№ას-475-449-2014 14 ივლისი, 2014 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ნ. მ-ე

მოწინააღმდეგე მხარეები – მ. მ-ე, ნოტარიუსი ლ. რ-ი, ნოტარიუსი მ. გ-ე, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ლანჩხუთის სარეგისტრაციო სამსახური

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 7 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობა, საჯარო რეესტრის რეგისტრაციის გაუქმება, სამკვიდროს მიღების ვადის გაგრძელება, სამკვიდროს ფლობის ფაქტის დადგენა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2013 წლის 22 ივლისს ოზურგეთის რაიონულ სასამართლოს სარჩელით მიმართა ნ. მ-მ მოპასუხეების: მ. მ-ის, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ლანჩხუთის სარეგისტრაციო სამსახურის. ნოტარიუსების – ლ. რ-ისა და მ. გ-ის მიმართ.

მოსარჩელის მოთხოვნები:

სამკვიდრო მოწმობების ბათილად ცნობა; საჯარო რეესტრის რეგისტრაციის გააუქმება; სამკვიდროს მიღების ვადის გაგრძელება; სამკვიდროს ფლობის ფაქტის დადგენა.

ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 27 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ნ. მ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

აპელანტის მოთხოვნა:

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 7 მარტის განჩინებით ნ. მ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ნ. მ-ს ლანჩხუთის რაიონის სოფელ ა-ში ეუთვნოდა სახლი და მიწის ნაკვეთი.

ნ. მ-ე გარდაიცვალა 2001 წლის 23 მაისს და მისი მემკვიდრეები იყვნენ: შვილები – რ. მ-ე და ზ. მ-ე; შვილიშვილი – 2001 წლის 4 მაისს გარდაცვლილი ი. მ-ის შვილი, ნ. მ-ე.

ნ მ-ის გარდაცვალების შემდეგ, სადავო სახლში საცხოვრებლად დარჩა ზ. მ-ე. მის დანაშთ ქონებას, ფაქტობრივად, დაეუფლა რ. მ-ც.

ზ. მ-ე გარდაიცვალა 2007 წლის წლის 20 აპრილს.

ზ. მ-ს პირველი რიგის მემკვიდრეები არ დარჩენია, მისი მემკვიდრეები იყვნენ – ძმა, რ. მ-ე და ძმისშვილი, ნ. მ-ე.

2007 წლის 3 დეკემბერს, რ. მ-მ აიღო სამკვიდრო მოწმობა ნ. მ-ის სამკვიდროზე და სადავო ქონება დაირეგისტრირა ინდივიდუალურ საკუთრებაში.

2011 წლის 13 დეკემბერს, რ. მ-ე გარდაიცვალა და მისი დანაშთი ქონება მიიღო მეუღლემ, მ. მ-მ.

ამის საფუძველზე, მ. მ-ე დარეგისტრირდა სადავო ქონების მესაკუთრედ.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, მემკვიდრის მიერ სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, როდესაც იგი სანოტარო ორგანოში შეიტანს განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ ან ფაქტობრივად შეუდგება სამკვიდროს ფლობას ან მართვას, რაც უდავოდ მოწმობს, რომ მან სამკვიდრო მიიღო. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით კი, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებები, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს.

მოცემულ შემთხვევაში, უდავო იყო, რომ არც ნ. მ-ისა და არც ზ. მ-ის გარდაცვალების შემდეგ აპელანტს სანოტარო ორგანოში არ შეუტანია განცხადება სამკვიდროს მიღების შესახებ. ამიტომ, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ზემოხსენებული ნორმის საფუძველზე მას უნდა დაემტკიცებინა, რომ სამკვიდროს ან მის ნაწილს ფაქტობრივად დაეუფლა.

მიუხედავად ზემოაღნიშნულისა, ნ. მ-ს თავისი პოზიციის დამადასტურებელი არც ერთი მტკიცებულება სასამართლოსათვის არ წარუდგენია. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, აპელანტის პოზიცია არ დასტურდებოდა მის მიერ სასამართლოსათვის წარდგენილი წერილობითი განცხადებებით (ტომი 1, ს.ფ. 48, 171-172). ამ განცხადებებში მითითებულია, რომ ი. მ-მ სოფელ ქვემო ა-ში შეიძინა სახლი. თავისთავად ეს, რა თქმა უნდა, არ ნიშნავს, რომ აპელანტი დაეუფლა ნ. მ-ის ან ზ. მ-ის სამკვიდროს. უფრო მეტიც, ე.წ. მეზობლების მიმართვიდან ჩანდა, რომ სადავო სახლში არ ცხოვრობდა თავად ი. მ-ც – მიმართვაში მითითებულია, რომ მან სახლი საცხოვრებლად დაუთმო დედასა და ძმას, ნ. მ-ე არ დასწრებია ზ. მ-ის დაკრძალვასაც კი (ტომი 1, ს.ფ. 172).

გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ აპელანტის მოთხოვნა ვერ დაამტკიცეს სასამართლო სხდომაზე დაკითხულმა მოწმეებმაც: 2013 წლის 1 ოქტომბრის სხდომაზე მოწმე ა. ღ-მა სასამართლოს განუცხადა, რომ მისი ინფორმაციით, სახლი ააშენა ი. მ-მ, რომელმაც საცხოვრებლად ჩამოიყვანა ძმა; მოწმე, რ. ს-მ მხოლოდ ის აღნიშნა, რომ სახლი ი. მ-ის აშენებული იყო და გადმოცემით იცოდა ოჯახის წევრებს შორის არსებული კონფლიქტის თაობაზე.

ამდენად, აშკარა იყო, რომ დასახელებული მოწმეების ჩვენებები ნ. მ-ის მიერ ნ. მ-ის ან ზ. მ-ის სამკვიდროს დაუფლების ფაქტს არ ამტკიცებდა. აქვე აღსანიშნავი იყო შემდეგი გარემოება: სარჩელში და სასამართლოს სხდომაზეც აპელანტმა მის მიერ სამკვიდროს მიუღებლობის ფაქტი, არსებითად, აღიარა და განმარტა, რომ სადავო ქონებას

არ დაუფლებია, რადგან თბილისში ცხოვრობდა.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, რ. მ-ის მიერ ნ. მ-ის ქონების ფაქტობრივად დაუფლების ფაქტი დაადასტურა მოწმე გ. მ-მ, რომელმაც აღნიშნა, რომ რ. მ-ე უვლიდა სადავო სახლს და ამუშავებდა სამკვიდროში შემავალ ყანას. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა ასევე, რომ რ. მ-ე ფაქტობრივად დაეუფლა ძმის - ზ. მ-ის სამკვიდროს.

სააპელაციო სასამართლოში აპელანტს სამკვიდროს მიღების ვადის გაგრძელება აღარ მოუთხოვია,თუმცა, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით მიუთითა, რომ ნ. მ-ს სასამართლოსათვის არანაირი მტკიცებულება არ წარუდგენია, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ მან 2001 წლის 23 მაისიდან ან 2007 წლის 20 აპრილიდან მაინც, სარჩელის აღძვრამდე, საპატიო მიზეზით ვერ მიიღო სამკვიდრო.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ სააპელაციო საჩივარი არ დააკმაყოფილა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დატოვა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. მ-მ.

კასატორის მოთხოვნა:

გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

სასამართლომ ნ. მ-ის სადავო სახლში ცხოვრების ფაქტი დადასტურებულად არ მიიჩნია, არადა საქმეში არსებული დოკუმენტებით და მოწმეთა ახსნა-განმარტებებით ირკვეოდა, რომ ეს სახლი ნ. მ-ის მამის მიერ იყო შეძენილი და აშენებული, იგი იქ ცხოვრობდა, იქ არის განთავსებული მისი ნივთები. ხსენებული ნივთები მოწინააღმდეგე მხარემ გაანადგურა, რაზეც მოსარჩელე მას ედავება.

ზემომითითებული სახლი ნ. მ-ის საკუთრებას წარმოადგენდა, სადაც ის ბებიასთან და ბიძასთან ერთად ცხოვრობდა, ხოლო გორსა და თბილისში მუშაობდა. ის გარემოება, რომ სახლის მფლობელი ნ. მ-ეა, მოწმეებმაც დაადასტურეს, თუმცა სასამართლომ მათი ჩვენებები არასწორად გაანალიზა.

განჩინების მიხედვით, ნ. მ-მ აღიარა სამკვიდროს მიუღებლობის ფაქტი, რადგან თბილისში ცხოვრობდა. ამ კუთხით სააპელაციო სასამართლოს შეფასება უსაფუძვლოა. სინამდვილეში, კასატორი თბილისში კი არ ცხოვრობდა, არამედ მუშაობდა, მისი საცხოვრებელი სახლი სადავო სახლია.

სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა ნ. მ-ის წარმომადგენლის მიერ მოწმის მისამართით გაკეთებულ რეპლიკაზე: რ. მ-ე ყანას კი არ ამუშავებდა, იპარავდაო. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ეს რეპლიკა ამტკიცებს, რომ რ. მ-ე სამკვიდროს ნაწილს დაუფლებული იყო. თუკი აღნიშნულ მოსაზრებას გავიზიარებთ, გამოდის, რომ სადავო მიწაზე მოსავალი ნ. მ-ის მიერ ყოფილა მოყვანილი და რ. მ-ე კასატორის მიერ მოყვანილ მოსავალს იპარავდა.

კომლის ქონებაზე იხსნება სამკვიდრო კომლის ბოლო წევრის გარდაცვალებით. მოცემულ შემთხვევაში, სამკვიდრო, ზ. მ-ის გარდაცვალების შემდეგ, მის მიმართ უნდა გახსნილიყო.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. მ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ნ. მ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 23 მაისის განჩინებით კასატორი გათავისუფლდა სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილის „მ^1“ მუხლის საფუძველზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ. მ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე