ბს-706-293(2კ-05) 15 ივნისი, 2005 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ვაჩაძე, (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბ. კობერიძე,

ნ. ქადაგიძე

დავის საგანი: დღგ-ს ჩათვლა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2005წ. 21 იანვარს ი/მ “ა. ა-მა” ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში მოპასუხე ქუთაისის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის (ამჟამად _ ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის) მიმართ სარჩელი აღძრა და დამატებული ღირებულების გადასახადის გადახდილად ჩათვლა მოითხოვა.

მოსარჩელემ სარჩელის საფუძვლად შემდეგ გარემოებებზე მიუთითა:

ი/მ “ა. ა-მა” 2001-2003 წლებში სხვადასხვა საწარმოსგან შეიძინა პროდუქცია, რაზეც პროდუქციის ღირებულებასთან ერთად კანონით გათვალისწინებული დამატებული ღირებულების გადასახადიც გადაიხადა, ხოლო მოხმარებულ ბუნებრივ აირზე სს “ქ.” 704 ლარის დღგ გადაუხადა.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ მან შპს “ლ.” საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით შეძენილი საქონლისათვის 7916 ლარი დღგ გადაიხადა, შპს “ბ. ს. ბ.” საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით შეძენილი საქონლისთვის _ 6732 ლარის დღგ, ი/მ “დ. ა-ისგან” საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით შეძენილი საქონლისთვის _ 3260 ლარი დღგ. ი/მ “ი. ბ-ისგან” საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით შეძენილი საქონლისთვის _ 1668 ლარი. ი/მ “თ. ბ-ისგან” საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით შეძენილი საქონლისთვის _ 1975 ლარი, შპს “ჯ-აგან” საგადასახდო ანგარიშ-ფაქტურით შეძენილი საქონლისთვის _ 1664 ლარი, შპს “კ.” ქობულეთის ფილიალისგან, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით შეძენილი საქონლისთვის _ 127 ლარი. მოსარჩელის განმარტებით, სს “ქ.” 2001-2002 წლებში მიწოდებული ბუნებრივი აირის ღირებულება და 704 ლარის დღგ გადაუხადა.

მოსარჩელის განმარტებით, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით, ქვითრებით და სასაქონლო ზედდებულებით დასტურდებოდა, რომ მან ზემოთ მოყვანილი ანგარიშ-ფაქტურებით საქონელი ნამდვილად შეიძინა და დამატებული ღირებულების გადასახადი გადაიხადა. ბათუმის, ქობულეთის და ხულოს საგადასახადო ინსპექციების მიერ გაცემული ცნობებით დასტურდებოდა, რომ მიმწოდებლების მიერ დღგ სახელმწიფო ბიუჯეტში ზემოთ მითითებული ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით იქნა შეტანილი. სს “ქ.” მიერ გაცემული ცნობით, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით და ქვითრებით კი დასტურდებოდა, რომ მოსარჩელესა და სს “ქ.” შორის საგადასახადო ვალდებულება შესრულდა.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ ქუთაისის საგადასახადო ინსპექცია საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის საფუძველზე ვალდებული იყო განეხორციელებინა დღგ-ს ჩათვლები, მან კი ჩათვლები გააუქმა და 2004წ. 24 ნოემბრის შედარების აქტით დღგ-ს 33060 ლარის ძირითადი დავალიანება და 25885 ლარის საურავი დაარიცხა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ 33060 ლარი დღგ-ს გადახდილად ჩათვლა და დარიცხული საურავისგან განთავისუფლება მოითხოვა.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2005წ. 7 თებერვლის გადაწყვეტილებით ი/მ “ა. ა-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა _ ი/მ “ა. ა-ს” 33060 ლარზე გადახდილი დღგ-ს ჩათვლები განხორციელებულად ჩაეთვალა, ხოლო 25885 ლარი საურავის გადახდისაგან განთავისუფლდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციამ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 22 მარტის განჩინებით საქმეში მესამე პირებად შპს “ჯ.”, შპს “კ.” ქობულეთის ფილიალი, შპს “ი. ....”, შპს “ლ.”, ი/მ “თ. ბ-ე”, ი/მ “ი. ბ-ე”, ი/მ “დ. ა-ე”, სს “ქ.”, შპს “ბ. ს. ბ.”, ბათუმის საგადასახადო ინსპექცია და ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი ჩაებნენ.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 4 აპრილის განჩინებით ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2005წ. 7 თებერვლის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებებზე დააფუძნა:

სასამართლომ მიუთითა, რომ საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, დღგ-ს ჩათვლას საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა ექვემდებარებოდა. საქმეში არსებული ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის ცნობებით კი ი/მ “ა. ა-ისთვის” მიწოდებულ საქონელზე მიმწოდებლებს დღგ გადახდილი ჰქონდათ.

სასამართლომ ასევე განმარტა, რომ “საბიუჯეტი სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ” კანონის მე-6 მუხლის თანახმად, საქართველოს საბიუჯეტო სისტემა მოიცავდა საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტს, აფხაზეთისა და აჭარის ა/რ ბიუჯეტებსა და საქართველის სხვა ტერიტორიული ერთეულების ბიუჯეტებს. ამდენად, სასამართლომ საქმის მასალებზე დაყრდნობით დაადგინა, რომ ი/მ “ა. ა-ს” დღგ-ს აჭარის ა/რ ბიუჯეტში შეტანით ჩათვლები განხორციელებული ჰქონდა, ხოლო აჭარის ა/რ ბიუჯეტიდან იყო თუ არა საქართველის სახელმწიფო ხაზინაში სადავო თანხა, გადარიცხული დღგ-ს ჩაუთვლელობის საფუძველს არ წარმოადგენდა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციამ საკასაციო წესით გაასაჩივრა და გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორმა სარჩელის დაკმაყოფილების არასაკმარის საფუძვლად მიიჩნია მიმწოდებლის მიერ დღგ-ს დეკლარირებისა და ბიუჯეტთან ანგარიშსწორების შესახებ გაცემული ცნობები.

კასატორმა აღნიშნა, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გადაამოწმა ი/მ “ა. ა-ზე” მიმწოდებელთა მიერ ბათუმის, ქობულეთისა და ხულოს საგადასახადო ინსპექციების მიერ გაცემული ცნობების (დღგ-ს სახელმწიფო ბიუჯეტში შეტანის შესახებ) სისწორე, ყურადღება არ მიაქცია მიმწოდებლისთვის კომპენსიციის თანხების გადახდის დროს, ოდენობას, გადახდის დოკუმენტებს, რომლებიც საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლისა და “მკაცრი აღრიცხვა-ანგარიშსწორების წესების შესახებ” საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს 2000წ. 24.04-ს ¹50 ბრძანების შესაბამისად უნდა ყოფილიყო შედგენილი. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლები, იმის თაობაზე, რომ სსკ-ის 103-ე მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილების გარდა სასამართლო უფლებამოსილია, საკუთარი ინიციატივითაც შეაგროვოს ფაქტობრივი გარემოებები და მტკიცებულებები.

კასატორმა აღნიშნა, რომ სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გამოიყენა “საქართველოს საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ” კანონის 21-ე და 30-ე მუხლების მოთხოვნები, რითაც დაარღვია სსკ-ის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ა” პუნქტის მოთხოვნა.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 4 აპრილის განჩინება საკასაციო წესით ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმაც გაასაჩივრა.

კასატორმა აღნიშნა, რომ საქართველოს ბიუჯეტში თანხა ჩარიცხულად ჩაითვლებოდა, თუ ის ეროვნული ბანკის მიერ გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე ჰპოვებდა ასახვას, წინააღმდეგ შემთხვევაში, საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული დღგ-ს ჩათვლების განხორციელება საქართველოს ბიუჯეტიდან თანხების დაბრუნების ტოლფასი იყო, რაც შეუძლებელს ხდიდა იმ თანხებზე ჩათვლების განხორციელებას.

კასატორის განმარტებით, მოწინააღდმეგე მხარის მითითება იმ ფაქტზე, რომ მიმწოდებლებს დღგ-ს დეკლარაციები ქ. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში ქონდათ წარდგენილი, არ ნიშნავდა, რომ მიმწოდებლებმა დეკლარაციაში დარიცხული დღგ-ს თანხები სახელმწიფო ბიუჯეტში გადაიხადეს და საგადასახადო ვალდებულებები შეასრულეს.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობა და თვლის, რომ ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციისა და ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 4 აპრილის განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება სსკ-ის დებულებანი, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი.

რადგან ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, სსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, რადგან არც ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციისა და არც საგადასახადო დეპარტამენტის მიერ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

ვინაიდან კასატორის მიერ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს შემდეგს:

საქმის მასალებით უდავოდაა დადგენილი, რომ ი/მ “ა. ა-მა” შპს “ჯ.”, შპს “კ.” ქობულეთის ფილიალთან, შპს “ი. ....-თან”, შპს “ლ.”, ი/მ “თ. ბ.”, ი/მ “ი. ბ.”, ი/მ “დ. ა-ესა” და შპს “ბ. ს. ბ.” შესაბამისი ანგარიშ-ფაქტურებით წარმოებულ სასაქონლო ოპერაციებზე 2001-2003 წლებში გადაიხადა დამატებული ღირებულების გადასახადი, ასევე გადაიხადა დამატებული ღირებულების გადასახადი სს “ქ.” მოხმარებული ბუნებრივი აირის ღირებულებისათვის.

ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის და ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის ქობულეთის განყოფილების მიერ გაცემული ცნობებით ასევე დასტურდება, რომ შპს “ლ.”, შპს “ბ. ს. ს. ბ.” და შპს “ჯ.” ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისი თანხა ბიუჯეტში გადახდილი ჰქონდათ.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ი/მ “ა. ა-ს” საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლით გათვალისწინებული ვალდებულება ბიუჯეტის მიმართ შესრულებული აქვს. აღნიშნულ ფაქტს სადავოდ არც საგადასახადო დეპარტამენტი ხდის და მიუთითებს, რომ მყიდველს ანგარიშ-ფაქტურების მესამე პირები ადგილობრივ საგადასახადო ინსპექციაში ჩათვლების მისაღებად წარდგენილი აქვს და მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძვლად იმ გარემოებაზე უთითებს, რომ თანხა სახელმწიფო ბიუჯეტის ეროვნული ბანკის შესაბამის ანგარიშზე არ მოხვდა, რასაც საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს და მიაჩნია, რომ აღნიშნული არ წარმოადგენს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს, რადგან “საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ” კანონის მე-6 მუხლის თანახმად, საქართველოს საბიუჯეტო სისტემა მოიცავს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტს, აფხაზეთისა და აჭარის ა/რ ბიუჯეტებსა და საქართველოს სხვა კატეგორიის ერთეულების ბიუჯეტებს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ აჭარის ა/რ ბიუჯეტიდან საქართველოს ბიუჯეტში შესატანი თანხის ჩარიცხვის ვალდებულების შეუსრულებლობა არ უნდა გახდეს ი/მ “ა. ა-ის” სარჩელზე უარის თქმის საფუძველი. ამ მიმართებით, არასწორია კასატორთა მოსაზრება, რომ თანხების ხაზინის შესაბამის ანგარიშზე სრულფასოვანი ასახვის გარეშე, დაუშვებელია დღგ-ს ჩათვლების განხორციელება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ გასაჩივრებული განჩინება სწორია, არ არსებობს მისი გაუქმების საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძველი და, შესაბამისად, იგი დატოვებულ უნდა იქნეს უცვლელად.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ის 408-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 4 აპრილის განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.