საქმე №ას-618-586-2014 14 ივლისი, 2014 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
თეიმურაზ თოდრია, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – სს „ს-ა“ (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – მ. ჩ-ი (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 15 აპრილის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
მ. ჩ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში სს „ს-ის“ მიმართ სახელფასო დავალიანების ანაზღაურების – 2012 წლის 1 ივნისიდან 2012 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით ყოველთვიურად დარიცხული 400 ლარის, სულ 2800 ლარისა და საბოლოო ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღისათვის დაყოვნებული თანხის 0.07%-ის დაკისრების შესახებ.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 15 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით მ. ჩ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, სს „ს-ას“ მოსარჩელე მ. ჩ-ის სასარგებლოდ გადასახდელად დაეკისრა სახელფასო დავალიანება 2012 წლის 1 ივნისიდან 2012 წლის 31 დეკემბრამდე (7 თვე) თვეში დარიცხული 400 ლარი, სულ – 2800 ლარი ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღისათვის დაყოვნებული თანხის 0.07% 2012 წლის ივნისიდან 2013 წლის 9 სექტემბრამდე, რაც მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 15 აპრილის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სასამართლომ დაადგინა, რომ 2012 წლის 15 აპრილს სს „ს-ასა“ და მ. ჩ-ს შორის გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება, რომლითაც მ. ჩ-ი დაინიშნა იურისტის თანამდებობაზე. ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრა 2012 წლის 31 დეკემბრამდე.
ხელშეკრულების 2.1 პუნქტით, დასაქმებულის საქმიანობა წარმოადგენდა მის ძირითად საქმიანობას. სხვა ორგანიზაციაში საქმიანობა შეთავსებით დასაქმებულს შეეძლო დამსაქმებლის წერილობითი თანხმობის გარეშეც. 2.2. პუნქტით, ძირითად სამუშაო ადგილს წარმოადგენს სს „ს-ა“.
სასამართლოს მითითებით, მართალია, ხელშეკრულების 1.3. პუნქტში აღნიშნულია, რომ მხარეთა უფლებები და მოვალეობები რეგულირდება თანამდებობრივი ინსტრუქციით და შრომის შინაგანაწესით, თუმცა აღნიშნულის დასტური საქმეში წარმოდგენილი არ არის და ვერც მოპასუხემ მიუთითა.
ამდენად, სასამართლომ დაადგინა, რომ თანამდებობრივი ინსტრუქციით მოსარჩელის შრომით მოვალეობები კონკრეტულად გაწერილი არ ყოფილა. შესაბამისად, მოსარჩელის მიერ შრომითი მოვალეობების შესრულება უნდა მომხდარიყო საწარმოს საჭიროებების მიხედვით.
ხელშეკრულების 7.1 პუნქტით დასაქმებულის ყოველთვიურად დარიცხული ხელფასის ოდენობად განისაზღვრა 400 ლარი.
მხარეთა შორის სადავო არაა, რომ მ ჩ-ს მიღებული აქვს კუთვნილი ხელფასი 2012 წლის 31 მაისის ჩათვლით.
მოსარჩელემ მოითხოვა 2012 წლის 1 ივნისიდან 2012 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით მიუღებელი ხელფასის და, მისი გაუცემლობის გამო, დარიცხულ კანონისმიერი პროცენტის ანაზღაურება, შესაბამისად, უნდა დადგინდეს არსებობდა თუ არა ამ დროის მონაკვეთში მხარეთა შორის სახელშეკრულებო ურთიერთობა.
სააპელაციო პალატა დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს დასკვნას, რომ შრომითი ხელშეკრულება ვადამდე არ შეწყვეტილა. აპელანტი ხელშეკრულების შეწყვეტის დამადასტურებელ მტკიცებულებად უთითებს სს „ს-ას“ 2012 წლის 13 ივლისის №3კ ბრძანებას.
ხელშეკრულების შეწყვეტის ფაქტის დადგენისას პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მოპასუხე პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარდგენილ შესაგებელში საერთოდ არ უთითებდა მხარეთა შორის არსებული შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტისა და მოსარჩელის სამსახურიდან განთავისუფლების შესახებ ბრძანების გამოცემის თაობაზე. შესაბამისად, შესაგებელთან ერთად არც აღნიშნული მტკიცებულება წარდგენილა სასამართლოში.
სასამართლოს მითითებით, მოპასუხე შესაგებელში სადავოდ ხდიდა მოსარჩელის მხრიდან შრომითი მოვალეობების შესრულებას და განმარტავდა, რომ მოსარჩელე საწარმოში არ ცხადდებოდა, მოსარჩელეს არც 2012 წლის 1 ივნისამდე შეუსრულებია რაიმე სამუშაო და უსაფუძვლოდ აქვს მიღებული ამ პერიოდის ხელფასი, დარღვეულია შრომითი ხელშეკრულების 3.1.3. პუნქტით გათვალისწინებული ანგარიშგების წესი.
2012 წლის 13 ივლისს მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტაზე მოპასუხემ მიუთითა მხოლოდ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიაში გამართულ 2013 წლის 9 სექტემბრის სხდომაზე და წარადგინა სს „ს-ას“ შეცვლილი გენერალური დირექტორის – ზ. დ-ის 2012 წლის 13 ივლისის ბრძანება მ. ჩ-თან ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობის გამო შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის თაობაზე.
პალატამ მიუთითა საქმეში წარმოდგენილ მ. ჩ-ის მიერ საწარმოს დირექტორ ზ. დ-ის სახელზე შედგენილ განცხადებაზე, სადაც იგი ითხოვს 2012 წლის 31 დეკემბრამდე მიუღებელ ხელფასს. უდავოა, რომ აღნიშნული წერილის პასუხად მოპასუხეს ხელფასი არ გაუცია და არც სამუშაოდან გათავისუფლების ბრძანების თაობაზე მხარისათვის არ უცნობებია. მეტიც, სს „ს-ის“ მითითებით, ასეთი ვალდებულება დამსაქმებელს საერთოდ არ გააჩნდა.
ამდენად, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ გაზიარებული იქნება აპელანტის მსჯელობა, რომ მოსარჩელის სამუშაოდან გათავისუფლების თაობაზე ბრძანება მიღებულ იქნა 2012 წლის 13 ივლისს, სასამართლომ დაადგინა, რომ დასაქმებულისათვის უცნობი იყო სამსახურიდან ვადამდე განთავისუფლების შესახებ დამსაქმებლის მიერ ნების გამოვლენის თაობაზე. სამოქალაქო კოდექსის 51-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი, ნების გამოვლენა, რომელიც მოითხოვს მეორე მხარის მიერ მის მიღებას, ნამდვილად ჩაითვლება იმ მომენტიდან, როცა იგი მეორე მხარეს მიუვა. შრომითი ვალდებულების შეუსრულებლობის საფუძვლით (ანუ ვალდებულების დარღვევის საფუძვლით) შრომითი ხელშეკრულების მოშლის თაობაზე დამსაქმებლის ნება უნდა მიუვიდეს დასაქმებულს, რადგან აღნიშნულს უკავშირდება კონკრეტული სამართლებრივი შედეგები (სახელშეკრულებო ურთიერთობის შეწყვეტა).
პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოწმედ დაკითხული თ. ე-ის განმარტებით, იგი წლების განმავლობაში იყო სააქციო საზოგადოების სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე, გენერალური დირექტორის მოადგილე და 2012 წლის 19 ივნისიდან ამავე წლის 10 ივლისამდე იყო სააქციო საზოგადოების გენერალური დირექტორი. მოწმემ მიუთითა, რომ მ. ჩ-ს იცნობს როგორც საზოგადოების იურისტს, რომელიც, მართალია, მუდმივად არ იმყოფებოდა საზოგადოების ოფისში, თუმცა ხშირად მოდიოდა და თ. ე-ე გენერალური დირექტორის თანამდებობაზე ყოფნის დროს მისგან იღებდა გარკვეულ იურიდიულ რჩევებს საზოგადოების საქმეებთან დაკავშირებით. მოწმემ ასევე მიუთითა, რომ მისი გენერალური დირექტორის თანამდებობიდან განთავისუფლების შემდგომაც მ. ჩ-ი, როგორც საწარმოს იურისტი, უნახავს სააქციო საზოგადოებაში დირექტორთან ერთად და მისი განთავისუფლების თაობაზე საუბარი არ ყოფილა.
ამდენად, 2012 წლის 10 ივლისამდე საზოგადოების ხელმძღვანელობის და წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მქონე პირი ადასტურებს მისი თანამდებობაზე ყოფნის პერიოდში 2012 წლის 19 ივნისიდან 2012 წლის 10 ივლისამდე მ. ჩ-ის მიერ შრომითი ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულების ფაქტს. შესაბამისად, სასამართლომ დაუსაბუთებლად ჩათვალა აპელანტის მსჯელობა, რომ მოსარჩელე 2012 წლის 1 ივნისიდან არ გამოჩენილა სააქციო საზოგადოებაში, არ ასრულებდა დაკისრებულ მოვალეობას და სწორედ აღნიშნულის გამო ახალმა გენერალურმა დირექტორმა გამოსცა 2012 წლის 13 ივლისის ბრძანება მისი სამსახურიდან განთავისუფლების თაობაზე. საქმეში წარმოდგენილი სს „ს-ის“ სამეთვალყურეო საჭოს 2012 წლის 10 ივლისის სხდომის ოქმით პალატამ დადასტურებულად ჩათვალა, რომ სს „ს-ას“ გენერალური დირექტორის თანამდებობაზე ზ. დ-ი დაინიშნა თ. ე-ის ნაცვლად.
სააპელაციო პალატამ ასევე არ გაიზიარებს აპელანტის არგუმენტი, რომ შრომითი უფლება-მოვალეობების შეუსრულებლობა დასტურდება ყოველკვირეული ანგარიშების მტკიცებულების სახით წარუდგენლობით. პალატამ გაამახვილა ყურადღება, რომ, მართალია, ხელშეკრულების 3.1.3 პუნქტით დადგინდა დასაქმებულის ვალდებულება, კვირაში ერთხელ გაეკეთებინა სრული ანგარიში კვირის განმავლობაში შესრულებული სამუშაოს შესახებ, მაგრამ მითითებული პუნქტით არ ყოფილა განსაზღვრული ანგარიშის ჩაბარების სავალდებულო წერილობითი ფორმა. შესაბამისად, წერილობითი ანგარიშების არარსებობა არ შეიძლება გახდეს ამ პუნქტის დარღვევის ფაქტის დადგენისათვის საკმარისი საფუძველი.
პალატამ გაითვალისწინა ის გარემოებაც, რომ საზოგადობაში მუშაობის პერიოდში მოსარჩელის მიმართ სახელშეკრულებო ვალდებულებების დარღვევისათვის არ ყოფილა გამოყენებული რაიმე სახის დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომა. მოპასუხე არ უთითებს საპირისპირო გარემოების დამადასტურებელ რაიმე მტკიცებულებაზე.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე სასამართლომ დაადგინა, რომ სს „ს-ასა“ და მ. ჩ-ს შორის დაიდო 2012 წლის 15 აპრილის შრომითი ხელშეკრულება განსაზღვრული ვადით – 2012 წლის 31 დეკემბრამდე და საფუძვლიანია სარჩელი ამ პერიოდის შრომის ანაზღაურების მოპასუხე მხარისათვის დაკისრების თაობაზე.
შრომის კოდექსის პირველი მუხლის პირველი და მეორე ნაწილის, მე-2 მუხლის მეორე ნაწილის, მე-6 მუხლის პირველი ნაწილის, 31-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, პალატამ დაადგინა მხარეთა შორის შრომითი სახელშეკრულებო ურთიერთობის არსებობა ხელშეკრულების მოქმედების ვადის განმავლობაში, ამდენად, საფუძვლიანია სარჩელი მიუღებელი ხელფასის მოთხოვნის თაობაზე.
შრომის კოდექსის 34-ე მუხლის, 31-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებში მართებულად დააკისრა სს „ს-ას“ მ. ჩ-ის სასარგებლოდ ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღისათვის დაყოვნებული თანხის 0.07% 2012 წლის ივნისიდან 2013 წლის 9 სექტემბრამდე.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება სს „ს-ამ“ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
სააპელაციო პალატამ არ გაითვალისწინა აპელანტის არგუმენტები, რომლებიც ცალსახად ადასტურებდნენ სარჩელის უსაფუძვლობას.
მოსარჩელის ძირითად სამუშაო ადგილს წარმოადგენდა სს „ს-ა“, თუმცა მიუხედავად აღნიშნულისა, იგი 2012 წლის 1 ივნისიდან საწარმოში არავის უნახავს. მხარეთა შორის გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულების 3.1.3. პუნქტის შესაბამისად, დასაქმებული ვალდებული იყო, კვირაში ერთხელ გაეკეთებინა ანგარიში კვირის განმავლობაში შესრულებული სამუშაოს შესახებ, თუმცა აღნიშნული არ განუხორციელებია. მ.ჩ-მა თავად შეწყვიტა შრომითი ხელშეკრულება, ხოლო საზოგადოების დირექტორის 2012 წლის 13 ივლისის ბრძანებით მოხდა აღნიშნული ფაქტის კონსტატაცია.
სასამართლო არასწორად აპელირებდა თ. ე-ის ჩვენებაზე. აღნიშნულმა მოწმემ დაადასტურა, რომ მოსარჩელე მან საწარმოს ტერიტორიაზე ნახა 2012 წლის 10 ივლისის და 27 აგვისტოს აქციონერთა კრებაზე და განმარტა, რომ 27 აგვისტოს კრებაზე მ. ჩ-ი წარმოადგენდა აქციონერ მ. კ-ის ინეტრესებს. გაუგებარია, ჩვენების რა ნაწილს დაეყრდო სასამართლო.
დაუსაბუთებელია, რა საფუძვლით გაიზიარა სასამართლომ მოწმეა ი. მ-ის ჩვენება.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 1 ივლისის განჩინებით სს „ს-ის“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა სს „ს-ის“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ სს „ს-ას“ უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2014 წლის 25 ივნისის №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. სს „ს-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. კასატორ სს „ს-ას“ (საიდენტიფიკაციო კოდი №.......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2014 წლის 2 ივნისს ი. მ-ის მიერ №471 საგადახდო დავალებით გადახდილი 150 ლარის 70% – 105 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: თ. თოდრია
პ. ქათამაძე
