საქმე №ას-510-483-2014 14 ივლისი, 2014 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
თეიმურაზ თოდრია, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორები – ლ. გ-ი, ე. გ-ი, ნ. გ-ი (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – ა. პ-ი (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 19 მარტის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – გარიგების ბათილად ცნობა, უძრავი ნივთის მესაკუთრედ აღრიცხვა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ა. პ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ლ. გ-ის, ე. გ-ისა და ნ. გ-ის მიმართ და მოითხოვა, ბათილად იქნას ცნობილი ე. გ-სა და ლ. გ-ს შორის 2011 წლის 19 დეკემბერს შედგენილი უძრავი ნივთის ჩუქების ხელშეკრულება, ასევე, 2012 წლის 1 მარტს ლ. გ-სა და ნ. გ-ს შორის შედგენილი ნასყიდობის ხელშეკრულება და მოსარჩელე აღირიცხოს სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრედ.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 20 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი სრულად დაკმაყოფილდა, რაც მოპასუხეებმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 19 მარტის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2007 წლის 8 აგვისტოს საჯარო რეესტრის ამონაწერით დასტურდება, რომ ქ.თბილისში, ც. დ-ის ქუჩა №8/ც. დ-ის პირველი შესახვევის №5-ში მდებარე მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობების 1/3 ნაწილი საკუთრების უფლებით ირიცხებოდა ა. პ-ის სახელზე.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 31 მაისის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით ე. გ-ის სარჩელი ა. პ-ის მიმართ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნით დაკმაყოფილდა. ე. გ-ს ა. პ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 2147 ლარის გადახდა და ე. გ-ი ცნობილ იქნა ქ.თბილისში, ც. დ-ის ქუჩა №8/ც. დ-ის პირველი შესახვევი №5-ში მდებარე ა. პ-ის სახელზე აღრიცხული 1/3 წილის მესაკუთრედ.
გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით, 2011 წლის 15 ნოემბერს გაიცა სააღსრულებო ფურცელი 2011 წლის 31 მაისის დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მხოლოდ მე-3 პუნქტზე, რომლითაც ე. გ-ი ცნობილ იქნა თბილისში ც. დ-ის ქუჩა №8/ ც. დ-ის პირველი შესახვევი №5-ში მდებარე ა. პ-ის სახელზე აღრიცხული 1/3 წილის მესაკუთრედ.
დაუსწრებელი გადაწყვეტილებისა და სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე ე. გ-ი 2011 წლის 3 დეკემბერს აღირიცხა სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრედ.
პალატის მითითებით, სადავო არ არის, რომ თანხის გადახდის ნაწილში დაუსწრებელი გადაწყვეტილება არ აღსრულებულა.
2011 წლის 19 დეკემბრის უძრავი ქონების ჩუქების ხელშეკრულებით ე. გ-მა 2011 წლის 31 მაისის სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე საკუთრებაში მიღებული უძრავი ქონება აჩუქა თავის შვილიშვილ ლ. გ-ს.
2012 წლის 1 მარტს ლ. გ-მა ც. დ-ის ქუჩა №8/ც. დ-ის პირველ შესახვევ №5-ში მდებარე მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობების 1/3 ნაწილიდან 1/6 წილი მიჰყიდა ნ. გ-ს.
საჯარო რეესტრის ამონაწერით დგინდება, რომ ც. დ-ის ქუჩა №8/ც. დ-ის პირველი შესახვევი №5-ში მდებარე მიწის ნაკვეთის და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობების 1/18 იდეალური წილის მესაკუთრეა ნ. გ-ი, ხოლო 5/18 აღრიცხულია ლ. გ-ის სახელზე.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 12 დეკემბრის განჩინებით 2011 წლის 31 მაისის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ბათილად იქნა ცნობილი და ე. გ-ის სარჩელთან დაკავშირებით სამართალწარმოება განახლდა. დაუსწრებელი გადაწყვეტილების ბათილად ცნობას საფუძვლად დაედო ის გარემოება, რომ მხარე – ა. პ-ი დადგენილი წესით არ იყო ინფორმირებული სასამართლო სხდომის შესახებ. განჩინება შესულია კანონიერ ძალაში.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 3 აპრილის განჩინებით ე. გ-ის სარჩელი ა. პ-ის მიმართ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე დარჩა განუხილველად მოსარჩელის მიერ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 831-ე მუხლის თანახმად, სარჩელის გამოხმობის გამო.
ამდენად, დადგენილია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 31 მაისის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, რაც საფუძვლად დაედო საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში ა. პ-ის სახელზე რიცხული ქონების ე. გ-ის სახელზე რეგისტრაციას, გაუქმებულია.
პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ უდავოდაა დადგენილი და არც სააპელაციო საჩივრით გამხდარა სადავოდ, რომ ლ. გ-ი არის ე. გ-ის შვილიშვილი, ამასთან მოპასუხეები სადავო უძრავი ქონებაზე ხელშეკრულებების შედგენამდე და შემდგომ პერიოდშიც, ერთობლივად აგრძელებენ ცხოვრებას ქ.თბილისში, ც. დ-ის ქუჩა №8/ც. დ-ის პირველი შესახვევი №5-ში მდებარე მოპასუხეების საკუთრებაში არსებულ ბინაში.
პალატის მითითებით, საქალაქო სასამართლომ მხარეთა ახსნა-განმარტების საფუძველზე უდავოდ დაადგინა და სააპელაციო საჩივრით სადავოდ არ გამხდარა, რომ ნ. გ-ი რეალურად არ დაუფლებია 2012 წლის 1 მარტის გარიგებით შეძენილ ქონებას და ამ ნივთის გაქირავებით მიღებულ შემოსავალს კვლავ იღებს ლ. გ-ის ოჯახი.
ა. პ-ის მიერ, საკუთრების მიღების მიზნით, აღძრული სასარჩელო განცხადების შინაარსი ცხადყოფს, რომ ნ. გ-ი იყო ე. გ-ის წარმომადგენელი და, ცხადია, სრულყოფილად იყო ინფორმირებული ე. და ლ. გ-ების მიერ სადავო უძრავი ქონებაზე საკუთრების უფლების მოპოვების დეტალების შესახებ, მისთვის ასევე ცნობილი უნდა ყოფილიყო ის გარემოებაც, რომ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების ფარგლებშიც, ე. გ-ის საკუთრების უფლების მოპოვება დაკავშირებული იყო გადაწყვეტილებით განსაზღვრული ოდენობით კომპენსაციის გადახდაზე – ა. პ-ისათვის 2147 ლარის ანაზღაურებაზე, რაც არ განხორციელებულა. სარჩელის ასლით დგინდება, რომ ნ. გ-ი, მეორე წარმომადგენელთან ერთად წარმოადგენს აღნიშნული სასარჩელო განცხადების სასამართლოში წარმდგენ პირს.
სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას აპელანტების წარმომადგენლებმა მიუთითეს, რომ ოფისი, სადაც მუშაობს ნ. გ-ი, მდებარეობს სადავო უძრავი ქონების მომიჯნავედ და ეს უკანასკნელი, სხვა ადვოკატებთან ერთად კონსულტაციას უწევდა ე. გ-ს სახლთან დაკავშირებული რეგისტრაციის პრობლემების მოგვარების კუთხით.
მოპასუხე ნ. გ-ის ახსნა-განმარტებიდან ირკვევა, რომ მოპასუხე გაცნობილი იყო 2011 წლის 31 მაისის დაუსწრებელი გადაწყვეტილების შინაარსს, ასევე, მისთვის ცნობილი იყო ის გარემოებაც, რომ ე. გ-ს ზემოაღწერილი გადაწყვეტილების საფუძველზე დაკისრებული 2147 ლარი არ გადაუხდია, რაც წარმოადგენდა სადავო ქონების მესაკუთრედ ე. გ-ის კანონიერად აღრიცხვის წინაპირობას.
სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 54-ე მუხლების თანახმად, პალატამ განმარტა, რომ საჯარო წესრიგში იგულისხმება სამოქალაქო ბრუნვის ფუნდამენტური პრინციპები, რომლებშიც მოიაზრება ასევე საკუთრების ხელშეუხებლობა. საჯარო წესრიგის დარღვევით ილახება არა მხოლოდ ურთიერთობის კონკრეტული მონაწილის უფლებები, არამედ იგი ვნებას აყენებს, პირველ რიგში, სახელმწიფოსა და საზოგადოების ინტერესებს. გარიგება, რითაც უარყოფილი იქნება საკუთრების ხელშეუხებლობის სოციალური ფუნქცია, უნდა ჩაითვალოს საჯარო წესრიგის დამრღვევ გარიგებად. ამ შემთხვევაში მხედველობაშია სოციალური და ეკონომიკური საჯარო წესრიგი.
განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 31 მაისის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, რაც საფუძვლად დაედო საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში ა. პ-ის სახელზე რიცხული ქონების ე. გ-ის სახელზე რეგისტრაციას, გაუქმებულია და, როგორც გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაშიც მართებულად აღინიშნა, მოპასუხეების მიერ ა. პ-ის საკუთრების მიღებას კანონიერი საფუძველი აღარ გააჩნია. შესაბამისად, არსებობს სადავო ქონებაზე მისი განკარგვის მიზნით მესაკუთრის ნების გარეშე დადებული გარიგებების, როგორც საჯარო წესრიგის საწინააღმდეგო გარიგებების ბათილად ცნობის საფუძველი, თუმცა გარიგებების ბათილად ცნობის მოთხოვნით აღძრული სარჩელის საფუძვლიანობის შეფასებისათვის აუცილებელია ხელშეკრულებების მეორე მხარის, კერძოდ, დასაჩუქრებული ლ. გ-ის და მყიდველ ნ. გ-ის კეთილსინდისიერების ფაქტის დადგენა ქონების შეძენის ფაქტის მიმართ.
პალატამ მიიჩნია, რომ კეთილსინდისიერი შემძენის უფლებების დაცვის საკითხს სამოქალაქო კოდექსი წყვეტს სამოქალაქო ბრუნვის სიმყარისა და სტაბილურობის ინტერესების გათვალისწინებით.
სამოქალაქო კოდექსის 185-ე, 312-ე მუხლების თანახმად, სასამართლომ მიუთითა, რომ შემძენის კეთილსინდისიერების ფაქტის დადგენისას სასამართლომ უნდა დაადგინოს, იცოდა თუ არა მან ჩანაწერის უზუსტობის შესახებ და გაითვალისწინოს შემძენის შესაძლებლობანი რეესტრის არასწორი ჩანაწერის ცოდნასთან მიმართებით. სწორედ ამ გარემოებათა გამოკვლევას უნდა ეფუძნებოდეს დასკვნა შენაძენის ნამდვილობისა და მისი დაცვის მიზანშეწონილობის თაობაზე.
განსახილველ შემთხვევაში პალატამ დაადგინა, რომ ე. გ-ი არის ლ. გ-ის ბებია. ასეთ ურთიერთობაში, ჩვეულებრივ, საზოგადოებაში ახლო ოჯახური ურთიერთობით დაკავშირებულმა ადამიანებმა იციან ერთმანეთის ქონებრივი მდგომარეობის შესახებ, ხოლო სხვაგვარი შემთხვევა წარმოადგენს გამონაკლისს. რაც შეეხება ნ. გ-ს, რომელმაც 2012 წლის 1 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულებით ლ. გ-ისაგან შეიძინა ც. დ-ის ქუჩა №8/ც. დ-ის პირველი შესახვევი №5-ში მდებარე მიწის ნაკვეთის და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობების 1/3 ნაწილიდან 1/6 წილი, როგორც უკვე დადგინდა, იგი ე. გ-ის წარმომადგენლობის უფლებამოსილებას ახორციელებდა ა. პ-ის წინააღმდეგ, სადავო ქონების მიღების მიზნით, აღძრულ სამოქალაქო საქმეზე. ამასთან, როგორც სასამართლო სხდომაზე მოპასუხე ნ. გ-მა განმარტა, მისთვის ცნობილი იყო კიდეც 2011 წლის 31 მაისის დაუსწრებელი გადაწყვეტილების შინაარსი და ის გარემოებაც, რომ ე. გ-ს არ გადაუხდია ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილების საფუძველზე დაკისრებული 2147 ლარი, რაც წარმოადგენდა სადავო ქონების მესაკუთრედ ე. გ-ის კანონიერად აღრიცხვის წინაპირობას.
ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ ლ. გ-ს, როგორც მჩუქებელ ე. გ-ის შვილიშვილს და ნ. გ-ს, როგორც ე. გ-ის წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების განმახორციელებელ პირს, გონივრული წინდახედულობის ფარგლებში შეეძლოთ და უნდა სცოდნოდათ სადავო უძრავ ქონებაზე ე. გ-ის მიერ საკუთრების უფლების მიღების ხარვეზის შესახებ. შესაბამისად, ლ. გ-ი და ნ. გ-ი კეთილსინდისიერ შემძენებად ვერ მიიჩნევიან.
სასამართლომ დაუსაბუთებლად ჩათვალა აპელანტის მსჯელობა სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლების დარღვევასთან მიმართებით და ჩათვალა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებში მართებულად ცნო ბათილად 2011 წლის 19 დეკემბრისა და 2012 წლის 1 მარტის ხელშეკრულებები, სადავო უძრავი ნივთი მართებულად აღრიცხა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში კვლავ ა. პ-ის სახელზე.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ლ. გ-მა, ე. გ-მა და ნ. გ-მა გაასაჩივრეს საკასაციო წესით, მოითხოვეს მისი გაუქმება ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
სასამართლოს არ დაუსაბუთებია, რა სახის გარიგება დაიდო მხარეთა შორის. მას შემდეგ, რაც ე. გ-ი სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრე გახდა და ასეთად აღირიცხა საჯარო რეესტრში, მას სრული უფლება ჰქონდა, თავისი საკუთრება ეჩუქებინა შვილიშვილ ლ. გ-ისათვის.
სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ლ.გ-ს და ნ.გ-ს უნდა სცოდნოდათ და საქმის კურსში ყოფილიყვნენ სადავო უძრავი ნივთის საკუთრების უფლების ხარვეზთან დაკავშირებით, თუმცა აღნიშნული ვარაუდი არ წარმოადგენს და არც შეიძლება წარმოადგენდეს როგორც სადავო ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის, ისე შემძენის კეთილსინდისიერების ფაქტის დადგენის საფუძველს.
მოცემულ შემთხვევაში მხარეების ნება მიმართული იყო არა მოსაჩვენებლად, არამედ რეალური შედეგის დადგომისკენ.
რაც შეეხება, აპელირებას ე. გ-ის მხრიდან თანხის გადაუხდელობაზე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკიდან გამომდინარე, თანხის გადაუხდელობა წარმოშობს ვალდებულების შესრულების მოთხოვნის და არა სადავო ხელშეკრულების ბათილად ცნობის წინაპირობას.
ამდენად, უძრავ ქონებაზე შემძენის ნება უნდა გამოვლინდეს სავალდებულო წერილობითი ფორმით (ხელშეკრულებით) და საჯარო რეესტრში რეგისტრაციით, რაც მოცემულ შემთხვევაში დაცულია.
არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მითითება იმასთან დაკავშირებით, რომ ნ.გ-ი იყო ე. გ-ის წარმომადგენელი და იგი სრულად იყო ინფორმირებული ე. და ლ. გ-ების მიერ სადავო ქონებაზე საკუთრების უფლების მოპოვების დეტალების შესახებ. აღნიშნულის სამტკიცებლად სააპელაციო სასამართლო იშველიებს სასარჩელო განცხადებას.
მართალია, სასარჩელო განცხადებაში წარმომადგენლად მითითებულია ნ.გ-ი, მაგრამ შემდგომში საქმის წარმოება მინდობილი ჰქონდა ს.მ-ს, რაც დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი რწმუნებულებით გადაწყვეტილებით და განჩინებით საქმის განუხილველად დატოვების შესახებ.
სწორია სააპელაციო სასამართლოს მითითება, რომ ნ.გ-ი რეალურად არ დაუფლებია მის მიერ შეძენილ უძრავ ნივთს, რადგან აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულებები საქმეში არ მოიპოვება.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 29 მაისის განჩინებით ლ. გ-ის, ე. გ-ისა და ნ. გ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე განჩინებით კასატორები სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდნენ.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ლ. გ-ის, ე. გ-ისა და ნ. გ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ლ. გ-ის, ე. გ-ისა და ნ. გ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: თ. თოდრია
პ. ქათამაძე
