საქმე №ას-842-800-2013 14 ივლისი, 2014 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

თეიმურაზ თოდრია, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ხ. მ-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. მ-ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 18 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – საზიარო უფლების გაუქმება, ხელშეშლის აღკვეთა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ხ. მ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ. მ-ის მიმართ და მოითხოვა მცხეთაში, კ-ას ქ. №16-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლიდან 3/8 წილის იზოლირებულად გამოყოფა და გამიჯვნა, მისასვლელი გზის გამოყოფა, აღნიშნული ფართის საჯარო რეესტრში აღრიცხვა და მისთვის გამოყოფილ მიწის ნაკვეთზე მესერის აღმართვა, მ. მ-ის მიერ მცხეთაში, კ-ას ქ.№16-ში მდებარე მის სარგებლობაში არსებულ ფართში მდებარე კიბის ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად გადატანა, ასევე, მ. მ-ისათვის მცხეთაში, კ-ას ქ. №16-ში (საკადასტრო კოდი...... ) მდებარე უძრავი ქონებიდან ხ. მ-ის სარგებლობაში არსებულ ფართში კიბის გამაგრებასა და აღდგენაში ხელშეშლის აღკვეთა.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ ექსპერტიზის დასკვნით შეუძლებელი იყო მხარეთა თანასაკუთრების წილების გამიჯვნა და იზოლირებულად გამოყოფა, რაც განპირობებული იყო თანასაკუთრებაში არსებული ფართის სიმცირით და კონფიგურაციით. ექსპერტიზის დასკვნის საწინააღმდეგო მტკიცებულება წარმოდგენილი არ იყო. დავის მიმდინარეობის პერიოდში, მოსარჩელემ შეაკეთა და გაამაგრა კიბე, რის გამოც ამ მოთხოვნასთან მიმართებით დავის საგანი აღარ არსებობდა. ასევე, მოპასუხე არ დაეთანხმა კიბის გადატანის მოთხოვნას და მიუთითა, რომ მოსარჩელეს თავისი წილით სარგებლობაში კიბე ხელს არ უშლიდა.

მცხეთის რაიონული სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 21 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ხ. მ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მ. მ-ს აეკრძალა მცხეთაში, კ-ას ქ.№16-ში (საკადასტრო კოდი...... ) მდებარე უძრავი ქონებიდან ხ. მ-ის სარგებლობაში არსებულ ფართში კიბის გამაგრებასა და აღდგენაში ხელშეშლა, დანარჩენ ნაწილში კი, სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება ხათუნა მრევლიშვილმა გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 18 ივლისის განჩინებით ხ. მ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

მცხეთაში, კ-ას ქ.№16-ში მდებარე 241 კვ.მ მიწის ნაკვეთისა და მასზე არსებული საცხოვრებელი სახლის (კოდი ......) მესაკუთრეები არიან ხ. მ-ი და მ. მ-ი. ხ. მ-ის თანასაკუთრებაშია შენობა-ნაგებობის 3/8 წილი, ნაგებობის ქვეშ მდებარე 109 კვ.მ მიწიდან 3/8 წილი და ამ წილთან მისასვლელი გზა, ხოლო მ. მ-ს ეკუთვნის შენობა-ნაგებობის 5/8 წილი და დარჩენილი მიწა მთლიანად. მხარეთა თანასაკუთრების უფლება რეგისტრირებულია 1992 წლის 25 მარტს დადებული ჩუქების ხელშეკრულების, ტექაღრიცხვის სამსახურის მიერ 2002 წლის 3 მაისს გაცემული №221 ცნობის და მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 12 დეკემბრის გადაწყვეტილების საფუძველზე.

მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 12 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მ. მ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა მოპასუხე ხ. მ-ის სარჩელის გამო მცხეთის რაიონის მიწის მართვის სამმართველოს მცხეთის რაიონის გამგეობის ტექნიკური აღრიცხვის ტერიტორიული სამსახურის მიმართ საჯარო რეესტრის ჩანაწერის ბათილად ცნობის შესახებ. ბათილად იქნა ცნობილი საჯარო რეესტრის 2002 წლის 8 მაისის ჩანაწერი მისგან გამომდინარე სამართლებრივი შედეგებით. მცხეთაში, კ-ას ქ.№16-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი, ხ. მ-ის კუთვნილი სახლთმფლობელობის ქვეშ მდებარე მიწის ფართი და მის წილთან მისასვლელი გზის გარდა, აღირიცხა მ. მ-ის სახელზე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2005 წლის 2 თებერვლის განჩინებით უცვლელად დარჩა მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 12 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

საჯარო რეესტრის მიერ 2008 წლის 27 აგვისტოს გაცემული საკადასტრო რუკის თანახმად, მ. და ხ. მ-ების თანასაკუთრებად რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის (კოდი .......) ფართია 241 კვ.მ, ხოლო საკადასტრო მონაცემები რეგისტრირებულია შპს „რეესტრ-გლობალსერვისის“ მიერ 2008 წლის 31 ივლისს შედგენილი საკადასტრო აზომვითი ნახაზის საფუძველზე. აღნიშნული აზომვითი ნახაზის თანახმად, მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე სახლთან და ეზოსთან მისასვლელი გზის სიგანე არის 2,2 მეტრი, ხოლო სიგრძე ხ. მ-ის სარგებლობაში არსებული ფართის მხარეს – 12,81მ+14,5მ, მ. მ-ის მხარეს – 12,25მ+13,36მ. მისასვლელი გზის კიდიდან ხ. მ-ის სარგებლობაში არსებული ფართის სიგანე არის 9,25 მეტრი, ხოლო სიგრძე – 12 მეტრი. მისასვლელი გზის კიდიდან მ. მ-ის სარგებლობაში არსებული ფართის სიგანე არის 6,04 მეტრი, სიგრძე 8,2+1,85მ.

სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2009 წლის 24 თებერვლის ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, ხ. მ-ის სარგებლობაშია 14,08 კვ.მ №7 საცხოვრებელი ოთახი, №10 ოთახი დამხმარე სათავსი ფართით 10,8 კვ.მ, ნახევარსარდაფში მდებარე 14,62 კვ.მ №1 სათავსი და 8,84 კვ.მ №4 ოთახი. ხ. მ-ის სარგებლობაში არსებულ ფართში მოწყობილია ხის კიბე, ხოლო მ. მ-ის სარგებლობაშია საცხოვრებელი ოთახი №9 ფართი 15,98 კვ.მ, 9,97 კვ.მ №12 ოთახი, ასევე, ამავე მხარეს არსებული №8 და №11 ოთახები, დამხმარე სათავსოები საერთო ფართით 14,8 კვ.მ, ნახევარსარდაფში მდებარე №2,3,5 და 6 ოთახები. მ. მ-ის ფართში შესასვლელად მოწყობილია ქვის კიბე, რომლის ნაწილი გადის ხ. მ-ის ფანჯრის წინ.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოება, რომ მცხეთაში, კ-ას ქ.№16-ში მდებარე უძრავი ნივთიდან ხ. მ-ისა და მ. მ-ის წილების ნატურით გამოყოფა და გამიჯვნა შეუძლებელი იყო და განმარტა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებულია რა გარკვეული საკითხების მიმართ ამ საკითხების მცოდნე პირის – ექსპერტის დასკვნის შეფასების შესაძლებლობა, კანონმდებელი ამ პირის დასკვნას, როგორც მტკიცებულებას, სავალდებულოდ არ მიიჩნევს და სხვა მტკიცებულებებთან ერთად სასამართლოს მიერ მისი შეფასების აუცილებლობას ადგენს. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 172-ე მუხლის თანახმად, ექსპერტის დასკვნა სასამართლოსათვის სავალდებულო არ არის და მისი შეფასება ხდება 105-ე მუხლით დადგენილი წესით, მაგრამ სასამართლოს უარი დასკვნის მიღებაზე დასაბუთებული უნდა იქნეს საქმეზე გამოტანილ გადაწყვეტილებაში ან განჩინებაში.

სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2011 წლის 6 მაისის დასკვნის თანახმად, მცხეთაში, კ-ას ქ.№16-ში მდებარე სახლში ხ. მ-ის წილთან მისასვლელი დამოუკიდებელი გზის მოწყობა შეუძლებელი იყო ისე, რომ არ დაირღვეს სამშენებლო ნორმები და წესები და „დასახლებათა ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების ძირითადი დებულებების“ მოთხოვნები. ამავე დასკვნის თანახმად, მცხეთაში, კ-ას ქ.№16-ში მდებარე მიწის ნაკვთის გამიჯვნა 3/5 და 5/8 წილების შესაბამისად, მისი კონფიგურაციის, ეზოს სიმცირისა და, ნაკვეთის საჯარო გზასთან თავისებური განლაგების გამო, შეუძლებელი იყო, ასევე შეუძლებელი იყო სამშენებლო ნორმების, წესების და „დასახლებათა ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების ძირითადი დებულებების“ მოთხოვნათა დაცვით მიწის გამიჯვნა იმ შემთხვევაში, თუ მიწის ნაკვეთის მხოლოდ შესასვლელი ჩიხი დარჩება თანამესაკუთრეთა საერთო სარგებლობაში.

„დასახლებათა ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების ძირითადი დებულებების დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2008 წლის 8 ივლისის №1–1/1254 ბრძანების 26-ე მუხლით დადგინდა სამშენებლო მიწის ნაკვეთზე შენობათა განთავსების წესები. ამ მუხლის მე-13 პუნქტის თანახმად, სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მიჯნის ზონაში განთავსებულად ითვლება შენობა ან მისი ნაწილი, რომელიც სამეზობლო საზღვრიდან 3 მეტრზე ნაკლები მანძილით არის დაშორებული. ამავე მუხლის მე-14 პუნქტის თანახმად, შენობის საანგარიშო ზედაპირის ან მისი ნაწილის განთავსება სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მიჯნის ზონაში დასაშვებია სამეზობლო საზღვრის მხარეს კარის, ფანჯრის, სამტრედეს და კედელში არსებული სხვა ღია ნაწილის, ასევე აივნის, ერკერის და ტერასის გარეშე. ეს პირობა არ ეხება შენობის იმ ნაწილებს, რომელებიც განთავსებულია საზოგადოებრივი საზღვრის მხარეს და ამ მუხლის მე-15, მე–15¹, მე-16 და მე-19 პუნქტებით განსაზღვრულ შემთხვევებს. ამ წესიდან გამონაკლისი შემთხვევა გათვალისწინებულია 15¹-ე პუნქტით, რომლის თანახმად, ნაკვეთების საზღვრიდან 3,0 მეტრზე ნაკლებ მანძილზე, მეზობლის მხარეს შეიძლება მოწყობილ იქნეს ღიობები, თუ ამაზე მიღებულ იქნება საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრის სანოტარო წესით დამოწმებული თანხმობა.

საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის დადგენილების მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მშენებლობის სახეობაა რეკონსტრუქცია, ხოლო „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, რემონტი-შეკეთება და მოპირკეთება/აღჭურვა (არ საჭიროებს ნებართვას). ამავე ნორმის მე-3 პუნქტით განსაზღვრულია რეკონსტრქუციის სახეები, ამ ნორმის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ექსტერიერის რეკონსტრუქცია არის ექსტერიერის (შენობის ფასადის, სახურავის) არქიტექტურული ნაწილების/ელემენტების გაბარიტების შეცვლა 2%-ზე და 0.1 მეტრზე მეტად ან/და არქიტექტურული ნაწილების/ელემენტების, კონსტრუქციების, ტექნიკური საშუალებების დამატება/მოკლება, რაც არსებითად ცვლის შენობის ექსტერიერს.

საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2008 წლის 8 ივლისის №1–1/1254 ბრძანებით დამტკიცებულ „დასახლებათა ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების ძირითადი დებულებებში“ არ არის მითითებული, რომ ეს წესები არ ვრცელდება უკვე არსებულ განაშენიანებებსა და ნაგებობებზე. აქედან გამომდინარე, მისი მოქმედება ვრცელდება ისეთ მოქმედებებზე, რაც მიიჩნევა სამშენებლო საქმიანობად.

სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2009 წლის 24 თებერვლის დასკვნის თანახმად, მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი სახლი შეიძლება გაიმიჯნოს თანამესაკუთრეთა მიერ ფაქტობრივ სარგებლობაში არსებული ფართების შესაბამისად. სასამართლოს მითითებით, მხარეთა მიერ დასკვნის აღნიშნული ნაწილი სადავოდ არ გამხდარა. ექსპერტ ი. ი-ის სასამართლო სხდომაზე გაკეთებული განმარტებით პალატამ დაადგინა, რომ ხ. მ-ისათვის მისასვლელი გზის გამიჯვნის შემთხვევაში მიჯნა გაივლის ხ. მ-ის სარგებლობაში არსებული შენობის ნაწილიდან 3 მეტრზე ნაკლებ მანძილზე, ხოლო შენობის ამ ნაწილის კედელში გაჭრილი იყო ფანჯარა. მცხეთის რაიონულმა სასამართლომ მართებულად განმარტა, რომ სადავო უძრავი ნივთის გამიჯვნის შემთხვევაში ხ. მ-სა და მ. მ-ს შორის გამიჯნული მიწის ნაკვეთები ერთმანეთის მეზობელი მიწის ნაკვეთების სტატუსს შეიძენენ, ხოლო სამშენებლო ნორმების 26-ე მუხლის მე-14 პუნქტის მიხედვით, სამეზობლო საზღვრის მხარეს მიჯნის ზონაში სამეზობლო საზღვრიდან 3 მეტრზე ნაკლებ მანძილზე ფანჯრის არსებობა არ დაიშვება.

„დასახლებათა ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების ძირითადი დებულებების“ 26-ე მუხლის მე-16 პუნქტის თანახმად, სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მიჯნის ზონაში შენობაზე შესაძლებელია მოეწყოს კარი, ფანჯარა, სამტრედე და კედელში არსებული სხვა ღია ნაწილი, ასევე აივანი და ერკერი, თუ შენობის საანგარიშო ზედაპირი (რომლებზეც ასეთი ნაწილები არის განლაგებული) სამეზობლო საზღვრის შვეულ წარმოსახვით სიბრტყესთან ქმნის 75 გრადუსიდან 90 გრადუსამდე კუთხეს და სამეზობლო საზღვრიდან დაშორებულია არანაკლებ 0.6 მეტრით.

სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელეს არ წარუდგენია მტკიცებულება, რომლითაც დადგინდებოდა, რომ მისი ფანჯარა განლაგებული იყო ამ ნორმით განსაზღვრული პირობებით.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა მცხეთის რაიონული სასამართლოს მსჯელობა, რომ მცხეთაში, კ-ას ქ.№16-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის მოპასუხე მ. მ-ის სარგებლობაში მყოფ ოთახებში მისასვლელი კიბე არ იყო მოწყობილი სამშენებლო ნორმების დარღვევით და განმარტა, რომ „დასახლებათა ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების ძირითადი დებულებების დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2008 წლის 8 ივლისის №1–1/1254 ბრძანების 26-ე მუხლის მე-20 პუნქტის თანახმად, იმ შემთხვევაში, როდესაც შენობის საანგარიშო ზედაპირზე ან მის ნაწილზე ამ მუხლის მოთხოვნათა დაცვით მოწყობილია კარი, ფანჯარა და კედელში არსებული სხვა ღია ნაწილი, მაშინ სამეზობლო საზღვარსა და შენობის ორ უახლოეს წერტილს შორის დაშორებაში მხედველობაში არ მიიღება შენობის სამეზობლო საზღვრის მხარეს 1.2 მეტრამდე გამოწეული შენობის ისეთი ნაწილები როგორიცაა: აივანი, ერკერი, შენობაში შესასვლელი კიბე(ები), მათი გადახურვები და სხვა მსგავსი არქიტექტურულ-კონსტრუქციული ნაწილები, ამასთან ამ ნაწილების კიდიდან სამეზობლო საზღვრამდე მანძილი უნდა შეადგენდეს არანაკლებ 1.8 მეტრს. იმ შემთხვევაში, თუ ასეთი არქიტექტურულ-კონსტრუქციული ნაწილების გამოწევა 1.2 მეტრ მანძილზე მეტია, მაშინ შენობის სამეზობლო საზღვრამდე მანძილი განისაზღვრება სამეზობლო საზღვრის წარმოსახვითი ვერტიკალური სიბრტყისა და ამ ნაწილების უახლოეს წერტილებს შორის მანძილით.

სასამართლომ მიუთითა, რომ სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2009 წლის 24 თებერვლის დასკვნის თანახმად, საცხოვრებელი სახლის კედელსა და კიბის კიდეს შორის მანძილი 1,2 მეტრია. შესაბამისად, კიბის არსებობით არ ირღვეოდა სამშენებლო ნორმები.

პალატის განმარტებით, სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2009 წლის 24 თებერვლის ექსპერტიზის დასკვნაში მოცემული იყო მ. მ-ის კიბის გადატანის სქემა. ექსპერტიზის აღნიშნული დასკვნა არ ადასტურებდა კიბის არსებობით ხელშეშლის ფაქტს. დასკვნაში ცალკე გამოკვლეული არ იყო კიბის არსებობით ხელშეშლის ფაქტი, რადგან დასკვნის დანართის თანახმად, კიბის გადატანა განსაზღვრული იყო, როგორც საცხოვრებელი სახლის გამიჯვნის შემადგენელი ნაწილი. დასკვნაზე დანართის სახით დართულ სქემაზე გამოსახული იყო მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი სახლის გაყოფის სქემა, რომლის თანახმად, საცხოვრებელი სახლის გაყოფის შემდეგ მ. მ-ის კიბე მთლიანად მოქცეული იქნებოდა მ. მ-ის წილის მხარეს. შესაბამისად, კიბის გადატანის სქემა ექსპერტიზის დასკვანაში მითითებული იყო საცხოვრებელი სახლის გაყოფის შემადგენელ ნაწილად და დასკვნით არ დასტურდებოდა კიბის არსებობით ხელშეშლის ფაქტი.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოცემულ შემთხვევაში სადავო უძრავი ქონება საკუთრების უფლებით რამდენიმე პირს ეკუთვნოდა. სამოქალაქო კოდექსის 953-ე მუხლის თანახმად, განსახილველი დავა უნდა მოწესრიგებულიყო საზიარო უფლების მარეგულირებელი ნორმებით, ვინაიდან სადავო უძრავი ქონება იყო საზიარო და მასზე მხარეებს საზიარო უფლება გააჩნდათ.

სააპელაციო პალატის შეფასებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა საცხოვრებელი სახლიდან წილის იზოლირებულად გამოყოფის, წილთან მისასვლელი გზის დადგენისა და გამიჯვნის შესახებ, თავისი არსით, წარმოადგენდა უძრავ ნივთზე საზიარო უფლების გაუქმების მოთხოვნას, რადგან გულისხმობდა თანამესაკუთრეთა წილების ნატურით გაყოფას.

სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლით და მიიჩნია, რომ მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის ნატურით გაყოფა შეუძლებელია, რაც ამ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარი თქმის საფუძველია.

პალატის მოსაზრებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მართებულად აღინიშნა, რომ უსაფუძვლო იყო მოსარჩელის პოზიცია, ქონების ნატურით გამიჯვნის შეუძლებლობის მიუხედავად, სადავო საცხოვრებელ სახლში მის წილთან მისასვლელი გზის დადგენის შესახებ. მოსარჩელე ამ მოთხოვნის საფუძვლად მიუთითებდა „დასახლებათა ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების ძირითადი დებულებების დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2008 წლის 8 ივლისის №1–1/1254 ბრძანების 32-ე მუხლზე, რომლის პირველი პუნქტის თანახმად, მიწის ნაკვეთის საზღვრებში შესაბამისი მოსაზღვრე მიწის ნაკვეთის მესაკუთრესთან შეთანხმების გარეშე შესაძლებელია განთავსდეს ღობე, რომლის სიმაღლეც არ უნდა აღემატებოდეს 2,2 მეტრს, ხოლო მე-2 პუნქტის მიხედვით, მიწის ნაკვეთის საზღვრებში შესაბამისი მოსაზღვრე მიწის ნაკვეთების მესაკუთრეთა ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე შესაძლებელია განთავსდეს 2,2 მეტრზე მეტი სიმაღლის ღობე.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ეს ნორმა არეგულირებს ორ მეზობელ მიწის ნაკვეთს შორის ღობის განთავსების შემთხვევას და ადგენს, რომ მიწის ნაკვეთის საზღვარში მომიჯნავე მიწის ნაკვეთის მესაკუთრესთან შეთანხმების გარეშე შეიძლება განთავსდეს 2,2 მეტრის სიმაღლის ღობე, ხოლო მეტი სიმაღლის ღობის განთავსებისათვის საჭირო იყო მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრის თანხმობა. აღნიშნულ ნორმაში არ იყო მითითებული თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთში თანამესაკუთრეთა წილების გამიჯვნის მიზნით ღობის აღმართვის შესახებ, რადგან ნორმა ადგენდა ღობის აღმართვის შემთხვევაში მხოლოდ მოსაზღვრე, მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეებს შორის ურთიერთობის წესს.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, ასევე, უსაფუძვლო იყო მოსარჩელის მოსაზრება, რომ მისასვლელი გზის დადგენით განხორციელდა სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით მინიჭებული უფლება და აღნიშული შესაძლებელი იყო საზიარო უფლების გაუქმების გარეშეც. მისასვლელი გზის დადგენისა და გამიჯვნის შესახებ მოსარჩელის მოთხოვნა თავისი შინაარსით წარმოადგენდა უძრავ ნივთზე საზიარო უფლების გაუქმების მოთხოვნას, რადგან მოსარჩელე მოითხოვდა მისასვლელ გზად გამოყენებისათვის განსაზღვრული მიწის ნაკვეთის საჯარო რეესტრში რეგისტრაციას. სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის აღნიშნულ მოთხოვნას დამოუკიდებელი სამართლებრივი საფუძველი არ ჰქონდა, რადგან აღნიშნული საცხოვრებელ სახლთან მისასვლელ გზად გამოყოფილი მიწის ნაკვეთის ნატურით გამოყოფას, მის გამიჯვნას და საჯარო რეესტრში ცალკე რეგისტრაციას გულისხმობდა. ამასთან, უძრავ ნივთზე საზიარო უფლების გაუქმება შესაძლებელი იყო მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მიწის ნაკვეთზე და მის არსებით შემადგენელ ნაწილზე – მასზე მყარად მდგარ საცხოვრებელ სახლზე ერთდროულად შესაძლებელი იყო წილების ნატურით გაყოფა. შესაბამისად, საზიარო უფლების გაუქმების გარეშე მოსარჩელისათვის მისასვლელი გზის განსაზღვრა და გამიჯვნა შეუძლებელი იყო.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად არ დააკმაყოფილა მოსარჩელის მოთხოვნა მისასვლელი გზის დადგენა-გამიჯვნის შესახებ და სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის, 172-ე მუხლის მესამე ნაწილის პირველი წინადადების საფუძველზე განმარტა, რომ, ხ. მ-ის განმარტებით, თანასაკუთრების წილების ნატურით გაყოფის შეუძლებლობის შემთხვევაში კიბის გადატანა უნდა განხორციელდეს ხელშეშლის აღკვეთის მიზნით, რადგან აღნიშნული კიბე მდებარეობს მოსარჩელის სარგებლობაში მყოფი ფანჯრის წინ. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მოცემულ შემთხვევაში, კიბის არსებობით სამშენებლო ნორმების დარღვევა არ ხდება. შესაბამისად, არ დგინდება ხელშეშლის ფაქტი, რაც ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნით აღძრული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ არსებობს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების წინმსწრები 2012 წლის 13 სექტემბრის საოქმო განჩინების გაუქმების საფუძველი, რომლითაც მოსარჩელე ხ. მ-ის სასარჩელო მოთხოვნა საერთო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთში შესასვლელი ჭიშკრით სარგებლობაში ხელის შემშლელი მოქმედებების აღკვეთის შესახებ არ იქნა მიღებული ამ საქმეზე განსახილველად.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, გასაჩივრებული საოქმო განჩინება ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით დასაბუთებული და კანონიერი იყო, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლების საფუძველზე არ ქმნიდა განჩინების გაუქმების პროცესუალურ-სამართლებრივ საფუძვლებს.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და 2013 წლის 18 ივლისის საოქმო განჩინება ხ. მ-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მათი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ ხ. მ-ის წილთან მისასვლელ გზაზე და, შესაბამისად, მისასვლელი გზის მიწის ნაკვეთზე ვრცელდება საზიარო უფლება და იგი წარმოადგენს საზიარო ქონებას.

მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 12 დეკემბრის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საფუძველზე, საჯარო რეესტრში განხორციელებული რეგისტრაციიდან გამომდინარე დადგენილია, რომ ხ. მ-ის წილთან მისასვლელი გზა ეკუთვნის მხოლოდ ხ. მ-ს და მასზე არანაირი უფლება მ. მ-ს არ გააჩნია.

კასატორი ითხოვდა არა საზიარო უფლების გაუქმებას, არამედ გადაწყვეტილებით მიკუთვნებულ წილთან მისასვლელი გზის გამოყოფას, საკუთრებაში არსებული იმ გზის გამოყოფას, რომელზეც არ ვრცელდება მ. მ-ის თანასაკუთრების უფლება. აღნიშნულის გამო, ექსპერტიზის დასკვნა, რომელსაც ეყრდნობა სასამართლო, არ წარმოადგენს მტკიცებულებას, რომელზე დაყრდნობითაც შეიძლება სადავო საკითხის გადაწყვეტა.

სასამართლომ არასწორად მიიჩნია უსაფუძვლოდ მოსარჩელის მოსაზრება, ქონების ნატურით გამიჯვნის შეუძლებლობის მიუხედავად, სადავო საცხოვრებელი სახლში მის წილთან მისასვლელი გზის დადგენის შესახებ. სასამართლომ განმარტა, რომ ,,დასახლებათა ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების ძირითადი დებულებების დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2008 წლის 8 ივლისის №1–1/1254 ბრძანების 32-ე მუხლი არეგულირებდა ორ მეზობელ მიწის ნაკვეთს შორის ღობის განთავსების შემთხვევას. მასში არ არის მითითებული თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთში თანამესაკუთრეთა წილების გამიჯვნის მიზნით ღობის აღმართვის შესახებ, რადგან ნორმა ადგენს ღობის აღმართვის შემთხვევაში მხოლოდ მოსაზღვრე, მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეებს შორის ურთიერთობის წესს.

მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 12 დეკემებრის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საწინააღმდეგო ფაქტობრივი გარემოებებისა და სამართლებრივი საფუძვლების მითითებით დასაბუთებული არ არის, რომ ხ. მ-ის წილთან მისასვლელი გზა, ერთის მხრივ, და მ. მ-ის მიწის ნაკვეთი, მეორეს მხრივ, არ არის დამოუკიდებელი მოსაზღვრე მიწის ნაკვეთი. იმის გამო, რომ მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 12 დეკემებრის გადაწყვეტილებით, სხვა ნივთებთან ერთად, მოსარჩელის საკუთრებას წარმოადგენს წილთან მისასვლელი გზა, არსებობს ორი მეზობელი მიწის ნაკვეთი და გამოყენებული უნდა იქნეს ზემოაღნიშნული დებულების 32-ე მუხლი.

ამასთან, წილთან მისასვლელი გზის განსაზღვრის შესახებ მოთხოვნას გააჩნდა დამოუკიდებელი სამართლებრივი საფუძველი, რაც განსაზღვრული იყო კანონიერ ძალაში შესული მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 12 დეკემბრის გადაწყვეტილებით. სააპელაციო სასამართლომ ვერ დაასაბუთა აღნიშნული სამართლებრივი საფუძვლების გამომრიცხავი გარემოებები. ასევე, ვერ დაასაბუთა ის გარემოება, რომ მისასვლელი გზის ნივთობრივად განსაზღვრის შემდეგ მისი საჯარო რეესტრში კონკრეტული სამართლებრივი საფუძვლების მიხედვით რეგისტრაცია მაინც ვერ მოხდებოდა.

კასატორის ფანჯრების წინ კიბის არსებობა არა მარტო ეწინააღმდეგება სამშენებლო ნორმებს, არამედ მას ხელი ეშლება წილით სარგებლობაში, ვინაიდან კიბეები ფანჯრების კიდეზეა განთავსებული. სააპელაციო სასამართლომ ვერ დაასაბუთა, რატომ არ ქმნის ზემოაღნიშნული გარემოებები სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველს, ვინაიდან ხელშეშლა არსებითია.

სააპელაციო პალატამ არ გაითვალისწინა, რომ უკანონოა მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2012 წლის 13 სექტემბრის საოქმო განჩინება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის შუამდგომლობა მოთხოვნის დაკონკრეტების თაობაზე. მოსარჩელემ შუამდგომლობა დააყენა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 83-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მოთხოვნათა დაცვით, რაც სასამართლომ არასწორად მიიჩნია სასარჩელო მოთხოვნის გაზრდად. ამასთან, უნდა გაუქმდეს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება, ვინაიდან ამ ნაწილში იგი გახლავთ საქმის ფაქტობრივ გარემოებებთან შეუსაბამო, უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელი.

ასევე უნდა გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 18 ივლისის განჩინებაც, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა აპელანტის შუამდგომლობა, შესაგებლის წარმოუდგენლობის გამო, დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის თაობაზე, ვინაიდან აღნიშნული განჩინება არის ფაქტობრივ გარემოებებთან შეუსაბამო, უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელი.

კასატორმა სააპელაციო სასამართლოში აღნიშნული შუამდგომლობა წარადგინა 2013 წლის 31 იანვარს კანცელარიის მეშვეობით, ხოლო სააპელაციო სასამართლომ იგი განიხილა 2013 წლის 18 ივლისს, რითაც დაარღვია სამოქალქო საპროცესო კოდექსის 232¹-ე მუხლის მოთხოვნები. კერძოდ, მოწინააღმდეგე მხარისათვის შესაგებლის წარმოდგენისათვის მიცემული ვადის ამოწურვის შემდეგ, სააპელაციო სასამართლოს ზეპირი მოსმენის გარეშე, თვითონ უნდა ემსჯელა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის თაობაზე, რაც არ განახორციელა. ასევე, სააპელაციო სასამართლოს სხდომის დანიშვნამდე, ზეპირი განხილვის გარეშე არ უმსჯელია, სარჩელში მითითებული გარემოებები იურიდიულად ამართლებდა თუ არა სასარჩელო მოთხოვნებს. ამასთან, მოწინააღმდეგე მხარისაგან მიიღო მტკიცებულებები, მათ შორის შესაგებელი, რომელიც ფაქტობრივად საქმეზე წარმოადგენს მტკიცებულებას.

სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებულ საოქმო განჩინებაში ფაქტობრივად და სამართლებრივად არ დაასაბუთა, თუ იურიდიულად რატომ არ ამართლებდა სარჩელში მითითებული გარემოებები სასარჩელო მოთხოვნას. ასევე, სააპელაციო შესაგებელში არ არის მითითებული საპატიო მიზეზი, რის გამოც მარიამ მრევლიშვილმა სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ვადაში ვერ მოახერხა შესაგებლის წარდგენა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 7 ოქტომბრის განჩინებით ხ. მ-ის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ხ. მ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ხ. მ-ს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2013 წლის 27 სექტემბერს №1122460 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ხ. მ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ ხ. მ-ს (პირადი №......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2013 წლის 27 სექტემბერს №1122460 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: თ. თოდრია

პ. ქათამაძე