№ას-486-460-2014 28 ივლისი, 2014 წელი
თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე
კასატორი – შპს „.. .. .. “
მოწინააღმდეგე მხარე – მ. ც-ე
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 20 მარტის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2013 წლის 24 მაისს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა მ ც-მ მოპასუხე შპს „ .. .. .. - ის“ მიმართ და მოითხოვა:
მ. ც-სთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ შპს „.. .. ..-ის“ 2013 წლის 18 მარტის №103 ბრძანების ბათილად ცნობა;
სამუშაოზე აღდგენა;
იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება, 2013 წლის 16 მარტიდან 2013 წლის სექტემბრის ჩათვლით, ყოველთვიურად 500 ლარის ოდენობით.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილებით მ. ც-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა:
1. ბათილად იქნა ცნობილი 2013 წლის 18 მარტის №103 ბრძანება მ. ც-ის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ;
2. მოსარჩელე აღდგენილ იქნა შპს „.. .. ..-ის“ ფსიქონერვოლოგიური განყოფილების ამბულატორის ექიმ-ფსიქიატრის თანამდებობაზე;
3. მოპასუხე შპს „.. .. ..-ს“ მოსარჩელე მ. ც-ის სასარგებლოდ გადასახდელად დაეკისრა იძულებით მოცდენილი დროის შრომის ანაზღაურება 2013 წლის 18 მარტიდან 2013 წლის სექტემბრის ჩათვლით, თვეში 500 ლარის ოდენობით, მთლიანობაში 3000 ლარი.
პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხე შპს „.. .. ..-მა“.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 20 მარტის განჩინებით შპს „.. .. ..-ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.
სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
2012 წლის 14 მაისს, შპს ,,.. .. ..-სა’’ და მ. ც-ს შორის დაიდო შრომითი ხელშეკრულება. ხელშეკრულების თანახმად, მ. ც-ე დაინიშნა ფსიქონერვოლოგიური განყოფილების ამბულატორიის ექიმი-ფსიქიატრის თანამდებობაზე. შრომის ანაზღაურების სახე განისაზღვრა გამომუშავებით. შრომითი ხელშეკრულება დადებული იყო 2012 წლის 1 ივნისამდე, მითითებული ვადის ამოწურვისას მისი მოქმედება მრავალჯერადად და ავტომატურად ყოველთვიურად გრძელდებოდა მომდევნო ერთი თვით, თუ მხარეები წერილობით არ გამოთქვამდნენ ხელშეკრულების შეწყვეტის სურვილს;
მ. ც-ე კეთილსინდისიერად ასრულებდა სამსახურეობრივ მოვალეობას, მას არ ჰქონია არც ერთი დისციპლინური დარღვევა, პირიქით, ხასიათდება დადებითად, 2002 წელს დაიცვა დისერტაცია, 2007 წელს მიენიჭა მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორის წოდება, არის 16 სამედიცინო შრომის ავტორი, მონაწილეობს პედაგოგიურ საქმიანობაში, აქვს ფსიქიატრიულ კლინიკაში მუშაობის 15 წლის გამოცდილება, კარგი ავტორიტეტით გამოირჩეოდა მედპერსონალის კოლექტივში;
შპს „.. .. ..-ის” 2013 წლის 18 მარტის №103 ბრძანებით, მ. ც-ე გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან შრომითი ხელშეკრულების 6.1. მუხლის ,,გ’’ ქვეპუნქტის და შრომის შინაგანაწესის მე-17 მუხლის 5.4 პუნქტის თანახმად. გათავისუფლების შესახებ ბრძანებას საფუძვლად დაედო დასაქმებული მხარის მიერ დისციპლინური გადაცდომა, რამაც გამოიწვია ,,ცენტრის’’ შრომის შინაგანაწესის დარღვევა, აღნიშნული დარღვევა გამოიხატა მ. ც-ის მიერ განყოფილების გამგის ოთახში პატიმარი პაციენტის დაშვებაში.
შრომის ხელშეკრულების 6.1 მუხლის ,,გ’’ ქვეპუნქტის თანახმად, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველია მუშაკის მხრიდან ამ ხელშეკრულების, შრომის შინაგანაწესის, თანამდებობრივი ინსტრუქციებისა და შესასრულებლად სავალდებულო ქცევის სხვა წესების დარღვევა. ამასთან, შინაგანაწესის მე-17 მუხლის 5.4 პუნქტის თანახმად, დასაქმებულის დისციპლინური სასჯელის ერთ-ერთ სახეს წარმოადგენს სამსახურიდან გათავისუფლება.
სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა შინაგანაწესის მე-5 მუხლის 5.1, 5.2 და 5.3 პუნქტებზე, რომელთა თანახმად, გარდა დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლებისა (5.4) აღნიშნული მუხლი დისციპლინური სასჯელის სახეებად ითვალისწინებს: 1. გაფრთხილებას, 2. საყვედურს და 3. სასტიკ საყვედურს.
სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, აპელანტი (მოპასუხე) ვალდებული იყო ემტკიცებინა ის გარემოება, რომ არსებობდა მისი მხრიდან დისციპლინური სახდელის უკიდურესი ზომის გამოყენების აუცილებლობა, განსაკუთრებით კი ისეთ ვითარებაში, როდესაც, მანამდე შპს „.. .. -ის” მხრიდან, მოსარჩელის მიმართ დისციპლინური პასუხისმგებლობის რომელიმე სახის გამოყენებას ადგილი არ ჰქონია, პირიქით, იგი ყოველთვის ხასიათდებოდა დადებითად. აპელანტმა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად ვერ დაადასტურა სადავოდ მიჩნეული ზემომითითებული გარემოება.
ამავდროულად, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა შინაგანაწესის მე-8 მუხლზე, რომლის თანახმად, შინაგანაწესის მე-16 მუხლის მე-4, მე-7, მე-11, მე-13, მე-16 პუნქტებით გათვალისწინებული დისციპლინური გადაცდომები მიიჩნევა შრომითი ვალდებულებების უხეშ დარღვევად და მათი დადგომის შემთხვევაში, პასუხისმგებლობის ზომად შეიძლება გამოყენებულ იქნეს პირდაპირ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა.
ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ დამსაქმებლის მხრიდან პასუხისმგებლობის ზომად შეიძლებოდა გამოყენებულიყო პირდაპირ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა (უკიდურესი ზომა) მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ადგილი ექნებოდა შინაგანაწესის მე-16 მუხლის მე-4, მე-7, მე-11, მე-13, მე-16 პუნქტებით გათვალისწინებულ დისციპლინურ გადაცდომებს, რომლებიც მიჩნეულია შრომითი ვალდებულებების უხეშ დარღვევად. შინაგანაწესის მე-16 მუხლის მე-4 პუნქტი ითვალისწინებს სამედიცინო და ზოგადი დოკუმენტაციის წარმოებას და შენახვას კანონმდებლობით დადგენილი წესების დარღვევით; მე-7 პუნქტი – უსაფრთხოების, სანიტარულ-ჰიგიენური, ტექნიკის დაცვისა და ხანძარსაწინააღმდეგო წესების და ინსტრუქციების დაუცველობას; სამუშაო ადგილზე/ცენტრის ტერიტორიაზე წესრიგისა და სისუფთავის დაუცველობას; მე-11 პუნქტი – სამედიცინო ჩარევის (პროცედურის) დაწყებას, პაციენტისაგან, ხოლო, მისი ქმედუუნარობის ან გაცნობიერებული გადაწყვეტილების მიღების უუნარობის შემთხვევაში ნათესავის ან კანონიერი წარმომადგენლისაგან ინფორმაციული თანხმობის მიღების გარეშე; მე-13 პუნქტი – ცენტრის პასუხისმგებელ ადმინისტრაციულ მორიგესთან/სტაციონარის/ER-ის მიმართულების ხელმძღვანელთან შეუთანხმებლად პაციენტის სხვა სამედიცინო დაწესებულებიდან/დაწესებულებაში გადმოყვანა/გადაყვანას; მე-16 პუნქტი – სამუშაო საათებში არაფხიზელ მდგომარეობაში ან ნარკოტიკების ზემოქმედების ქვეშ გამოცხადებას; ცენტრის ტერიტორიაზე თამბაქოს მოწევას, გარდა საამისოდ ნებადართული ტერიტორიისა.
მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან, მ. ც-ის მიერ დაშვებული გადაცდომა არ იყო დასჯადი შინაგანაწესის მე-16 მუხლის მე-4, მე-7, მე-11, მე-13, მე-16 პუნქტებით, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია, რომ მ. ც-მ უხეშად დაარღვია შრომის შინაგანაწესი.
საქმის განხილვისას, სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის პირველი პუნქტით, 30-ე მუხლის მე-4 პუნქტით, შრომის კოდექსის 1.1, 2.1 და 2.2 მუხლებით.
როგორც ზემოთ აღინიშნა, საქმეზე დადგინდა, რომ მხარეებს შორის არსებობდა შრომითი ურთიერთობა, რაც შეწყდა დამსაქმებლის 2013 წლის 18 მარტის N103 ბრძანებით, რომლითაც მ. ც-ე გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან შრომის შინაგანაწესის დარღვევის გამო, რომელიც თავის მხრივ განიხილება შრომითი ხელშეკრულების პირობების დარღვევად.
სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ" ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველია ერთ-ერთი მხარის მიერ შრომითი ხელშეკრულების პირობების დარღვევა. ამავე კოდექსის 115-ე მუხლის თანახმად, სამოქალაქო უფლება უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად.
იქიდან გამომდინარე, რომ აპელანტმა (მოპასუხემ) ვერ დაადასტურა სამუშაოდან დასაქმებულის გათავისუფლების კანონიერება – დამსაქმებლის მხრიდან შინაგანაწესის ისეთი (უხეში) დარღვევა, რაც ითვალისწინებდა დასაქმებულის მხრიდან დისციპლინური სასჯელის უკიდურესი ზომის გამოყენების მიზანშეწონილობას (სამუშაოდან გათავისუფლებას), სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დამსაქმებელს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, არ გააჩნდა მართლზომიერი საფუძველი, შეეწყვიტა მადონა ცირეკიძესთან შრომითი ურთიერთობა, რის გამოც არსებობდა სადავო ბრძანების გაუქმებისა და მოსარჩელის იმავე თანამდებობაზე აღდგენის წინაპირობა.
შრომის კოდექსის 32.1 მუხლის მიხედვით, თუ შრომითი ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული, დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული იძულებითი მოცდენის დროს, დასაქმებულს შრომის ანაზღაურება მიეცემა სრული ოდენობით. ამავე კოდექსის 44-ე მუხლით, შრომითი ურთიერთობისას მხარის მიერ მეორე მხარისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.
სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ვინაიდან წარდგენილი მტკიცებულებებით დადასტურდა, რომ მ. ც-ე უკანონოდ გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან, შესაბამისად, საქალაქო სასამართლომ მართებულად დააკისრა აპელანტს (მოპასუხე მხარეს) მისთვის განაცდური ხელფასის ანაზღაურება, 2013 წლის 18 მარტიდან 2013 წლის სექტემბრის ჩათვლით თვეში 500 ლარის ოდენობით, ჯამში, 3000 ლარის ოდენობით.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „.. .. ..-მა“.
კასატორის მოთხოვნა:
გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება.
საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:
1. სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, მხარეთა შორის შრომითი ურთიერთობის დროს მოქმედი შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის ერთ-ერთ საფუძველს წარმოადგენდა შრომითი ხელშეკრულების მოშლა. შესაბამისად, კასატორი/დამსაქმებელი უფლებამოსილი იყო, ნებისმიერ დროს შეეწყვიტა შრომითი ურთიერთობა, მიუხედავად იმისა, ადგილი ჰქონდა თუ არა ამავე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შრომითი პირობების დარღვევას;
2. სასამართლომ არასწორად განმარტა მოპასუხე დაწესებულების შინაგანაწესის ის მუხლი (შინაგანაწესის მე-17 მუხლის მე-8 პუნქტი), რომელშიც განმარტებულია, თუ როდის ხდება დამსაქმებელი უფლებამოსილი, დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომად გამოიყენოს პირდაპირ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა. შინაგანაწესის მე-17 მუხლის მე-8 პუნქტის თანახმად, შინაგანაწესის მე-16 მუხლის მე-4, მე-7 - მე-11 და მე-13 - მე-16 პუნქტებით გათვალისწინებული დისციპლინური გადაცდომები მიიჩნევა შრომითი ვალდებულებების უხეშ დარღვევად და მათი დადგომის შემთხვევაში, პასუხისმგებლობის ზომად შეიძლება გამოყენებულ იქნეს პირდაპირ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა. სასამართლომ ჩათვალა, რომ ზემომითითებული წესი შეეხება მხოლოდ მე-4, მე-7, მე-11, მე-13 და მე-16 პუნქტებს. სინამდვილეში, მე-17 მუხლის მე-8 პუნქტის თანახმად, დარღვევად მიიჩნევა მე-4 პუნქტის, მე-7-დან მე-11-მდე და მე-13-დან მე-16 პუნქტამდე განსაზღვრული შემთხვევები, რომლებიც მოიცავს მოსარჩელის მიერ განხორციელებულ ქმედებას, როგორც ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველს, კერძოდ, მე-7, მე-8, მე-9 და მე-10 პუნქტებით გათვალისწინებულ ქმედებებს;
3. იმ შემთხვევაში, თუკი საქმეში არსებული მტკიცებულებების მიუხედავად, სასამართლოს მიაჩნდა, რომ ადგილი არ ჰქონდა შრომის პირობების დარღვევას, მას სადავო ბრძანება ბათილად უნდა ეცნო მხოლოდ ნაწილობრივ – შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის ნაწილში.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „.. .. ..-ის“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს „.. .. ..-ის“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% – 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. შპს „.. .. ..-ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. კასატორს შპს „.. .. ..-ს“ (საიდენტიფიკაციო ნომერი – .. .. ..) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი, საგადახდო დავალება № 3, გადახდის თარიღი – 2014 წლის 7 მაისი) 70% – 210 ლარი;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე პ. ქათამაძე
მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი
ბ. ალავიძე
