№ას-1183-1128-2013 2 ივნისი, 2014 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ნ. ე-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – რ. ტ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 16 ოქტომბრის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – სესხის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ. ე-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში რ. ტ-ის წინააღმდეგ დამოითხოვა მოპასუხისთვის, მის სასარგებლოდ, 3000 აშშ დოლარისა და ზიანის – 4387 აშშ დოლარის დაკისრება შემდეგი საფუძვლებით:

სარჩელის თანახმად, 2003 წლის 26 თებერვალს ნ. ე-sა და რ. ტ-ს შორის გაფორმდა სესხის, იპოთეკისა და სარგებლობის ხელშეკურულება, რომლის თანახმად, ნ. ე-მა რ. ტ-ის ასესხა 3000 აშშ დოლარი ორი წლის ვადით, რომელიც უნდა დაბრუნებულიყო 2005 წლის 26 თებერვალს. სარგებელი სესხისთვის Sეადგენდა მესაკუთრის მიერ ბინით სარგებლობის უფლების მოსარჩელისთვის დათმობას. მოსარCელის განმარტებით, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვადის გასვლის შემდეგ, იგი ცდილობდა დაკავშირებოდა რ. ტ-ის, რომელიც იმყოფებოდა რუსეთში.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო ხანდაზმულობის ვადის გასვლის გამო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის2013 წლის 11 ივნისის გადაწყვეტილებით ნ. ე-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ე-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 16 ოქტომბრის განჩინებით ნ. ე-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 2003 წლის 26 თებერვალს ნ. ე-სა და რ. ტ-ის შორის გაფორმდა სესხის, იპოთეკისა და ბინით სარგებლობის ხელშეკრულება.

ხელშეკრულების შესაბამისად, დგინდება, რომ ნ. ე-მა რ. ტ-ის ასესხა 3000 აშშ დოლარი. სესხი გაიცა ორი წლის ვადით და უნდა დაბრუნებულიყო 2005 წლის 26 თებერვალს. ხელშეკრულების შესაბამისად, მხარეები შეთანხმდნენ, რომ მხარეთა შეთანხმებით შეიძლება გაგრძელებულიყო სესხის ვადა, მაგრამ ეს შეთანხმება უნდა ყოფილიყო აუცილებლად წერილობითი და სანოტარო წესით დამოწმებული. ხელშეკრულების შინაარსიდან ასევე დგინდება, რომ სესხი გაიცა სარგებლის მიღების პირობით და სარგებელს წარმოადგენდა სწორედ რ. ტ-ის მიერ ნ. ე-სათვის ბინით სარგებლობის უფლების მინიჭება, შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქმეში წარმოდგენილი, ნოტარიულად დამოწმებული ხელშეკრულების შესაბამისად, უტყუარად დგინდება, რომ ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრა 2 წლის ვადით და დასრულდა 2005 წლის 26 თებერვალს. საქმეში არ არის წარმოდგენილი წერილობითი მტკიცებულება ხელშეკრულების ვადის გაგრძელების შესახებ, ასევე აპელანტმა ვერ დაადასტურა ზეპირი გარიგების არსებობა ვადის გაგრძელებასთან დაკავშირებით.

ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ აპელანტმა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლით მასზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთის ფარგლებში ვერ შეძლო დაემტკიცებინა მისი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძვლად მითითებული გარემოება, რომ მხარეთა შორის ხელშეკრულების მოქმედების ვადა გაგრძელდა. რაც შეეხება, აპელანტის მიერ ბინის ფაქტობრივად ფლობის ფაქტს, სააპელაციო პალატის განმარტებით, მხარეთა შორის არსებული შეთანხმებიდან გამომდინარე, 2005 წლის 26 თებერვლის შემდგომ აღნიშნულ ბინას მოსარჩელე ფლობს სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე.

პალატამ მიიჩნია, რომ ნ. ე-ის სასარჩელი ხანდაზმული იყო.

აღნიშნულთან მიმართებით, პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 128.1-ე, 130-ე მუხლებით და მიუთითა დადგენილ გარემოებაზე, რომ მხარეთა შორის 2003 წლის 26 თებერვალს დადებული ხელშეკრულების მოქმედების ვადა ამოიწურა 2005 წლის 26 თებერვალს (ფაქტობრივი გარემოება 4.1). რ. ტ-იმ დაარღვია სესხისa და იპოთეკის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები, კერძოდ, სესხის ხელშეკრულებით დადგენილ ვადაში მას არ დაუბრუნებია მოსარჩელისათვის სესხის სახით მიღებული თანხა (ფაქტობრივი გარემოება 2.4). ვინაიდან, რ. ტ-ის ნ. ე-ისათვის 2005 წლის 26 თებერვალს უნდა დაებრუნებინა სესხის სახით აღებული თანხა, რაც მას არ განუხორციელებია. შესაბამისად, მოსარჩელეს თანხის დაბრუნების მოთხოვნის უფლება წარმოეშვა 2005 წლის 27 თებერვალს, მან კი, სარჩელი აღძრა 2013 წლის 10 აპრილს მაშინ, როდესაც, სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის შესაბამისად, ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადის დენა დასრულდა 2008 წლის 27 თებერვალს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 16 ოქტომბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ე-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება იმ საფუძვლით, რომ სასამართლომ უსაფუძვლოდ გაიზიარა რ. ტ-ის პოზიცია ნ. ე-ის სარჩელის ხანდაზმულობის თაობაზე, კერძოდ, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს არ ჰქონდა თანხის მოთხოვნის უფლება, ვინაიდან იგი ხანდაზმული იყო, რაც დაუსაბუთებელია. კასატორiს განმარტებით, სასამართლომ ნივთის დაკავებად არ ჩათვალა და, შესაბამისად, აღმასრულებელ მოქმედებად არ მიიჩნია მოსარჩელის მიერ ნივთით სარგებლობით გამოყენების უფლება ფულადი ვალდებულების შესრულებამდე. ნ. ე-ის ნივთის ფლობა დღემდე არ შეუწყვეტია. კასატორის აზრით, სასამართლოს უნდა განემარტა, რომ ვინაიდან სესხის ხელშეკრულება რეალური ხელშეკრულებაა და მხარეებმა ამგვარი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ვალდებულებები ერთდროულად უნდა შეასრულონ, რაც მოპასუხეს არ განუხორციელებია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 13 დეკემბრის განჩინებით ნ. ე-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. ე-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ნ. ე-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (606 ლარი) 70% –424.2 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ. ე-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ 2013 წლის 19 ნოემბერს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 606 ლარის 70% – 424.2 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე