საქმე №ას-487-461-2014 14 ივლისი, 2014 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
თეიმურაზ თოდრია, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – სს „ს-ა“ (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – ხ. მ-ა (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 27 მარტის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ხ. მ-ამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში სს „ს-ის“ მიმართ სახელფასო დავალიანების ანაზღაურების – 2012 წლის 1 ივნისიდან 2012 წლის 31 დეკემრის ჩათვლით ყოველთვიურად დარიცხული 200 ლარის, სულ 1 400 ლარისა და საბოლოო ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღისათვის დაყოვნებული თანხის 0.07%-ის დაკისრების შესახებ.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 29 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ხ. მ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა, სს „ს-ას“ ხ მ-ას სასარგებლოდ გადასახდელად დაეკისრა სახელფასო დავალიანება 2012 წლის 1 ივნისიდან 2012 წლის 31 დეკემბრამდე (7 თვე) თვეში დარიცხული 200 ლარი, სულ – 1 400 ლარი ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღისათვის დაყოვნებული თანხის 0.07% 2012 წლის ივნისიდან სარჩელის შემოტანის დრომდე (2013 წლის 27 ივნისამდე), რაც მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 27 მარტის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
დავის სწორად გადაწყვეტის მიზნით, პალატამ მნიშვნელოვნად ჩათვალა საკითხის დადგენა, სადავო პერიოდში, 2012 წლის 1 ივნისიდან 2012 წლის 31 დეკემბრამდე, ხ. მ-ა იმყოფებოდა თუ არა მოპასუხე საზოგადოებასთან შრომით ურთიერთობაში.
სასამართლომ დაადგინა, რომ 2012 წლის 15 აპრილს ხ. მ-ას და სს „ს-ის’’ დირექტორ ზ. დ-ს შორის გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება, დასაქმებული მიღებულ იქნა იურისტის თანამდებობაზე. ხელშეკრულება ძალაში შევიდა მისი ხელმოწერისთანავე და 9.2. პუნქტით მოქმედების ვადად განისაზღვრა 2012 წლის 31 დეკემბერი.
პალატამ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს მისი სამუშაოდან განთავისუფლების თაობაზე ბრძანება არ ჩაბარებია და, მეტიც, მისთვის ასეთი ბრძანების არსებობის თაობაზე არაფერი იყო ცნობილი.
საქმეში წარმოდგენილია მ. ჩ-ისა და ხ. მ-ას ერთობლივი განცხადება სს „ს-ის“ დირექტორის სახელზე, რომლითაც 2012 წლის 15 აპრილს დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე ითხოვდნენ მიუღებელ ხელფასს.
სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნული წერილის საპასუხოდ მოპასუხე მხარეს არც ხელფასი გაუცია და არც რაიმე შეტყობინება, თუნდაც მათი სამუშაოდან დათხოვნის თაობაზე, არ გაუგზავნია.
პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ მოსარჩელის სამუშაოდან განთავისუფლების თაობაზე სს „ს-ის“ გენერალური დირქტორის ზ. დ-ის 2012 წლის 13 ივლისის №3კ ბრძნება, მიუხედავად რამოდენიმეჯერ სიტყვიერი და წერილობითი მოთხოვნისა, მოსარჩელეს არ გადასცემია, არც შესაგებლისათვის დაურთავს. მოპასუხის მიერ ბრძანება მხოლოდ სასამართლოს მოთხოვნის შემდეგ იქნა წარმოდგენილი, რაც, საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, მითითებული ბრძანების გამოცემის საკითხს საეჭვოს ხდიდა.
საქმეში წარმოდგენილი სს „ს-ის“ გენერალური დირექტორის – ზ. დ-ის 2012 წლის 13 ივლისის №3კ ბრძნება წარმოდგენილია ასლის სახით, სათანადო დამოწმების გარეშე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 135-ე მუხლის საფუძველზე სასამართლომ ჩათვალა, რომ განსახილველ შემთხვევაში ბრძანების დედანი მოპასუხეს პირველი ინსტანციის სასამართლოში არ წარუდგენია, არც მოსარჩელეს ჩაბარებია, რაც დამატებით ხაზს უსვამს 2012 წლის 13 ივლისის №3კ ბრძანების საეჭვოობას. სასამართლოსათვის გაურკვეველი და ბუნდოვანია თავად ბრძანების შინაარსი და მისი გამოცემის სამართლებრივი საფუძველი.
პალატა არ დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად აპელანტის არგუმენტაციას, რომ საქმის მასალებში წარმოდგენილი მტკიცებულებების თანახმად, ხ. მ-ა გამოდიოდა სასამართლო პროცესზე სს „ს-ის“ წინააღმდეგ იმ პერიოდში, რა პერიოდის განმავლობაშიც ის ითხოვს მოპასუხისათვის თანხის დაკისრებას.
სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნული გარემოება არ მიუთითებს იმ ფაქტზე, რომ ხ. მ-ა აღარ იმყოფებოდა დამსაქმებელთან შრომით ურთიერთობაში, რაც სარჩელზე უარის თქმის საფუძვლად ვერ განიხილება.
შრომის კოდექსის მე-6.1 მუხლის თანახმად, პალატამ მიუთითა, რომ მხარეებმა თავიანთი შრომითი ურთიერთობა მოაწესრიგეს წერილობითი ფორმით, შრომითი ხელშეკრულებით განსაზღვრეს უფლება-მოვალეობები და მათი რეგულაციის სამართლებრივი საფუძვლები.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სს „ს-ას“ ხ. მ-ასთან შრომითი ხელშეკრულება ვადამდე (2012 წლის 31 დეკემბრამდე) არ შეუწყვეტია და, როგორც დამსაქმებელს, ეკისრება შრომის ანაზღაურების კანონისმიერი ვალდებულება.
სააპელაციო სასამართლომ მოწმეთა ჩვენებებთან დაკავშირებით მიიჩნია, რომ შრომითი ხელშეკრულებით გაწერილი საკითხების დადგენა მოწმეთა ჩვენებებით არ შეიძლება, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად.
პალატის მოსაზრებით, პირველი ინსტანციის სასამართლო მართებულად არ დაეთანხმა მოპასუხე მხარის პოზიციას, რომ მოსარჩელე არ ასრულებდა მასზე დაკისრებულ მოვალეობას, ამიტომაც არ ეკისრებოდა სახელფასო დავალიანების ანაზღაურების ვალდებულება. სასამართლომ ასევე მართებულად აღნიშნა, რომ მოპასუხემ ვერ წარადგინა მტკიცებულება, რომ რაიმე სახის ადმინისტრაციული ზომები იყო გამოყენებული ხ. მ-ას მიმართ, რაც ათავისუფლებდა მას შრომის ანაზღაურების გადახდისაგან.
სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, საქალაქო სასამართლომ საქმის მასალებზე დაყრდნობით სწორად არ მიიღო მხედველობაში სს „ს-ის“ გენერალურ დირექტორ ზ. დ-ის №3კ ბრძანება, შესაბამისად, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის სადავო პერიოდში შრომითი ურთიერთობის არსებობის ფაქტი და, აღნიშნულიდან გამომდინარე, დამსაქმებელს ეკისრებოდა დასაქმებულისათვის შეთანხმებული ხელფასის ანაზღაურების ვალდებულება ხელშეკრულების 7.1 პუნქტით 200 ლარის ოდენობით.
შრომის კოდექსის მე-2, 31-ე მუხლების, 32-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 34-ე 44-ე მუხლების საფუძველზე სასამართლომ ასევე მიიჩნია, რომ დამსაქმებელს ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღისათვის უნდა გადაეხადა დასაქმებულისათვის დაყოვნებული თანხის 0.07 პროცენტი.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება სს „ს-ამ“ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ შრომის კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის გამოყენება უადგილოა იმ პირობებში, როდესაც პირი არანაირ სამუშაოს არ ასრულებდა და მასთან შრომითი ურთიერთობა შეწყვეტილი იყო.
მხარეთა შორის დადებული შრომითი ხელშეკრულების 2.2 პუნქტის მიხედვით, მოსარჩელის ძირითად სამუშაო ადგილს სს „ს-ა“ წარმოადგენდა, თუმცა 2012 წლის 1 იანვრიდან იგი სამსახურში არ გამოცხადებულა.
ამასთან, ამავე ხელშეკრულების 3.1.3. პუნქტის თანახმად, დასაქმებული ვალდებული იყო, კვირაში ერთხელ გაეკეთებინა სრული ანგარიში კვირის განმავლობაში შესრულებული სამუშაოს შესახებ, თუმცა ხელშეკრულების დადების დღიდან დასაქმებულს ხელშეკრულებით დავალებული სამუშაო საერთოდ არ შეუსრულებია და ვერც ერთი ანგარიშიც რაიმე სამუშაოს შესრულების თაობაზე ვერ წარადგინა.
საქმის მასალებში წარმოდგენილი მტკიცებულებების თანახმად დასტურდება ის გარემოება, რომ ხ. მ-ა გამოდიოდა სასამართლო პროცესზე სს „ს-ის“ წინააღმდეგ იმ პერიოდში, რომლის განმავლობაშიც ის ითხოვს მოპასუხეზე თანხის დაკისრებას.
არასწორია სასამართლოს მსჯელობა 2012 წლის 13 ივლისის ბრძანების დედნის სახით წარდგენასთან დაკავშირებით. დედნის სახით აღნიშნულ საქმეზე ბრძანების წარდგენია ვერ მოხერხდა, რადგან ანალოგიური სარჩელი ამავე მოპასუხის წინააღმდეგ შეტანილი ჰქონდა მ.ჩ-საც, რომელმაც სასამართლოს წარუდგინა მითითებული ბრძანების დედანი.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 4 ივნისის განჩინებით სს „ს-ის“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა სს „ს-ის“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ სს „ს-ას“ უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2014 წლის 2 ივნისს ი. მ-ის მიერ №471 საგადახდო დავალებით გადახდილი 150 ლარის 70% – 105 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. სს „ს-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. კასატორ სს „ს-ას“ (საიდენტიფიკაციო კოდი №.....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2014 წლის 2 ივნისს ი. მ-ის მიერ №471 საგადახდო დავალებით გადახდილი 150 ლარის 70% – 105 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: თ. თოდრია
პ. ქათამაძე
