კ-სა და გ. კ-ს არ გამოუვლენიათ მათ საკუთრებაში რიცხული სადავო ნივთის გასხვისების ნება, პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ გაკეთებული სამართლებრივი დასკვნა სადავო ხელშეკრულების ბათილობის თაობაზე. არაუფლებამოსილი პირის მიერ სხვისი სახელით გარიგების დადება არღვევს ასევე საჯარო წესრიგს, რაც გამოიხატა სამოქალაქო ბრუნვის ფუნდამენტური პრინციპების დარღვევაში.
პალატამ მიუთითა, რომ კეთილსინდისიერი შემძენის უფლებების დაცვის საკითხს სამოქალაქო კოდექსი წყვეტს სამოქალაქო ბრუნვის სიმყარისა და სტაბილურობის ინტერესების გათვალისწინებით.
სამოქალაქო კოდექსის 185-ე, 312-ე მუხლების თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ, ვინაიდან განსახილველ შემთხვევაში, კ. ა-ს, ნ. კ-სა და გ. კ-ს არ გამოუვლენიათ მათ საკუთრებაში რიცხული სადავო ნივთის გასხვისების ნება და გამსხვისებელი პირი, საჯარო რეესტრის ჩანაწერების მიხედვით, ნივთის მესაკუთრედ არასოდეს ყოფილა რეგისტრირებული, შესაბამისად, სამოქალაქო კოდექსის 185-ე და 312-ე მუხლები ვერ დაიცავს სანდრო ნაცვალაძის ინტერესებს.
პალატის მოსაზრებით, კეთილსინდისიერების პრინციპზე მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლებოდა მსჯელობა, თუკი ნივთის გამსხვისებელი პირი იქნებოდა სადავო ქონების მესაკუთრედ რეგისტრირებული, მიუხედავად იმისა, რამდენად კანონიერად იქნებოდა ამგვარი ჩანაწერი შესრულებული. სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლის დებულებანი იცავს კეთილსინდისიერი შემძენის ინტერესებს მხოლოდ საჯარო რეესტრის მონაცემთა სისწორის და რეგისტრირებული მესაკუთრის უფლებამოსილების მიმართ. განსახილველ შემთხვევაში კი, უძრავი ქონების მესაკუთრის უფლებამოსილება არ არის სადავო, სადავოა მხოლოდ უძრავი ქონების მესაკუთრის სახელით ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისას წარმომადგენლობის უფლებამოსილების ნამდვილობა.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობდა.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება სანდრო ნაცვალაძემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
მოცემულ შემთხვევაში, სასარჩელო მოთხოვნა ხელშეკრულებისა და მინდობილობების ბათილად ცნობის თაობაზე ეფუძნებოდა იმ ფაქტობრივ წანამძღვრებს, რომ ზემოაღნიშნული დოკუმენტები იყო ყალბი. ამ გარემოების დამადასტურებლად მოსარჩელეებმა წარმოადგინეს ექსპერტიზის დასკნა, რომელიც კატეგორიულ პასუხს ვერ იძლეოდა და მსჯელობა ეფუძნებოდა მხოლოდ ვარაუდს.
ექსპერტიზის დასკვნა არ იძლეოდა ცალსახა პასუხს, რომ მინდობილობაზე ხელმოწერები არ ეკუთვნოდათ მოსარჩელეებს. გარდა ამისა, ექსპერტიზის დასკვნას არ გაუცია პასუხი და არ დაუდგენია საბუთის სიყალბე. ის გარემოება, რომ ერთ-ერთი ხელმოწერა მინდობილობაზე არ ეკუთვნით მოსარჩელეებს, არ ნიშნავს, რომ ნების გამოვლენა არ მომხდარა.
2014 წლის 24 იანვრის სასამართლო სხდომაზე აპელანტმა იშუამდგომლა დამატებითი ექსპერტიზის დანიშვნის თაობაზე სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროში“.
სასამართლომ არ დააკმაყოფილა შუამდგომლობა მიუხედავად იმისა, რომ მოცემულ შემთხვევაში არსებობდა სამოქალაქო კოდექსის 162-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 173-ე მუხლით გათვალისწინებული პირობები.
სამოქალაქო კოდექსის 185-ე და 312-ე მუხლების შესაბამისად, შემძენმა გონივრული წინდახედულების ფარგლებში, დადო უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება, გადაიხადა მისი საზღაური და მას არავითარი საფუძველი არ ჰქონდა, ეჭვქვეშ დაეყენებინა ნოტარიალურად დამოწმებული მინდობილობა და ევარაუდა, რომ ის არ იყო გაცემული მესაკუთრის მიერ.
სააპელაციო სასამართლომ მნიშვნელოვანი პროცესუალური დარღვევებით განიხილა საქმე. მოპასუხეებად დასახელებული იყვნენ ს. ნ-ე და ლ. ფ-ა. ამ უკანასკნელს არ ეცნობა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების გამოცხადების თარიღი. ამდენად, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 2591 მუხლის შესაბამისად, მის მიმართ ვერ დაიწყებოდა გასაჩივრების ვადის ათვლა და გადაწყვეტილება ვერ შევიდოდა კანონიერ ძალაში. სააპელაციო ინსტანციის სასამართლო ვალდებული იყო, ეცნობებინა და სათანადო წესით მოეწვია ლ. ფ-ა, როგორც მხარე საქმის განხილვაზე, რაც მას არ განუხორციელებია.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 24 აპრილის განჩინებით ს. ნ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ს. ნ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ს. ნ-ს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ს. ა-ის მიერ 2014 წლის 22 აპრილს №7200 საგადახდო დავალებით გადახდილი 6000 ლარის 70% – 4200 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ს. ნ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. კასატორ ს. ნ-ს (პირადი №......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ს. ა-ის მიერ 2014 წლის 22 აპრილს №7200 საგადახდო დავალებით გადახდილი 6000 ლარის 70% – 4200 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: თ. თოდრია
პ. ქათამაძე
