№ას-125-119-2014 2 ივნისი, 2014 წელი
თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე
საკასაციო საჩივრის ავტორი – თ. ს-ი
მოწინააღმდეგე მხარე – მ. ს-ი
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 11 დეკემბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი – უღირს მემკვიდრედ ცნობა, მესაკუთრედ აღიარება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 18 ივლისის გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა თ. ს-ის სარჩელი მოპასუხე მ. ს-ის მიმართ, მესაკუთრედ აღიარებისა და მოპასუხის უღირს მემკვიდრედ ცნობის მოთხოვნით.
დასახელებული გადაწყვეტილება თ. ს-მა სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.
აპელანტის მოთხოვნა:
გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 11 დეკემბრის განჩინებით თ. ს-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.
სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
მ-ლ ს-ი გარდაიცვალა 2002 წლის 24 იანვარს. თ. ს-ი (მოსარჩელე), მ-ა და ც. ს-ები (მესამე პირები დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე) არიან მ-ლ ს-ის შვილები, ხოლო მ. ს-ი (მოპასუხე) არის მ-ლ ს-ის 1981 წელს გარდაცვლილი ვაჟის, ვ. ს-ის შვილი.
მ-ლ ს-ი გარდაცვალებამდე ცხოვრობდა ქ.თბილისში, წ-ის ქ.N13-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლში.
1985 წლის 6 ივლისს, მ-ლ ს-მა სანოტარო წესით შეადგინა ანდერძი, რომლითაც მთელი თავისი ქონება, მათ შორის, ქ.თბილისში წ-ის ქ.N13-სა და გორის რაიონის სოფელ …… მდებარე საცხოვრებელი სახლები უანდერძა შვილიშვილს, მ. ს-ს.
1999 წლის 11 იანვარს, მ-ლ ს-მა სანოტარო წესით შეადგინა კიდევ ერთი ანდერძი, რომლითაც ქ.თბილისში წ-ის ქ.N13-ში მდებარე კუთვნილი საცხოვრებელი სახლი უანდერძა თავის შვილიშვილს, მ. ს-ს.
2012 წლის 3 მაისს, მ. ს-ის, როგორც პირველი რიგის ანდერძისმიერი მემკვიდრის, შვილიშვილის სახელზე, გაიცა სამკვიდრო მოწმობა ქ.თბილისში, წ-ის ქ.N13-ში მდებარე მ-ლ ს-ის კუთვნილ უძრავ ქონებაში 1/3-ზე. მ. ს-მა სამკვიდრო მიიღო 2002 წლის 18 ივნისს, სანოტარო ბიუროში განცხადების შეტანის გზით.
2012 წლის 24 მაისიდან, ქ.თბილისში, წ-ის ქ.N13-ში მდებარე უძრავი ქონების 1/3 ნაწილი რეგისტრირებული იყო მ. ს-ის სახელზე საკუთრების უფლებით; საკუთრების უფლების რეგისტრაციას საფუძვლად დაედო: სააღრიცხვო ბარათი N042282, თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 15 ნოემბრის გადაწყვეტილება N2/1437-2002, 2012 წლის 3 მაისს გაცემული სამკვიდრო მოწმობა N120458760.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 21 ნოემბრის განჩინებით, ც. ს-ისა და მ-ა ს-ის სარჩელით აღძრულ სამოქალაქო საქმეზე მოპასუხე მ. ს-ის მიმართ მესაკუთრედ აღიარების შესახებ, შეწყდა წარმოება მხარეთა მორიგების გამო. დამტკიცებული მორიგების აქტი შეიცავდა შემდეგ პირობებს: 1. მ. ს-ი თანახმაა საჯარო რეესტრში მის სახელზე რიცხული უძრავი ქონების, მდებარე ქ.თბილისში, წ-ის ქ.N13-ში, საკადასტრო კოდი ........, ½ ნაწილის მესაკუთრედ აღირიცხონ ც. ს-ი და მ-ა ს-ი და აღნიშნულ ქონებაზე წილები გადანაწილდეს შემდეგნაირად: მ. ს-ი – 1/6 წილი, ც. ს-ი და მ-ა ს-ი – 1/6 წილი; 2. მხარეები თანხმდებიან, რომ აღნიშნულ ქონებასთან დაკავშირებით ქონებრივი პრეტენზია არ ექნებათ. ამდენად, მითითებული განჩინების საფუძველზე, მ-ლ ს-ის სამკვიდრო – ქ.თბილისში, წ-ის ქ.N13-ში მდებარე უძრავი ქონების 1/3 წილი, იმგვარად გაიყო, რომ სამკვიდროს ნახევარი საკუთრებაში დარჩა მ. ს-ს, ხოლო მეორე ნახევარი – ც. და მ-ა ს-ებს.
1990-იან წლებში თ. ს-ი გაემგზავრა საბერძნეთის რესპუბლიკაში. გამგზავრებამდე იგი ცხოვრობდა ქ.თბილისში, წ-ის ქ.N13-ში.
თ. ს-ი არის საბერძნეთის რესპუბლიკის მოქალაქე 1999 წლიდან და მისი საცხოვრებელი ადგილი არის საბერძნეთში.
თ. ს-ს, მ-ლ ს-ის გარდაცვალებიდან 6 თვის ვადაში და შემდგომაც, მისი დანაშთი სამკვიდროს მიღების თაობაზე განცხადებით არ მიუმართავს სანოტარო ორგანოსათვის.
სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა თ. ს-ის სააპელაციო საჩივრის საფუძვლად მითითებული გარემოება აწ გარდაცვლილი მ-ლ ს-ის სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივი ფლობით მიღების შესახებ, შემდეგი გარემოებების გამო:
სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქცია), მემკვიდრის მიერ სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, როდესაც იგი სამკვიდროს გახსნის ადგილის სანოტარო ორგანოში შეიტანს განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ ან ფაქტობრივად შეუდგება სამკვიდროს ფლობას ან მართვას, რაც უდავოდ მოწმობს, რომ მან სამკვიდრო მიიღო.
აღნიშნული საკანონმდებლო დანაწესის შესაბამისად, კანონით მინიჭებული მემკვიდრეობის უფლების პრაქტიკულად განხორციელებისა და რეალიზაციისთვის აუცილებელია მემკვიდრის მიერ ზემოაღნიშნული ორი პირობიდან ერთ-ერთის შესრულება. ამასთან, სამოქალაქო კოდექსის 1424-ე მუხლი ადგენს დროს, რომლის განმავლობაშიც მემკვიდრემ უნდა გამოთქვას სამკვიდროს მიღების სურვილი. ამ ნორმის მიხედვით, სამკვიდროს მისაღებად საჭირო მოქმედებები (სამკვიდროს ფაქტობრივად დაუფლება ან მართვა, განცხადების შეტანა სანოტარო ორგანოში) შესრულებული უნდა იქნეს ექვსი თვის განმავლობაში.
ამდენად, იმისათვის, რომ კანონის სმოხმობილი ნორმით დარეგულირდეს განსახილველი ურთიერთობა, მოსარჩელემ უნდა დაადასტუროს სამკვიდროს გახსნიდან ექვსი თვის განმავლობაში სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივად ფლობის ან მართვის ფაქტი. მოცემულ შემთხვევაში უდავო იყო ის გარემოება, რომ მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან ექვსი თვის ვადაში მოსარჩელეს სანოტარო ორგანოში განცხადება სამკვიდროს მიღების შესახებ არ შეუტანია. სამკვიდროს მიღება არის ცალმხრივი გარიგება, რაც იმას ნიშნავს, რომ მემკვიდრის მოქმედებები უნდა მიუთითებდნენ მის ნებაზე სამკვიდროს მიღების შესახებ.
ზემოაღნიშნული ნორმის ანალიზიდან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ უნდა არსებობდეს მემკვიდრის მიერ სამკვიდროს მიღების ნება და სამკვიდროს მიღების მიზნით განხორციელებული მოქმედებები, რომლებიც, თავის მხრივ, ადასტურებენ სამკვიდრო ქონების ფლობასა და მართვას. ასეთად მიიჩნევა მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრის ცხოვრება იმავე საცხოვრებელ სახლში, მამკვიდრებლის კუთვნილი მოძრავი ნივთებით სარგებლობა და სხვა. სამკვიდრო მიღებულად ჩაითვლება იმ შემთხვევაშიც, როდესაც მემკვიდრე არ ფლობს მამკვიდრებლის ნივთებს, მაგრამ მისი მოქმედებიდან დასტურდება, რომ სამკვიდროს თავისად მიიჩნევს, რაც შეიძლება გამოიხატებოდეს გადასახადების გადახდაში, დამქირავებლისათვის ქირის გადახდევინებაში, თხოვებაში და ა.შ.
სამოქალაქო კოდექსის 1320-ე მუხლის თანახმად, სამკვიდროს გახსნის დროდ ითვლება მამკვიდრებლის გარდაცვალების დღე ან პირის გარდაცვლილად გამოცხადების შესახებ სასამართლოს გადაწყვეტილების ძალაში შესვლის დღე. ამავე კოდექსის 1424-ე მუხლის თანახმად, სამკვიდრო მიღებულ უნდა იქნეს ექვსი თვის განმავლობაში სამკვიდროს გახსნის დღიდან.
ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აპელანტს (მოსარჩელეს) ზემოაღნიშნული მუხლების თანახმად, უნდა დაედასტურებინა ის გარემოება, რომ იგი მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან (სამკვიდროს გახსნის დრო) – 2002 წლის 24 იანვრიდან – ექვსი თვის განმავლობაში – 2002 წლის 24 ივლისამდე – დაეუფლა სამკვიდრო ქონებას ან შეუდგა მის მართვას.
აპელანტი (მოსარჩელე) სადავო გარემოების დასადასტურებლად უთითებდა: ა. თავის ახსნა-განმარტებაზე; ბ. სს „თელასის” 2012 წლის 4 აპრილის ცნობაზე; გ. სს „თელასის”, სს „თბილსერვის ჯგუფის” და წყლის კომპანიის ქვითრებზე; დ. მოწმეთა ჩვენებებზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებები, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებების დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. ამავე კოდექსის 105-ე მუხლის თანახმად, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში.
ზემოაღნიშნული მუხლების საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ სადავო გარემოების (სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობის ან მართვის ფაქტის) დამადასტურებელ უტყუარ მტკიცებულებად არ მიიჩნია მოსარჩელის ახსნა-განმარტება, ვინაიდან იგი თავად წარმოადგენდა პროცესის მონაწილეს და უშუალოდ იყო დაინტერესებული საქმის შედეგით. ამასთან, მისი განმარტება უარყოფილ იქნა მოპასუხის მიერ. ამ პირობებში, მხოლოდ მხარის ახსნა-განმარტება, სხვა მტკიცებულების გარეშე, სამკვიდროს ფაქტობრივად ფლობის ან მართვის ფაქტის დადასტურებისათვის ვერ გამოდგებოდა.
რაც შეეხებოდა საქმის მასალებში წარდგენილ წერილობით მტკიცებულებებს – სს „თელასის” 2012 წლის 4 აპრილის ცნობას, სს „თელასის”, სს „თბილსერვის ჯგუფის” და წყლის კომპანიის ქვითრებს – მათთან მიმართებით სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა შემდეგზე:
სს „თელასის” 2012 წლის 4 აპრილის ცნობის თანახმად, აღნიშნული საზოგადოების მონაცემთა ბაზაში წ-ის ქ.N13-ში, 1996 წლიდან – 2013 წლის 9 იანვრამდე აბონენტად რეგისტრირებულია ს-ი თ.მ., 2013 წლის 9 იანვრიდან კი მ. ს-ი.
სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ, მოცემული ცნობის მიხედვით, თ. ს-ის, როგორც აბონენტის, რეგისტრაცია განხორციელდა 1996 წელს და არა მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან ექვსი თვის ვადაში (2002 წლის 24 იანვრიდან – 2002 წლის 24 ივლისამდე). ამდენად, მ-ლ ს-ის გარდაცვალების დროისათვის მისი აბონენტად რეგისტრაცია უკვე არსებობდა და გაგრძელდა 2013 წლამდე. აღნიშნული კი არ ადასტურებდა თ. ს-ის მიერ სამკვიდრო ქონების მიღებას მართვისა და ფლობის გზით.
სს „თელასის”, სს „თბილსერვის ჯგუფის” და წყლის კომპანიის ქვითრებით დასტურდებოდა მხოლოდ 2013 წლის მარტის თვეში (და არა მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან ექვსი თვის ვადაში) შესაბამისი მომსახურების ღირებულების გადახდის ფაქტი, მაგრამ არ იყო მითითება გადამხდელის ვინაობაზე. ელექტროენერგიის შეუვსებელი ვაუჩერიც ადასტურებდა მხოლოდ თ. ს-ის აბონენტად რეგისტრაციის ფაქტს.
რაც შეეხებოდა მტკიცებულებათა ისეთ სახეს, როგორიცაა მოწმეთა ჩვენებები, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაკითხულმა მოწმეებმა ვერ დაადასტურეს 2002 წლის 24 იანვრიდან – 2002 წლის 24 ივლისამდე პერიოდში თ. ს-ის მიერ სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობის ან მართვის ფაქტი.
ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად მიიჩნია დადგენილად ის გარემოება, რომ მოცემულ შემთხვევაში, აპელანტმა (მოსარჩელემ) ვერ დაადასტურა მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან კანონით დადგენილ 6-თვიან ვადაში სამკვიდროს ფაქტობრივად ფლობის ან მართვის ფაქტი.
სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, აპელანტი (მოსარჩელე) თ. ს-ი სარჩელით მოითხოვდა მ. ს-ის უღირს მემკვიდრედ ცნობას და მ. ს-ის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული უძრავი ქონების 1/6 წილზე (ქ.თბილისი,წ-ის ქ.N13) მესაკუთრედ აღიარებას.
სამოქალაქო კოდექსის 1310-ე მუხლის თანახმად, არც კანონით და არც ანდერძით მემკვიდრე არ შეიძლება იყოს პირი, რომელიც განზრახ ხელს უშლიდა მამკვიდრებელს მისი უკანასკნელი ნების განხორციელებაში და ამით ხელს უწყობდა თავისი ან მისი ახლობელი პირების მოწვევას მემკვიდრეებად ან სამკვიდროში მათი წილის გაზრდას, ანდა ჩაიდინა განზრახი დანაშაული ან სხვა ამორალური საქციელი მოანდერძის მიერ ანდერძში გამოთქმული უკანასკნელი ნებასურვილის საწინააღმდეგოდ, თუ ეს გარემოებანი დადასტურებული იქნება სასამართლოს მიერ (უღირსი მემკვიდრე).
მოპასუხის უღირს მემკვიდრედ ცნობის საკითხთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ უწინარესად ყურადღება გაამახვილა ამ აღიარებითი სარჩელის მოთხოვნის მიმართ მოსარჩელის ნამდვილი იურიდიული ინტერესის არარსებობის საკითხზე. ამ თვალსაზრისით სააპელაციო სასამართლომ მოიხმო სამოქალაქო კოდექსის 1312-ე მუხლი, რომლის თანახმად, გარემოება, რომელიც უღირსი მემკვიდრისათვის მემკვიდრეობის უფლების ჩამორთმევის საფუძველს წარმოადგენს, დადგენილ უნდა იქნეს სასამართლოს მიერ იმ პირის სარჩელით, რომლისთვისაც მემკვიდრეობის უფლების ჩამორთმევა უღირსი მემკვიდრისათვის განსაზღვრულ ქონებრივ შედეგებს იწვევს. ხსენებული მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ კანონი უღირსი მემკვიდრისათვის მემკვიდრეობის უფლების ჩამორთმევის შესახებ სასამართლოში სარჩელის წარდგენის უფლებას აძლევს მხოლოდ იმ პირს, რომლისთვისაც უღირსი მემკვიდრისათვის მემკვიდრეობის უფლების ჩამორთმევა ქონებრივ შედეგებს გამოიწვევს. ქონებრივი შედეგები კი შეიძლება გამოიხატოს სამკვიდროს მიღებაში, სამკვიდრო წილის გაზრდაში და ა.შ.
მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ თ. ს-ი არ მიიჩნია არც დაინტერესებულ და არც ამ აღიარებითი სასარჩელო მოთხოვნის მიმართ ნამდვილი იურიდიული ინტერესის მქონე პირად (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლი), გამომდინარე იქიდან, რომ მას მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან კანონით დადგენილ 6-თვიან ვადაში სამკვიდრო არ მიუღია, რის გამოც სარჩელის ამ მოთხოვნის (უღირს მემკვიდრედ ცნობა) დაკმაყოფილების შემთხვევაში, თ. ს-ი სასურველ შედეგს ვერ მიაღწევდა, ვერ გახდებოდა სამკვიდრო ქონების მესაკუთრე, ასევე, ვერ გაიზრდებოდა მისი წილი სამკვიდროში.
ამავდროულად, სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მოსაზრებები იმის შესახებ, რომ არ არსებობდა სამოქალაქო კოდექსის 1310-ე მუხლით განსაზღვრული წინა პირობები მ. ს-ის უღირს მემკვიდრედ ცნობისათვის. კერძოდ, საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა მ. ს-ის მიერ ისეთი ქმედების ჩადენა, რომელსაც კანონი უღირს მემკვიდრედ აღიარების საფუძვლად განიხილავდა.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ თ. ს-ის სააპელაციო საჩივარი არ დააკმაყოფილდა და გასაჩივრებული განჩინება უცვლელად დატოვა.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა თ. ს-მა.
კასატორის მოთხოვნა:
გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.
საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:
სასამართლომ არასწორად შეაფასა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ მამკვიდრებელი მ-ლ ს-ი ანდერძების შედგენის დროს ნების გამოვლენისას იყო თანმიმდევრული და აზრს არ იცვლიდა. მამკვიდრებელმა სამკვიდროს თაობაზე ნება რამდენჯერმე გამოავლინა, კერძოდ, 1985 წლის 6 ივლისს მან ანდერძი შეადგინა მ. ს-ზე, 1996 წელს – ც. ს-ზე, ხოლო 1999 წლის 11 იანვარს – კვლავ მ. ს-ზე. გარდა ამისა, მ-ლ ს-მა თავის სიცოცხლეშივე კუთვნილი უძრავი ქონებიდან – ორი ოთახიდან, ნაწილი დაუთმო თ. ს-ს, როგორც მამის სამკვიდრო ქონებიდან მისი წილი. დასახელებული ფაქტები ნათლად ადასტურებენ იმას, რომ მამკვიდრებელს ერთი გამოხატული ნება არ გააჩნდა. სასამართლომ არასწორად არ გაიზიარა ც. ს-ის მიერ წარდგენილი ანდერძი, მისი გაიზიარების შემთხვევაში იგი სხვაგვარ დასკვნებს გააკეთებდა.
სასამართლომ არასწორად დაადგინა ის ფაქტი, რომ კასატორი ფაქტობრივი ფლობით არ დაუფლებია მამკვიდრებლის ქონებას. ამ კუთხით სასამართლომ არასწორად შეაფასა მოწმეთა ჩვენებები, მოწმეებმა ზუსტად გაიხსენეს, რომ კანონით დადგენილ 6-თვიან ვადაში თ. ს-ი ჩამოსული იყო საქართველოში და გარკვეული დროით (დაახლოებით 1 თვე) იმყოფებოდა მამის კუთვნილ სახლში, რა დროსაც იგი ავლენდა ყველა იმ ნებას, რასაც მესაკუთრე: ცხოვრობდა აღნიშნულ ბინაში; ფლობდა მას და სარგებლობდა ბინით. მართალია, სამკვიდრო ქონების გაქირავების, გარემონტების და სხვა ამგვარი ფაქტის არსებობა კიდევ უფრო დაადასტურებდა კასატორის მიერ სამკვიდრო ქონების მიღების ნებას, თუმცა მათი არსებობა სავალდებულო არ შეიძლება იყოს. საცხოვრებელ სახლში, როგორც საკუთარში ცხოვრება, უკვე საკმარისია მემკვიდრის მიერ სამკვიდროს დაუფლებულად მიჩნევისათვის. ამასთან, აქვე გასათვალისწინებელია, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში საუბარია საზღვარგარეთ მცხოვრებ მემკვიდრეზე. ამდენად, მოწმეთა ჩვენებებზე დაყრდნობით გაზიარებულ უნდა იქნეს თ. ს-ის მიერ სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივად დაუფლების ფაქტი.
სასამართლო უდავოდ დადგენილად მიიჩნევს, რომ კომუნალური აღრიცხვიანობა და შესაბამისად, ქონების ფლობა, მამკვიდრებლის სიცოცხლეშივე ხორციელდებოდა, რომელიც 2013 წლამდე გრძელდებოდა. ამით სასამართლო სამკვიდროს მიღების პერიოდში ფლობასაც აღიარებს. აქედან გამომდინარე, გაუგებარია კომუნალურ მომსახურებასთან დაკავშირებული მტკიცებულებების გაუზიარებლობა.
საკასაციო საჩივარზე თანდართული, წ-ის ქუჩის მაცხოვრებლების წერილობითი ჩვენებებით, აგრეთვე, წ-ის ქ.#13-ში მცხოვრები ზ.ა-ის წერილობითი ჩვენებით დასტურდება, რომ დასახელებულ მისამართზე არასდროს უცხოვრიათ მოცემულ საქმეზე მოწმედ დაკითხულ პირებს – ა. ხ-ს და ხ. დ-ს. აღნიშნული გარემოება ადასტურებს, რომ მ. ს-ი ყველანაირ ღონეს ხმარობდა მ-ლ ს-ის ქონების გადასაფორმებლად, ე.ი. იგი უღირსი მემკვიდრეა.
განსახილველ საკასაციო საჩივარს კასატორმა თან დაურთო: ც. ს-ის სახელზე შედგენილი ანდერძი; ქ.თბილისში, წ-ის ქუჩის მაცხოვრებლების ხელწერილები და მათი პირადობის მოწმობის ასლები; ზ. ა-ის ხელწერილი და მისი პირადობის მოწმობის ასლი; 1.11.202წ. განცხადების ნოტარიულად დამოწმებული ასლი (ტომი 2, ს.ფ. 73-108). გარდა ამისა, მოგვიანებით საკასაციო სასამართლოში კასატორმა წარმოადგინა განცხადება მოწინააღმდეგე მხარის საკასაციო შესაგებელთან დაკაშირებით და ამ განცხადებას თან დაურთო: გარდაცვალების მოწმობების, სიკვდილის შესახებ საექიმო მოწმობის, წერილის, ვიზის, ანდერძისა და მართვის მოწმობის ასლები (ტომი 2, ს.ფ. 134-142).
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ. ს-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას თ. ს-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მ. ბ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (375 ლარი) 70% – 262.5 ლარი.
რაც შეეხება საკასაციო საჩივარსა და განცხადებაზე თანდართულ მტკიცებულებებს, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ისინი უნდა დაუბრუნდეს კასატორს, რადგან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება, შესაბამისად, ახალი მტკიცებულება ვერც სასამართლოს მიერ იქნება გაზიარებული, მიუხედავად იმისა, მხარეს ობიექტურად ჰქონდა თუ არა შესაძლებლობა სასამართლოსათვის მანამდე წარმოედგინა ისინი.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე თანდართული მტკიცებულებები (ც. ს-ის სახელზე შედგენილი ანდერძის ასლი, ქ.თბილისში, წ-ის ქუჩის მაცხოვრებლების ხელწერილების და მათი პირადობის მოწმობის ასლები, ზ. ა-ის ხელწერილისა და მისი პირადობის მოწმობის ასლი, 1.11.202წ. განცხადების ნოტარიულად დამოწმებული ასლი; გარდა ამისა, მოგვიანებით საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილ განცხადებაზე კასატორის მიერ თანდართული მტკიცებულებები: გარდაცვალების მოწმობების, სიკვდილის შესახებ საექიმო მოწმობის, წერილის, ვიზის, ანდერძისა და მართვის მოწმობის ასლები), მთლიანობაში „45“ ფურცლად (ტომი 2, ს.ფ. 73-108, 134-142).
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. თ. ს-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. კასატორ თ. ს-ს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მ. ბ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (375 ლარი, გადახდის თარიღი – 2014 წლის 30 იანვარი, საგადახდო დავალება № 1) 70% – 262.5 ლარი;
3. კასატორ თ. ს-ს დაუბრუნდეს საკასაციო სასამართლოში მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები (ც. ს-ის სახელზე შედგენილი ანდერძის ასლი, ქ.თბილისში, წ-ის ქუჩის მაცხოვრებლების ხელწერილების და მათი პირადობის მოწმობის ასლები, ზ. ა-ის ხელწერილისა და მისი პირადობის მოწმობის ასლები, 1.11.202წ. განცხადების ნოტარიულად დამოწმებული ასლი; გარდა ამისა, მოგვიანებით საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილ განცხადებაზე კასატორის მიერ თანდართული მტკიცებულებები: გარდაცვალების მოწმობების, სიკვდილის შესახებ საექიმო მოწმობის, წერილის, ვიზის, ანდერძისა და მართვის მოწმობის ასლები), მთლიანობაში „45“ ფურცლად (ტომი 2, ს.ფ. 73-108, 134-142);
4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე პ. ქათამაძე
მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი
ბ. ალავიძე
