№ას-494-468-2014 11 ივლისი, 2014 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „ჯ. მ-ი“

მოწინააღმდეგე მხარეები – ნ. ვ-ე, ვ. მ-ე, ზ. კ-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 20 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2013 წლის 31 ოქტომბერს ზესტაფონის რაიონულ სასამართლოს სარჩელით მიმართეს ნ. ვ-მ, ვ. მ-მ და ზ. კ-მ მოპასუხე შპს „ჯ. მ-ის“ მიმართ.

სარჩელის მოთხოვნები:

1. შპს „ჯ. მ-ის“ დირექტორის 2013 წლის 26 სექტემბრის №356 ბრძანების ბათილად ცნობა და მოსარჩელეების სამუშაოზე აღდგენა.

2. მოპასუხე ორგანიზაციისათვის მოსარჩელეთა სასარგებლოდ იძულებითი განაცდურის სახით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დაკისრება, 2013 წლის 1 ოქტომბრიდან სამუშაოზე აღდგენამდე პერიოდისათვის, მათი ყოველთვიური ხელფასის ოდენობის გათვალისწინებით.

ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 18 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ნ. ვ-ის, ვ. მ-ისა და ზ. კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა:

ბათილად იქნა ცნობილი შპს „ჯ მ-ის“ 2013 წლის 26 სექტემბრის №356 ბრძანება მოსარჩელეებთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ;

აღდგენილ იქნა პირვანდელი მდგომარეობა, კერძოდ:

ნ. ვ-ე აღდგენილ იქნა შპს „ჯ. მ-ის“ წიდების გადამუშავების საამქროს მეწიდე-ბრიგადირის თანამდებობაზე;

ვ. მ-ე აღდგენილ იქნა შპს „ჯ. მ-ის“ წიდების გადამუშავების საამქროს ცვლის ოსტატის თანამდებობაზე;

ზ. კ-ე აღდგენილ იქნა შპს „ჯ. მ-ის“ წიდების გადამუშავების საამქროს მესამე ბრიგადის ბრიგადირის თანამდებობაზე.

ამავე გადაწყვეტილებით, შპს „ჯ. მ-ს“ მოსარჩელეების სასარგებლოდ დაეკისრა იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების სახით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება 2013 წლის 1 ოქტომბრიდან მათ სამუშაოზე აღდგენამდე პერიოდისათვის, ხელშეკრულებით განსაზღვრული მათი ყოველთვიური ხელფასის ოდენობის გათვალისწინებით.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ.

აპელანტის მოთხოვნა:

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და შპს „ჯ. მ-ის“ დირექტორის სადავო ბრძანების ძალაში დატოვება.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 20 მარტის განჩინებით შპს „ჯ. მ-ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ნ. ვ-სა და შპს „ჯ. მ-ს" შორის 2012 წლის 1 აგვისტოს დაიდო უვადო შრომითი ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ნ. ვ-ე დასაქმდა შპს-ში წიდების გადამამუშავებელი საამქროს მეწიდე-ბრიგადირის თანამდებობაზე. მისი დარიცხული ხელფასი თვეში შეადგენდა 720 ლარს.

ვ. მ-სა და შპს „ჯ. მ-ს" შორის 2012 წლის 1 აგვისტოს დაიდო უვადო შრომითი ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ვ. მ-ე დასაქმდა შპს-ში წიდების გადამამუშავებელი საამქროს ცვლის ოსტატის თანამდებობაზე. მისი დარიცხული ხელფასი თვეში შეადგენდა 620 ლარს.

ზ. კ-სა და შპს „ჯ. მ-ს" შორის 2012 წლის 1 აგვისტოს დაიდო უვადო შრომითი ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ზ. კ-ე დასაქმდა შპს-ში წიდების გადამამუშავებელი საამქროს მესამე ბრიგადის ბრიგადირის თანამდებობაზე. მისი დარიცხული ხელფასი თვეში შეადგენდა 720 ლარს.

2013 წლის 29 აგვისტოს ნ. ვ-ე კომპანიის ხელმძღვანელობასთან შეუთანხმებლად არ გამოცხადდა სამუშაოზე და მისი პირადი სამსახურებრივი ბარათი გადასცა მის კოლეგას, რათა სამუშაო დროის აღრიცხვის სისტემაში დაფიქსირებულიყო ინფორმაცია, თითქოს ის გამოცხადდა სამსახურში.

ნ. ვ-ის გამოუცხადებლობა გამოწვეული იყო საპატიო მიზეზით, კერძოდ, 29 აგვისტოს იყო მისი მამიდის გასვენება.

ნ. ვ-მ სამსახურში გამოუცხადებლობის შესახებ აცნობა მის უშუალო ხელმძღვანელს, ვ. მ-ს და ასევე თხოვა, ზ. კ-ს ემუშავა მის მაგივრად. ზ. კ-მ იმავე დღეს იმუშავა ნ.

ვ-ის ნაცვლად, ვ. მ-მ კი სამუშაოზე არგამოცხადებულ თანამშრომელს სამუშაო დროის აღრიცხვის ფორმაში არასწორად დაუფიქსირა მის მიერ გაცდენილი დრო.

შპს „ჯ. მ-ის" დირექტორის 2013 წლის 26 სექტემბრის №356 ბრძანებით, 2013 წლის 1 ოქტომბრიდან შრომითი ურთიერთობა შეუწყდათ ნ. ვ-ს, ზ. კ-ს და ვ. მ-ს, შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ” ქვეპუნქტის შესაბამისად. ამ ნორმის თანახმად, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველია – დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა.

სააპელაციო სასამართლომ მთლიანად გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთება დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით.

საქმის განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის პირველი პუნქტით, 30-ე მუხლის მე-4 პუნქტით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილით, შრომის კოდექსის 1.1, 1.2, 2.1 მუხლებით.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება იმასთან დაკავშირებით, რომ ნ. ვ-ე, ვ. მ-ე და ზ. კ-ე მოქმედებდნენ შეთანხმებულად საწარმოს ინტერესების საზიანოდ, შრომის ხელშეკრულების და შინაგანაწესის უხეში დარღვევით. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ სრულიად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს განმარტება იმის თაობაზე, რომ მოპასუხემ არასწორად მიიჩნია მოსარჩელეთა მიერ მათთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულება უხეშად და სისტემატურად დარღვეულად, რადგან ნ. ვ-ის არყოფნით შპს „ჯ. მ-ში" მუშა პროცესი არ შეჩერებულა, არყოფნას არ გამოუწვევია რაიმე სახის ზიანი, ეს იყო ერთადერთი შემთხვევა და მოსარჩელეთა მხრიდან შრომითი ხელშეკრულებით (კონტრაქტი) ან შინაგანაწესით დაკისრებული მოვალეობის სისტემატურ შეუსრულებლობას ადგილი არ ჰქონია.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დავის სწორად გადაწყვეტისათვის პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად მიუთითა თავად მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულების 1.4 პუნქტზე და შპს „ჯ. მ-ის” წესდების 8.4 პუნქტზე. ხელშეკრულების 1.4. პუნქტის თანახმად, მუშაკი ვალდებულია წინასწარ ან და დაუყოვნებლივ შეატყობინოს უშუალო ხელმძღვანელს გაცდენის სავარაუდო ხანგრძლივობის შესახებ და მოთხოვნის

შემთხვევაში წარადგინოს შესაბამისი დამადასტურებელი საბუთი. მუშაკის მიერ ერთი სრული ან მეტი სამუშაო დღის გაცდენისას 48 საათში საბუთის წარუდგენლობის შემთხვევაში, შპს იტოვებს უფლებას მუშაკს ხელფასიდან გამოუქვითოს გაცდენილი დღეები. შპს „ჯ. მ-ის” წესდების 8.4 პუნქტის თანახმად კი, მუშაკის დათხოვნა დისციპლინური სასჯელის სახით შეიძლება გამოყენებულ იქნეს საპატიო მიზეზის გარეშე დასაქმებულის მიერ შრომითი ხელშეკრულებით ან შინაგანაწესით დაკისრებული მოვალეობის სისტემატური შეუსრულებლობის გამო.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მოსარჩელეთა მიმართ შპს „ჯ. მ-ის” მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მათთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე ზედმეტად მკაცრი, ამასთან, თავად შპს-ს მიერ დადგენილ დათქმებთან შეუსაბამო იყო. თავისი შინაარსით, მოსარჩელე ნ. ვ-ის ქმედება უკიდურეს შემთხვევაში შეიძლებოდა გათანაბრებულიყო ერთი დღის სამუშაოს გაცდენასთან, რისთვისაც თავად მხარეებს შორის დადებული ხელშეკრულების 1.4 პუნქტი შპს-ს აძლევდა ერთადერთ უფლებას – ხელფასიდან მუშაკისათვის დაექვითა გაცდენილი დღე.

რაც შეეხებოდა ვ. მ-ს და ზ .კ-ს, მათ მიმართ საწარმოს ხელმძღვანელის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება სრულიად უკანონო იყო, რადგან წესდების 8.4 პუნქტის თანახმად, დათხოვნა, როგორც დისციპლინური სახდელის უკიდურესი ღონისძიება მხოლოდ მაშინ შეიძლებოდა გამოყენებულიყო, როდესაც მუშაკის მიერ კანონმდებლობით ან შინაგანაწესით დაკისრებული მოვალეობის სისტემატურ შეუსრულებლობას ჰქონდა ადგილი.

მოცემულ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დგინდებოდა, რომ ნ. ვ-მ სამსახურის საპატიო მიზეზით ერთი დღით გაცდენის შესახებ აცნობა ვ. მ-ს, ხოლო მის მიერ შესასრულებელი სამუშაო – ზ. კ-მ შეასრულა.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მოსარჩელეთა მხრიდან დისციპლინური გადაცდომის ნიშნები სახეზე მართლაც იყო, თუმცა მოპასუხის მიერ გამოყენებული ღონისძიება წარმოადგენდა ზედმეტად მკაცრს და უკანონოს.

სააპელაციო სასამართლომ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ მოსარჩელეთა ქმედებით საწარმოს ზიანი არ მიდგომია, და მათი მხრიდან ეს იყო ერთადერთი შემთხვევა.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, სამოქალაქო უფლება მართლზომიერად უნდა განხორციელდეს და განმარტა, რომ მითითებული ნორმის შინაარსი ადგენს პრინციპს, რომლის თანახმადაც, მინიჭებული უფლების გამოყენების დროს უფლების მქონე კანონშესაბამისად, გონივრულად, სამართლიანად უნდა მოქმედებდეს. მუშაკთა უფლება დაცულია არა მხოლოდ საქართველოს კონსტიტუციით, შრომის კოდექსით და სხვა შიდასახელმწიფოებრივი აქტებით, არამედ საერთაშორისო კანონებითაც. ევროპის სოციალური ქარტიის 24-ე მუხლის „ა” ქვეპუნქტი ავალდებულებს მხარეებს, აღიარონ ყველა მუშაკის უფლება, უარი თქვან დასაქმების შეწყვეტაზე საპატიო მიზეზის გარეშე, რომელიც უნდა გამომდინარეობდეს მათი პროფესიული შესაძლებლობებიდან ან მოქცევიდან, ასევე საწარმოს შინაგანაწესიდან.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ სააპელაციო საჩივარი არ დააკმაყოფილა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დატოვა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ჯ. მ-მა“.

კასატორის მოთხოვნა:

გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და შპს „ჯ. მ-ის“ დირექტორის სადავო ბრძანების ძალაში დატოვება.

საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ ნ. ვ-მ სამსახური საპატიო მიზეზით გააცდინა და, რომ, თითქოსდა იგი მასთან დადებული შრომითი ხელშეკრულების 1.4 პუნქტის მოთხოვნათა დაცვით მოქმედებდა. საქმის მასალებიდან ნათლად ჩანს, რომ 2013 წლის 29 აგვისტოს ნ. ვ-ე კომპანიის ხელმძღვანელობასთან შეუთანხმებლად არ გამოცხადდა სამუშაო ადგილას. ამის მიზეზი იყო ახლო ნათესავის დაკრძალვაში დასწრების აუცილებლობა, თუმცა აღნიშნული მიზეზი საპატიო იქნებოდა იმ შემთხვევაში, თუკი ნ. ვ-ე ამის შესახებ პირდაპირ აცნობებდა კომპანიის ზედამხედველობას და დადგენილი წესის მიხედვით გათავისუფლებოდა სამუშაო ადგილიდან.

ნ. ვ-ე, წესების უხეში დარღვევით შეუთანხმდა თავის უფროსს, ვ. მ-ს იმის თაობაზე, რომ იგი სამსახურს გააცდენდა და სამუშაო დროის აღრიცხვის ფორმაში მის ნაცვლად სამუშაო დროს დაუფიქსირებდა მისი თანამშრომელი, ზ. კ-ე. ეს იმის მანიშნებელია, რომ მოსარჩელეები მოქმედებდნენ შეთანხმებულად, საწარმოს ინტერესების საზიანოდ, შრომის ხელშეკრულების და შინაგანაწესის უხეში დარღვევით. ვ. მ-ს, თავის მხრივ, ნ. ვ-ის სამუშაოზე გამოუცხადებლობის თაობაზე უნდა ეცნობებინა საამქროს უფროსისათვის და შემდგომ, კადრების განყოფილებისათვის, რაც მან არ განახორციელა. რაც შეეხება ზ. კ-ს, ამ უკანასკნელმა დანარჩენ მოსარჩელეებთან წინასწარი შეთანხმებით უხეშად დაარღვია შრომითი ხელშეკრულებისა და შინაგანაწესის პირობები, როდესაც მისი კოლეგის ნაცვლად სამუშაო დროის აღრიცხვის სისტემაში ინფორმაციის არასწორად დაფიქსირებით შეცდომაში შეიყვანა ქარხნის ადმინისტრაცია. ამდენად, თითოეულმა მოსარჩელემ არაერთხელ უხეშად დაარღვია საწარმოს შინაგანაწესი და შრომითი ხელშეკრულება. ისინი მითითებულ გარემოებებს აღიარებენ თავიანთ ახსნა-განმარტებებში.

კასატორის მოსაზრებით, საპატიო მიზეზს შესაძლოა ბევრი გარემოება წარმოადგენდეს, მაგრამ თანამშრომელს არც ერთი გარემოება არ ათავისუფლებს ვალდებულებისგან – სამუშაო ადგილის ადმინისტრაციას შეატყობინოს შესაბამისი მიზეზის არსებობის შესახებ. აქედან გამონაკლისი იქნებოდა ნ. ვ-ის ავადმყოფობა ან სხვაგვარი ფიზიკური შეზღუდვა, რაც მას არ მისცემდა ადმინისტრაციისათვის შეტყობინების საშუალებას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „ჯ. მ-ის“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს „ჯ. მ-ის“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (900 ლარი) 70% – 630 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს „ჯ. მ-ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს – შპს „ჯ. მ-ს“ (საიდენტიფიკაციო ნომერი – ……) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (900 ლარი, საგადახდო დავალება № 1605, გადახდის თარიღი – 2014 წლის 8 მაისი) 70% – 630 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე