№ას-1219-1164-2013 2 ივნისი, 2014 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი –გ. ბ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – თ. ბ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 5 ნოემბრის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოსთვის

დავის საგანი – ნასყიდობის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ. ბ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში გ. ბ-ის წინააღმდეგ და მოითხოვა მოპასუხისათვის, მის სასრგებლოდ, 2010 წლის 17 აგვისტოს დადებული ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების – 3000 ლარის გადახდის დაკისრება.

სარჩელის თანახმად, თ. ბ-მა 2010 წლის 17 აგვისტოს ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულებით, თავისი ძმის შვილიშვილს გ. ბ-ს 3000 ლარად საკუთრებაში გადასცა ქ. თბილისში, ს-ს ქუჩის №40-ში მდებარე 550 კვ.მ და მასზე განლაგებული შენობა-ნაგებობები, რომელმაც მიუხედავად მოსარჩელის მრავალგზის თხოვნისა, თანხა არ გადაუხადა, შესაბამისად, მოსარჩელე მოითხოვს ნასყიდობის ხელშეკრულებით დაკისრებული ვალდებულების შესრულებას.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 31 მაისის გადაწყვეტილებით, თ. ბ-ის სარჩელი დაკმაყოფილა. გ. ბ-ს თ. ბ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 2010 წლის 17 აგვისტოს ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე 3000 ლარის გადახდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ. ბ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 5 ნოემბრის განჩინებით გ. ბ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო საჩივრით აპელანტის პრეტენზია თ. ბ-ის მიმართ 3000 ლარის, როგორც ნასყიდობის საფასურის გადახდის ვალდებულების არსებობის თაობაზე, პალატამ არ გაიზიარა შემდეგ გარემოებათა გამო:

დადგენილია, რომ უძრავი ნივთი (თბილისში, ს-ს ქუჩა N40-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობები) თავდაპირველად აღრიცხული იყო მოსარჩელის მამის ლ. ბ-ის სახელზე, უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე.

დადგენილია, რომ გარდაცვლილ ლ. ბ-ის სამკვიდრო ქონებაზე, რომელშიც შედიოდა თბილისში, ს-ს ქუჩა N40-ში მდებარე უძრავი ქონება, 2008 წლის 05 ივნისს გაიცა სამკვიდრო მოწმობა მოსარჩელე თ. ბ-ის სახელზე, როგორც გარდაცვლილის პირველი რიგის მემკვიდრეზე - შვილზე.

დადგენილია ისიც, რომ უძრავი ქონება 2009 წელს საჯარო რეესტრში აღირიცხა მოსარჩელე თ. ბ-ის სახელზე ქ. თბილისის საკრებულოს მიერ გაცემული საკუთრების უფლების მოწმობის საფუძველზე

მხარეები არიან ახლო ნათესავები, კერძოდ, მოპასუხე გ. ბ-ი წარმოადგენს მოსარჩელე თ ბ-ის ძმის - გ. ბ-ის შვილიშვილს.

საქმეში წარმოდგენილია 2010 წლის 17 აგვიტოს გარიგება („ყიდვა-გაყიდვის ორმხრივი ხელშეკრულება“) გაფორმებული ერთი მხრივ, თ. ბ-ს, როგორც „გამყიდველს“ და მეორე მხრივ, გ. ბ-ს, როგორც „მყიდველს“ შორის. ხელშეკრულების საგანია თბილისში, ს-ს ქუჩა N40-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობები (ს/კ: ......). აღნიშნული გარიგებით გამყიდველის ვალდებულება განისაზღვრა ნასყიდობის საგნის მყიდველისათვის გადაცემით, ხოლო მყიდველის შემხვედრი ვალდებულება განისაზღვრა, ხელშეკრულების ხელმოწერისა და საჯარო რეესტრში რეგისტრაციისთანავე, ნასყიდობის საფასურის გადახდით. მითითებულ ხელშეკრულებაში ასევე არსებობს ჩანაწერი 3000 ლარზე (17.08.2010წ-ის ხელშეკრულება, ტ.1. ს.ფ. 30).

დადგენილია, რომ აღნიშნული ხელშეკრულების საფუძველზე, 2010 წლის 23 აგვისტოს, უძრავი ნივთი მდებარე, თბილისში, ს-ს ქუჩა N40-ში (ს/კ: ............) საჯარო რეესტრში აღირიცხა მოპასუხე გ. ბ-ის სახელზე (ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, ტ.1. ს.ფ. 29).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 02 მარტის გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ 2010 წლის 17 აგვისტოს თ. ბ-სა და გ. ბ-ს შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, თ. ბ-მა გ. ბ-ს მიჰყიდა 70მ2 მიწის ნაკვეთი და მასზე განლაგებული შენობები მდებარე ქ. თბილისში, ს-ს ქუჩა N40-ში, ნასყიდობის ფასად განისაზღვრა 3000 ლარი. აღნიშნული გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში (02.03.2012წ-ის გადაწყვეტილება, ტ.1. ს.ფ. 59).

საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების ურთიერთშეჯერებისა და მათი ერთობლივი ანალიზის საფუძველზე, სამოქალაქო საქმეთა პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2010 წლის 17 აგვისტოს გარიგების საფუძველზე თ. ბ-მა გადასცა, ხოლო მოპასუხე გ. ბ-მა მიიღო საკუთრებაში უძრავი ქონება. ამავე გარიგებით შეთანხმებული იქნა თანხა 3000 ლარი. გარიგების შინაარსის განმარტებისას სასამართლო დაეყრდნო მხარეთა შორის თანხაზე შეთანხმების ფაქტს, მოსარჩელის განმარტებას იმის თაობაზე, რომ გ. ბ-ისთვის ბინის „გადაფორმება“ მოხდა 3000 ლარის გადახდის სანაცვლოდ. მოპასუხის განმარტება, რომ ნასყიდობის საფასურს მხოლოდ სამკვიდროს გადაფორმებისთვის საჭირო ხარჯი წარმოადგენდა, რაც იმაზე ბევრად ნაკლები შეიძლება ყოფილიყო ვიდრე ეს სარჩელით მოთხოვნილი 3000 ლარია (იხ., შესაგებელი სარჩელზე და სააპელაციო საჩივარი), პალატამ არ გაიზიარა და მიიჩნია, რომ აღნიშნული ვერ შეცვლიდა ნასყიდობის საფასურის ოდენობას და გარიგების სამართლებრივ ბუნებას. მხარეები თავისუფალნი არიან ხელშეკრულების არსებითი პირობების განსაზღვრაში. შესაძლოა ნასყიდობის საფასური ქონების რეალურ საბაზრო ღირებულებაზე ნაკლები ან მეტი ფასით განსაზღვრულიყო, ასევე შესაძლოა მხარეებს შეეთანხმებინათ იგი თუნდაც სამკვიდროს გადაფორმების ხარჯის ოდენობის მიხედვით. ამდენად, პალატის აზრით, შეესაბამებოდა თუ არა მხარეთა მიერ შეთანხმებული ნასყიდობის საფასური ნივთის რეალურ ღირებულებას, გავლენას ვერ იქონიებდა მისი გადახდის ვალდებულებაზე.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 316.1-ე, 317.1-ე, 477-ე მუხლებზე და საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასების საფუძველზე, მიიჩნია, რომ გამყიდველმა შეასრულა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება ნივთის გადაცემის თაობაზე, რასაც თავის მხრივ, უკავშირდება მყიდველის მხრიდან ნაკისრი შემხვედრი ვალდებულება - გადაიხადოს ნივთის ნასყიდობის საფასური, რომელი ვალდებულებაც გარიგების მიხედვით, უნდა შესრულებულიყო ჯერ კიდევ, ხელშეკრულების ხელმოწერისა და მისი საჯარო რეესტრში რეგისტრაციისთანავე.

რაც შეეხება მოწმეთა დაკითხვაზე უარის თქმის შესახებ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 31.05.2013წ-ის საოქმო განჩინების კანონიერებას, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ, მართალია სამართალწარმოებაში მოქმედი შეჯიბრებითობის პრინციპიდან გამომდინარე, დავის მონაწილე მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები და თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. თუმცა ამავდროულად, სასამართლოს, რომელიც ხელმძღვანელობს რა მხარეთა შორის წარმოებულ დავას, მინიჭებული აქვს უფლება არ მიიღოს მტკიცებულებები, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არა აქვთ (სსკ-ის 104-ე მუხლი). მოსამართლის ამ უფლების კონკრეტული გამოვლინებაა სსსკ-ის 140-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის დისპოზიციაც, რომელიც სასამართლოს ანიჭებს უფლებას არ გამოიძახოს მოწმე იგი, თუ ცნობს, რომ გარემოებებს, რომელთა დასადასტურებლადაც იძახებენ მოწმეს, არა აქვთ რაიმე მნიშვნელობა საქმის არსებითად გადაწყვეტისათვის, ან არ არის წარმოდგენილი შესაბამისი სახის მტკიცებულება.

წარმოდგენილი სააპელაციო საჩივრით ირკვევა, რომ მოპასუხე მოწმეთა დაკითხვას მოითხოვდა სამკვიდროს გაფორმებისათვის საჭირო ხარჯების გადახდის დადასტურების მიზნით. სააპელაციო სასამართლოს აზრით, სამკვიდროს გაფორმებისთვის საჭირო ხარჯების გადახდა არ წარმოადგენდა მტკიცების საგანში შემავალ გარემოებას, ამასთან, თანხის გადახდის დასადასტურებლად მოწმეთა ჩვენება არასაკმარისი მტკიცებულებაა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კანონიერი და დასაბუთებული იყო და არ არსებობდა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების ფაქტობრივ-სამართლებრივი წანამძღვრები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ. ბ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასმართლოსთვის შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ უგულვებელყო თვით მოსარჩელის ახსნა-განმარტება იმასთან დაკავშირებით, რომ მან ნასყიდობის თანახმად, განსაზღვრა ნივთის გაფორმებაზე მიღებული ხარჯები. ჩვენ არ მოგვეცა მოწმეთა დაკითხვის შესაძლებლობა იმის დასადასტურებლად, თუ რა თანხა განისაზღვრა და რა თანხა იქნა რეალურად გადახდილი გ. ბ-ის მიერ მოპასუხისათვის.

სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის ახსნა-განმარტება და არც მოიხსენია მის მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებაში იმასთან დაკავშირებით, რომ გ. ბ-ის მიერ გაფორმების ხარჯები მანამდე იყო გადახდილი მოსარჩელისთვის, ვიდრე ის თავის სახელზე აღრიცხავდა ქონებას; ქონების აღრიცხვა მოსარჩელეზე იმ მიზანს ემსახურებოდა, რომ შემდეგ მას გადაეფორმებინა სხვა მემკვიდრეებისთვის მათ მიერ დაკავებული ფართები.

სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ მ.ბ-ის მიერ არ არის გადახდილი ნასყიდობის ფასი, მაშინ, როცა ამის შესახებ უკვე ნამსჯელია პრეიუდიციული მნიშვნელობის მქონე 2012 წ. 02 მარტის გადაწყვეტილებაში, სადაც თ. ბ-ი ნასყიდობის ბათილობას ითხოვდა იმ საფუძვლითაც, რომ გ.ბ-ის მიერ არ იყო გადახდილი ნასყიდობის ფასი, თუმცა გადაწყვეტილებაში, რომლითაც მისი მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა მითითებული იყო, რომ მოსარჩელის მიერ მითითებული ის გარემოება ვერ დასტურდებოდა.

კასატორის აზრით, გ.ბ-ის მიმართ ნასყიდობის თანხის გადაუხდელობაზე მანამდე არ გამოუთქვამს პრეტენზია თ.ბ-ს, ვიდრე არ წარმოიშვა დავა აუცილებელი გზის გამო გ.ბ-სა და მ.ნ-ს – წამოიწყო უსაფუძვლო დავა გ.ბ-თან. აღნიშნული გარემოებაც დადასტურებულია კანონიერ ძალაში შესული თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 02 მარტის გადაწყვეტილებით. სწორედ ამის გამო, სასამართლოს მტკიცების ტვირთი თანხის გადაუხდელობის შესახებ უნდა გადაეტანა მოსარჩელეზე და არა მოპასუხეზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 23 დეკემბრის განჩინებით გ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ გიორგი ბერუაშვილის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას გ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. გ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ 2013 წლის 9 დეკემბერს საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარის), ლარის 70% – 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე