№ას-1118-1065-2013 2 ივნისი, 2014 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს ,,C. I. C-s”

მოწინააღმდეგე მხარე – სსიპ „ბ. ბ-ი“

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 24 სექტემბრის გადაწყვეტილება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ქმედების განხორციელება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სსიპ „ბ. ბ-მა“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს ,,C. I. C-s-ს” მიმართ და მოითხოვა ქმედების განხორციელება. სარჩელის მიხედვით მოდავე მხარეებს შორის 2010 წლის 26 ივლისს დაიდო სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ №8-ტ ხელშეკრულება, რომლითაც შპს ,,C. I. C-s”-მა იკისრა ვალდებულება - შეესრულებინა ქ.ბათუმში, ახალ ბულვარში მდებარე ამფითეატრის მემბრანული ლითონის კონსტრუქციით გადახურვის სამუშაოები. მოსარჩელის განმარტებით, სამუშაო შესრულდა ჯეროვნად, რაზეც გაფორმდა მიღება ჩაბარების აქტი და განხორციელდა შესაბამისი ანგარისწორება. ხელშეკრულების სპეციალური პირობების 8.1. პუნქტის თანახმად შპს „c. I. C-s”-მა ექსპლუატაციის ნორმების დაცვის შემთხვევაში იკისრა 5 წლიანი გარანტია შესრულებული სამუშაოს ხარისხზე. ხელშეკრულების 8.2 პუნქტის თანახმად კი, საგარანტიო ვადის განმავლობაში მიმწოდებელი ვალდებული იყო საკუთარი ხარჯებით უზრუნველეყო ექსპლუატაციის პროცესში წარმოქმნილი ხარვეზების აღმოფხვრა.

2010 წლის 14 სექტემბერს და 2011 წლის 20 იანვარს ძლიერი წვიმისა და ქარბუქის შედეგად დაზიანდა მემბრანული ლითონის კონსტრუქციებით შესრულებული ამფითეატრის გადახურვა, რის შესახებაც შედგა შესაბამისი ოქმი და დაუყოვნებლივ ეცნობა შპს „ c. I. C-s”. კომპანიამ აღმოფხვრა ორჯერვე გამოვლენილი ხარვეზები.

2012 წლის 22 იანვარს მოვარდნილი ძლიერი ქარის შედეგად კონსტრუქცია კვლავ დაზიანდა. რაზედაც შედგა შესაბამისი აქტი და გაეგზავნა კომპანიას რეაგირებისათვის. შპს „ c. I. C-s” ჯერ განაცხადა თანხმობა ობიექტის შეკეთებაზე, გარკვეული სირთულეების გამო დაუკავშირდა თურქეთში ასეთი კონსტრუქციების დამამზადებელ საწარმოს და იკისრა ვალდებულება, რომ სამუშაოებს დაასრულებდა 2012 წლის ივლისის ბოლომდე. მიუხედავად ამისა, კომპანიას დღემდე არ შეუსრულებია აღდგენითი სამუშაოები. სსიპ „ბ. ბ-მა“ არაერთხელ მიწერა კომპანიას აღნიშნულის თაობაზე, მაგრამ უშედეგოდ.

2012 წლის 5 ნოემბერს შპს „ c. I. C-s”-მა საბოლოოდ განაცხადა უარი ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულებაზე იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ დაზიანებები გამოწვეული იყო არა მისი ბრალით, არამედ ფორს მაჟორული გარემოებებით.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ბათუმის ახალ ბურვალში მდებარე ამფითეატრის მემბრანული ლითონის კონსტრუქციებით გადახურვის სამუშაოები ჩატარდა სახელშეკრულებო პირობებისა და საპროექტო დოკუმენტაციის სრული დაცვით და დამკვეთს ჩაბარდა ობიექტი. მოგვიანებით ქალაქ ბათუმში მოცემული ობიექტის მონაკვეთზე, საყოველთაოდ ცნობილი მოვარდნილი ქარბორბალას წარმოშობისა და ხანგძლივი ქარების გამო დაზიანდა მემბრანული ლითონის კონსტრუქცია რასაც არ უარყოფს მოსარჩელე.

მოპასუხე მიუთითებს, რომ არასწორია მოსარჩელის მოსაზრება საგარანტიო ვადის პასუხისმგებლობიდან გამომდინარე ამფითეატრის მემბრანული ლითონის კონსტრუქციის პირვანდელ მდგომარეობაში აღდგენის თაობაზე, ვინაიდან მიაჩნია, რომ მოსარჩელე არასწორედ აპელირებს ხელშეკრულების სპეციფიკური პირობების მე-8 მუხლზე, გარანტიის შესახებ. მოპასუხის მოსაზრებით მოცემული საგარანტიო ნორმა არ აძლევს სამართლებრივ შესაძლებლობას მოსარჩელეს მოითხოვოს დაზიანებული კონსტრუქციის აღდგენა. მისი აზრით ხელშეკრულების სპეციფიკური პირობების მე-8 მუხლი და გაცემული წერილობითი ინფორმაცია საგარანტიო პერიოდის შესახებ შეეხება სრულიად სხვა ფაქტობრივ ვითარებას, რომლის ფარგლებშიც კისრულობდნენ სხვა წესის საგარანტიო პირობას. ანუ მხარეთა შორის შეთანხმებული გარანტიის მიხედვით მოპასუხე იღებდა ვალდებულებას ექსპლუატაციის ნორმების დაცვის შემთხვევაში ახალ ბულვარში მდებარე ამფითეატრის მემბრანული ლითონის კონსტრუქციებით გადახურვის სამუშაოების ხარისხზე 5 წლის ვადით. მოცემული გარანტია ვრცელდებოდა ლითონის კონსტრუქციის ხარისხზე მისი ექსპლუატაციის ნორმების დაცვის შემთხვევაში. ექსპლუატაციის ნორმების დაცვა წარმოადგენდა დამკვეთის ვალდებულებას და თუკი ჩვეულებრივი სარგებლობის ვითარებაში მოხდებოდა მისი დაზიანება 5 წლის მანძილზე მხოლოდ ამ შემთხვევაში ეკისრებოდა საგარანტიო ვალდებულება. ჩაბარებული ობიექტს ორ წელზე მეტი ვადის განმავლობაში რაიმე დაზიანება არ ჰქონია, ბათუმისათვის დამახასიათებელი კლიმატური პირობებისა და ადგილმდებარეობის სპეციფიკის მიუხედავად. არსებული დაზიანება გამოიწვია ძლიერმა სტიქიურმა ძალამ, რომელიც განვითარდა მოულოდნელად ქარბორბალას სახით და სწორედ ამ დაუძლეველმა ძალამ იმოქმედა დაზიანებაზე. ფორსმაჟორული გარემოებების შესახებ და ამ პირობებში პასუხისმგებლობისაგან განთავისუფლების საფუძველზე მითითებულია კიდეც ხელშეკრულების მე-18 მუხლში. მოსარჩელე გარანტიის სახელშეკრულებო პირობას განმარტავს არასწორედ და ითხოვს ისეთი ვალდებულების შესრულებას, რომელიც არ გამომდინარეობს სახელშეკრულებო პირობიდან. ლითონის გადახურვის დაზიანების ისეთი შემთხვევა, რომელიც გამოწვეულია არასაექსპლუატაციო პირობებიდან და დადგა მხარეებისაგან დამოუკიდებელი მიზეზების გამო, წარმოადგენს არასაგარანტიო გარემოებას. მხარეები სადაოდ არ ხდიან იმ გარემოებას, რომ დაზიანება გამოიწვია დაუძლეველმა ძალამ მძიმე კლიმატური პირობებისა და სტიქიური მოვლენის შედეგად, ამიტომ მოცემული შემთხვევა გარდა იმისა, რომ ხელშეკრულების საგარანტიო პირობებს სცილდება, არ წარმოშობს არასახელშეკრულებო, ანუ დელიქტურ ვალდებულებესაც კი. კომპანიამ გამოიჩინა კეთილი ნება დახმარებოდა დამკვეთს დაზიანებული კონსტრუქციის აღდგენაში და იგი გაგზავნა თურქეთში აღდგენის მიზნით, თუმცა აცნობეს, რომ კონსტრუქციის აღდგენა მისი დაზიანების ხარისხიდან გამომდინარე პირვანდელ მდგომარეობაში შეუძლებელი იყო და უარი განაცხადა სამუშაოების შესრულებაზე. არასწორია მოსარჩელის განმარტება ნივთობრივ ნაკლთან დაკავშირებით ვინაიდან მხარეთა შორის გაფორმებულია მიღება-ჩაბარების აქტი, რომელიც ადასტურებს უნაკლოობის ფაქტობრივ გარემოებას.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 15 აპრილის გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა სსიპ „ბ. ბ-ის“ მოთხოვნა შპს „ c. I. C-s”-ის მიმართ ქმედების დავალდებულების თაობაზე, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 24 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სსიპ „ბ. ბ-ის“ სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა: ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 15 აპრილის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. სსიპ ბ. ბ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. დაევალა შპს ,,ქ. ი. კ-ს” - საკუთარი ხარჯით, სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ 2010 წლის 26 ივლისის №8-ტ ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად, აღედგინა ქ. ბათუმის ახალ ბულვარში მდებარე ამფითეატრის მემბრანული ლითონის კონსტრუქცია.შპს ,,ქ. ი. კ-ს” დაეკისრა 12000 (თორმეტი ათასი) ლარის გადახდა სსიპ ბ. ბ-ის სასარგებლოდ.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2010 წლის 26 ივლისს სსიპ ბ. ბ-ს (შემსყიდველი) და შპს ,,ქ. ი. კ-ს” (იგივე შპს ,,C. I. C-s”, მიმწოდებელი) შორის დაიდო ხელშეკრულება სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ №8-ტ, რომლის თანახმადაც, მიმწოდებელმა იკისრა ვალდებულება - შეესრულებინა 498643.9 ლარის ღირებულების სამუშაოები, კერძოდ - ქ. ბათუმში, ახალ ბულვარში მდებარე ამფითეატრის მემბრანული ლითონის კონსტრუქციით (შემდგომში - ნაკეთობა) გადახურვა.

ხელშეკრულების სპეციფიკური პირობების მე-8 მუხლის თანახმად მიმწოდებელმა გასცა 5-წლიანი გარანტია შესრულებული სამუშაოს ხარისხზე, ნაკეთობის ექსპლუატაციის ნორმების დაცვის შემთხვევაში.

მიმწოდებელმა ჯეროვნად შეასრულა სამუშაოები, რაც ჩაბარდა შემსყიდველს და განხორციელდა ანგარიშწორება.

ნაკეთობა, დამზადებიდან 2012 წლის 22 იანვრამდე, დაზიანდა ორჯერ: პირველად - 2010 წლის 14 სექტემბერს, სტიქიური მოვლენის (ძლიერი წვიმისა და ქარბუქის) შედეგად; მეორედ - 2011 წლის 20 იანვარს, ისევ ძლიერი ქარების შედეგად. ორჯერვე მიმწოდებელმა შეაკეთა ნაკეთობა.

2012 წლის 22 იანვარს, ბუნებრივი მოვლენის გამო, ისევ დაზიანდა ნაკეთობა, რის შესახებაც შემსყიდველმა აცნობა მიმწოდებელს.

მიმწოდებელმა, 2012 წლის 10 თებერვალს, განაცხადა თანხმობა - თავისი ხარჯით განეახლებინა ნაკეთობა და მოეყვანა იგი პირვანდელ მდგომარეობაში, მიუხედავად იმისა, რომ ნაკეთობა დაზიანებული იყო კლიმატური პირობების (ძლიერი ქარის) გამო.

2012 წლის 20 აპრილს მიმწოდებელმა აცნობა შემსყიდველს, რომ მიზანშეწონილი იყო - ნაკეთობა შეკეთებულიყო თურქეთში, მისსავე დამამზადებელ საწარმოში, რაც, სავარაუდოდ, დასრულდებოდა იმავე წლის ივლისის ბოლომდე.

2012 წლის 27 აგვისტოს მიმწოდებელმა აცნობა შემსყიდველს, რომ ნაკეთობა პრაქტიკულად მთლიანად იყო დაზიანებული საყოველთაოდ ცნობილი, მოვარდნილი ქარბორბალას გამო, რაც წარმოადგენდა ფორსმაჟორულ და დაუძლეველი სტიქიური ძალის მქონე ფაქტს, რომელიც სახელშეკრულებო პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლების საფუძველი იყო. თუმცა, მიმწოდებელმა გამოიჩინა კეთილი ნება და მიზანშეწონილად მიიჩნია ნაკეთობის აღდგენა საკუთარი ხარჯით, რაც ხორციელდებოდა თურქეთში.

2012 წლის 5 ნოემბერს მიმწოდებელმა აცნობა შემსყიდველს, რომ დაზიანების ხარისხიდან გამომდინარე, რაც გამოწვეული იყო ფორსმაჟორული გარემოებისაგან - ძლიერი ატმოსფერული მოვლენისაგან, ნაკეთობის აღდგენა იყო შეუძლებელი.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ მიმწოდებელმა, 2010 წლის 26 ივლისის №8-ტ ხელშეკრულების საერთო პირობების მე-18.2 მუხლის შესაბამისად, ვერ დაამტკიცა, რომ ეს იყო მისთვის გადაულახავი და მისი კონტროლისაგან დამოუკიდებელი გარემოება, რომელიც არ იყო დაკავშირებული მიმწოდებლის შეცდომებსა და დაუდევრობასთან და რომელსაც გააჩნდა წინასწარ გაუთვალისწინებელი ხასიათი. ასევე მიმწოდებელმა ვერ დაამტკიცა, რომ შემსყიდველმა არ დაიცვა ნაკეთობის საექსპლუატაციო წესები.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა აპელანტის მითითება იმის თაობაზე, რომ სტამბოლის სამრეწველო პალატის ექსპერტიზის 2012 წლის 4 დეკემბრის დასკვნით (ს.ფ.138-139) ვერ მტკიცდებოდა 2012 წლის 22 იანვრის სტიქიური მოვლენის ფორსმაჟორული ხასიათი. აღსანიშნავია, რომ ამ დასკვნაში საერთოდ არ არის შეფასებული ნაკეთობის დაზიანების ხარისხი და დაზიანების მიზეზები: უბრალოდ მითითებულია, რომ შპს ,,ფ..................თ-ჯ”-მა განახორციელა 850 მ² პოლივინიქლორიდის მემბრანის დროებითი იმპორტი, მისი შეკეთების მიზნით; გაირკვა, რომ შესაკეთებელი სამუშაოები (გახეული ადგილების შედუღება) ვერ შესრულდა შპს ,,C. I. C-s”-სთან განცდილი უთანხმოების მიზეზით და ამ მდგომარეობაში მოხდა მისი ექსპორტირება.

პალატამ აღნიშნა, რომ ნაკეთობის დაზიანების ხარისხზე მიუთითებდა მხოლოდ შპს ,,ფ................. თ-ჯ”-ის ინჟინერ-მშენებელი დრ. ფ. დ-ი, შპს ,,C. I. C-s”-ისათვის 2012 წლის 7 დეკემბრით დათარიღებულ წერილში (ს.ფ.136-137): მემბრანული კონსტრუქციის საფარის დამაგრება შეუძლებელია; მემბრანა და მისი გასაჭიმი ნაწილები დაზიანებულია ისე, რომ რაიმე შეკეთებას ან რესტავრაციას არ ექვემდებარება, ამიტომ მასალა იგზავნება უკან. საქმის მასალებით არ მტკიცდებოდა, რომ დრ. ფ. დ-ი წარმოადგენდა ექსპერტს და რომ მას უფლება ჰქონდა შეედგინა ექსპერტიზის დასკვნა.

პალატამ მიუთითა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 629-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდე კისრულობს შეასრულოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, ხოლო შემკვეთი ვალდებულია გადაუხადოს მენარდეს შეთანხმებული საზღაური.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ უდავო გარემოებას წარმოადგენდა, რომ მხარეთა შორის დაიდო ნარდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც მენარდემ - შპს ,,ქ ი კ-მა” (იგივე შპს ,,C I C-s”) სსიპ ბ -ის შეკვეთით, დაამზადა და შემკვეთს გადასცა ნივთობრივად უნაკლო ნაკეთობა. მხარეთა დავას იწვევდა ის - მიჩნეულ უნდა იქნეს თუ არა 2012 წლის 22 იანვარს მომხდარი სტიქიური მოვლენა - ძლიერი ქარი - ფორსმაჟორულ გარემოებად, რის გამოც მენარდეს არ დაეკისრებოდა ვალდებულება - მის მიერ ნაკისრ საგარანტიო ვადაში გამოვლენილი ნაკეთობის ნაკლის გამოსასწორებლად.

პალატამ განმარტა, რომ მითითებული კოდექსის 653-ე მუხლის თანახმად თუ მენარდემ ნაკეთობისათვის იკისრა საგარანტიო ვადა, მაშინ ამ ვადის განმავლობაში გამოვლენილი ნაკლი წარმოშობს შესაბამის უფლებებს.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ,,შესაბამის უფლებებში” კანონმდებელი გულისხმობს შემკვეთის შემდეგ უფლებებს: ა) მოითხოვოს დამატებითი შესრულება, რაც გულისხმობს მენარდის მიერ, საკუთარი ხარჯებით, ნაკლის აღმოფხვრას, ან - ახალი ნაკეთობის დამზადებას (იმავე კოდექსის 642-ე მუხლი); ბ) დამატებითი შესრულებისათვის განსაზღვრული ვადის უშედეგოდ გასვლის შემთხვევაში, თვითონ აღმოფხვრას ნაკლი და მოითხოვოს გაწეული ხარჯების ანაზღაურება (იმავე კოდექსის 643-ე მუხლი); გ) ნაკეთობის ნაკლის გამო უარის თქვას ხელშეკრულებაზე (კოდექსის 644-ე მუხლი); დ) შეამციროს საზღაური იმ თანხით, რა თანხითაც ნაკლი ამცირებს ნაკეთობის ღირებულებას (კოდექსის 645-ე მუხლი).

პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, შემკვეთმა აირჩია დამატებითი შესრულების მოთხოვნის გზა: მოსთხოვა მენარდეს - აღმოეფხვრა ნაკეთობის დაზიანება საკუთარი ხარჯით.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 642-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მენარდეს შეუძლია უარი თქვას დამატებით შესრულებაზე, თუ იგი მოითხოვს არათანაზომიერ ხარჯებს. პალატის განმარტებით ეს უფლება მენარდეს არ გამოუყენებია: მან ჯერ განაცხადა თანხმობა დამატებით შესრულებაზე, შემდეგ კი - მიუთითა ფორსმაჟორული გარემოების არსებობაზე.

პალატამ აღნიშნა, რომ ,,საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატის შესახებ” საქართველოს კანონის (2001 წლის 26 ოქტომბრის №1131 კანონი, რომელიც მოქმედებდა 2012 წლის 22 იანვრისათვის) 1-ლი მუხლის 1-ლი პუნქტის თანახმად საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატა იყო კორპორაციულად ორგანიზებული საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, რომელიც აერთიანებდა საქართველოს და აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკების კანონმდებლობათა შესაბამისად შექმნილ აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკების და რეგიონულ სავაჭრო-სამრეწველო პალატებს და საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, რეგისტრირებულ სხვა იურიდიულ და ფიზიკურ პირებს; ხოლო მე-4 პუნქტის თანახმად, საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატის მოქმედება ვრცელდებოდა საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე.

იმავე კანონის მე-4 მუხლის მე-3 პუნქტის ,,დ” ქვეპუნქტის თანახმად საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატა, ფიზიკური ან იურიდიული პირის მიერ ნებაყოფლობით წარდგენილი განაცხადის საფუძველზე, ახორციელებდა ფორს-მაჟორისა და საგარეო- ეკონომიკურ საქმიანობასთან დაკავშირებული სხვა გარემოებების დამოწმებას.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ კანონი ადგენს, რომ ფორსმაჟორული გარემოების დამოწმება უნდა განახორციელოს მხოლოდ საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატამ, შესაბამისად, პალატის მოსაზრებით მენარდემ (მოპასუხემ), კანონით გათვალისწინებული მტკიცებულებით, ვერ დაადასტურა იმ გარემოების (ფორს-მაჟორის) არსებობა, რასაც ეფუძნებოდა მისი შესაგებელი.

გარდა ამისა, მოპასუხე მიუთითებდა, რომ საგარანტიო ვადაში ხარვეზის აღმოფხვრის ვალდებულება მას ეკისრებოდა მხოლოდ მაშინ, თუ ხარვეზი გამოვლინდებოდა ნაკეთობის ექსპლუატაციის წესების დაცვის პირობებში. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოპასუხემ ვერც ის გარემოება დაამტკიცა, რომ შემკვეთი (მოსარჩელე) არღვევდა ნაკეთობის ექსპლუატაციის წესებს.

პალატამ მიუთითა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იმის თაობაზე, რომ ნაკეთობის აღდგენა შეუძლებელია, დაემყარა სტამბოლის სამრეწველო პალატის ექსპერტიზის 2012 წლის 4 დეკემბრის დასკვნას და შპს ,,ფ……………………. თ-ჯ”-ის ინჟინერ-მშენებლის დრ. ფ. დ-ის 2012 წლის 7 დეკემბრით დათარიღებულ წერილს.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ეს მტკიცებულებები შეფასებულია არასწორად; საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა, რომ ეს ორი დოკუმენტი ერთმანეთის განუყოფელ ნაწილებს წარმოადგენდა. ცალ-ცალკე კი ისინი ვერ გამოდგებოდა იმ გარემოების დასადასტურებლად, რომ ნაკეთობის აღდგენა შეუძლებელი იყო. კერძოდ: სტამბოლის სამრეწველო პალატის ექსპერტიზის 2012 წლის 4 დეკემბრის დასკვნაში საერთოდ არ იყო შეფასებული ნაკეთობის დაზიანების ხარისხი და ნაკეთობის შეუკეთებლობის მიზეზად დასახელებული იყო თურქულ და ქართულ მხარეებს შორის ,,უთანხმოება”; ხოლო ინჟინერ-მშენებლის დრ. ფ. დ-ის წერილი ვერ იქნებოდა მიჩნეული უტყუარ მტკიცებულებად, რომლითაც შეიძლებოდა განსაზღვრულიყო ნაკეთობის დაზიანების ზუსტი ხარისხი: არ მტკიცდებოდა, რომ ფევზი დანსიქი წარმოადგენდა ექსპერტს და მის მიერ შედგენილი წერილიც ვერ იქნებოდა მიჩნეული ექსპერტის დასკვნად.

გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ თუნდაც დადასტურებულიყო ნაკეთობის იმგვარი დაზიანების ფაქტი, რაზეც პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიუთითა, ეს მაინც არ უნდა გამხდარიყო სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველი, რადგან საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 642-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად მენარდემ ან ნაკლი უნდა აღმოფხვრას, ან - დაამზადოს ახალი ნაკეთობა.

ამდენად, მოსარჩელის მოთხოვნაში - დავალებოდა მენარდეს ნაკეთობის პირვანდელ მდგომარეობაში აღდგენა, იგულისხმებოდა სწორედ მხარეთა შორის არსებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობებით ნაკეთობის გადაცემა; შემკვეთისთვის არანაირი მნიშვნელობა არ ჰქონდა იმას, თუ რა გზას აირჩევდა მენარდე: აღადგენდა დაზიანებულ ნაკეთობას, თუ - დაამზადებდა ახალს.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 24 სექტემბრის გადაწყვეტლება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს ,,C I C-s”, მოითხოვა გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორი საკასაციო საჩივარში მიუთითებს, რომ სასამართლომ არასწორად განმარტა „საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატის შესახებ“ კანონის მე-4 მუხლი, რომლის მიხედვით დაადგინა, რომ მხოლოდ სავაჭრო-სამრეწველო პალატამ უნდა განახორციელოს ფორსმაჟორული გარემოებების დამტკიცება. კასატორი აღნიშნავს, რომ მოცემული მსჯელობა არასწორია და არ გამომდინარეობს ნორმის შინაარსიდან, ვინაიდან მისი მოსაზრებით, ფორსმაჟორული გარემოება, როგორც დაუძლეველი ძალა არ წარმოადგენს მარტოოდენ სავაჭრო-სამრეწველო პალატის შეფასების საგანს და იგი შესაძლებელია შეფასებული იყოს ხელშეკრულების მონაწილე მხარეთა ან სხვა დამოუკიდებელი დაწესებულების მიერ. კასატორი მიუთითებს, რომ ფორსმაჟორული გარემოების გამომწვევი ბუნებრივი მოვლენის არსებობა მტკიცდებოდა საქმეში არსებული მტკიცებულებებიდან. მოსარჩელე თავის ყველა წერილობით მომართვაში არაერთხელ მიუთითებდა, რომ 2012 წლის 22 იანვარს დილით, დაახლოებით 9 საათსა და 30 წუთზე მოვარდნილი ძლიერი ქარის შედეგად დაზიანდა ამფითეატრის გადახურვის მემბრანული ლითონის კონსტრუქცია. ამით კი, კასატორის მოსაზრებით ხელშეკრულების მხარემ აღიარა მისთვის ცნობილი ბუნებრივი მოვლენის არსებობა, რომელმაც დააზიანა ნაკეთობა. ამასთანავე, საქმეში არსებობდა 2012 წლის 07 დეკემბრის წერილი, რომელიც გაცემული იყო დაზიანებული ლითონის კონსტრუქციის მწარმოებელი თურქული კომპანია „ფ-ის“ მიერ და ადასტურებდა, რომ ლითონის მემბრანა და გასაჭიმი ნაწილები დაზიანებული იყო ისე, რომ რაიმე შეკეთებას ან რესტავრაციას არ ექვემდებარება. ამდენად, კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ მნიშვნელოვანი სამართლებრივ უსწორობაზე დაამყარა გადაწყვეტილება, როდესაც მხოლოდ სავაჭრო-სამრეწველო პალატა გამოაცხადა ფორსმაჟორული გარემოების დამდგენ დაწესებულებად.

კასატორი მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 642-ე მუხლის მეორე ნაწილი. ამ ნორმის მიხედვით, მენარდეს შეუძლია უარი თქვას დამატებით შესრულებაზე, თუ იგი მოითხოვს არათანაზომიერ ხარჯებს. პალატამ აღნიშნა, რომ მენარდეს აღნიშნული უფლება არ გამოუყენებია, იგი ჯერ დაეთანხმა დამატებით შესრულებას, შემდეგ კი მიუთითა ფორსმაჟორულ გარემოებაზე.

კასატორი აღნიშნავს, რომ ზემოაღნიშნული ნორმა ითვალისწინებს მენარდის მიერ დამატებით შესრულებაზე უარის თქმის შესაძლებლობას, როგორც საგამონაკლისო საკანონმდებლო წესს და დამოკიდებულია კონკრეტული ფაქტობრივი გარემოების არსებობაზე და მის სწორად შეფასებაზე. მისი მოსაზრებით საქმის მასალებით დადგენილია, რომ დაზიანებული ლითონის მემბრანული კონსტრუქციის აღდგენა შეუძლებელია, რაც იმას ნიშნავს რომ ახალი უნდა იქნას შეძენილი, მოსარჩელის მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად. შესყიდვების ხელშეკრულების დანართის მიხედვით, დაზიანებული კონსტრუქციის ღირებულება 2010 წლის მონაცემებით შეადგენდა 311 592 ლარს, ხოლო ობიექტის შესრულების მთლიანი სახელშეკრულებო თანხა 498 643 ლარს. ანუ დღეისათვის ლითონის კონსტრუქციის შეძენისა და საქართველოში ჩამოტანის ღირებულება თუნდაც ძველი ფასის მიხედვით შეადგენს 311 592 ლარს, რომელსაც ემატება დამატებითი ღირებულების გადასახადი, ტრანსპორტირების, საბაჟო და სხვა გაუთვალისწინებელი ხარჯები, რომელიც კიდევ უფრო მეტად ზრდის დანახარჯებს. რაც იმთავითვე წარმოშობს არათანაზომიერი ხარჯების კვალიფიკაციას. ამიტომაც კასატორს მიაჩნია, რომ სასამართლოს უნდა განემარტა 642-ე მუხლის მე-2 პუნქტი სწორად, არათანაზომიერი ხარჯის გაწევის თვალსაზრისით, რომელიც გამორიცხავდა სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას.

კასატორის მიუთითებით, მცდარია სააპელაციო სასამართლო მოსაზრება, რომ თითქოსდა მხარემ ვერ დაამტკიცა ნაკეთობის დაზიანება რომ იყო ფორსმაჟორული გარემოება. ამასთანავე სასამართლომ დაადგინა, რომ ნაკეთობა დაზიანდა ძლიერი ქარის შედეგად.

კასატორის განმარტებით, ფორსმაჟორული გარემოების არსებობა წარმოადგენს ამა თუ იმ მოვლენის შეფასების საგანს, რომელიც კონკრეტულ დავის საგანზე გამოვლინდება კლიმატური მოვლენის დადგომით. სააპელაციო სასამართლომ ფორსმაჟორული გარემოების მტკიცების ტვირთი დააკისრა მხარეს იმგვარად, რომ არ შეუფასებია საქმეში არსებული მტკიცებულებები თუ რამდენად ქმნიდა ფორსმაჟრული მოვლენის დადგომის გარემოებას. მოცემული გარემოებები საშუალებას აძლევდა სასამართლოს თავად მიეჩნია მოცემული ბუნებრივი მოვლენა ფორსმაჟორად, რომლის წინაპირობები საქმის მასალების მიხედვით არსებობდა. კერძოდ, მოვლენის დადგომა დამოკიდებული არ იყო მხარეთა ნებაზე, მოქმედება-უმოქმედობაზე, მოვლენა იყო მოულოდნელი და უეცარი და მისი თავიდან აცილება შეუძლებელი იყო. სასამართლომ ყურადღება არ მიაქცია იმ გარემოებას რომ კონსტრუქციის აღდგენა შეუძლებელი იყო. ამგვარი დაზიანება შეეძლო გამოეწვია მხოლოდ ძლიერ სტიქიურ მოვლენას, რომლის შედეგად ნივთის პირვანდელ მდგომარეობაში მოყვანა შეუძლებელია.

კასატორი მიუთითებს, რომ არასწორია პალატის მოსაზრება თითქოსდა მიმწოდებელმა ვერ დაამტკიცა რომ შემსყიდველმა არ დაიცვა ნაკეთობის საექსპლუატაციო წესები, ვინაიდან მათი მოსაზრებით საექსპლუატაციო წესების დაცვის მტკიცების შემთხვევა საერთოდ არ აკისრიათ მოცემულ დავაზე. მიაჩნია, რომ იგი არის შეფასებითი კატეგორია იმ თვალსაზრისით, რომ დადგინდეს რამდენად წარმოეშვება უფლება შემსყიდველს - სუბიექტს მოითხოვოს ნივთის აღდგენა თუკი იგი არ დაზიანებულა ექსპუატაციის ანუ ჩვეულებრივი გამოყენების პირობებში და დაზიანება განვითარდა დაუძლეველი ძალის გარემოებებში. ლითონის კონსტრუქციის დაზიანების ისეთი შემთხვევა, რომელიც გამოწვეულია არასაექსპლუატაციო პირობებიდან და დადგა მხარეებისაგან დამოუკიდებელი მიზეზების გამო, წარმოადგენს არასაგარანტიო გარემოებას და, შესაბამისად, ამ საფუძვლით დავა გამოირიცხება.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლო ასკვნის, რომ 2012 წლის 4 დეკემბრის ექსპერტიზის დასკვნით არ მტკიცდებოდა სტიქიური მოვლენის ფორსმაჟორული ხასიათი და ასევე არ იზიარებს 7 დეკემბრის „ფ.................. თ-ჯ-ის“ წერილს დაზიანებული კონსტრუქციის შესახებ. აღსანიშნავია, რომ მოცემული დოკუმენტები არსებითად მიუთითებენ იმ გარემოებაზე, რომ ნივთის აღდგენა შეუძლებელია და რესტავრაციას არ ექვემდებარება.

სასამართლოს ყურადღებას კასატორი ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ „განცდილი უთანხმოების მიზეზი“ დასკვნაზე მოყვანილია იმ მიზნით, რომ ექსპერტმა გამოიკვლია თურქული ფირმა შპს „ფ ...“ და შპს „ქ. ი. კ-ს“ შორის უთანხმოება ნივთის შეკეთებასთან მიმართებაში. დასკვნის ამ პუნქტში მოხდა ფაქტის კონსტანტაცია იმისა, რომ მხარეებს წარმოეშვათ უთანხმოება რომელიც უკავშირდებოდა ნივთის შეკეთების სამუშაოების შეუსრულებლობას. ამის შემდეგ გაიცა 07 დეკემბრის წერილი, სადაც აღინიშნა, რომ ნივთი შეკეთებას არ ექვემდებარებოდა. ამდენად, კასატორს მიაჩნია, რომ სასამართლო ვერ გაერკვა მოცემულ ფაქტობრივ გარემოებებში და მისი მოსაზრებით, მცდარია მოსაზრება იმის შესახებ, რომ დასკვნა ეხებოდა ნივთის დაზიანების გამოკვლევას. მოცემული დასკვნა სავალდებული წესით იქმნება თურქეთის საბაჟოზე დროებითი შეტანილი ნივთს გატანის დროს.

კასატორი მიუთითებს, რომ შესყიდვების ხელშეკრულების მე-8 მუხლი ითვალისწინებს საექსპუატაციო წესის დაცვის შემთხვევაში საგარანტიო მომსახურეობის მოთხოვნის შესაძლებლობას. საქმის მასალებით დგინდება, რომ საექსპლუატაციო წესები დარღვეული არ ყოფილა, ნივთი არ დაზიანებულა მისი ჩვეულებრივი ექსპლუატაციის პირობებში. დაზიანება გამოიწვია მხარეთა კონტროლისაგან დამოუკიდებელმა ბუნებრივმა მოვლენამ, რომელზედაც საგარანტიო ვადა არ ვრცელდებოდა და, შესაბამისად, მოსარჩელე ვერ მოითხოვდა იმ მოქმედების შესრულებას, რომელიც საგარანტიო პირობას არ ექვემდებარება. შესაბამისად, მიაჩნია, რომ სარჩელი მოკლებულია ფაქტობრივ და სამართლებრივ დასაბუთებას.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლომ არ იმსჯელა, თუ რამდენად სწორი იყო მოსარჩელის მოთხოვნა ნივთის აღდგენის თვალსაზრისით, მაშინ როდესაც საქმის მასალებით დგინდება, რომ ნივთის აღდგენა შეუძლებელია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 21 ნოემბრის განჩინებით შპს ,,C. I. C-s” საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს ,,C. I. C-s-ს” საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს ,,C. I. C-s-ს” საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, შპს ,,C. I. C-s” უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (8000 ლარის) 70% – 5600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს ,,C. I. C-s” საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ შპს ,,C. I. C-s” (საიდენტიფიკაციო კოდი: ............) დაუბრუნდეს მის მიერ 2013 წლის 28 ოქტომბერს №432 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 8000 ლარის 70% – 5600 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე