№ას-504-477-2014 7 ივლისი, 2014 წელი
თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე
საკასაციო საჩივრის ავტორი – ლ. ხ-ე
მოწინააღმდეგე მხარე – გ. ვ-ის უფლებამონაცვლე ი. ა-ი
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 8 აპრილის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება
დავის საგანი – უძრავი ნივთის გამოთხოვა უკანონო მფლობელობიდან
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2013 წლის 26 ივლისს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა გ. ვ-მ მოპასუხე ლ. ხ-ე მიმართ.
მოსარჩელის მოთხოვნა:
თბილისში, ნ-ის ქ.№6-ში მდებარე მისი კუთვნილი უძრავი ქონების გამოთხოვა მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 4 დეკემბრის გადაწყვეტილებით გ. ვ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა:
მოპასუხე ლ. ხ-ის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა თბილისში, ნ-ის ქ.№6-ში მდებარე უძრავი ქონება.
პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ.
აპელანტის მოთხოვნა:
გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 8 აპრილის საოქმო განჩინებით მოწინააღმდეგე მხარის, გ. ვ-ის წარმომადგენელ მ. ძ-ის შუამდგომლობა გ. ვ-ის უფლებამონაცვლედ ი. ა-ის ცნობის შესახებ, დაკმაყოფილდა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 8 აპრილის განჩინებით ლ. ხ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.
სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოება:
თბილისში, ნ-ის ქ.N6-ში მდებარე უძრავი ქონება – 201კვ.მ ფართის მქონე მიწის ნაკვეთი და მასზე განლაგებული შენობა-ნაგებობები საერთო ფართით 83.59კვ.მ (საკადასტრო კოდი ……), ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, 2014 წლის 21 მარტს აღირიცხა ი. ა-ის საკუთრებად.
ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია აპელანტის წარმომადგენლის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სადავო ქონებაზე (ან მის ნაწილზე) მას გააჩნდა საკუთრების უფლება.
ამავდროულად, საქმეზე დადგინდა, რომ აპელანტი ლ. ხ-ე რეალურად ფლობდა თბილისში, ნ-ის ქ.N6-ში მდებარე სახლს (საკადასტრო კოდი …….).
სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ფართზე აპელანტის მართლზომიერი მფლობელობის საფუძველი ვერ გახდებოდა ამ უკანასკნელის მიერ იმ გარემოებაზე მითითება, რომ საცხოვრებელ სახლზე საკუთრების უფლება მან მესამე პირის დანაშაულებრივი ქმედებით დაკარგა. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მესაკუთრეს თავისი უფლებების სრულად რეალიზაციაში შეზღუდვა შეიძლება დაუწესდეს მხოლოდ კანონით ან ხელშეკრულებით. მოქმედი კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს სხვისი უძრავი ნივთით სარგებლობას იმ შემთხვევაში, თუ ეს ნივთი მოსარგებლის საკუთრებას წარმოადგენდა და არამართლზომიერად გავიდა მისი საკუთრებიდან. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსაზრება, რომ მოპასუხეს არ გააჩნდა მოსარჩელის ქონების ფლობის სამართლებრივი საფუძველი.
საქმის განხილვისას, სააპელაციო სასამართლომ იხელმღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლით, რომლის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას. ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება.
ზემოაღნიშნულის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სხვისი უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის ვინდიკაციური სარჩელის საფუძვლიანობა მოწმდება იმ გარემობების შეფასებით, არსებობს თუ არა მოსარჩელის საკუთრების უფლება ნივთზე და იმყოფება თუ არა ეს ნივთი სხვა პირთა არამართლზომიერ მფლობელობაში, ანუ ხორციელდება თუ არა მფლობელობა საამისო უფლების გარეშე. მოცემულ შემთხვევაში, მართლზომიერი მფლობელობის მტკიცების ტვირთი ეკისრებოდა მოპასუხეს, რომელმაც ვერ უზრუნველყო მისთვის დაკისრებული მტკიცების ტვირთის ამ კუთხით რეალიზება.
იმის გათვალისწინებით, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოპასუხე (აპელანტი) არ წარმოადგენდა სამოქალაქო კოდექსის 160-162-ე მუხლებით დაცული უფლების მქონე პირს – მართლზომიერ მფლობელს, ხოლო მოსარჩელე გ. ვ-ს გააჩნდა სადავო ნივთზე საკუთრების უფლება, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არსებობდა სადავო უძრავი ნივთის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ლ. ხ-მ საკასაციო წესით გაასაჩივრა.
კასატორის მოთხოვნა:
გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება.
საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:
თბილისში, ნ-ის ქ.№6-ში მდებარე უძრავი ქონების ½ ნაწილი აღრიცხულია ლ. ხ-ის, ხოლო ½ ნაწილი – გ. ვ-ის სახელზე. აღნიშნული შენობა-ნაგებობების საერთო ფართია 106.33კვ.მ, ამასთან, უფლების დამადასტურებელი საბუთის გარეშე აღრიცხული ფართი შეადგენს 37.01კვ.მ-ს, იგი არ წარმოადგენს საერთო საკუთრებას, ლ ხ-ე ფაქტობრივად გამოსახლდა მის საკუთრებაში არსებული ფართიდან.
სააპელაციო სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 162-ე მუხლი, რომლის თანახმად, დაუშვებელია მართლზომიერ მფლობელს მოეთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება. მართლზომიერი მფლობელობის განმავლობაში მის კუთვნილებად ითვლება ნივთისა და უფლების ნაყოფი. გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის შესაბამისად, მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება.
სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტ ლ. ხ-ის დასაბუთება იმის თაობაზე, რომ 2007 წლის 29 მარტს მასა და მ.ფ-ას შორის დაიდო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რა დროსაც მოქმედებდა „ო. ს-ის“ პრეზიდენტი მ.გ-ა; ამ უკანასკნელმა, ლ. ხ-ს ნ-ის ქ.№6-ში მდებარე მის საკუთრებაში არსებული სახლის იპოთეკით დატვირთვის გზით სესხად ააღებინა 23000 აშშ დოლარი, რომელიც იმავე დღეს ასოციაციის სახელით მოტყუებით გამოართვა და მართლსაწინააღმდეგოდ მიისაკუთრა. მითითებულ ფაქტთან დაკავშირებით აღიძრა სისხლის სამართლის საქმე მ.გ-ას მიმართ, რომელშიც დაზარალებულად ცნობილია ლ. ხ-ე, მან მ.გ-ას ქმედებით განიცადა 100000 ლარის ოდენობის ზიანი.
რამდენადაც ლ. ხ-ე სისხლის სამართლის საქმეზე ცნობილია დაზარალებულად, მის სახელზე რეგისტრირებული ბინა რეალიზებულ იქნა და კასატორს ამით ზიანი მიადგა, იგი განიხილება მართლზომიერ მფლობელად, რომელსაც გააჩნია სადავო ნივთის ფლობის უფლება.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ლ ხ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ლ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 27 მაისის განჩინებით კასატორი გათავისუფლდა სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილის „მ1“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ლ ხ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე პ. ქათამაძე
მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი
ბ. ალავიძე
