საქმე №ას-1154-1100-2013 9 ივნისი, 2014 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
თეიმურაზ თოდრია, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – გ. ლ-ი (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – ქ. ბ-ი (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 3 ოქტომბრის გადაწყვეტილება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, უძრავი ქონების მესაკუთრედ აღიარება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ქ. ბ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში გ. ლ-ის მიმართ 2010 წლის 13 აგვისტოს გ. ლ-სა და გ-ი ლ-ს შორის დადებული ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის, დუშეთის რაიონის დაბა ფასანაურში, ვ. ფ-ას №50-ში მდებარე 1000 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნული მიწის ნაკვეთისა და მასზე არსებული საცხოვრებელი სახლის (კოდი №) მესაკუთრედ ქ. ბ-ის აღიარების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით:
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 23 ოქტომბრის განჩინებით უცვლელად დარჩა მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2012 წლის 11 აპრილის გადაწყვეტილების ის ნაწილი, რომლითაც ბათილად იქნა ცნობილი მოპასუხეებს შორის დადებული ჩუქების ხელშეკრულება ფასანაურში, ვ. ფ-ას №50-ში მდებარე უძრავი ქონების ¼ წილის ნაწილში, რადგან ეს ქონება მოსარჩელემ მემკვიდრეობით მიიღო მეუღლის თ. ლ-ისაგან.
სადავო ქონება ეკუთვნოდა ი. ლ-ის კომლს, რომლის წევრი 1980 წლიდან გახდა ქ. ბ-ი.
სასამართლომ ბათილად ცნო გ. ლ-ის საკუთრების უფლების შესახებ სარეგისტრაციიო ჩანაწერი, სარეგისტრაციოდ წარდგენილი დოკუმენტები და გ. ლ-ი მსჯავრდებულია თაღლითური გზით მოსარჩელის ქონების ხელში ჩაგდების გამო.
პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაადგინა, რომ მიწის რეფორმის დაწყების დროს კომლის შემადგენლობა არ შეცვლილა. შესაბამისად, როგორც კომლის წევრმა, მოიპოვა საკუთრების უფლება სადავო ქონების ¾ წილზე, ხოლო დარჩენილი ¼ მისმა მეუღლე თ. ლ-მა მემკვიდრეობით მიიღო მამისგან, რაც, თავის მხრივ, მოსარჩელემ მემკვიდრეობით მიიღო მეუღლისაგან.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილებით დადგენილია მოსარჩელის საკუთრების უფლება სადავო ქონების ¼ წილზე, რომელიც მან მემკვიდრეობით მიიღო მეუღლისაგან. კომლის წევრობის საფუძველზე მთელ ქონებაზე მოსარჩელის საკუთრების უფლება არ წარმოშობილა, რადგან ი. ლ-ის გარდაცვალებით სადავო ქონებაზე სამკვიდროს გახსნა და თ. ლ-ის სახელზე სამკვიდრო მოწმობის გაცემა მიუთითებს, რომ ი. ლ-ი იყო კომლის ბოლო წევრი. სადავო ქონება არ არის ი. ლ-ის კომლის წევრთა საერთო ქონება.
მცხეთის რაიონული სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 23 აპრილის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 3 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და ქ. ბ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი გ. და გ-ი ლ-ებს შორის 2010 წლის 13 აგვისტოს გაფორმებული ჩუქების ხელშეკრულება, ქ. ბ-ი ცნობილ იქნეს დუშეთის რაიონის დაბა ფასანაურში, ვ. ფ-ას №50-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის და 1000 კვ.მ მიწის მესაკუთრედ შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო საჩივრის ძირითადი დასაბუთება იმ გარემოებას ემყარება, რომ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის გამოცხადების დროისათვის მოსარჩელე ქ. ბ-ი წარმოადგენდა კომლის წევრს და კომლის ქონებაზე მას გააჩნდა თანასაკუთრების უფლება.
საქმეში წარმოდგენილი საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსიპ საქართველოს ეროვნული არქივის უახლესი ისტორიის ცენტრალური არქივის 2010 წლის 27 სექტემბრის ცნობის თანახმად, დუშეთის არქივში დაცული ფასანაურის საკრებულოს 1986-1970 წლების საკომლო წიგნების ჩანაწერებით, დაბა ფასანაურში (გოსპიტალი) ი. გ. ძე ლ-ის კომლი შედგებოდა შემდეგი წევრებისაგან: 1971-73 წლებში: 1. ლ-ი ი. გ. ძე – ოჯახის უფროსი, გარდაიცვალა 1972 წელს; 2. ლ-ი ე. ი. ასული – ცოლი, აყვანილია ოჯახის უფროსად; 3. ლ-ი თ. ი. ძე – შვილი, ამოეწერა ქ.თბილისში საცხოვრებლად გადასვლასთან დაკავშირებით 1991 წელს. ერიცხება მიწა, სულ – 0,23 ჰექტარი ნაგებობის ქვეშ. 0,01 ჰექტარი. 1973-79 წლებში: 1. ლ-ი ე. ი. ასული – ოჯახის უფროსი; 2. ლ-ი თ. ი .ძე – შვილი, ერიცხება მიწა, სულ – 0,23 ჰექტარი ნაგებობის ქვეშ. 0,01 ჰექტარი; 1980-82 წლებში: 1. ლ-ი ე. ი. ასული – ოჯახის უფროსი, გარდაიცვალა 1980 წელს; 2. ლ-ი თ. ი. ძე – შვილი, აყვანილია ოჯახის უფროსად; 3. ბ-ი ქ. ვ. ასული – ცოლი; 4. ლ-ი დ. თ. ძე – შვილი ერიცხება მიწა, სულ – 0,23 ჰექტარი ნაგებობის ქვეშ. 0,01 ჰექტარი. 1983-85 წლებში: 1. ლ-ი თ. ი. ძე – შვილი, ოჯახის უფროსი; 2. ბ-ი ქ. ვ. ასული – ცოლი; 3. ლ-ი დ. თ. ძე – შვილი ერიცხება მიწა, სულ – 0,23 ჰექტარი ნაგებობის ქვეშ. 0,01 ჰექტარი.
საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსიპ საქართველოს ეროვნული არქივის უახლესი ისტორიის ცენტრალური არქივის 2010 წლის 27 სექტემბრის ცნობის თანახმად, დუშეთის არქივში დაცული, ფასანაურის საკრებულოს 1986-2005 წლების საკომლო წიგნების ჩანაწერებით, დაბა ფასანაურში (გოსპიტალი) ქ. ვ. ასული ბ-ის კომლი შედგებოდა შემდეგი წევრებისაგან: 1986-1996 წლებში: 1. თ. ლ-ი ი. ძე – ოჯახის უფროსი; 2. ქ. ბ-ი ვ. ასული – ცოლი; 3. დ. ლ-ი თ. ძე – შვილი, ამოეწერა ქ.თბილისში საცხოვრებლად გადასვლასთან დაკავშირებით 1991 წელს. ერიცხება მიწა სულ 0,23 ჰექტარი ნაგებობის ქვეშ. 0,01 ჰექტარი.
სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკის თანახმად, „საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების და სხვა სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების რეორგანიზაციის წესის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 1992 წლის 22 სექტემბრის №949 დადგენილების, სახელმწიფო საბჭოს 1993 წლის 21 ოქტომბრის №29 დეკრეტის საფუძველზე 1993 წლიდან დადგინდა სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების რეორგანიზაცია და ახალ ორგანიზაციულ-სამართლებრივ ფორმაზე გადასვლა. კოლმეურნეობების გაუქმებით საკოლმეურნეო კომლის არსებობას სამართლებრივი საფუძველი გამოეცალა და მან არსებობა შეწყვიტა. საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქცია) 129-ე მუხლის შესაბამისად, გაყოფა საკოლმეურნეო კომლის კუთვნილი ქონებისა, რომელიც მისი მოსპობის შემდეგ დარჩა, წარმოებს ამ კოდექსის 125-ე და 128-ე მუხლებში აღნიშნული წესებით. ამავე კოდექსის 122-ე მუხლის თანახმად, საკოლმეურნეო კომლის ქონება ეკუთვნის მის წევრებს თანასაკუთრების უფლებით. აღნიშნული კოდექსის 125-ე მუხლის თანახმად, საკოლმეურნეო კომლის წევრის წილი განისაზღვრება იმ ანგარიშით, რომ კომლის ყველა წევრს, მათ შორის, არასრულწლოვანსა და შრომისუუნაროსაც თანაბარი წილი ეკუთვნის. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკოლმეურნეო კომლის გაუქმების შემდეგ, კომლის ქონება გარდაიქმნა კომლის ყოფილ წევრთა საერთო საკუთრებად, სადაც თითოეულ წევრს თანაბარი წილი ეკუთვნის (სუს 27.07.2006წ-ის განჩინება №ას-988-1242-05).
ამდენად, მას შემდეგ, რაც გაუქმდა საკოლმეურნეო კომლი და მას სამართლებრივი საფუძველი გამოეცალა, ქონება, რომელიც საკოლმეურნეო კომლის ქონებას და ამავე დროს კომლის წევრთა საერთო საკუთრებას წარმოადგენდა, აღარ წარმოადგენს საკოლმეურნეო კომლის ქონებას და იგი არის კომლის ყოფილ წევრთა საერთო საკუთრება თანაბარ წილში, რომელზეც ვრცელდება სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული საკუთრების საერთო რეჟიმი. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ კომლის ყოფილ წევრთა საერთო საკუთრებაზე მემკვიდრეობა უნდა გაიხსნას სამკვიდროს გახსნის ზოგადი წესების მიხედვით და ამ დროს არ გამოიყენება სამოქალაქო კოდექსის 1323-ე მუხლი, რომელიც სამკვიდროს გახსნის ზოგადი წესისაგან განსხვავებულად ადგენს სამკვიდროს გახსნის დროს, კერძოდ, ამ ნორმის მიხედვით, კომლში კომლის საერთო ქონებაზე სამკვიდრო გაიხსნება კომლის ბოლო წევრის გარდაცვალების დღიდან.
მოცემულ საქმეზე სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1972 წელს გარდაცვლილი ი. ლ-ის ოჯახი წარმოადგენდა საკოლმეურნეო კომლს, რომელსაც 70-იანი წლებიდან დაბა ფასანაურში (ვ. ფ-ას ქუჩა №50 (ყოფილი გოსპიტალი)) ერიცხებოდა მიწა, სულ – 0,23 ჰა, ნაგებობის ქვეშ 0,01ჰა და მისი კომლის წევრს, მეუღლესთან ერთად, წარმოადგენდა შვილი – თ. ლ-ი. დადგენილია ასევე, რომ ი. ლ-ის კომლზე რიცხული ქონება არ შეცვლილა და მიწის რეფორმის დაწყების დროისათვის ანუ, 1993 წლისათვის ამ კომლს ისევ ერიცხებოდა მიწა, სულ – 0,23 ჰა, ნაგებობის ქვეშ 0,01 ჰა და ამ პერიოდში კომლის შემადგენლობაში ირიცხებოდნენ: 1. თ. ლ-ი ი. ძე – ოჯახის უფროსი; 2. ქ. ბ-ი ვ. ასული – ცოლი; 3. დ. ლ-ი თ. ძე – შვილი, ამოეწერა ქ. თბილისში საცხოვრებლად გადასვლასთან დაკავშირებით 1991 წელს. შესაბამისად, საკოლმეურნეო მეურნეობების გაუქმების შემდეგ, აღნიშნული ქონება იქცა ქ. ბ-ისა და თ. ლ-ის თანასაკუთრებად.
სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ დუშეთის რაიონში, დაბა ფასანაურში, ვ. ფ-ას №50-ში მდებარე უძრავი ქონება (ს/კ: ............) 1000 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი და მასზე არსებული საცხოვრებელი სახლი არ წარმოადგენდა ი. ლ-ის კომლის წევრთა საერთო საკუთრებას, რადგან ი. ლ-ის ოჯახი საკოლმეურნეო კომლს არ განეკუთვნებოდა. აღნიშნული ძირითადად იმ მოსაზრებას ემყარება, რომ მიწის კოდექსისა და 1964 წლის სამოქალაქო სამართლის კოდექსის მიხედვით, საკოლმეურნეო კომლის არსებობა დაკავშირებული იყო სოფლად ორგანიზებული მეურნეობების – კოლმეურნეობებისა და საბჭოთა მეურნეობების არსებობასთან. სოფლად მცხოვრები ოჯახი წარმოადგენდა საკოლმეურნეო კომლს, თუ კომლის ყველა შრომისუნარიანი და სრულწლოვანი წევრი იყო კოლმეურნეობის წევრი, რომელიც პირადი შრომით მონაწილეობდა საკოლმეურნეო წარმოებაში. საკოლმეურნეო კომლის წევრები იყვნენ კოლმეურნეობაში დასაქმებული პირები და ქონება კომლის წევრების თანასაკუთრებად განიხილებოდა მხოლოდ საკოლმეურნეო კომლის შემთხვევაში.
როგორც საქმის მასალებითაა დადგენილი დუშეთის რაიონის, დაბა ფასანაურის კოლმეურნეობის წევრები იყვნენ ი. ლ-ი და მისი მეუღლე – ე. ლ-ი. დადგენილია ისიც, რომ ამ კომლის წევრები იყვნენ მოსარჩელე ქ. ბ-იც და მისი მეუღლე – თ. ლ-იც. მართალია, საკოლმეურნეო კომლის დამახასიათებელ ნიშანს წარმოადგენდა კომლის ყველა შრომისუნარიანი და სრულწლოვანი წევრის კოლმეურნეობის წევრობა, პირადი შრომით საკოლმეურნეო წარმოებაში და კომლის დამხმარე მეურნეობაში, მათ შორის, საკარმიდამო მიწის ნაკვეთზე მუშაობაში მათი მონაწილეობის სავალდებულო ხასიათი, თუმცა მარტოოდენ იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ ვინაიდან თ. ლ-ი (მოსარჩელე ქ. ბ-ის მეუღლე) მუშაობდა სკოლის პედაგოგად, ხოლო თავად მოსარჩელე ქ. ბ-ი იყო ფოსტის მუშაკი, არ გამოირიცხება არც ქ. ბ-ის და არც მისი მეუღლე თ. ბ-ის პერიოდულად, საჭიროების მიხედვით, დამატებითი სამუშაო გრაფიკით კოლმეურნეობაში დასაქმების ფაქტი. აღნიშნულის საპირისპიროდ, რაიმე სპეციალური მტკიცებულება მოპასუხეთა მიერ წარმოდგენილი არ ყოფილა, შესაბამისად, მარტოოდენ იმ გარემოებაზე აპელირებით, რომ თ. ლ-ი მუშაობდა სკოლის პედაგოგად, ხოლო თავად მოსარჩელე ქ. ბ-ი იყო ფოსტის მუშაკი, ავტომატურად არ გამორიცხავს მათ საკოლმეურნეო კომლის წევრობას.
გარდა ამისა, სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 23 ოქტომბრის კანონიერ ძალაში შესულ განჩინების 4.2 პუნქტზე, რომლითაც დადგენილია, რომ ი. ლ-ის კომლი წარმოადგენდა საკოლმეურნეო კომლს. აღნიშნული განჩინებით ქ. ბ-ის სარჩელი ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მხოლოდ ერთი საკითხის გამოსარკვევად, კერძოდ, წარმოადგენდა თუ არა ქ. ბ-ი საკოლმეურნეო კომლების ლიკვიდაციის და სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის გამოცხადების დროისათვის კომლის წევრს და შესაბამისად, კომლზე რიცხული ქონების თანამესაკუთრეს.
რაც შეეხება 1982 წლის 11 მაისს გაცემულ სამკვიდრო მოწმობას, რომლითაც დადასტურდა თ. ლ-ის საკუთრების უფლება მამის – ი. ლ-ისაგან მემკვიდრეობით მიღებულ დუშეთში, დაბა ფასანაურში ვ. ფ-ას №50-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის მხოლოდ ¼ ნაწილზე, პალატის მოსაზრებით, არ ნიშნავს, რომ კომლის წევრებმა დაკარგეს საკუთრების უფლება კომლის დანარჩენ ქონებაზე, კერძოდ, იმავე მისამართზე მდებარე საცხოვრებელი სახლის ¾ ნაწილზე. მოცემულ შემთხვევაში, სწორედ საცხოვრებელი სახლის ¾ ნაწილი წარმოადგენს მხარეთა შორის დავის საგანს. თავდაპირველად ეს ქონება საკოლმეურნეო კომლს ეკუთვნოდა, რომელიც 1993 წლიდან, კერძოდ კი, საკოლმეურნეო კომლის გაუქმების შემდეგ, აღარ წარმოადგენს კომლის ქონებას და იგი არის 1972 წელს გარდაცვლილი ი. ლ-ის საკოლმეურნეო კომლის წევრთა საერთო საკუთრება თანაბარ წილში. ამდენად, იმის გათვალისწინებით, რომ მიწის რეფორმის დაწყების დროისათვის ანუ, 1993 წლისათვის სადავო უძრავი ქონება წარმოადგენდა ქ. ბ-ის და თ. ლ-ის კომლის საკუთრებას, ამიტომ, საკოლმეურნეო მეურნეობების გაუქმების შემდეგ, აღნიშნული ქონება იქცა ქ. ბ-ის და თ. ლ-ის თანასაკუთრებად.
სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელე ქ. ბ-ის მეუღლე თ. ლ-ი გარდაიცვალა 1998 წლის 17 აპრილს. 2010 წლის 22 დეკემბერს გაცემული ზოგადი ხასიათის სამკვიდრო მოწმობით ქ. ბ-მა მიიღო მეუღლის სამკვიდრო სრულად – სამკვიდროში შემავალი აქტივებითა და პასივებით. შესაბამისად, სადავო უძრავ ქონებაზე ქ. ბ-ს წარმოეშვა საკუთრების უფლება, რის გამოც ქ. ბ-ის სარჩელი დაბა ფასანაურში, ვ. ფ-ას ქ.№50-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის და 1000 კვ.მ მიწის მესაკუთრედ აღიარების ნაწილში დასაბუთებულია და არსებობს მისი დაკმაყოფილების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლები.
სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ გ. და გ-ი ლ-ებს შორის 2010 წლის 9 აგვისტოს სადავო უძრავ ქონებაზე დადებული ჩუქების ხელშეკრულება წარმოადგენს ბათილ გარიგებას.
სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 524-ე მუხლის შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ ქონების გაჩუქებაზე უფლებამოსილ სუბიექტს წარმოადგენს ამ ქონების მესაკუთრე.
როგორც ზემოთ აღინიშნა, სასამართლომ დაადგინა, რომ დაბა ფასანაურში, ვ. ფ-ას №50-ში მდებარე უძრავი ქონება (ს/კ: ..........) წარმოადგენდა ქ. ბ-ის ინდივიდუალურ საკუთრებას.
სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 54-ე მუხლის საფუძველზე პალატამ მიუთითა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, სადავო ხელშეკრულების გაფორმებისას გ. ლ-ს არ გააჩნდა საკუთრების უფლება დაბა ფასანაურში, ვ. ფ-ას №50-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე (ს/კ: ..........), შესაბამისად, ის არ წარმოადგენდა აღნიშნული ქონების გასხვისებაზე უფლებამოსილ პირს.
ამდენად, სადავო უძრავ ქონებაზე გაჩუქების ნება გამოავლინა აღნიშნულზე არაუფლებამოსილმა პირმა და სადავო ქონების განკარგვა ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს, რის გამოც არსებობს მისი ბათილად ცნობის საფუძველი.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება გ. ლ-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
სასამართლომ საქმის განხილვისას არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 569-ე მუხლი (1964 წლის რედაქცია), რომელიც უნდა გამოეყენებინა. აღნიშნულიდან გამომდინარე სასამართლომ საქმის ფაქტობრივი გარემოებები სამართლებრივად არასწორად შეაფასა.
პალატამ განმარტა, რომ საკოლმეურნეო კომლის ლიკვიდაციის შემდეგ ამ კომლზე რიცხული ქონება გახდა კომლის წევრთა საერთო საკუთრება თანაბარ წილში, რომელზეც ვრცელდება სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული საკუთრების საერთო რეჟიმი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, კომლის ყოფილ წევრთა საერთო საკუთრებაზე მემკვიდრეობა უნდა გაიხსნას სამკვიდროს გახსნის ზოგადი წესების მიხედვით, თუმცა სასამართლომ არ მიაქცია ყურადღება იმ გარემოებას, რომ თ. ლ-ს სამკვიდრო მიღებული აქვს 1982 წელს, 1964 წლის სამოქალაქო კოდექსის მოქმედების პერიოდში. აღნიშნული კოდექსის 569-ე მუხლი კი, იმ დროისათვის საკოლმეურნეო კომლში სამკვიდროს გახსნის წინაპირობად მიიჩნევდა კომლის ბოლო წევრის გარდაცვალებას.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, 1972 წელს, როდესაც გაიხსნა ი. ლ-ის სამკვიდრო და 1982 წელს, როდესაც თ.ლ-მა მემკვიდრეობით მიიღო ი.ლ-ის ქონების ¼ ნაწილი, იგი არ წარმოადგენდა იმ კომლის წევრს, რომელსაც ამჟამად სადავო ქონება ერიცხებოდა. შესაბამისად, ზემოაღნიშნული მსჯელობის მიხედვით, თუ თ. ლ-მა მემკვიდრეობით მიიღო ქონების ნაწილი (1982 წელს), იგი ვერ იქნებოდა იმ კომლის წევრი, რომლის საკუთრებაცაა ამჟამად სადავოდ გამხდარი ქონება. აღნიშნული ასევე გამორიცხავს იმას, რომ მას 1992 წლისათვის, ანუ საკოლმეურნეო კომლის ლიკვიდაციის დროისათვის, როგორც კომლის წევრს, შეეძინა საკუთრების უფლება სადავო ქონებაზე. ასევე გამორიცხავს ქ .ბ-ის საკუთრებას სადავო ქონებაზე, რომელიც როგორც თ.ლ-ის მემკვიდრე, ითხოვს ამ ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობას.
სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ თ. ლ-ი და ქ. ბ-ი იყვნენ ი. ლ-ის კომლის წევრები და მათ კომლს საკუთრებაში ერიცხებოდა სადავო ქონება.
1972 წელს ი. ლ-ის გარდაცვალებით გაიხსნა სამკვიდრო მის კომლზე რიცხულ ქონებაზე და 1982 წელს მისი 1/4 მიიღო მისმა შვილმა –თ. ლ-მა. მოგვიანებით 1986-1996 წლებში ჩნდება ახალი კომლი აწ უკვე თ. ლ-ის, რომელსაც ასევე ერიცხება კონკრეტული ქონება, თუმცა საქმეში არ მოიძიება არანაირი მტკიცებულება, რომ ამ კომლზე რიცხული ქონება სადავო ქონების იდენტურია.
სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში არ უმსჯელია, საკოლმეურნეო კომლის გაუქმების პერიოდისათვის იმ კომლის ქონება, რომლის წევრიც იყო მოსარჩელე ქ. ბ-ი და მისი მეუღლე თ. ლ-ი, იყო თუ არა ნამდვილად ამჟამად გ-ი ლ-ის სახელზე რიცხული უძრავი ქონება.
მართალია, საკოლმეურნეო კომლის გაუქმების პერიოდისათვის არსებობდა კომლი, რომლის წევრებიც იყვნენ თ. ლ-ი და ქ. ბ-ი და აღნიშნულ კომლს ერიცხებოდა კონკრეტული ქონება, მაგრამ ეს ქონება არამც და არამც არ არის და არ შეიძლება იყოს ამჟამად მხარეთა შორის სადავოდ გამხდარი და გ-ი ლ-ის სახელზე საკუთრების უფლებით რიცხული ქონება.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 2 დეკემბრის განჩინებით გ. ლ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე განჩინებით კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა გ. ლ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. გ. ლ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: თ. თოდრია
პ. ქათამაძე
